Viêm khớp dạng thấp (RA – Rheumatoid Arthritis) là một bệnh tự miễn mạn tính, gây ra viêm đau ở các khớp và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Dù hiện nay chưa có chế độ ăn uống nào có thể chữa khỏi hoàn toàn RA nhưng dinh dưỡng hợp lý vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kiểm soát triệu chứng. Trái lại, một số loại thực phẩm có thể kích thích phản ứng viêm, làm trầm trọng thêm tình trạng sưng đau và tổn thương khớp. Việc hạn chế hoặc loại bỏ các thực phẩm này khỏi chế độ ăn hàng ngày có thể giúp người bị viêm khớp dạng thấp giảm khó chịu đồng thời hỗ trợ quá trình điều trị hiệu quả hơn. Dưới đây là 6 nhóm thực phẩm mà bạn nên hạn chế nếu đang sống chung với viêm khớp dạng thấp.
- 6 Thực phẩm nên tránh khi bị viêm khớp dạng thấp
- 1. Thịt đỏ – nguồn chất béo bão hòa gây viêm âm thầm
- 2. Đường và bột mì tinh chế – thủ phạm âm thầm của viêm mãn tính
- 3. Thực phẩm chiên rán – “kẻ thù giấu mặt” của khớp
- 4. Gluten – không gây hại với tất cả, nhưng nên cẩn trọng
- 5. Rượu bia – kẻ đồng lõa thầm lặng khi dùng chung với thuốc
- 6. Thực phẩm chế biến sẵn – “combo” của các chất gây viêm
- Kết luận
6 Thực phẩm nên tránh khi bị viêm khớp dạng thấp
1. Thịt đỏ – nguồn chất béo bão hòa gây viêm âm thầm
Thịt bò, thịt heo và các loại thịt đỏ khác thường chứa nhiều chất béo bão hòa, một yếu tố được cho là có thể kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể. Một số nghiên cứu đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiêu thụ chất béo bão hòa và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng viêm khớp dạng thấp.
Không chỉ làm tăng viêm, thịt đỏ còn góp phần gây tăng cân, từ đó tạo thêm áp lực lên các khớp vốn đã yếu. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là bạn nên loại bỏ hoàn toàn nguồn protein khỏi thực đơn bởi protein vẫn rất cần thiết để duy trì sức mạnh cơ bắp và hỗ trợ hệ miễn dịch.
Thay vì thịt đỏ, bạn nên chọn ăn ức gà hoặc các loại cá béo như cá hồi, cá ngừ, cá thu, cá mòi và cá trích vốn giàu axit béo omega-3 – một chất có khả năng giảm viêm và đau khớp tự nhiên. Ngoài ra, đậu, trứng, sữa ít béo hoặc đậu phụ cũng là nguồn protein thay thế lành mạnh cho người bị viêm khớp dạng thấp.
2. Đường và bột mì tinh chế – thủ phạm âm thầm của viêm mãn tính
Thực phẩm chứa đường tinh luyện và carbohydrate đơn giản, như bánh mì trắng, mì ống từ bột mì tinh chế, gạo trắng, bánh ngọt, nước ngọt,…có thể khiến lượng đường trong máu tăng vọt sau khi ăn. Điều này thúc đẩy cơ thể sản sinh các chất gây viêm gọi là cytokine, từ đó làm nghiêm trọng hơn các triệu chứng viêm khớp dạng thấp.
Không chỉ vậy, tiêu thụ đường và tinh bột tinh chế thường xuyên cũng tăng nguy cơ thừa cân hoặc béo phì, điều vốn dĩ làm gia tăng áp lực lên các khớp, đặc biệt là khớp gối và khớp háng.
Để kiểm soát tốt hơn tình trạng viêm khớp dạng thấp, bạn nên:
- Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt (như yến mạch, gạo lứt, bánh mì đen)
- Tránh xa thực phẩm chế biến sẵn nhiều đường
- Kiểm tra kỹ thành phần trên nhãn thực phẩm, bởi đường có thể “ẩn mình” dưới nhiều tên gọi khác như fructose, sucrose, corn syrup,…
Một số đánh giá khoa học còn khuyến nghị nên loại bỏ đường ra khỏi chế độ ăn để giảm nguy cơ khởi phát viêm khớp dạng thấp hoặc làm nhẹ các triệu chứng hiện có.
3. Thực phẩm chiên rán – “kẻ thù giấu mặt” của khớp
Các món chiên rán thường rất ngon miệng nhưng lại không hề thân thiện với sức khỏe khớp. Thực phẩm chiên chứa nhiều chất béo trans và bão hòa, đồng thời hình thành chất độc AGEs (sản phẩm glycat hóa bền vững) trong quá trình nấu ở nhiệt độ cao. AGEs thúc đẩy quá trình viêm và lão hóa tế bào, góp phần làm trầm trọng thêm triệu chứng viêm khớp dạng thấp.
