Thông tin chung về trái dâu tằm

Dâu tằm (tên tiếng Latin: Fructus Mori) là quả của cây dâu tằm thân gỗ sống lâu năm thuộc họ Dâu tằm. Quả có hình bầu dục, dài 1-3 cm và có bề mặt nhám. Quả có màu xanh khi còn non, dần chuyển sang màu trắng và đỏ, khi trưởng thành có màu tím đỏ hoặc tím đen, có vị chua ngọt. Quả này có màu xanh, vị chua khi còn non, màu tím đen khi chín và có vị ngọt, mọng nước. Quả dâu tằm, vỏ dâu tằm, lá dâu tằm và cành dâu tằm đều có tác dụng.

Dâu tằm màu tím là tốt nhất, màu đỏ là tốt thứ hai và không thể sử dụng màu xanh lá cây. Quả dâu tằm chứa nhiều thành phần như rutin, anthocyanin, resveratrol… có tác dụng chống ung thư, chống lão hóa, chống loét, kháng vi-rút rất tốt.

Quả dâu tằm chín vào khoảng tháng 4 đến tháng 6 hàng năm. Thời gian sản xuất ngắn và được thu hoạch thủ công nên sản lượng bị hạn chế. Thịt quả dễ bị ép và nứt nên chúng hiếm khi được ăn dưới dạng trái cây tươi. Chúng chủ yếu được chế biến và làm thành mứt dâu tằm khô, nước ép dâu tằm, mứt, giấm hoa quả, v.v. Quả dâu tằm cũng có thể được sấy khô và sử dụng như một loại thuốc y học cổ truyền Trung Quốc hoặc để làm đồ uống bổ dưỡng.

Thành phần dinh dưỡng trong trái dâu tằm

Dâu tằm được mệnh danh là “báu vật màu tím” và rất giàu chất dinh dưỡng. Ngoài việc giàu chất chống oxy hóa mạnh nhất được biết đến từ trước đến nay là “anthocyanins”, chúng còn chứa lượng vitamin A và C gấp ba lần so với táo và lượng canxi gấp 11 lần so với táo. Cứ 100 gam quả dâu tằm chứa 45,5 calo, 89,5 gam nước, 0,5 gam protein, 0,3 gam chất béo và 10,2 gam đường. Sau đây là phần giới thiệu về thành phần dinh dưỡng của quả dâu tằm:

• Carbohydrate 7,0 g
• Chất đạm 1,1 g
• Chất béo 0,4 g
• Chất xơ ăn kiêng 1,3 g
• Canxi 41 mg
• Kali 180 mg
• Magiê 11 mg
• Sắt 0,4 mg
• Phốt pho 24 mg
• Vitamin A 54IU
• Beta-caroten 32 mg
• Vitamin C 9,2 mg
• Vitamin E 1,95 mg

Công dụng của trái dâu tằm

Dâu tằm, còn được gọi là quả dâu tằm, là loại thuốc bổ của các hoàng đế Trung Hoa cách đây hơn hai nghìn năm. Do môi trường sinh trưởng đặc biệt của cây dâu tằm, cây dâu tằm mọc tự nhiên, không bị ô nhiễm nên còn được gọi là “quả thánh dân gian”.

Giàu protein hoạt tính, tiền vitamin A, B1, B2, PP và C, axit amin, axit malic, axit succinic, axit tartaric, carotene, khoáng chất canxi, phốt pho, sắt, đồng, kẽm và các thành phần khác. Giá trị dinh dưỡng cao gấp 5-6 lần táo và gấp 4 lần nho. Nó có nhiều chức năng và được cộng đồng y khoa ca ngợi là “loại trái cây tốt nhất cho sức khỏe của thế kỷ 21”

Ăn dâu tằm thường xuyên có thể cải thiện đáng kể khả năng miễn dịch của cơ thể, có tác dụng làm chậm quá trình lão hóa và làm đẹp da. Quả dâu tằm có thể ăn được cũng như dùng làm thuốc.

Y học cổ truyền Trung Quốc cho rằng quả dâu tằm có vị ngọt, chua, hơi hàn, có tác dụng vào các kinh tim, gan, thận. Chúng là loại trái cây tốt cho việc nuôi dưỡng cơ thể, bồi bổ tim mạch và cải thiện trí thông minh. Có tác dụng bổ máu, dưỡng âm, thông kinh hoạt lạc, giải khát, nhuận tràng. Chủ yếu dùng để chữa các chứng chóng mặt, ù tai, hồi hộp, cáu gắt, mất ngủ, lưng gối yếu, tóc bạc sớm, khát nước, khô miệng, phân khô do âm huyết bất túc.

Dâu tằm giúp giảm cholesterol

Quả dâu tằm và chiết xuất của chúng có thể làm giảm lượng triglyceride và cholesterol xấu; tăng cholesterol tốt, giảm mức độ xơ vữa động mạch.

Ổn định lượng đường trong máu

Quả dâu tằm là thực phẩm có chỉ số GI thấp. Về mặt lâm sàng, người ta tin rằng ăn thực phẩm có chỉ số GI thấp có thể giúp ổn định lượng đường trong máu. Các nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng chiết xuất dâu tằm có tác dụng điều hòa lượng đường trong máu.

