Viêm loét đại tràng (UC) là một bệnh lý viêm mạn tính ở ruột già, có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh theo nhiều cách khác nhau. Có người may mắn chỉ gặp triệu chứng nhẹ và không thường xuyên nhưng cũng có những người phải sống chung với các cơn đau quặn bụng, tiêu chảy, mệt mỏi và sụt cân kéo dài. Tuy không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng bạn có thể kiểm soát tốt các triệu chứng của bệnh – đặc biệt là cơn đau – bằng những biện pháp phù hợp. Việc dùng thuốc đúng cách, ăn uống khoa học, kiểm soát căng thẳng và chủ động theo dõi cơ thể sẽ giúp làm giảm tần suất cũng như mức độ nghiêm trọng của các đợt bùng phát.
1. Xác định nguyên nhân gây đau – Bước đầu tiên để kiểm soát
Trước khi điều trị hiệu quả cơn đau do viêm loét đại tràng, bạn cần hiểu rõ cảm giác đau của mình xuất phát từ đâu. Hãy ghi chép lại các thông tin quan trọng như:
- Bạn đã bị đau từ khi nào?
- Vị trí đau ở đâu trong bụng?
- Cơn đau diễn ra như thế nào (âm ỉ, dữ dội, co thắt…)?
- Tần suất cơn đau và thời điểm xảy ra (trước/sau ăn, khi căng thẳng…)
- Điều gì khiến cơn đau tăng lên hoặc giảm bớt?
Thông tin này sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn và đưa ra hướng điều trị phù hợp. Đừng ngại chia sẻ ngay cả những triệu chứng bạn cảm thấy “khó nói”, như đau rát khi đi tiêu hay thay đổi trong cảm xúc. Trầm cảm và căng thẳng kéo dài cũng có thể làm trầm trọng thêm cơn đau, vì vậy hãy nói rõ nếu bạn đang gặp vấn đề về tâm lý.
2. Dùng thuốc đúng cách
Dùng thuốc đúng và đủ liều là yếu tố quan trọng hàng đầu giúp giảm đau và ngăn ngừa các đợt bùng phát viêm loét đại tràng. Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc như:
- Thuốc chống viêm: Giúp giảm sưng tấy ở niêm mạc ruột.
- Thuốc ức chế miễn dịch: Làm dịu phản ứng viêm quá mức của hệ miễn dịch.
- Thuốc sinh học: Dành cho những trường hợp bệnh nặng hoặc không đáp ứng với các thuốc thông thường.
Nếu đau nhẹ, bạn có thể sử dụng acetaminophen (paracetamol). Tuy nhiên, nên tránh dùng thuốc giảm đau nhóm NSAID như ibuprofen hoặc naproxen, vì chúng có thể làm tổn thương niêm mạc ruột và làm bệnh nặng hơn. Luôn hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc không kê đơn.
3. Điều chỉnh chế độ ăn uống và dinh dưỡng
Chế độ ăn uống không phải là nguyên nhân trực tiếp gây viêm loét đại tràng nhưng thực phẩm có thể ảnh hưởng đáng kể đến triệu chứng. Một số người nhận thấy rằng các loại thực phẩm nhất định có thể khiến họ đau bụng, đầy hơi hoặc tiêu chảy nhiều hơn.
Những gợi ý nên thử:
- Giảm đường, thực phẩm chế biến sẵn, thịt đỏ và nước ngọt có ga.
- Tránh các thực phẩm có nhiều chất xơ không hòa tan (như ngô, rau sống, ngũ cốc nguyên hạt) trong thời kỳ bệnh đang bùng phát.
- Thử chế độ ăn ít FODMAP – loại bỏ tạm thời những loại carb dễ lên men trong ruột và theo dõi phản ứng của cơ thể.
- Cân nhắc loại bỏ lactose (sữa, phô mai, kem,…) nếu bạn nghi ngờ cơ thể không dung nạp tốt.
Hãy nhớ rằng chế độ ăn phù hợp có thể khác nhau ở mỗi người. Việc theo dõi và thử loại trừ từng loại thực phẩm sẽ giúp bạn tìm được cách ăn phù hợp nhất với cơ thể.
4. Kiểm soát căng thẳng để giảm đau hiệu quả
Căng thẳng không gây ra viêm loét đại tràng nhưng nó có thể khiến triệu chứng tệ hơn. Khi bạn căng thẳng, cơ thể sẽ sản sinh ra các hormone có thể gây viêm và làm ruột hoạt động bất thường, từ đó làm đau nặng hơn.
Một số phương pháp giúp bạn thư giãn và giảm stress:
- Tập yoga hoặc thiền chánh niệm: Cải thiện tâm trạng, tăng khả năng chịu đau.
- Tham gia nhóm hỗ trợ: Gặp gỡ những người cũng đang sống chung với UC sẽ giúp bạn cảm thấy bớt cô đơn và có thêm động lực.
- Trò chuyện với chuyên gia tâm lý: Giúp bạn học các kỹ năng đối phó với căng thẳng, lo âu và trầm cảm.
Giảm stress không thay thế thuốc nhưng là yếu tố bổ trợ mạnh mẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị đau do viêm loét đại tràng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
5. Xem xét các lựa chọn điều trị khác – từ liệu pháp bổ sung đến phẫu thuật
Liệu pháp bổ sung
Một số phương pháp trị liệu thay thế có thể hỗ trợ giảm đau và cải thiện cảm giác chung, chẳng hạn như:
- Châm cứu
- Xoa bóp trị liệu
- Thôi miên y học
- Tập thể dục nhẹ nhàng có kiểm soát
Trước khi áp dụng bất kỳ liệu pháp nào, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn và phù hợp với tình trạng bệnh của mình.
Phẫu thuật
Nếu thuốc không còn hiệu quả hoặc các triệu chứng quá nặng, phẫu thuật có thể là lựa chọn cần thiết. Có đến 30% người bệnh UC có thể phải phẫu thuật trong suốt cuộc đời, nhất là khi có biến chứng như thủng đại tràng hoặc chảy máu nặng.
Các hình thức phẫu thuật bao gồm:
- Cắt bỏ toàn bộ hoặc một phần đại tràng
- Tạo hậu môn nhân tạo tạm thời hoặc vĩnh viễn
- Nối túi hậu môn hồi tràng (giúp người bệnh vẫn đi tiêu qua đường tự nhiên)
Dù phẫu thuật là quyết định lớn và cần thời gian hồi phục, nhưng với nhiều người, đây là cách duy nhất để thoát khỏi chuỗi ngày sống trong đau đớn.
Viêm loét đại tràng không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng không có nghĩa bạn phải sống mãi với đau đớn. Khi hiểu rõ cơ thể, tuân thủ điều trị, điều chỉnh lối sống và sẵn sàng trao đổi với bác sĩ, bạn sẽ có thể kiểm soát bệnh tốt hơn và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn hơn.
Nếu bạn đang trải qua cơn đau do UC kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng, đừng ngần ngại trao đổi với bác sĩ để tìm ra giải pháp tối ưu, có thể bao gồm cả phẫu thuật khi cần thiết.
Bạn có thể quan tâm:
Mình muốn nghe ý kiến của các bạn về bài viết này, cùng bình luận nhé!