1. Người La Mã bảo vệ chặt chẽ những cuốn sách tiên tri

Những cuốn sách viết bằng tiếng Hy Lạp nói về tương lai của Rome được lưu giữ trong đền thờ thần Jupiter, nơi chỉ có người phiên dịch lành nghề nhất mới được phép đọc để xác định điều gì sẽ xảy ra và cách tốt nhất để ngăn chặn điều đó.

Truyền thuyết kể rằng một bà già đã tiếp cận vua Tarquin từ thời Rome vẫn còn được cai trị bởi các vị vua Etruscan và đề nghị bán cho ông chín cuốn sách với mức giá cao đến vô lý, đương nhiên ông đã nhanh chóng từ chối. Bà đốt ba cuốn sách rồi quay lại với sáu cuốn còn lại, vẫn đòi giá như cũ và tiếp tục bị từ chối, nhưng nhà vua bắt đầu thắc mắc về những cuốn sách. Bà lại đốt thêm ba cuốn nữa và quay lại, lần này, nhà vua nhanh chóng mua những cuốn sách đó và khi xem xét kỹ những bản thảo, ông nhận ra chúng là những cuốn sách tiên tri kể về sự trỗi dậy và sụp đổ của Rome.

Kể từ ngày đó trở đi, những cuốn sách được giữ bí mật và bảo vệ chặt chẽ, chỉ được mang ra ngoài khi Rome gặp nguy hiểm và cần câu trả lời cho tương lai.

2. Đội cứu hỏa của Crassus là đội cứu hỏa tham nhũng nhất lịch sử

Chế độ Tam hùng đầu tiên của Rome bao gồm ba người đàn ông quyền lực là Julius Caesar, Gnaeus Pompey và Marcus Crassus. Do cái bóng quá lớn của Caesar và Pompey nên Crassus thường không được đề cập tới.

Huyền thoại về đội cứu hỏa của Crassus nổi tiếng với việc đơn vị này sẽ đến đám cháy nhưng từ chối dập lửa cho đến khi người chủ bán tài sản của mình với giá rẻ cho Crassus.

3. Người thu thuế là mafia của La Mã cổ đại

Trong thế kỷ thứ hai trước công nguyên, những người thu thuế ở La Mã – được gọi là publicani – thống trị thế giới cổ đại. Của cải mà họ tích lũy được đã giúp họ kiểm soát hoạt động thương mại, ngân hàng và vận chuyển. Họ trở nên khét tiếng với những chiến thuật tàn bạo khi trang bị vũ khí cho những người phương Đông (bao gồm cả người Hy Lạp, những người phương Đông đối với người La Mã). Publicani sẽ thu một loại thuế gọi là decuma (10% thu hoạch), phần lớn trong số đó được chuyển cho chính phủ La Mã.

Khi phần của cải này lọt vào túi của các chính trị gia La Mã, phần lớn các hành động của publicani được dung thứ, ngay cả khi chúng bị công chúng lên án.

4. Một người đàn ông xâm nhập lễ hội dành riêng cho nữ giới

Tháng mười hai là lễ hội của nữ thần tốt lành – thời điểm phụ nữ tụ tập lại để cử hành các nghi lễ của nữ thần trong khi đàn ông phải tránh mặt, không được phép tham gia lễ hội, ngay cả tượng đàn ông cũng phải che mặt trong thời gian diễn ra lễ hội.

Tuy nhiên, điều đó không ngăn được Publius Clodius Pulcher đóng giả một cô gái thổi sáo (hoặc chơi đàn hạc) và lén lút nói chuyện với các cô gái xung quanh. Họ dần nghi ngờ và nghi ngờ đó được xác nhận khi “cô gái” nói chuyện bằng một giọng trầm đầy nam tính. Đương nhiên, các nghi thức bị đình chỉ, một phiên tòa được tổ chức và Clodius – thú vị thay – sau này lại trở thành một chính trị gia, bất chấp các bê bối mà ông đã gây ra.

5. Vua Mithridates lớn lên trong tự nhiên và không bị nhiễm độc

Vua Mithridates VI của Pontus đóng một vai trò to lớn trong lịch sử của Rome. Ông là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với nhà nước La Mã, dễ dàng sánh ngang với những người như Hannibal của Carthage.

Khi còn nhỏ, Mithridates đã bị mẹ mình hành hạ một cách ác độc: bị buộc phải ẩn náu trong rừng suốt bảy năm, chiến đấu với thú dữ và sống nhờ vào hươu. Ông ta cũng phát triển niềm đam mê với các chất độc khi liên tục uống thuốc độc – dưới mức gây chết người – cho đến khi miễn nhiễm với chúng.

Không may là chiến lược này đã phản tác dụng khi ông bị những người ủng hộ Pompey bao vây trong phòng ngủ của mình. Nỗ lực tự sát bằng thuốc độc của Mithridates đã thất bại, và ông ta buộc phải nhờ một trong những người cận vệ trung thành dùng dao đâm chết mình.

6. Sergius Orata đã phát minh ra “bồn tắm treo”

Đối với người La Mã, Puteoli cũng giống như khu nghỉ dưỡng thời hiện tại. Họ mua hết đất ở đó để người nghèo không bao giờ có thể đặt chân đến vùng đó.

Một doanh nhân tên là Sergius Orata nổi tiếng với những bãi nuôi hàu ngon bậc nhất đế chế. Ông cũng được biết đến với một phát minh nổi tiếng “bồn tắm treo”. Đến ngày nay, các nhà sử học vẫn chưa thể thống nhất về ý nghĩa thực sự của cái tên này khi một số người cho rằng đây là vòi sen nước nóng, trong khi những người khác tin rằng chúng là hệ thống sưởi trung tâm dưới sàn.

7. Hoàng đế Caligula bổ nhiệm con ngựa của mình làm thành viên Thượng viện

Theo nhà sử học Suetonius, Hoàng đế Caligula yêu quý con ngựa Incitatus của mình đến mức phong cho con chiến mã này là thành viên Thượng viện.

Nhiều học giả cho rằng điều này nhằm để làm bẽ mặt các thượng nghị sĩ cũng như giới quý tộc. Triều đại tương đối ngắn ngủi của Caligula được đặc trưng bởi mối thù giữa ông và Thượng viện La Mã cũng như những nỗ lực của hoàng đế nhằm nâng cao quyền lực của mình trong đế chế. Bằng cách trao cho con ngựa của mình một chức vụ cao, Caligula đã nói rõ với cấp dưới của mình rằng công việc của họ vô nghĩa đến mức một con vật cũng có thể làm được.

8. Người La Mã thờ thần phân

Sterculius là vị thần phân và phân bón của người La Mã. Ông là một trong số vô số các vị thần mà người La Mã thời kỳ đầu tin rằng phải được tôn thờ để cuộc sống diễn ra suôn sẻ.

Điều này bao gồm những lời cầu nguyện tới Cloacina, nữ thần cống rãnh, cũng như Crepitus, thần nhà vệ sinh. Cloacina là nữ thần bảo trợ cho cống chính của thành phố Rome, nơi được gọi là Cloaca Maxima.

Người La Mã coi Cloacina là tượng trưng của nhiều thứ khác nhau, bao gồm thuần khiết, bẩn thỉu và người bảo vệ quan hệ tình dục trong hôn nhân. Qua nhiều thời đại, cô được liên kết với nữ thần sắc đẹp và tình yêu Venus và dần dần được nhiều người biết đến với cái tên Venus Cloacina.

9. Một số phụ nữ bị buộc tội giết người hàng loạt bằng thuốc độc

Chủ đề về chất độc và ngộ độc thường được đề cập đến trong văn học La Mã. Tội ác này dường như xảy ra ở thời cổ đại thường xuyên hơn nhiều so với thời hiện đại.

Sau khi nhiều công dân nổi tiếng qua đời với các triệu chứng tương tự, một cô gái nô lệ đã thông báo cho các quan tòa rằng họ chết vì bị vợ mình đầu độc. Hai mươi phụ nữ, bao gồm cả những người thuộc tầng lớp quý tộc đã bị phát hiện đang pha chế thuốc độc. Chính quyền đã chứng minh tội lỗi của họ bằng cách ép họ uống thứ thuốc do chính họ pha chế, cuối cùng tất cả đều chết. Sau đó, 170 người khác bị kết tội tương tự.

10. Rome được cai trị bởi một hoàng đế chuyển giới

Mặc dù hoàng đế Elagabalus được các nhà sử học biết đến nhưng hầu hết mọi người chưa bao giờ nghe nói về ông. Không có gì ngạc nhiên khi hầu hết các trường dạy lịch sử La Mã cổ đại sẽ tránh chủ đề này vì đây là một vị hoàng đế chuyển giới.

Chủ đề về cơ quan sinh dục của Elagabalus thường xuất hiện trong nhiều câu chuyện về ông. Các nguồn tin cho rằng Elagabalus đã được cắt bao quy đầu theo yêu cầu của nghề linh mục, thậm chí dương vật của ông cũng bị cắt.