Chiết xuất dâu tằm có thể ức chế các enzyme trong ruột phân hủy carbohydrate, có thể làm chậm lượng đường trong máu sau bữa ăn và cân bằng lượng đường trong máu bằng cách điều chỉnh độ nhạy cảm của tế bào với insulin. Theo một nghiên cứu năm 2020 được công bố trên tạp chí Oxidative Medicine and Cellular Longevity, các nghiên cứu trên động vật đã phát hiện ra rằng quả dâu tằm có thể điều chỉnh lượng đường trong máu và chống lại bệnh tiểu đường. Trong nghiên cứu, những con chuột mắc bệnh tiểu đường được cho ăn 200 mg chiết xuất dâu tằm trên một kg trong vòng 8 đến 12 tuần và lượng đường trong máu của chuột đã trở lại bình thường.

Chống oxy hóa, tăng miễn dịch, ngăn lão hóa

Dâu tằm giàu vitamin A, vitamin C và β-carotene, có thể duy trì chức năng miễn dịch của cơ thể; nó là nguồn cung cấp hợp chất phenolic chống oxy hóa mạnh; Chuyên gia dinh dưỡng Li Wanping chỉ ra rằng hàm lượng của ba loại chất chống oxy hóa là tổng polyphenol, flavonoid và tổng anthocyanin tỷ lệ thuận với độ chín của quả, vì vậy nên chọn những quả có màu tím đen, cũng ngọt hơn.

Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Thực phẩm chức năng năm 2024 cho thấy việc cung cấp cho chuột già các chất bổ sung dâu tằm sấy khô có thể làm tăng đáng kể độ ẩm trong da của chuột già, giảm mức độ sản phẩm cuối cùng của quá trình glycation nâng cao và cải thiện tổn thương do stress oxy hóa. Nghiên cứu cho thấy, các chất bổ sung từ dâu tằm sấy khô có tác dụng ức chế phản ứng glycation và stress oxy hóa, do đó làm chậm quá trình lão hóa.

Chống ung thư

Quả dâu tằm rất giàu chất chống ung thư. Chúng là nguồn cung cấp resveratrol dồi dào, có thể ức chế sự phát triển của tế bào ung thư mà không có tác dụng phụ rõ ràng. Một nghiên cứu của Hội đồng Khoa học Quốc gia cũng phát hiện ra rằng chất anthocyanin có trong quả dâu tằm có thể ngăn ngừa và điều trị di căn ung thư.

Theo Quỹ Ung thư Đài Loan, nước ép dâu tằm có thể kích thích vừa phải quá trình chuyển đổi bạch huyết và cải thiện chức năng miễn dịch cơ bản, còn caroten có thể ngăn ngừa đột biến tế bào. Sức mạnh oxy hóa của nhiều loại khoáng chất và vitamin C có trong nó có thể ngăn ngừa sự hình thành nitrit gây ung thư.

Một nghiên cứu năm 2020 của các nhà nghiên cứu Hàn Quốc được công bố trên Tạp chí Khoa học Phân tử Quốc tế (IJMS) cho thấy các hợp chất phân lập từ quả dâu tằm đã được sử dụng để điều trị khối u ở chuột. Kết quả cho thấy thể tích và trọng lượng khối u ở chuột giảm đáng kể, chứng tỏ chiết xuất dâu tằm có thể có tác dụng chống ung thư mạnh mẽ đối với tế bào ung thư phổi in vivo.

Bổ máu , lợi huyết

Theo đông ý, quả dâu tằm có tác dụng bổ máu. Do hàm lượng sắt cao nên chúng có thể thúc đẩy sản xuất hồng cầu, tăng cường lưu thông máu và cải thiện tình trạng thiếu máu do thiếu sắt . Chúng cũng giàu chất chống oxy hóa và có thể cải thiện chức năng mạch máu bằng cách làm giãn mạch máu.

Hỗ trợ tiêu hóa và giảm táo bón

Dâu tằm chứa chất xơ hòa tan trong nước, có thể kích thích tiết dịch ruột, hỗ trợ nhu động ruột, giảm táo bón, chướng bụng và đau bụng. Quả dâu tằm chứa axit tannic, axit béo, axit malic, v.v., có tác dụng tăng cường chức năng tỳ, dạ dày và hỗ trợ tiêu hóa.

Cải thiện thị lực

Dâu tằm chứa anthocyanin, carotenoid, vitamin A, vitamin C,… là những chất dinh dưỡng có lợi cho việc bảo vệ mắt. Quả dâu tằm cũng giàu zeaxanthin, một loại carotenoid. Đây là một loại hóa chất thực vật bảo vệ mắt rất quan trọng, có thể ngăn ngừa tổn thương võng mạc và loại bỏ hiệu quả các gốc tự do có thể gây thoái hóa điểm vàng và đục thủy tinh thể. Nó cũng có thể làm giảm mỏi mắt, cải thiện thị lực ban đêm, ngăn ngừa bệnh quáng gà và các vấn đề khác.