Thêm vào đó, thực phẩm chiên cũng là nguyên nhân phổ biến gây tăng cholesterol, béo phì và bệnh tim mạch – những yếu tố nguy cơ cao với người bị viêm khớp.
Thay vì chiên, bạn có thể chuyển sang nướng, hấp, áp chảo ít dầu hoặc sử dụng nồi chiên không dầu nếu muốn giữ cảm giác giòn rụm mà không cần đến nhiều chất béo.
4. Gluten – không gây hại với tất cả, nhưng nên cẩn trọng
Gluten là một loại protein tự nhiên có mặt trong các loại ngũ cốc như lúa mì, lúa mạch đen và lúa mạch và là nguyên nhân chính gây bệnh celiac – một tình trạng mà hệ miễn dịch tấn công chính ruột non khi tiếp xúc với gluten.
Một số nghiên cứu cho thấy việc loại bỏ gluten khỏi chế độ ăn có thể cải thiện triệu chứng ở người bị viêm khớp dạng thấp, nhất là những người có tình trạng nhạy cảm với gluten hoặc mắc đồng thời bệnh celiac. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khác vẫn chưa đưa ra kết luận rõ ràng.
Vì thế, nếu bạn nhận thấy mình hay bị đau khớp, đầy hơi hoặc tiêu chảy sau khi ăn thực phẩm chứa gluten, hãy thử áp dụng chế độ ăn không gluten trong vài tuần và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu cảm thấy tốt hơn, việc duy trì chế độ ăn này có thể giúp cải thiện đáng kể sức khỏe khớp.
5. Rượu bia – kẻ đồng lõa thầm lặng khi dùng chung với thuốc
Rượu và các loại đồ uống có cồn có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến người mắc viêm khớp dạng thấp, đặc biệt là khi đang sử dụng thuốc điều trị như methotrexate – một loại thuốc chuyển hóa qua gan.
Gan là cơ quan dễ bị tổn thương nếu thường xuyên phải xử lý cả thuốc và rượu cùng lúc. Sự kết hợp này có thể làm giảm chức năng gan, tăng nguy cơ viêm gan, thậm chí gây tổn thương vĩnh viễn nếu không được theo dõi kỹ.
Ngoài ra, uống rượu khi đang dùng thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) cũng làm tăng rủi ro xuất huyết tiêu hóa, loét dạ dày – những biến chứng nguy hiểm.
Chưa kể, một số nghiên cứu cho thấy rượu còn liên quan đến tăng nguy cơ loãng xương, điều đặc biệt đáng lưu ý vì người bị viêm khớp dạng thấp vốn đã có nguy cơ cao hơn người bình thường.
Tóm lại, nếu bạn đang điều trị viêm khớp dạng thấp bằng thuốc, hãy hạn chế tối đa hoặc tránh hoàn toàn việc uống rượu để bảo vệ gan và xương.
6. Thực phẩm chế biến sẵn – “combo” của các chất gây viêm
Thực phẩm chế biến sẵn bao gồm nhiều loại như:
- Đồ ăn vặt đóng gói (bánh quy, khoai tây chiên, snack)
- Mì gói, súp ăn liền, thức ăn nhanh
- Nước ngọt, nước trái cây công nghiệp
- Thịt nguội, xúc xích, đồ hộp
Những sản phẩm này thường chứa nhiều muối, đường tinh luyện, chất béo bão hòa, chất phụ gia và bảo quản – tất cả đều có thể kích thích phản ứng viêm trong cơ thể nếu tiêu thụ thường xuyên. Ngoài ra, chúng thường rất nghèo dưỡng chất và dễ gây tăng cân – hai yếu tố không hề có lợi cho người bị viêm khớp dạng thấp.
Lời khuyên là hãy:
- Đọc kỹ nhãn thực phẩm trước khi mua
- Ưu tiên nấu ăn tại nhà để kiểm soát nguyên liệu
- Tăng cường ăn thực phẩm tươi, ít qua chế biến
Kết luận
Việc điều chỉnh chế độ ăn uống không thể thay thế cho thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp nhưng lại có thể đóng vai trò hỗ trợ cực kỳ quan trọng trong việc kiểm soát bệnh, giảm triệu chứng và cải thiện sức khỏe tổng thể.
Hãy nhớ:
- Tránh thực phẩm gây viêm: thịt đỏ, đồ chiên, đường tinh luyện, thực phẩm chế biến sẵn
- Cân nhắc hạn chế gluten và rượu nếu cơ thể bạn phản ứng tiêu cực
- Bổ sung các thực phẩm chống viêm như cá béo, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi
- Trị viêm khớp dạng thấp là một hành trình dài nhưng chỉ cần bạn lắng nghe cơ thể, kiên nhẫn và lựa chọn đúng cách, việc kiểm soát bệnh sẽ trở nên khả thi hơn bao giờ hết.
Bạn có thể quan tâm:
Mình rất cần ý kiến của các bạn để hoàn thiện bài viết, hãy giúp đỡ mình bằng cách chia sẻ quan điểm của mình nhé.
Rất hữu ích