Theo nhà sử học và chính khách La Mã Dio Cassius, Elagabalus muốn bị thiến – nhưng không phải vì mục đích tôn giáo. Nhiều nhà sử học ngày nay giải thích điều này có nghĩa là vị hoàng đế trẻ tuổi có mong muốn được chuyển đổi giới tính. Mặc dù ban đầu được quân đội La Mã ủng hộ nhưng Elagabalus lại bị những người có quyền lực trong Thượng viện coi thường. Cuối cùng, Elagabalus bị sát hại và thi thể bị cắt xẻo của ông bị kéo lê trên đường phố, cuối cùng bị ném xuống sông Tiber.

Bạn có thể đọc thêm:

• 10 điều có thể bạn chưa biết về Oxford – một trong những ngôi trường danh giá nhất thế giới
• 10 sự thật về người La Mã mà ai cũng tưởng rằng mình đã biết nhưng thực ra không phải
• 10 sự thật lịch sử thú vị về La Mã cổ đại: giặt đồ bằng nước tiểu, không được mặc quần và gì nữa?

1. Cyclops

Trong thần thoại Hy Lạp, Cyclops là những sinh vật khổng lồ có một con mắt duy nhất ở giữa đầu, nổi tiếng chủ yếu vì sự man rợ, không sợ con người hay thần thánh. Cyclops nổi tiếng nhất là Polyphemus, kẻ đã tấn công Odysseus trong một hang động và ăn thịt một nửa số người đi theo chàng. Odysseus đã làm mù mắt Cyclops bằng cách đâm một cây cọc gỗ vào mắt nó rồi trốn thoát.

Có một số bằng chứng khá chắc chắn về sự tồn tại của Cyclopes: nhiều hộp sọ được tìm thấy với một hốc mắt duy nhất ở giữa đầu. Hóa ra những chiếc đầu lâu này thuộc về những con voi lùn và “hốc mắt” là khoang mũi trung tâm đồng thời là lỗ mở cho vòi voi. Nhiều hộp sọ voi lùn đã được tìm thấy ở Síp, đặc biệt là trong các hang động nơi người Cyclops được cho là đã sinh sống.

2. Kraken

Kraken bắt nguồn từ văn hóa dân gian Bắc Âu. Nó kéo tàu thuyền xuống đáy biển bằng cách quấn những xúc tu khổng lồ quanh con tàu hoặc bơi thành vòng tròn xung quanh tàu để tạo ra một vòng xoáy kéo con tàu xuống.

Tài liệu viết đầu tiên về thủy quái Kraken có từ năm 1180. Có rất nhiều tài liệu kể về một con quái vật biển khổng lồ có xúc tu kéo chìm các con tàu và có thể nuốt chửng toàn bộ thủy thủ đoàn chỉ bằng một ngụm.

Huyền thoại về Kraken có thể đến từ loài mực khổng lồ Architeuthis dux dài tới khoảng 18 mét hoặc mực khổng lồ Mesonychoteuthis hamiltoni – chưa xác định được kích cỡ cực hạn của nó.

3. Thú mỏ vịt

Thú mỏ vịt từng được coi là một loài động vật thần thoại. Nó được phát hiện lần đầu tiên vào thế kỷ 18 và từng bị nhiều người coi là một trò lừa bịp lố bịch.

Thú mỏ vịt đáng chú ý vì nhiều lý do chứ không chỉ vì vẻ ngoài kỳ dị của nó. Các nhà tự nhiên học không thể xác định liệu sinh vật này có phải là động vật có vú hay không. Phải mất thêm 100 năm nữa thì các nhà khoa học mới khám phá ra câu trả lời cho điều đó. Thú mỏ vịt là một trong số rất ít loài động vật có vú đẻ trứng.

4. Nàng tiên cá

Một trong những câu chuyện sớm nhất về nàng tiên cá là Thessalonike, em gái cùng cha khác mẹ của Alexander Đại đế. Sau khi thực hiện hành trình đầy nguy hiểm để tìm kiếm Suối nguồn tươi trẻ, ngài đã gội đầu cho em gái mình trong dòng suối đó. Khi Alexander qua đời, em gái ngài (cũng có thể là người yêu) đã cố gắng tự sát dưới biển nhưng không thể chết nên đã trở thành nàng tiên cá. Truyền thuyết kể rằng nàng sẽ hỏi các thủy thủ: “Vua Alexander còn sống không?”, nếu họ trả lời: “Ông ấy còn sống, trị vì và chinh phục thế giới” thì sẽ được phép họ ra khơi. Ngược lại, nàng sẽ biến thành quái vật và kéo con tàu xuống đáy đại dương.

Một lời giải thích khả dĩ cho việc thường xuyên nhìn thấy nàng tiên cá là các thủy thủ đã nhầm lẫn nàng tiên cá – một sinh vật thần thoại có đuôi cá, đầu và thân của một phụ nữ xinh đẹp – với lợn biển (hay bò biển).

Khi lợn biển ngóc đầu lên khỏi mặt nước thì nhìn từ phía sau, làn da thô ráp của nó trông khá giống với mái tóc dài. Các thủy thủ cũng sẽ bị ảo giác khi ở trên biển trong thời gian dài. Vì vậy, nếu ở khoảng cách xa hoặc ánh sáng yếu, họ có thể nhầm lợn biển với nàng tiên cá.

5. Ma cà rồng

Quan điểm hiện đại về ma cà rồng bắt đầu từ cuốn tiểu thuyết Dracula (1897) của Bram Stoker và thay đổi rất ít kể từ đó: xanh xao, gầy gò, giọng nói khó nghe, ngủ trong quan tài và bất tử.

Stoker đã xây dựng nhân vật của mình dựa trên những câu chuyện của Vlad the Impaler và cảm hứng từ nhiều tin đồn xung quanh cái chết, việc chôn cất cũng như sự thiếu hiểu biết về cách cơ thể phân hủy. Sau khi chết, da của xác chết co lại nên răng và móng tay trông như dài ra. Các cơ quan nội tạng bị phá vỡ và chất dịch trong cơ thể chảy ra khỏi mũi và miệng, để lại vết ố đen khiến người ta hiểu nhầm là xác chết uống máu người sống.

Đôi khi, người ta tìm thấy những vết xước ở bên trong quan tài – được coi là bằng chứng cho thấy người chết đã trở thành xác sống và sống lại từ quan tài. Nhưng rất có thể những người đó chỉ chết lâm sàng và bị chôn sống nên sau khi hồi phục ý thức, họ đã cố tự giải thoát.

6. Người khổng lồ

Các nhà khoa học tin rằng họ đã phân lập được một gen có thể dẫn đến hiện tượng khổng lồ gia đình. Theo các nhà nghiên cứu, những người mắc bệnh khổng lồ cũng có thể có một khối u ở tuyến yên có thể kích thích tăng trưởng.

Không có định nghĩa hiện đại nào về chiều cao khiến chúng ta trở thành người khổng lồ vì các xã hội khác nhau có chiều cao trung bình khác nhau, chênh lệch có thể lên tới 30 cm

7. Nữ thần báo tử

Trong văn hóa dân gian Ireland, một banshee (có nghĩa là “người phụ nữ của các nàng tiên” trong tiếng Gaelic) là một phụ nữ trẻ xinh đẹp với mái tóc trắng bồng bềnh và đôi mắt đỏ hoe vì khóc. Nàng sẽ cảnh báo người nghe thấy tiếng khóc của mình rằng ai đó trong gia đình họ sắp chết. Thay vì đe dọa, họ xuất hiện để cho mọi người có thời gian nói lời tạm biệt với những người thân yêu của họ.

Không rõ truyền thuyết này xuất hiện từ khi nào. Có những báo cáo về nữ thần báo tử trong Cathreim Thoirdhealbhaigh – một cuốn lịch sử viết về làng Torlough vào năm 1350 – và những câu chuyện vẫn còn được kể lại vào giữa thế kỷ 19.

Keening là cách truyền thống để phụ nữ bày tỏ nỗi đau buồn của mình. Họ sẽ tập trung lại bên mộ và than khóc về sự mất mát của mình. Tục lệ này dần dần biến mất trong thế kỷ 19 sau khi nó trở thành một điểm thu hút khách du lịch để xem một “đám tang thực sự của người Ireland”.

8. Hydra

Hydra là một con rắn biển khổng lồ có chín đầu, khi một cái đầu bị chặt đi thì hai cái đầu khác sẽ mọc ra từ vết thương.

Huyền thoại về Hydra có thể được lấy cảm hứng từ thiên nhiên. Đã có nhiều trường hợp được ghi nhận về loài rắn có nhiều đầu (mặc dù 9 đầu là quá nhiều). Tỷ lệ mắc bệnh đa đầu ở loài bò sát dường như cao hơn bất kỳ loài nào khác.