Dâu tằm có công dụng dưỡng tóc

Quả dâu tằm có hàm lượng sắt cao, giúp các chất dinh dưỡng dễ dàng được tóc hấp thụ, giúp tóc đen và khỏe mạnh. Theo y học cổ truyền, quả dâu tằm có tác dụng bổ gan thận, dưỡng âm huyết, ngăn ngừa tóc bạc, rụng tóc.

Dâu tằm chống lão hóa da

Dâu tằm rất giàu vitamin C, có tác dụng tổng hợp collagen và duy trì độ đàn hồi khỏe mạnh cho da. Vitamin C còn giúp hấp thụ sắt, giúp da hồng hào, khỏe mạnh. Chiết xuất dâu tằm có thể cải thiện sắc tố và làm cho da trắng mịn. Resveratrol có thể chống oxy hóa, loại bỏ các gốc tự do, làm chậm quá trình lão hóa da và giảm tình trạng mất độ ẩm của da.

Hạ lipid máu

Theo nghiên cứu năm 2009 của Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ , chiết xuất dâu tằm có tác dụng hạ lipid máu. Một nghiên cứu cho thấy rằng so với những con chuột đồng chỉ ăn chế độ ăn nhiều chất béo, những con chuột đồng được cho ăn chế độ ăn nhiều chất béo bổ sung 1% hoặc 2% chiết xuất dâu tằm trong 12 tuần đã giảm đáng kể lượng cholesterol toàn phần và triglyceride trong huyết tương lần lượt là 30% đến 37% và 16% đến 35%. Kết quả tương tự cũng được đo đối với tổng lượng cholesterol và triglyceride trong gan.

Theo tạp chí Hóa học Nông nghiệp và Thực phẩm số tháng 11 năm 2017, quả dâu tằm chứa nhiều hợp chất dinh dưỡng, chẳng hạn như axit béo, axit amin, vitamin, khoáng chất và hợp chất hoạt tính sinh học, bao gồm anthocyanin, rutin, quercetin, axit chlorogenic và polysaccharides. Ngoài ra, chiết xuất dâu tằm và các thành phần hoạt tính đã thể hiện nhiều hoạt tính sinh học khác nhau trong các nghiên cứu in vitro và in vivo, bao gồm hoạt tính chống oxy hóa, bảo vệ thần kinh, chống xơ vữa động mạch, điều hòa miễn dịch, chống khối u, chống tăng đường huyết và hạ lipid máu.

Dâu tằm rất tốt cho tim mạch

Quả dâu tằm rất giàu anthocyanin và resveratrol. Tác dụng chống oxy hóa của anthocyanin gấp 50 lần vitamin E và gấp 20 lần vitamin C. Đây là thực phẩm bổ sung chống lão hóa hoàn toàn tự nhiên. Tác dụng chống oxy hóa của nó có thể làm chậm quá trình xơ vữa động mạch, giúp làm trắng da và tăng cường khả năng miễn dịch. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nó có thể ức chế ung thư.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các hợp chất phenolic như resveratrol có khả năng chống ung thư, chống viêm và chống bệnh tim mạch.

Phòng ngừa táo bón

Cứ 100 gam quả dâu tằm chứa 1 đến 2 gam chất xơ, đồng thời chứa các loại axit béo không bão hòa như axit dầu hạt lanh, chất béo, axit oleic. Thành phần xenluloza có trong sản phẩm bao gồm chất xơ hòa tan trong nước và chất xơ thực phẩm, giúp thúc đẩy nhu động ruột và ngăn ngừa táo bón.

Lợi tiểu, tan sỏi

Đông y cho rằng uống nước dâu tằm nóng có thể chữa khí hư ở phụ nữ và tan sỏi. Sách “Bản thảo cương mục” thời nhà Thanh chép rằng ăn hạt dâu tằm sống có thể giải khát, an thần, giải rượu, lợi tiểu, giảm sưng.

Ttrong “Bản thảo cương mục” của Lý Thời Trân thời nhà Minh có ghi chép, quả dâu tằm có tác dụng chống khô miệng, bổ gan thận, dưỡng âm huyết, làm đen tóc, ngăn ngừa tóc bạc sớm. Về mặt dinh dưỡng, quả dâu tằm có hàm lượng sắt cao, giúp tóc dễ hấp thụ chất dinh dưỡng, giúp tóc đen khỏe, ngăn ngừa tóc bạc và rụng tóc.

Chống viêm và nuôi dưỡng gan

Quả dâu tằm chứa anthocyanin, vitamin C và các chất dinh dưỡng chống oxy hóa khác. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chúng cũng có thể giúp gan chống lại stress oxy hóa, có lợi cho quá trình trao đổi chất, giải độc và giảm gánh nặng cho gan.