9. Sói

Ngày nay, những con sói được biết đến nhiều nhất nhờ sự liên kết của chúng với những đứa trẻ nhà Stark trong Game of Thrones. Tuy nhiên, sói thảm khốc không phải là sản phẩm hư cấu trong trí tưởng tượng.

Chúng lớn hơn nhiều so với loài sói hiện đại, loài sói thảm khốc sống ở châu Mỹ cho đến khi tuyệt chủng khoảng 10.000 năm trước. Hơn 4.000 hài cốt hóa thạch của những con sói thảm khốc đã được phát hiện tại La Brea Tar Pits ở Los Angeles. Con sói thảm khốc có hộp sọ khổng lồ nhưng bộ não nhỏ hơn loài sói hiện đại.

10. Tử xà

Tử xà là một con rắn có ánh mắt chết người và hơi thở khủng khiếp, được sinh ra từ một quả trứng do gà trống đẻ ra và ấp nở ra bởi một con rắn. Nó chỉ sợ tiếng gáy của gà trống và chồn, những loài miễn nhiễm với nọc độc của nó.

Có khả năng Tử xà trong thần thoại là một con rắn hổ mang Ai Cập – một loài rắn đặc biệt nguy hiểm, rít liên tục và có thể phun nọc độc ở khoảng cách 2.4 mét vào mắt kẻ thù. Điều này có thể giải thích cho huyền thoại Tử xà giết chết những ai nhìn vào mắt nó. Thiên địch lớn nhất của rắn hổ mang là cầy mangut, loài có hình dáng rất giống chồn.

Alexander Đại đế nổi tiếng vì đã sử dụng gương để đánh bại một con Tử xà, khi nhìn vào hình ảnh của chính mình, con rắn đã chết ngay lập tức.

Bạn có thể đọc thêm:

• 10 vị thần kì quái mà bạn không nghĩ là có mặt trong thần thoại thế giới
• 10 sự thật về người La Mã mà ai cũng tưởng rằng mình đã biết nhưng thực ra không phải
• 10 bí ẩn lớn trong lịch sử loài người đã được giải đáp

1. Quy mô và dân số

Nền văn minh Thung lũng Indus trải dài khoảng 1.260.000 km2 trên khắp Ấn Độ, Afghanistan và Pakistan hiện đại với hơn 1.056 trung tâm đô thị và làng mạc đã được xác định, 96 trong số đó được khai quật. Nhiều thị trấn chủ yếu phân bố trong khu vực rộng lớn của sông Indus và Ghaggar-Hakra cũng như các dòng suối nhỏ hơn. Các thành phố lớn nhất, nơi sinh sống của hơn năm triệu người là Rakhigarhi, Harappa, Ganweriwala, Dholavira và Mohenjo-daro.

Khu định cư sớm nhất ở Thung lũng Indus – Mehrgarh – thành lập vào khoảng năm 7000 trước công nguyên. Hầu hết cư dân của Thung lũng Indus là nghệ nhân và thương nhân, chủ yếu sống ở làng mạc. Những ngôi làng này được xây dựng từ những vật liệu dễ bị phá hủy, bao gồm cả bùn và gỗ, nên lối sống và văn hóa hàng ngày của họ gần như đã bị mất đi hoàn toàn.

Từ các cuộc khai quật khảo cổ, chúng ta nhận ra rằng văn minh Thung lũng Indus là một nền văn hóa cực kỳ phức tạp với cách thức hoạt động được tổ chức tốt. Mặc dù đông dân cư, các thành phố của nó không lộn xộn như hầu hết các thành phố cùng thời ở Lưỡng Hà và Ai Cập. Trong một số trường hợp, thậm chí chúng còn có thể khiến các nhà quy hoạch thành phố hiện đại phải xấu hổ.

2. Quy hoạch đô thị

Nền văn minh Thung lũng Indus có các thành phố được thiết kế đầu tiên trên thế giới, được tổ chức theo mô hình lưới với đường phố đi qua các góc vuông. Những tiến bộ trong quy hoạch thành phố này còn lâu đời hơn so với Hippodamus của thời Miletus, người được coi là “cha đẻ của quy hoạch đô thị châu Âu”. Các đường phố chính của mỗi thành phố được xây dựng theo hướng Bắc-Nam trong khi các đường phụ được bố trí theo hướng Đông-Tây. Bên cạnh việc được thiết kế thực sự tốt, những thành phố này còn có hệ thống thoát nước tuyệt vời và tất cả đều tuân theo một mô hình và cách bố trí tương tự nhau. Ngay cả những viên gạch của những ngôi nhà cũng có kích thước giống hệt nhau.

Những con đường chính thường rộng tới 10 mét. Ở Harappa, đường phố còn được lát bằng gạch đất sét nung để tạo điều kiện cho xe bò di chuyển dễ dàng và có các kênh chạy dọc theo chúng để loại bỏ lượng nước dư thừa trên mặt đường.

Hệ thống xử lý nước thải của họ tiên tiến đến mức có kênh dẫn nước thải và nước mưa hoàn toàn riêng biệt dọc các con phố. Các kênh và cống thoát nước thải được đặt bên dưới mặt đất và có thể mở thông qua nắp bằng đất nung khi cần làm sạch. Cống dẫn nước ấn tượng do người La Mã xây dựng có mặt sau nơi này tới hàng nghìn năm!

3. Vệ sinh

Cư dân của văn minh Thung lũng Indus rất coi trọng vấn đề vệ sinh và có cuộc sống tương đối khỏe mạnh, an toàn và sạch sẽ. Số lượng lớn các phòng tắm công cộng, hệ thống tiết kiệm nước độc đáo, nguồn cung cấp nước đến từng nhà, hệ thống thoát nước gọn gàng và hệ thống nước thải ngầm ấn tượng đều nêu bật vai trò của các biện pháp vệ sinh trong cuộc sống của người dân.

Những thùng rác bằng gạch được lắp đặt khắp nơi dọc các con phố ở Mohenjo-daro càng đáng chú ý hơn, chứng tỏ xã hội của Thung lũng Indus hoàn toàn vượt xa thời đại.

4. Tôn giáo

Tất cả các đô thị được khai quật trên khắp Thung lũng Indus đều rất phức tạp và có tổ chức với thiết kế kiến ​​trúc quan trọng và kỹ thuật đồ đồng phát triển cao. Tuy nhiên, ở đây lại không có dấu hiệu của những hầm mộ phức tạp, những ngôi đền lớn hoặc cung điện hoàng gia. Theo các nhà sử học, điều này có thể có nghĩa là văn minh Thung lũng Indus là một xã hội công bằng hoặc dân chủ.

Sau gần một thế kỷ khai quật và nghiên cứu, chúng ta vẫn không có bằng chứng chắc chắn về tầng lớp thống trị hoặc thậm chí là hệ thống phân cấp quản lý trong xã hội.

5. Kinh tế

Nền kinh tế của Thung lũng Indus tập trung vào nông nghiệp và thương mại. Trong thời kỳ đồ đồng giữa, những người Lưỡng Hà (Sumerian) thường xuyên đề cập đến hoạt động buôn bán phát đạt với “Meluhha”. Đây là một quốc gia buôn bán phát triển với quan hệ kinh tế chặt chẽ với người Sumer, thường vận chuyển số lượng lớn các sản phẩm bằng gỗ, dầu mè và các mặt hàng cực kỳ có giá trị hoặc sang trọng khác – hầu hết được vận chuyển từ Meluhha, nơi mà các nhà khảo cổ tin rằng đó là văn minh Thung lũng Indus.

Ngoài thương mại xuất nhập khẩu phát đạt, được chứng minh qua việc phát hiện ra xưởng đóng tàu Lothal khổng lồ, văn minh Thung lũng Indus còn là nơi sản xuất bông đầu tiên trên thế giới. Họ cũng là những người đầu tiên cải tiến kỹ thuật kéo sợi và dệt vải, có hệ thống cân và đo làm từ đá vôi.

6. Nghệ thuật và sáng tạo

Trong thời kỳ Thung lũng Indus, các nghệ nhân và đồ gốm khá tinh vi. Các hiện vật của họ thể hiện mức độ hoàn thiện cao về mặt giá trị thẩm mỹ và sự đa dạng của vật liệu được sử dụng, bao gồm đất nung, đồng, đồng thau và các loại đá bản địa khác. Những phát hiện từ các địa điểm khảo cổ khác nhau bao gồm nhiều bức tượng và tác phẩm điêu khắc, đồ gốm, đồ trang sức, tượng nhỏ bằng đất sét,…có niên đại từ thiên niên kỉ thứ ba trước công nguyên

Tác phẩm điêu khắc từ đồng “cô gái nhảy múa” thể hiện kiến ​​thức chuyên môn của người Indus trong việc xoắn và đúc kim loại. Nó cũng chỉ ra tầm quan trọng của khiêu vũ như một hình thức nghệ thuật hoặc giải trí trong xã hội cổ đại của họ.