Những kiêng kỵ khi ăn dâu tằm

1. Không phù hợp với bệnh nhân thận: Sản phẩm chứa hàm lượng ion kali lớn. Uống quá nhiều có thể gây quá tải cho thận, đặc biệt là nước ép dâu tằm cô đặc có hàm lượng kali cao hơn.
2. Thanh thiếu niên và trẻ em nên ăn ít : Trẻ em không nên ăn quá nhiều quả dâu tằm. Vì quả dâu tằm có chứa hàm lượng lớn chất ức chế trypsin (một loại protease) – axit tannic nên sẽ ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ sắt, canxi, kẽm và các chất khác của cơ thể.
3. Ăn quá nhiều dễ gây tiêu chảy: Quả dâu tằm rất giàu chất xơ. Nếu ăn quá nhiều có thể dễ gây tiêu chảy.
4. Tránh sử dụng các dụng cụ bằng sắt: Tránh sử dụng đồ dùng bằng sắt khi luộc dâu tằm, vì dâu tằm sẽ phân hủy các chất có tính axit và tạo ra phản ứng hóa học với sắt gây ngộ độc, thậm chí có thể dẫn đến tử vong trong trường hợp nặng.
5. Vì dâu tằm có tính mát nên không nên ăn cùng mướp đắng, cà chua, thân lúa hoang, củ năng, hạt dẻ nước, súng ống, súng ống, súng ống, nếu không sẽ bị lạnh.
6. Người tỳ hư, phân lỏng không nên ăn dâu tằm.
7. Quả dâu tằm chứa nhiều tinh bột, nghĩa là chúng có hàm lượng đường cao. Người bị tiểu đường không nên ăn thực phẩm có chứa đường, vì vậy nên tránh ăn quả dâu tằm.
8. Ăn quá nhiều dâu tằm có thể gây chảy máu mũi nên bà bầu không nên ăn.
9. Cố gắng không ăn khi bụng đói vì điều này sẽ ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng.

Chữa bệnh bằng dâu tằm

Quả dâu tằm không chỉ là loại trái cây có thể thỏa mãn cơn thèm ăn mà ăn chúng ở mức độ vừa phải còn có tác dụng kỳ diệu trong việc bảo vệ sức khỏe và điều trị bệnh.

Chữa bệnh đổ mồ hôi và đổ mồ hôi đêm

10 gam quả dâu tằm và 10 gam ngũ vị tử. Sắc với nước, ngày 2 lần.

Chữa tóc bạc sớm và mờ mắt

30 gam quả dâu tằm và 18 gam hạt kỷ tử, sắc với nước, uống ngày 1 lần; hoặc 30 gam quả dâu tằm và 30 gam rau răm, sắc với nước uống mỗi ngày một lần.

Lao phổi, nóng do âm hư, ho khan ít đờm

30 gam quả dâu tằm tươi, 15 gam vỏ rễ địa hoàng và 15 gam đường phèn. Sắc với nước, sáng một lần, tối một lần.

Mất ngủ và hay quên

30 gam quả dâu tằm và 15 gam hạt táo tàu. Sắc với nước, mỗi tối một lần.

Đau bụng và đau thần kinh do thiếu máu

50 gam quả dâu tằm tươi, sắc với nước; hoặc 10-15 gam bột dâu tằm mỗi ngày, uống với nước ấm và một lượng nhỏ rượu gạo.

Chữa rụng tóc

Rửa sạch 100g quả dâu tằm tươi, cho vào nồi cùng 20g bột phục linh và 100g gạo nếp, thêm lượng nước vừa đủ nấu thành cháo ăn sáng. Ăn một bát mỗi ngày trong 10 ngày liên tiếp.

Món ngon từ trái dâu tằm

Dâu tằm ngâm đường

Món siro dâu tằm là một loại đồ uống rất được ưa chuộng tại Việt Nam, đặc biệt là trong mùa hè. Siro dâu tằm có màu sắc tươi sáng, vị ngọt dịu, thơm mát và cực kỳ bổ dưỡng. Nước siro dâu tằm có màu đỏ đẹp mắt, uống kèm với đá tạo cảm giác mát lạnh xua tan cái nóng mùa hè. Nếu bạn muốn thêm chút độ mát cho món siro, bạn có thể cho thêm vài lát chanh hoặc chanh dây vào. Để làm món siro đặc biệt này, bạn cần chuẩn bị các nguyên liệu đơn giản sau:

Nguyên liệu:

• Dâu tằm: 3kg
• Đường: 2kg
• Gừng: 2-3 lát nhỏ
• Muối: 3 thìa nhỏ
• Hũ thủy tinh để ngâm dâu

Cách làm:

1. Dâu tằm sau khi mua về bạn vặt bỏ cuống và lá đi sau đó cho vào rổ rửa. Bạn nhớ rửa thật nhẹ nhàng bởi dâu tằm rất dễ nát nhé. Bạn rửa tầm 2 lần rồi cho muối vào ngâm với dâu trong 5 phút sau đó rửa lại thêm lần nữa.
2. Sau đó bạn cho dâu vào rổ và để ráo nước. Gừng bạn rửa sạch rồi thái chỉ còn hũ thủy tinh bạn tráng qua nước sôi nóng rồi để khô nhé.
3. Bạn xếp dâu vào hũ theo từng lớp, mỗi lớp dày khoảng 2cm rồi phủ kín bằng đường sau đó lại xếp tiếp lớp khác lên. Bạn cứ làm như vậy liên tục cho tới khi hết phần nguyên liệu đã chuẩn bị. Phủ kín lớp trên cùng bằng đường rồi rắc gừng thái sợi vào bạn nhé.
4. Đậy kín nắp lọ và để ngâm ở nơi khô ráo khoảng 1-2 ngày cho đường tan hết nhé!
5. Sau khi đường trong bình đã tan hết, bạn gạn phần nước riêng và phần xác riêng nhé. Bạn đun nồi nước trên lửa nhỏ tầm 1 tiếng cho tới khi nước cốt dâu sôi đều và sánh lại thì tắt bếp để nguội rồi cho vào lọ thủy sạch và bảo quản trong tủ lạnh dùng dần nha.
6. Khi dùng bạn pha thêm nước sôi và một ít đá cùng một vài lá bạc hà vào sẽ ngon hơn nha. Phần bã dâu đâu bạn có thể dùng để làm mứt hoặc ngâm rượu nhé.
7. Thành phẩm bạn đạt được là nước dâu sánh và có mùi thơm nhẹ của gừng và chua chua thanh thanh của dâu nha. Nước dâu tằm sẽ có màu đỏ sậm, pha nước sẽ ra màu hồng tìm, uống không bị chua gắt và cũng không quá ngọt mà vị phải thanh nhé.

Sinh tố dâu tằm

Nguyên liệu

• 150g dâu tằm
• 600cc sữa nguyên chất
• 1 thìa canh mứt bưởi

Cách chế biến

1. Dâu tằm sau khi mua về bạn vặt bỏ cuống và lá đi sau đó cho vào rổ rửa.
2. Cho dâu tằm, sữa nguyên chất và mứt bưởi vào máy xay sinh tố và xay trong 30 giây.
3. Bạn đã có thành quả là món sinh tố sữa chua dâu tằm vừa ngon vừa bổ dưỡng.

Mứt dâu tằm dẻo

Mứt dâu tằm là một món ăn đơn giản, dễ làm và rất ngon. Mứt dâu tằm có thể được ăn trực tiếp hoặc dùng để làm bánh, kem và các món tráng miệng khác. Để làm được mứt dâu tằm, bạn cần chuẩn bị các nguyên liệu sau đây:

Nguyên liệu:

• Dâu tằm: 800gr
• Mạnh nha: 250gr
• Đường trắng: 250gr
• Nước cốt chanh: 2 muỗng canh

Cách làm

1. Dâu tằm các bạn mua về đổ ra một rổ lớn để loại bỏ những trái hư, dập hoặc chưa chín. Sau đó ngâm dâu tằm vào 1 thau nước sạch trong 30 phút, cắt bỏ phần cuống trái. Rửa lại dâu tằm 1 lần nữa để thật ráo nước.
2. Cho dâu tằm vào đường trắng vào 1 chiếc thau hoặc nồi (có tráng men) trộn đều. Để nguyên hỗn hợp trong vòng 1 2 tiếng để đường ngấm vào dâu tằm.
3. Tiếp theo cho nước cốt chanh và mạch nha vào nồi, cho thêm 100ml nước lọc vào nồi, đặt lên bếp đun với lửa nhỏ. Vừa đun vừa đảo đều tay đến khi mứt dâu keo và sách hơn
4. Đun mứt dâu trong khoảng 40 phút 60 phút. Lưu ý thời gian đun càng lâu thì mứt dâu sẽ càng thêm dẻo.
5. Sau khi đun xong, để mứt dâu trong nồi nguội hoàn toàn thì múc ra lọ thật kín. Các bạn nên sử dụng hũ thủy tinh có nắp gài để bảo quản mứt được tốt nhất nhé!

Bảo quản ở nhiệt độ thường, mứt dâu có thể sử dụng được khoảng 1 tháng, còn trong ngăn mát tủ lạnh, mứt dâu có thể để được lâu hơn. Mứt dâu dẻo thơm, chua chua ngọt ngọt ăn cùng với bánh mì rất ngon nên các bạn có thể làm để cả gia đình cùng thưởng thức nhé!!

Sữa chua dâu tằm

Sữa chua dâu tằm vừa ngon, vừa mát lạnh lại bổ dưỡng thì không có lý do gì để bạn không xắn tay áo lên mà làm ngay món sữa chua dâu tằm để thưởng thức nhỉ?

Nguyên liệu:

• Dâu tằm: 1kg
• Đường: 500g
• Sữa tươi: 1 lít
• Sữa đặc: 1 hộp
• Sữa chua: 1 hộp
• Hũ đựng sữa chua

Cách làm sữa chua dâu tằm

1. Dâu tằm sau khi bạn ngâm đường để làm siro như bên trên, phần bã dâu còn lại bạn cho vào nồi đun với lửa nhỏ khoảng 30-40 phút cho đến khi hỗn hợp dâu tằm sệt lại thì tắt bếp, để nguội.
2. Làm sữa chua: Cho sữa tươi, sữa đặc vào nồi nấu đến khi nước sôi lăn tăn thì tắt bếp. Đợi hỗn hợp nguội khoảng 40 độ C thì cho sữa chua vào khuấy đều theo một chiều.
3. Cho mứt dâu tằm vào lọ sữa chua, để dâu bám vào thành lọ cho đẹp mắt nhé! Sau đó rót hỗn hợp sữa chua vào hũ, đậy nắp và cho vào thùng xốp để ủ trong khoảng 6 tiếng. Nhớ đổ nước ấm dưới 70 độ vào ngấp khoảng ⅔ hũ sữa chua khi ủ.

Với món sữa chua dâu tằm, thành phẩm làm ra phải sánh mịn, uống có vị chua ngọt hấp dẫn từ sữa chua quyện cùng vị ngọt từ dâu tằm. Đây là thức uống vừa ngon vừa bổ dưỡng bạn có thể làm để sử dụng tại nhà, đặc biệt được các bạn nhỏ vô cùng yêu thích đó! Lưu ý rằng sữa chua bạn nên làm số lượng vừa phải và bảo quản trong tủ lạnh để luôn có sẵn sữa chua tươi mới ăn dần nhé.

Kem dâu tằm

Khi cái nóng của mùa hè bắt đầu lan tỏa, cũng là lúc bạn sẽ muốn ăn những thức ăn mát lạnh như kem để thỏa cơn khát và xua đi cái nóng mùa hè. Kem dâu tằm là một gợi ý hữu ích dành cho bạn. Một món tráng miệng thơm ngon, mát lạnh, cách làm cực dễ tại nhà. Vào bếp học làm ngay món kem dâu tằm thơm ngon, mát lạnh để thưởng thức nhé.

Nguyên liệu

• Dâu tằm: 450 gram
• Đường: 70 gram
• Sữa đặc: 1/4 lon
• Whipping cream: 250ml
• Sữa tươi: 180ml

Cách làm:

1. Dâu tằm chọn quả to, ngon, chín, không nên chọn những quả bị sâu thối, dập nát. Sau khi mua về, bạn đem rửa sạch, cắt bỏ cuống.
2. Lần lượt cho các nguyên liệu như: sữa đặc, dâu tằm, đường vào máy xay. Bật nút và xay nhuyễn, sau đó dùng rây lọc qua 1 lượt cho hỗn hợp được mịn hơn.Trút vào hộp, để lên ngăn mát tủ lạnh khoảng 1 tiếng.
3. Sau 1 tiếng, bạn lấy phần sữa dâu ra, thêm kem sữa tươi (whipping cream) vào, dùng máy đánh trứng đánh bông kem tươi lên. Nếu bạn nào không có máy đánh trứng có thể sử dụng phới lồng đánh bằng tay, tuy nhiên nếu đánh bằng tay thì bạn nên đánh riêng whipping cream cho bông lên rồi mới trộn với dâu, trong quá trình trộn phải thật nhẹ tay vì nếu bạn trộn mạnh kem sẽ mất đi độ bông cứng.
4. Bạn có thể nêm nếm lại xem có vừa khẩu vị ngọt của mình hay chưa rồi trút vào hộp nhựa to có nắp đậy, để lên ngăn đá tủ lạnh khoảng 1 tiếng sau thì lấy ra xới nhẹ lên, sau đó lại cho vào tủ, làm như vậy khoảng 4-5 lần là đạt. Như vậy giúp kem được mềm, mịn, xốp và không chứa đá dăm.

Nếu bạn không có thời gian thì có thể bỏ qua bước đảo kem 4 lần này. Khi ăn, bạn có thể trang trí thêm vài quả dâu tằm cho món kem thêm phần đẹp mắt và hấp dẫn hơn nhé.

Panna cotta dâu tằm

Panna cotta là một món tráng miệng đến từ Italia, được làm từ sữa tươi, kem tươi và gelatine. Khi được kết hợp với dâu tằm, món panna cotta sẽ có một hương vị thơm ngon, tươi mới, cùng với một màu sắc đẹp mắt.

Nguyên liệu

• Sữa tươi không đường: 200ml
• Whipping cream: 200ml
• Đường: 50g
• Bột gelatine: 10g
• Siro dâu tằm: 50g

Ngoài ra chúng ta chuẩn bị thêm cốc nhựa, hũ nhựa (loại đựng caramen có thể dùng được) hoặc cốc sứ để dựng phần panna cotta và thêm chút nước lọc nữa nhé!!

Cách làm

1. Đổ một chút nước lọc xấp mặt phần gelatine, khuấy đều và để yên trong 10 phút cho gelatine nở.
2. Trong một nồi nhỏ cho sữa tươi, whipping cream, đường vào khuấy đều cho đường tan hết. Đặt hỗn hợp lên bếp ở lửa vừa đến khi hỗn hợp nóng lên (không được để hỗn hợp sôi, chỉ nóng lên là bắc ra). c
3. Cho phần gelatine đã ngâm nở bên trên vào nồi sữa khuấy đều cho gelatine tan hết. Đợi phần panna cotta hơi nguội rồi chia vào các cốc (hỗn hợp còn hơi ấm là được).
4. Cho các cốc vào tủ lạnh trong khoảng 45 phút đến 1 tiếng tùy theo lượng panna cotta trong cốc nhiều hay ít. Khi phần panna cotta đã đông rồi thì dùng dao nhỏ lách thành cốc, ngâm cốc trong nước ấm khoảng 20 giây rồi úp ngược phần panna cotta ra đĩa.
5. Siro dâu tằm hòa với một chút nước lọc cho hơi loãng ra, rưới phần siro này lên phần panna cotta.