7. Kiến ​​trúc

Harappa có những kho thóc rất tiên tiến, công nghệ được sử dụng để chế tạo chúng chỉ xuất hiện lại ở Rome vào hơn 2.800 năm sau. Sáu kho thóc được phát hiện tại Harappa dài khoảng 45 mét, rộng 15 mét trên nền được tôn cao để tránh hơi ẩm.

Cư dân ở đây sử dụng hai loại gạch nung cơ bản là 7 x 14 x 28 cm và 10 x 20 x 40 cm.

Những viên gạch lớn được sử dụng để xây dựng các công trình công cộng lớn, trong khi những viên gạch nhỏ sử dụng để xây dựng nhà ở của người dân. Chúng đều được làm theo kích thước chính xác ở tất cả các thành phố và tuân theo tỷ lệ 1:2:4. Họ đã xây dựng nhiều đập và hồ chứa nước để bảo vệ các thành phố khỏi lũ lụt và cung cấp nước cho các thành phố quanh năm, kể cả mùa khô.

8. Những ngôi nhà

Kĩ thuật xây dựng của người Indus phát triển đến mức cư dân ở thành phố Harappa có những ngôi nhà hai và ba tầng. Những ngôi nhà gia đình tiện nghi này cũng có sân rộng rãi và sân hiên bằng phẳng dễ ra vào. Hầu như không có hộ gia đình nào ở Thung lũng Indus có cửa sổ nhìn ra đường và thường chỉ có một lối vào. Thay vì nhìn ra đường phố, cửa sổ và cửa ra vào của các ngôi nhà sẽ hướng vào sân để giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn và bụi bẩn trong nhà.

Những ngôi nhà này ở Harappa hiện đại đến mức có cả phòng tắm khép kín. Hầu như tất cả các khu dân cư được khai quật đều có phòng tắm, nhà vệ sinh và hệ thống nước thải hoàn chỉnh.

9. Luyện kim

Nền văn minh Thung lũng Indus có hiểu biết sâu sắc về luyện kim. Các sản phẩm kim loại của họ được xuất khẩu đi khắp nơi và được tạo ra bằng nhiều sản phẩm kim loại khác nhau, bao gồm chì, đồng, đồng thau và hợp kim.

Những chiếc vòng cổ bằng vàng có chiều rộng nhỏ hơn 0.25 mm đã được khai quật tại khu khảo cổ Lothal. Các hiện vật kim loại quý khác cũng đã được phát hiện ở Rangpur, Mohenjo-Daro và Harappa. Kiến ​​thức của họ tiến bộ đến mức có thể đánh giá độ nguyên chất của vàng bằng cách sử dụng kỹ thuật đá thử, một kỹ thuật được sử dụng ở nhiều nơi trên thế giới cho đến tận ngày nay.

10. Chữ viết chưa bao giờ được giải mã

Một trong những lý do chính khiến chúng ta không biết nhiều về văn minh Thung lũng Indus là vì chữ viết của họ chưa bao giờ được giải mã. Hàng nghìn văn bản đã được phát hiện, chủ yếu từ Harappa và Mohenjo-daro, nhưng cũng có từ các đối tác thương mại của họ dọc theo Vịnh Ba Tư và Lưỡng Hà. Hầu hết chúng được khắc trên những con dấu bằng đá khiêm tốn, khoảng 2.5 cm2, ngay phía trên hình ảnh các loài động vật, chẳng hạn như voi, bò đực hoặc thậm chí là sinh vật kiểu kỳ lân. Chữ khắc cũng được tìm thấy trên các tấm đất sét, đồ vật bằng kim loại và đồ gốm.

Hiện tại, nhiều học giả đang tranh luận về một dạng ngôn ngữ Dravidian thời tiền sử, một nhóm ngôn ngữ ngày nay chủ yếu được tìm thấy ở các vùng nhỏ xung quanh Ấn Độ và Pakistan – tương đối gần trung tâm của nền văn minh cổ đại. Một số người khác cho rằng nhóm ngôn ngữ Ấn-Âu có liên quan đến tiếng Phạn thời tiền sử mới là thứ chúng ta đang tìm kiếm.

Bạn có thể đọc thêm:

• 12 sự thật về thú mỏ vịt – một trong những loài động vật kì lạ nhất hành tinh
• 10 sự thật về thiên thần mà tất cả chúng ta đều đang hiểu sai
• 10 sự thật kinh hoàng đằng sau những cuộc đi săn người sói tại châu Âu thời trung cổ

1. Phấn mắt

Phấn mắt được người Ai Cập cổ đại tạo ra bằng cách nghiền mịn khoáng chất rồi trộn với các thành phần khác như mỡ động vật để tăng độ bám và độ bền.

Người Ai Cập có rất nhiều màu phấn mắt. Để có màu đen hoặc các tông tối khác, họ sử dụng các chất như than củi hoặc galen, màu xanh lá cây là bột malachite, các tông màu đỏ, cam và đồng được tạo ra từ oxit đồng hoặc đất son, màu tím với các sắc độ khác nhau đến từ các loại hoa ngoài thiên nhiên.

2. Bút kẻ mắt

Kohl là một loại phấn mịn, sẫm màu được thoa lên mí mắt như những đường kẻ đen, dày làm nổi bật chiều sâu của mắt và tạo cảm giác bí ẩn.

Ban đầu Kohl được làm từ một loại khoáng chất gọi là stibnite với mục đích ban đầu là để phụ nữ có địa vị xã hội cao thể hiện địa vị của họ. Tuy nhiên, do có tính hiệu quả như kem chống nắng nên cuối cùng Kohl trở nên phổ biến đối với cả nam giới và phụ nữ thuộc mọi tầng lớp trong xã hội Ai Cập cổ đại.

3. Má hồng

Đánh má hồng để tạo vẻ ngoài trẻ trung và khỏe mạnh là một thói quen phổ biến của người Ai Cập, bất kể giới tính hay địa vị xã hội. Sự khác biệt duy nhất ở đây là những người giàu có thể mua mỹ phẩm từ chợ hoặc từ các nhà sản xuất, trong khi những người có tình trạng kinh tế xã hội thấp hơn phải tự làm mỹ phẩm ở nhà.

Họ làm phấn hồng từ loại đất sét rất giàu oxit sắt, rửa sạch và sàng đất để tách các hạt oxit sắt ra khỏi các hạt cát. Sau khi được phơi khô dưới ánh nắng mặt trời, những hạt này trở thành một loại bột mịn, màu đỏ, có thể dùng cọ gỗ đã được làm ẩm để thoa lên mặt.

4. Son môi

Son môi được coi là phát minh của người Sumer và người Ai Cập cổ đại đã học hỏi phong tục này từ nền văn minh đó. Ban đầu, chỉ những thành viên thuộc tầng lớp thượng lưu mới bôi son màu đất lên môi để tự phân biệt với các tầng lớp xã hội khác. Màu đỏ carmine là màu yêu thích của Nữ hoàng Cleopatra và được làm từ bọ cánh cứng và kiến.

Việc sử dụng son môi nhanh chóng trở nên phổ biến và công thức ban đầu được sửa đổi nhiều lần thông qua việc kết hợp các thành phần khác như trái cây, lá móng và các loại côn trùng để tạo ra nhiều màu hơn. Ngoài màu đỏ, các màu được người Ai Cập sử dụng phổ biến nhất bao gồm cam, đỏ tươi và xanh nước biển.

5. Henna

Henna là loại thuốc nhuộm tự nhiên được chiết xuất từ ​​lá của một loại cây bụi mà người Ai Cập cổ đại dùng để tô đậm màu sắc và hình dạng của lông mày, dùng làm sơn móng tay và xăm trang trí tạm thời. Khi được sử dụng nguyên chất, Henna có màu hơi đỏ nên thường được trộn với các loại thuốc nhuộm khác để tạo ra nhiều sắc thái hơn.

Henna vẫn là một phần trong thói quen làm đẹp của người Ai Cập hiện đại, đặc biệt là trong những ngày trước đám cưới, khi các bữa tiệc henna được tổ chức như một loại tiệc độc thân. Những cuộc tụ họp nhỏ này được dành riêng cho cô dâu và bạn bè, người thân là nữ với các hoạt động như khiêu vũ, trò chuyện và xăm henna tạm thời lên tay và chân.

6. Sản phẩm chăm sóc da

Người Ai Cập cổ đại biết rất rõ về tác hại của sức nóng và bụi bẩn trên da. Điều này khiến họ phát triển các thói quen chăm sóc da khác nhau để ngăn ngừa lão hóa sớm. Hoàng gia Ai Cập có thể sử dụng các phương pháp xa xỉ như tẩy tế bào chết bằng muối biển, tắm dưỡng ẩm bằng sữa lừa, chăm sóc da hàng tuần bằng sữa và mật ong để dưỡng ẩm sâu hơn.

Họ cũng làm sạch da hàng ngày, tẩy tế bào chết bằng cát và dưỡng ẩm bằng nhiều loại dầu tự nhiên như hạnh nhân, chùm ngây hoặc thầu dầu để duy trì làn da mịn màng, rạng rỡ và trẻ trung.

7. Tẩy lông

Người Ai Cập cổ đại có gu thẩm mỹ rất phát triển, đó là lý do tại sao cả nam giới và phụ nữ thường tẩy phần lớn lông trên cơ thể bằng cách sử dụng hỗn hợp dính tự chế làm từ đường, chanh và nước.

Tục lệ này vẫn còn phổ biến ở Ai Cập ngày nay nhưng họ không cần tự làm sản phẩm tại nhà nữa vì nó đã có sẵn ở các siêu thị và hiệu thuốc với giá rất phải chăng.

8. Nước hoa và dầu thơm

Người Ai Cập cổ đại cũng yêu thích việc sử dụng nước hoa và dầu thơm cho cả mục đích thưởng thức và tâm linh (lễ vật dâng lên các vị thần và bảo vệ họ chống lại những năng lượng xấu). Hoàng gia Ai Cập cổ có các chuyên gia nước hoa riêng, những người chịu trách nhiệm tạo mùi hương cho mọi khía cạnh trong cuộc sống của họ. Các chuyên gia này có phòng thí nghiệm riêng trong cung điện dành cho việc sản xuất nước hoa, tinh chất và trầm hương.

9. Tạo mẫu tóc

Chấy rận là một vấn đề phổ biến trong xã hội Ai Cập cổ đại nên nhiều người phải cạo trọc đầu để tránh ký sinh trùng. Tuy nhiên, để thể hiện uy quyền và địa vị, các thành viên của tầng lớp xã hội thượng lưu và hoàng gia có nhiều loại tóc giả, tóc nối tự nhiên và những chiếc mũ đội đầu cầu kỳ để tô điểm cho phần đầu.

Trong khi đàn ông thường cạo trọc hoặc để tóc ngắn thì kiểu tóc của phụ nữ lại thể hiện tuổi tác và tình trạng hôn nhân của họ. Phụ nữ trưởng thành trong độ tuổi sinh đẻ để tóc dài và buông xõa, phụ nữ trẻ độc thân sẽ buộc tóc đuôi ngựa và các cô bé thắt bím tóc. Để duy trì sức khỏe và độ chắc khỏe của mái tóc, người Ai Cập thường sử dụng các loại dầu tự nhiên và lược làm từ xương cá hoặc gỗ.

10. Mỹ phẩm có công dụng chữa bệnh và tinh thần

Mặc dù vẻ đẹp có tầm quan trọng lớn đối với nền văn minh này nhưng việc trang điểm và thẩm mỹ còn có mục đích điều trị bệnh tật, bảo vệ họ khỏi ánh nắng mặt trời, xua đuổi ma quỷ hoặc làm hài lòng các vị thần.

Thú vị là ngay cả sau khi chết thì người Ai Cập cổ đại vẫn rất coi trọng vấn đề làm đẹp khi ngoài đồ đạc cá nhân, đồ trang điểm và mỹ phẩm mà người chết thường dùng khi còn sống cũng được đưa vào mộ để họ có thể tùy ý sử dụng khi sang thế giới bên kia.

Bạn có thể đọc thêm:

• 5 bí quyết làm đẹp ấn tượng từ thời Ai Cập cổ đại
• 8 sự thật về Hy Lạp và La Mã cổ đại mà mọi người hay nhầm tưởng
• “Địa ngục độc thân” (Phần 2) – Show truyền hình hẹn hò mà bạn không thể bỏ lỡ

1. El Castillo, Chichén Itzá, Mexico

El Castillo là một kim tự tháp bậc thang được tìm thấy ở trung tâm của khu khảo cổ Chichén Itzá. Trong tranh minh họa của Frederick Catherwood, kim tự tháp này được bao phủ bởi vô số cây cối rậm rạp. Những bức ảnh được chụp vào thế kỷ 20 cũng cho thấy thảm thực vật xung quanh địa danh này phát triển cực kì tươi tốt.

Vào năm 1924, Viện Khoa học Carnegie ở Washington, DC đã xin phép Chính phủ Mexico tiến hành các cuộc điều tra và phục hồi trong và xung quanh vùng Chichén Itzá. Họ bắt đầu dự án vào năm 1927 với sự giúp đỡ của các nhà khảo cổ học từ Mexico. Vào tháng 4 năm 1931, các cuộc khai quật đã được bắt đầu trong nỗ lực tìm kiếm các bằng chứng chứng minh giả thuyết tòa nhà của ngôi đền Kukulcán được xây dựng trên một ngôi đền có tuổi đời sớm hơn. Và sự thật đã cho thấy rằng niềm tin này là có cơ sở.

2. Đấu trường La Mã, Rome, Ý

Đấu trường La Mã được tìm thấy ở trung tâm thành phố Rome, Ý, cách Quảng trường La Mã không xa. Đây là đấu trường cổ đại lớn nhất từng được xây dựng và vẫn được coi là lớn nhất cho tới bây giờ – bất chấp tuổi tác của nó. Đấu trường La Mã được sử dụng với mục đích đầu tiên là giải trí, sau đó ngừng hoạt động vào đầu thời kỳ trung cổ. Sau đó nơi này được tái sử dụng thành các nhà xưởng, nhà ở và các mục đích khác.

3. Machu Picchu, Đông Cordillera, Perù

Machu Picchu là một trong những tàn tích cổ xưa hấp dẫn nhất thế giới. Nơi này được xây dựng vào thế kỷ 15 bởi người Inca ở Đông Cordillera, phía Nam nước Peru. Các nhà khảo cổ học ngày nay cho rằng thành phố cổ này được xây dựng vào khoảng 1438-1472. Nhiều người gọi nó là “Thành phố đã mất của nền văn minh Inca”.

4. Vạn Lý Trường Thành, Trung Quốc

Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc được xây dựng từ thời nhà Tần, dần được hoàn thiện bởi nhiều triều đại sau đó và đóng vai trò là biên giới của các quốc gia Trung Quốc cổ đại. Bên cạnh quốc phòng, các mục tiêu chính của Vạn Lý Trường Thành bao gồm kiểm soát biên giới, đánh thuế đối với hàng hóa đi dọc Con đường Tơ lụa, điều tiết hoặc thúc đẩy thương mại, quản lý nhập cư và di cư.

5. Tulum, Quintana Roo, Mexico

Thị trấn Tulum nằm ở bang Quintana Roo của Mexico và là một phần của thành phố có tường bao của người Maya thời tiền Colombia. Nơi đây từng là cảng biển chính và quan trọng nhất vào thời điểm đó. Tàn tích của thị trấn Tulum được coi là một trong những địa điểm ven biển của người Maya được bảo tồn tốt nhất ngày nay và đã trở thành một địa điểm nổi tiếng đối với khách du lịch.

6. Hampi, quận Vijayanagara, Karnataka, Ấn Độ

Hampi từng là thủ đô của Đế chế Vijayanagara Ấn Độ vào thế kỷ 14. Theo biên niên sử của các nhà thám hiểm Ba Tư và châu Âu và chủ yếu là người Bồ Đào Nha, Hampi là một thành phố thịnh vượng, giàu có với diện tích khổng lồ nằm bên cạnh sông Tungabhadra với nhiều đền thờ, trang trại và chợ thương mại. Sau khi bị phá hủy bởi những kẻ xâm lược, thành phố này đã trở thành đống đổ nát và bị bỏ hoang trong một thời gian dài.

7. Angkor Wat, Siem Reap, Campuchia

Angkor Wat là một quần thể đền đài được xây dựng vào thế kỷ thứ 12 ở Campuchia. Angkor Wat còn được gọi là Nokor Wat, là “Thành phố Đền thờ” hay “Thành phố của những Ngôi đền” theo tiếng Khmer. Di tích này nằm ở Yaśodharapura/Angkor, thủ đô của Đế chế Khmer lúc trước và ngày nay là thành phố Xiêm Riệp.

8. Quảng trường La Mã, Rome, Ý

Quảng trường La Mã nằm ở trung tâm thành phố Rome và được biết đến với tên Latinh là Forum Romanum. Nơi này là một quảng trường rộng được bao quanh bởi một số tàn tích của các tòa nhà chính phủ cổ đại.

Trong nhiều thế kỷ, quảng trường này là trung tâm đời sống hàng ngày ở Rome. Khu vực này đã chịu hủy hoại nặng nề trong thời kỳ Phục hưng khi Giáo hoàng Paul III phá hủy các di tích để lấy vật liệu xây dựng Vương cung thánh đường Saint Peter mới.