Vậy làm bạn đã hoàn thiện xong thành phẩm rồi đó. Lấy thìa ra và thưởng thức thôi nào. Hương vị béo ngậy của sữa và whipping hòa cùng vị chua chua của dâu tằm thú vị vô cùng luôn.

Bánh bông lan dâu tằm

Nếu không thích uống, chỉ thích ăn thì đây, một công thức bánh cực tuyệt bởi sự kết hợp của kem phô mai, sữa chua, bơ và dâu tằm sẽ khiến bạn phải ngất ngây bởi mùi thơm hấp dẫn của bánh bông lan dâu tằm cho mà xem. Bánh bông lan dâu tằm là một món bánh được yêu thích bởi vị ngọt thanh của dâu tằm và vị béo của bánh bông lan.

Nguyên liệu:

• Dâu tằm: 300gr
• Sữa chua không đường: 240ml
• Trứng gà: 4 quả
• Vani: 1 thìa nhỏ
• Kem phô mai: 120gr
• Bơ nhạt để mềm: 80gr
• Đường xay: 230gr
• Muối: ½ thìa nhỏ
• Baking soda: 5gr
• Baking powder: ½ thìa cà phê
• Bột mì: 350gr

Nguyên liệu này dùng cho một khuôn lõi giữa 20cm, cao 10cm

Cách làm

1. Bột mì, bột nở, baking soda rây cho thật mịn. Đánh kem phô mai với bơ, đường bông xốp, mịn, cho từng quả trứng vào đánh cho hỗn hợp hòa quyện với nhau, thêm vani và sữa chua vào đánh đều.
2. Chia bột thành 3 phần, cho từng phần vào hỗn hợp bơ trứng, dùng máy đánh trứng tốc độ nhỏ đánh đến khi tan hết.
3. Dâu tằm rửa sạch, để ráo, trộn với một thìa bột mì rồi rây sạch bột mì, trộn dâu tằm vào bột.
4. Dùng bơ quét lên khuôn để chống dính, nướng bánh ở 170 độ C trong khoảng 60 – 70 phút là hoàn thành.

Bánh bông lan dâu tằm có thể được trang trí bằng kem tươi và dâu tằm tươi để làm cho bánh thêm hấp dẫn và ngon miệng. Bạn ăn bánh cùng một chút trà sẽ rất ngon và cảm nhận được hết hương vị của bánh mà không lo bị ngán.

Hạt đác rim dâu tằm

Mùa hè đến không thể thiếu món chè ngọt mát được ăn kèm hạt đác rim, nước cốt dừa và thạch các loại. Vậy bạn đã bao giờ thử ăn hạt đác rim dâu tằm chưa? Trước giờ mình quen với vị rim dứa, rim chanh dây chua chua ngọt ngọt rồi nay cùng thử hương vị mới với dâu tằm nhé. Hạt đác rim dâu có màu đỏ đặc trưng, vị chua chua ngọt ngọt lại thơm nữa. Ăn cùng với các loại topping chè thì ngon hết sẩy luôn.

Nguyên liệu

• Hạt đác tươi: 1kg
• Dâu tằm: 400g
• Đường phèn: 350g

Cách làm

1. Các bạn phải rửa sạch đác bằng nước nhiều lần bởi nó có nhiều nhớt và đác rất dễ lên men. Sau khi rửa sạch đác bạn đun sôi hạt đác trong 5 phút cho đác hết mùi và nhớt!
2. Khi đang đợi đác sôi thì ta cho 400g dâu tằm đã rửa sạch cùng với 350g đường phèn vào rim kĩ,bao giờ thấy đường phèn và đác kẹo lại với nhau thì tắt bếp. Lưu ý trong thời gian đun các bạn nhớ đảo đều không ngừng để không bị cháy nhé.

Rượu dâu tằm

Một số người cũng thích uống rượu dâu tằm, sử dụng cồn để cô đặc và chiết xuất các thành phần hiệu quả từ quả dâu tằm. Họ tin rằng nó có tác dụng nuôi dưỡng máu và âm, thúc đẩy sản xuất chất lỏng và giải khát, làm ẩm ruột và loại bỏ tình trạng khô. Chủ yếu dùng để cải thiện các triệu chứng như chóng mặt, ù tai, hồi hộp, cáu gắt, mất ngủ, lưng gối yếu, tóc bạc sớm, khát nước, khô miệng, phân khô do âm huyết bất túc.

Nguyên liệu:

• 1kg dâu tằm.
• 0.5kg đường cát.
• 1 – 1,5L rượu trắng.
• Bình ngâm rượu thủy tinh.

Các bước thực hiện:

Bước 1: Rửa sạch quả dâu tằm 2 – 3 lần bằng nước rồi vớt ra để dâu ráo nước. Lưu ý khi rửa dâu tằm phải thật nhẹ tay để tránh làm dâu tằm bị dập làm ảnh hưởng đến chất lượng bình rượu dâu tằm ngâm nhé.