Bạn có thể đọc thêm:

• 9 truyền thống văn hóa bình thường ở các quốc gia lại được coi là kì quặc với phần còn lại của thế giới
• 10 địa điểm du lịch Hàn Quốc xinh đẹp tuyệt vời từng xuất hiện trong các Kdrama (Phần 1)
• 10 sự thật lịch sử thú vị về La Mã cổ đại: giặt đồ bằng nước tiểu, không được mặc quần và gì nữa?

1. Cho phép sự di chuyển giữa các tầng lớp xã hội

Xã hội Aztec được chia thành ba nhóm lớn:

• Pipiltin: những người không phải là quyền lực nhất nhưng lại có nhiều đặc quyền nhất.
• Macehualtin: những người dân bình thường trong thành phố.
• Tlātlācohtin: nhóm thấp kém và nghèo nhất, bao gồm tội phạm, tù nhân chiến tranh hoặc những người vì nợ nần mà trở thành nô lệ.

Điều thú vị là trong các nền văn minh khác, tầng lớp của một người bị cố định mãi mãi từ khi sinh ra thì với người Aztec, địa vị xã hội hoàn toàn có thể thay đổi. Họ nghĩ rằng mọi thứ đều có vị trí thích hợp trong vũ trụ nên một người có thể thay đổi giai cấp bằng chính công lao của mình.

2. Tầng lớp xã hội được thể hiện rõ ràng bởi vẻ bề ngoài

Người Aztec phải tuân theo các quy định nghiêm ngặt về quần áo, kiểu tóc và phụ kiện. Những thứ này thể hiện địa vị hoặc vai trò của họ trong xã hội.

Nông dân mặc khố maxtlatl trong khi quý tộc, tư tế và các chiến binh cấp cao có thể mặc Tilma – một loại chăn hình chữ nhật được mặc theo nhiều cách khác nhau. Chỉ những tầng lớp cao trong xã hội mới được đi giày.

Phụ nữ nông dân cũng quấn một chiếc chăn hình chữ nhật gọi là cueitl quanh eo rồi buộc chặt nó bằng dây hoặc thắt lưng để làm váy. Trong nhà họ không che ngực nhưng khi ra ngoài họ sẽ mặc thêm một chiếc áo yếm gọi là huipil.

Các quý tộc là những người duy nhất có đặc quyền được mặc áo choàng – một loại quần áo giống như áo poncho có vạt trước và vạt sau hình tam giác.

3. Cả nam và nữ đều có rất nhiều kiểu tóc khác nhau

Cả nam và nữ đều rất chăm chút cho mái tóc của mình. Họ trang điểm nó bằng đồ trang sức, ruy băng hoặc những chiếc mũ đội đầu cầu kỳ.

Phần lớn nam giới để tóc mái và tóc dài ngang vai. Các chiến binh buộc tóc đuôi ngựa hoặc cạo trọc, để những lọn tóc dài buộc đuôi ngựa cao hoặc tết và trang trí theo nhiều cách khác nhau.

Phụ nữ thường để tóc xõa dài và tết tóc vào những dịp đặc biệt. Tuy nhiên vợ của các chiến binh có thể dễ dàng phân biệt với những người còn lại vì họ có mái tóc ngắn hơn.

4. Những thói quen làm đẹp rất đặc biệt

Loại gương rõ nét mà chúng ta sử dụng vào ngày nay được phát minh khá muộn trong lịch sử, nhưng người Aztec đã có một công cụ tương tự để phản chiếu hình ảnh. “Gương” của người Aztec được làm bằng một loại đá đen sáng bóng gọi là obsidian.

Đàn ông không có nhiều quy trình làm đẹp rắc rối nhưng họ sẽ tô điểm cơ thể bằng phụ kiện hoặc trang sức tùy thuộc vào địa vị.

Phụ nữ thường thay đổi màu da, kiểu tóc hoặc cách trang điểm. Phương pháp phổ biến nhất là phủ bụi hoặc đất sét vàng lên da để làm màu da sáng hơn. Họ cũng sử dụng một loại cây có tên là xihuiquilitl để nhuộm tóc thành màu xanh lam hoặc tím.

5. Vệ sinh cá nhân và công cộng rất được coi trọng

Các đường phố trong thành phố của người Aztec được quét dọn sạch sẽ hàng ngày. Họ cũng tạo ra các hệ thống phức tạp để xử lý chất thải với mục tiêu là làm ô nhiễm môi trường càng ít càng tốt, đặc biệt là nguồn nước. Người Aztec tắm hàng ngày và sử dụng các sản phẩm tự nhiên để làm xà phòng, tẩy tế bào chết, nước hoa và chất khử mùi.

Người Aztec có nhận thức rất cao về tầm quan trọng của vệ sinh cá nhân. Họ biết cách chăm sóc sức khỏe và đã sử dụng một sản phẩm tương tự như kẹo cao su ngày nay để làm sạch răng và làm thơm miệng.

Bạn có thể đọc thêm:

• Những điều độc đáo về Nhật Bản khiến chúng ta muốn mua vé máy bay tới du lịch ngay lập tức (Phần 1)
• Những điều độc đáo về Nhật Bản khiến chúng ta muốn mua vé máy bay tới du lịch ngay lập tức (Phần 2)
• 9 truyền thống văn hóa bình thường ở các quốc gia lại được coi là kì quặc với phần còn lại của thế giới

6. Tạo nên tiền thân của nhà tắm hơi ngày nay

Cái tên Temazcales trong tiếng Aztec có nghĩa là “ngôi nhà đổ mồ hôi”. Đó là những tòa nhà được sử dụng để xông hơi với đá nóng tương tự như phòng tắm hơi ngày nay. Kiểu tắm này là một phần của thói quen vệ sinh cá nhân hàng ngày của người Aztec.

Ngoài việc làm sạch cơ thể, tắm hơi còn có công dụng chữa bệnh khi kết hợp với các loại dược liệu khác nhau. Đồng thời nó cũng được sử dụng với mục đích tôn giáo vì hơi nước được coi là hơi thở thần thánh giúp thanh lọc cả cơ thể và linh hồn.

7. Phát triển các hệ thống đo lường phức tạp

Họ sẽ không thể xây dựng những ngôi đền hay cung điện vĩ đại đó nếu không có một hệ thống đo lường giúp họ tính toán chính xác từng bộ phận của công trình kiến ​​trúc. Ngoài việc tạo ra hệ thống toán học của riêng mình, người Aztec còn phát triển các mã đo lường khác nhau.

Phổ biến nhất là lịch Aztec 365 ngày, rất giống với lịch Gregorian mà chúng ta sử dụng ngày nay. Văn minh Aztec cũng có một hệ thống đo độ dài tương tự như hệ mét và đã được các nhà toán học chứng minh là cực kì chính xác, chỉ có sai số rất nhỏ.

8. Kiến ​​thức y học tiên tiến

Người Aztec là một trong những nền văn hóa tiền Tây Ban Nha chú ý nhiều nhất về các kỹ thuật chữa bệnh, phương pháp điều trị và kiến ​​thức sâu rộng về thực vật học và thảo dược học.

Ngoài kiến thức chống nhiễm trùng và khâu vết thương bằng tóc, họ còn có kỹ thuật nẹp xương để chữa xương gãy và sử dụng thuốc gây tê tự nhiên để nhổ răng không đau.

Cách người Aztec chữa bệnh đã thu hút sự chú ý của thực dân châu Âu đến nỗi họ thích được các bác sĩ người Aztec chữa trị hơn là các bác sĩ châu Âu.

9. Ngô và ca cao quý hơn vàng

Mặc dù không có đơn vị tiền tệ chính thức nhưng thương mại vẫn rất quan trọng đối với xã hội Aztec. Hệ thống thanh toán của họ chủ yếu là lấy vật đổi vật nhưng ngô và ca cao đều có thể coi là tiền khi giao dịch.

Ngô là lương thực chủ yếu của người Aztec trong khi cacao được coi là hàng xa xỉ. Cacao có ưu điểm là dễ vận chuyển và tính toán nên có thể thanh toán trước. Ví dụ một miếng trái cây có thể được “mua” cho một hạt cacao, một con thỏ sẽ có giá khoảng 10 hạt và một chiếc chăn có giá từ 65 đến 100 hạt.

10. Có nữ hộ sinh cộng đồng chăm sóc cho mọi bà mẹ bất kể tầng lớp xã hội

Các tlamatlquiticitl là những phụ nữ được chuẩn bị và hướng dẫn về thuốc men và tinh thần để điều trị cho phụ sản trong thời kỳ mang thai và sinh nở. Họ sẽ định kỳ đến thăm các sản phụ để kiểm tra xem mọi thứ có ổn không và kê đơn thuốc cùng các phương pháp điều trị.

Nữ hộ sinh sẽ ở nhà sản phụ trước ngày dự sinh khoảng 5 ngày, chuẩn bị phòng sinh, ở lại 4 hoặc 5 ngày sau khi sinh và rời đi sau khi đã chắc chắn rằng cả mẹ và bé đều khỏe mạnh.

Người Mexico coi việc sinh con là một trận chiến và những phụ nữ không qua khỏi nó là những chiến binh đã ngã xuống đáng được tôn trọng và tôn sùng vì lòng dũng cảm.

11. Cha mẹ không đặt tên cho con

Để đặt tên cho thành viên mới này trong gia đình, cha mẹ hoặc bà đỡ phải thông báo cho các tư tế biết chính xác thời điểm đứa trẻ được sinh ra. Với thông tin này, các tư tế sẽ tham khảo lịch Aztec để biết đứa trẻ sinh ra theo dấu hiệu nào và có điềm báo gì cho tương lai rồi sẽ đặt tên mà họ thấy phù hợp.

Tên của đứa bé sẽ được chia sẻ công khai vài ngày sau đó trong một buổi lễ diễn ra tại gia đình, tương tự như lễ rửa tội. Citlalli, Tenoch, Izel, Zuma hoặc Yaretzi là một số tên truyền thống của người Aztec.

12. Các ngôn ngữ hiện đại vay mượn nhiều từ của người Aztec

“Sốt bơ”, “cà chua” và “bơ” chỉ là một số từ nổi tiếng nhất xuất phát từ tiếng Nahuatl của người Aztec mà chúng ta sử dụng ngày nay.

Tiếng Tây Ban Nha hiện đại có một danh sách phong phú các từ đến từ tiếng Nahuatl vì khi thực dân Tây Ban Nha đến đất của người Aztec, họ đã phát hiện ra một số lượng lớn các sản phẩm mới, đặc biệt là thực vật. Vì chưa gặp bao giờ nên họ cũng không biết gọi chúng là gì, vậy nên họ đành giữ nguyên những từ mà người bản địa sử dụng.

Bạn có thể đọc thêm:

• Tiền tip – Bao nhiêu là đủ để trở thành du khách đáng mến trên khắp thế giới?
• 13 món ăn truyền thống của Ấn Độ được yêu thích nhất năm 2022 (Phần 1)
• 13 món ăn truyền thống của Ấn Độ được yêu thích nhất năm 2022 (Phần 2)

1. Đàn ông bị cấm mặc quần

Đối với người La Mã cổ đại, quần dài là thứ chỉ dành cho những kẻ man rợ thấp kém, trong khi những người đàn ông “văn minh” chỉ mặc quần đùi và áo chẽn truyền thống. Ngay cả các hoàng đế như Honorius và Arcadius của Đế chế Tây và Đông La Mã cũng đã ban hành lệnh cấm chính thức việc mặc quần dài vào cuối thế kỷ thứ 4. Lệnh cấm này có nội dung “không ai được phép đi ủng hoặc mặc quần dài trong thành phố”.

2. Mồ hôi của các võ sĩ giác đấu được bán bên ngoài Đấu trường La Mã

Các võ sĩ giác đấu sĩ là người nổi tiếng trong giới hạ lưu và rất được phụ nữ yêu thích. Bụi bẩn và mồ hôi sẽ được cạo khỏi da của đấu sĩ bằng một lưỡi kim loại có tên là strigil, được bảo quản trong các lọ bán bên ngoài đấu trường. Phụ nữ sẽ mua chúng về và trộn vào mỹ phẩm của họ.

3. Giặt quần áo bằng nước tiểu

Amoniac là một trong những chất nổi tiếng nhất dùng để làm sạch. Hợp chất này có thể được tìm thấy dễ dàngtrong nước tiểu nên không có gì ngạc nhiên khi người La Mã cổ đại sử dụng nó để giặt quần áo.

Vào thời điểm đó, người ta thường đặt các thùng chứa nước tiểu trên đường phố, sau khi thùng đầy thì chúng sẽ được đưa đến các cửa hàng giặt (vâng, người La Mã có cửa hàng giặt tẩy riêng) và pha chế với nước sạch theo một tỉ lệ nhất định làm nước giặt.

4. Uống đồng để tránh thai

Không phải tất cả người La Mã đều muốn sinh nhiều con, vậy nên một số phụ nữ thời đó đã uống muối đồng hòa tan trong nước để tránh thai. Người ta tin rằng loại thức uống này sẽ ngăn ngừa việc thụ thai trong cả năm nhưng trên thực tế, đây là một phương pháp không hiệu quả và cực kì nguy hiểm cho sức khỏe.

5. Nhuộm tóc bằng những hỗn hợp kỳ lạ

Các màu tóc phổ biến nhất của người La Mã lúc đó là vàng, đen và đỏ. Họ sử dụng các nguyên liệu phổ biến như cây lá móng để nhuộm tóc nhưng một số thành phần lạ cũng thường xuyên góp mặt trong thuốc nhuộm. Ví dụ, để nhuộm tóc sẫm màu, người La Mã sẽ sử dụng trộn hỗn hợp đỉa và giấm rồi để lên men trong hai tháng trước khi sử dụng.

Nhưng nếu họ muốn làm sáng tóc, họ sẽ sử dụng phân chim bồ câu. Mặc dù một số người giàu có, chẳng hạn như hoàng đế Commodus, tỏ ra phô trương hơn và phủ đầy bụi vàng lên tóc.

6. Phụ nữ cũng trở thành võ sĩ giác đấu

Trong các bộ phim, bạn sẽ chỉ thấy các đấu sĩ nam chiến đấu nên tin rằng hoạt động này chỉ dành cho nam giới đúng không? Nhưng vào thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên, việc phụ nữ chiến đấu như một võ sĩ giác đấu vẫn là chuyện xảy ra rất thường xuyên cho đến khi Hoàng đế Septimius Severus cấm họ tham gia việc này.

7. Tắm bằng dầu

Người La Mã cổ đại bôi dầu lên khắp cơ thể rồi sử dụng một dụng cụ riêng để cạo sạch lớp dầu này đi. Họ tin rằng bụi bẩn trên cơ thể cũng sẽ được loại bỏ cùng với lớp dầu này.

8. Lông mày rậm rất được phụ nữ coi trọng

Có lẽ rất nhiều người cho rằng nữ danh họa người Mexico Frida Kahlo là người đầu tiên khiến unibrow (từ miêu tả cặp lông mày dày rậm đến mức gần như dính liền vào nhau) trở nên nổi tiếng. Rất lâu trước đó, ở thời La Mã cổ đại unibrow đã được coi là một vẻ đẹp đáng mơ ước của các cô gái vì ý nghĩ chỉ những người phụ nữ thông minh và quyến rũ nhất mới được sở hữu chúng.

Vậy những người không sở hữu unibrow thì phải làm thế nào? Họ sẽ vẽ lông mày bằng sơn đen!

9. Phải “bắt cóc” cô dâu để kết hôn

Hầu hết các đám cưới của người La Mã đều được tổ chức vào tháng 6 để tôn vinh nữ thần sinh nở và hôn nhân Juno trong thần thoại. Theo truyền thống là chú rể phải giả vờ cướp cô dâu ra khỏi vòng tay của mẹ cô ấy để các vị thần hộ mệnh của gia đình tin rằng cô dâu không tự ý rời bỏ họ. Sau đó để để những người tham gia lễ cưới chúc phúc cho sự viên mãn của hôn lễ, chú rể sẽ bẻ một ổ bánh mì ra và đặt trên đầu cô dâu. Khi cặp đôi bước vào nhà chú rể, hai người sẽ được coi là đã kết hôn ngay lập tức.

10. Tin rằng phân lợn rừng là thuốc chữa bệnh

Những người điều khiển xe ngựa trong các cuộc đua xe ngựa thường sử dụng một loại thuốc mỡ đặc biệt được điều chế từ phân của lợn rừng để chữa trị các vết thương và vết bầm tím. Vì tin rằng phân lợn rừng có khả năng chữa bệnh kỳ diệu nên thậm chí một số người còn phơi khô phân, nghiền ra thành bột rồi pha vào trong đồ uống để chữa gãy xương và bong gân. Người La Mã cho rằng loại thuốc phân này có hiệu quả hơn nếu chúng được đun sôi với giấm.

Bạn có thể đọc thêm:

• 8 sự thật về Hy Lạp và La Mã cổ đại mà mọi người hay nhầm tưởng
• 9 sự thật thú vị trong cuộc sống mà bạn không được học ở trường
• 5 chủng loại rượu vang cơ bản: Bạn biết được bao nhiêu về chúng?

Hãy cùng BlogAnChoi tìm hiểu và khôi phục một số nhầm tưởng phổ biến nhất liên quan đến thời kỳ Cổ đại, điều mà hầu hết chúng ta vẫn tin tưởng dựa vào các bộ phim. Ở phần cuối của bài viết, chúng tôi sẽ cho bạn biết về diện mạo thực sự của Nữ hoàng Olympias, người đã được Angelina Jolie khắc họa một cách (gần như) hoàn hảo.

1. Helen thành Troy có thân hình mảnh mai và làn da rám nắng

Đã có rất nhiều truyền thuyết miêu tả vẻ đẹp của nàng Helen thành Troy, vậy nên không có gì ngạc nhiên khi trong các bộ phim, nàng thường được đóng bởi những nữ diễn viên có khuôn mặt xinh đẹp và thân hình hấp dẫn nhất vào thời điểm đó. Mặc dù không ai biết chắc Helen sở hữu những đặc điểm gì, nhưng tất cả mọi người đều có thể tự tin nói rằng vẻ đẹp của nàng hoàn toàn phù hợp với những tiêu chuẩn sắc đẹp thời đó.

Chúng ta có thể mường tượng rằng nàng Helen của thành Troy có phần trán thấp, mũi to và thẳng (nhưng sống mũi không được rõ), cằm hơi hếch và cong. Trong cuốn sách “Lịch sử về sự sụp đổ của thành Troy” miêu tả với chúng ta kể rằng những người phụ nữ đẹp nhất thời đó có làn da và mái tóc nhạt màu, đôi mắt to và có một nốt ruồi nhỏ giữa lông mày.

2. Người Sparta cắt tóc ngắn

Nhiều người cho rằng người Sparta là những chiến binh nhếch nhác và không bận tâm đến bề ngoài của chính mình. Nhưng một sự thật khá bất ngờ là đàn ông Sparta lại chăm chút kỹ lưỡng cho vẻ ngoài của mình.

Họ đặc biệt chú ý đến mái tóc thắt bím dày và dài ngang lưng – thứ đã được nhắc đến nhiều trong các nguồn tư liệu cổ xưa. Kiểu tóc này cũng đã phổ biến đến mức được miêu tả lại trong các bức tranh cổ còn được lưu truyền đến ngày nay.

3. Phụ nữ Hy Lạp cổ đại mặc những bộ váy cầu kỳ

Hầu hết các bộ phim về Hy Lạp cổ đại đều cho chúng ta thấy hình ảnh các nhân vật nữ trong những bộ váy được cắt may cẩn thận với đi kèm với những đường trang trí hoàn hảo và quyến rũ. Trong thực tế thì mọi thứ có một chút khác biệt đấy.

Các thành phần chính của trang phục Hy Lạp cổ đại, cho cả phụ nữ và nam giới, là áo Peplos, áo Chiton và một chiếc áo choàng được gọi là Himation.

Peplos là một tấm vải lớn hình chữ nhật được gấp lại dọc theo mép, nó được ghim chặt bằng những chiếc ghim ở vai và thường được cố định bằng một chiếc thắt lưng đặc biệt ở vòng eo, phần thừa của vải rũ xuống đến mắt cá chân người mặc.

Chiton được làm từ vải nhẹ hơn nhiều, đó thường là loại vải lanh nhập khẩu. Đây cũng là một mảnh vải lớn được may lại ở hai bên, thắt lại quanh eo, ghim hoặc may ở vai và có phần tay áo khá dài. Chiton của nữ sẽ dài chạm sàn trong khi Chiton của nam sẽ dài qua đầu gối một chút.

Áo Himation được mặc bên ngoài áo Peplos và áo Chiton. Nó thường được mặc như một chiếc áo choàng và đôi khi là khăn choàng (đối với phụ nữ). Vải may áo choàng Himation thường được nhuộm bằng các màu sắc tươi sáng và được trang trí bằng những hình thêu tinh xảo.

4. Phụ nữ ở Hy Lạp cổ đại tỉa lông mày và để tóc xõa

Trong phim, người ta thường thấy những cô gái xinh đẹp của đất nước Hy Lạp cổ đại với mái tóc xõa tung bay trong gió, lông mày được tỉa tót gọn gàng và làn da rám nắng Địa Trung Hải tuyệt đẹp.

Nhưng trên thực tế, mọi thứ hơi khác một chút. Lông mày của họ để tự nhiên, làn da trắng (màu da càng sáng thì lại càng được coi là đẹp) và mái tóc dài, những phụ nữ Hy Lạp đã lấy chồng thì búi tóc cao.

Để được coi là đẹp ở Hy Lạp cổ đại thì phụ nữ đã cố gắng đắp bột chì lên da để có được làn da nhợt nhạt hợp mốt, nhuộm lông mày bằng bồ hóng và gắn lông mày giả làm bằng lông dê nhuộm.

5. Các võ sĩ giác đấu rất cơ bắp

Các nghiên cứu về hài cốt của các võ sĩ giác đấu được tìm thấy trong một ngôi mộ tập thể đã cho thấy rằng họ có một lớp mỡ dày dưới da. Điều này khiến các nhà khoa học cho rằng các đấu sĩ tiêu thụ rất ít protein động vật và chế độ ăn uống của họ rất giàu carbohydrate – họ nhận được thông qua các loại đậu và ngũ cốc. Điều này giải thích cho biệt danh vui nhộn của các chiến binh thời La Mã cổ đại: “Mhững người ăn lúa mạch”.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là những người cầm quyền đang cắt xén tiền ăn của các chiến binh đâu nhé. Dựa trên điều kiện nơi họ sống, có thể giả định rằng mục đích của chế độ ăn kiêng dựa trên thực vật này là để tăng sức chịu đựng và sức đề kháng của các chiến binh. Nói cách khác, chế độ ăn giàu carbohydrate này là để giúp các đấu sĩ có thể chiến đấu tốt hơn và có sức bền hơn. Để bù đắp lượng canxi thiếu hụt trong cơ thể, họ sẽ uống một loại thức uống đặc biệt làm từ tro thực vật.

6. Các võ sĩ giác đấu chiến đấu đến cùng vì mạng sống của chính họ

Không phải lúc nào các đấu sĩ cũng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, hơn nữa, kết quả của một cuộc chiến như vậy sẽ bị coi là bất hợp pháp. Có những quy tắc đặc biệt khi tiến hành giao đấu, họ cũng có các trọng tài theo dõi suốt trận đấu để đảm bảo các luật lệ được tuân thủ nghiêm ngặt. Rất nhiều tiền đã được đầu tư vào các đấu sĩ nên hoàn toàn không hợp lý khi để họ chết dễ dàng như vậy (ít nhất là từ quan điểm tài chính).

7. Tất cả các đấu sĩ đều là nô lệ và bị giam giữ trong điều kiện khắc nghiệt

Thự tế các đấu sĩ sống trong điều kiện tốt. Họ có chế độ dinh dưỡng đặc biệt và thậm chí được tiếp cận với dịch vụ y tế. Các chiến binh khá nổi tiếng với người dân địa phương và thực sự là những người nổi tiếng với cộng đồng: chân dung của họ được trang trí ở những nơi công cộng, những cậu bé mơ mộng về việc được chiến đấu trên đấu trường giống như những chiến binh.

Ngoài ra, không phải tất cả các đấu sĩ đều có xuất thân từ tầng lớp thấp nhất. Có những người tình nguyện là những người dân tự do đã tuyên thệ để trở thành đấu sĩ theo ý chí tự do của riêng họ, từ đó họ đổi tự do cá nhân lấy một số tiền nhất định.

Những trận đấu không phải là những trận đấu tay đôi thường thấy trong các bộ phim. Đó sẽ là một buổi biểu diễn hoành tráng có dàn dựng và đạo cụ công phu. Các đấu sĩ sẽ mặc những bộ trang phục phức tạp và thường khá kỳ lạ, chỉ gần giống với áo giáp cổ điển mà thôi.

8. Số phận của một đấu sĩ được xác định bằng ngón tay cái giơ lên ​​hoặc hạ xuống

Có một số cử chỉ quyết định số phận tương lai của đấu sĩ, nhưng chúng không liên quan gì đến ngón tay cái cả. Để bày tỏ lòng thương xót đối với đấu sĩ, mọi người thường siết chặt một bàn tay lại thành nắm đấm.

Bonus: Nữ hoàng Olympias trông như thế nào trong đời thực

Khi thấy Angelina Jolie quyến rũ, người đóng vai Nữ hoàng Olympias – mẹ của Alexander Đại đế, chúng ta đều bất giác nghĩ rằng tất cả phụ nữ trong thế giới cổ đại đều có một chiếc mũi hoàn hảo, đôi môi đầy đặn và gò má cao.

Tuy nhiên, sự thật là Nữ hoàng Olympias khác xa với hình ảnh mà các nhà làm phim Hollywood đã tạo ra. Theo hình ảnh duy nhất của Nữ hoàng Olympias còn tồn tại cho đến thời hiện đại của chúng ta, bà có khuôn mặt kiểu Hy Lạp cổ điển với trán thấp, cằm hếch và đường nét khuôn mặt mềm mại.

• 25 bộ phim thần thoại Hy Lạp hay nhất mọi thời đại
• Bạn đã nghe qua cách giữ dáng của người Hy Lạp?