Bước 2: Bạn có thể đun nước sôi và cho 1 xíu muối rồi để ấm. Dâu tằm sẽ được chần qua với nước muối ấm khoảng 2 đến 3 phút, để hạn chế lớp màng được tạo ra khi ngâm rượu dâu tằm.

Bước 3: Sau khi ngâm xong, bạn vớt ra để dâu tằm thật ráo nước.

Bước 4: Cho 1 lớp dâu tằm rồi đến 1 lớp đường vào trong bình ngâm rượu thủy tinh, làm xen kẽ đến khi hết nguyên liệu rồi đổ rượu vào ngâm cùng.

Bước 5: Đậy kín nắp bình rượu ngâm dâu tằm và sau khoảng 2 tuần bạn hãy dùng vá sạch ấn lớp dâu trên cùng xuống cho thấm.

Bước 6: Sau 1 tháng có thể thưởng thức thành quả bình rượu dâu tằm ngon .

Lưu ý:

• Không nên dùng bình nhựa kém chất lượng sẽ không tốt cho sức khỏe.
• Cách ngâm rượu dâu tằm đạt chất lượng tốt nhất nên ngâm rượu ít nhất 1 tháng.
• Dâu tằm và đường lên men sẽ tạo ra rượu nhẹ rồi nên nếu bạn không uống được rượu nặng thì không cần cho rượu trắng vào.
• Bảo quản rượu dâu tằm bằng cách để rượu tránh ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ dưới 25 độ C và nơi khô ráo thoáng mát.

Cách chọn dâu tằm tươi và rửa dâu tằm đúng cách

Chọn dâu tằm tươi ngon

Hàng năm cứ vào cuối tháng 3 đầu tháng 4 là bạn có thể thấy được hình ảnh những gánh hàng mang màu tím đỏ cực bắt mắt của quả dâu tằm. Đặc biệt thứ quả hấp dẫn này chỉ xuất hiện khoảng 3-4 tuần đầu của mùa hè nên các bạn hãy lưu ý khoảng thời gian này để mua được những trái dâu thơm ngon nhất nhé!

• Khi mua dâu tằm tươi, hãy chọn những quả mọng nước, có màu tím đen, nhiều nước, ngọt như mật ong, màu sáng, không bị ẩm, mốc, thối, côn trùng hoặc bị hư hỏng do va đập.
• Nên chọn dâu tằm màu tím đậm là đã chín và ngọt. Quả dâu tằm chưa chín (không phải màu đen tím, mà là màu xanh lá cây hoặc đỏ) có chứa xyanua và không nên ăn sống.
• Bảo quản dâu tươi ở nơi thoáng mát và tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp, tránh trường hợp dâu bị mốc trước khi sử dụng.
• Nếu bạn không thể ăn hết, tốt nhất là cho vào tủ lạnh và ăn trong vòng một ngày.

Cách rửa quả dâu tằm

• Bề mặt quả dâu tằm có hạt nên cần rửa nhiều lần để làm sạch các khe hở hẹp, tuy nhiên không nên chà xát quá mạnh làm trầy xước vỏ.
• Ngâm chúng trong nước muối và sau đó rửa sạch bằng nước sôi để nguội.
• Đặt chúng lên gạc hoặc khăn giấy dày để thấm nước và để khô. Hoặc bạn có thể trải dâu tằm ra để khô hoàn toàn trong bóng râm (không mang ra ngoài trời) hoặc thổi khô bằng quạt điện để tránh hơi ẩm còn đọng lại trong các vết nứt.

Hy vọng các thông tin trên sẽ giúp bạn tận hưởng một mùa dâu tằm ngon miệng và bổ dưỡng nhé.

Nếu chỉ xuất hiện các vấn đề về trí nhớ thì chưa thể chắc chắn đó là sa sút trí tuệ, mà phải có nhiều triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hàng ngày mới có thể được chẩn đoán là chứng sa sút trí tuệ.

Sa sút trí tuệ có thể ảnh hưởng đến khả năng trí não như:

• Trí nhớ
• Khả năng lý luận và giải quyết vấn đề
• Sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp
• Sự tập trung

11 triệu chứng thường gặp ở giai đoạn sớm của sa sút trí tuệ

1. Thay đổi nhẹ về trí nhớ ngắn hạn

Suy giảm trí nhớ có thể là một triệu chứng sớm của chứng sa sút trí tuệ. Những thay đổi ban đầu thường rất nhỏ và thường liên quan đến trí nhớ ngắn hạn. Những người mắc chứng sa sút trí tuệ có thể nhớ các sự kiện diễn ra nhiều năm trước nhưng lại quên những việc mới xảy ra, ví dụ như:

• Quên vị trí của các đồ vật thường ngày
• Quên lý do khiến họ bước đến một phòng nào đó trong nhà
• Quên những việc cần làm trong một ngày
• Quên hoàn thành một việc mà họ đã bắt đầu, ví dụ như quên tắt bếp sau khi nấu ăn

2. Khó khăn trong việc tìm từ ngữ để nói

Một triệu chứng sớm của chứng sa sút trí tuệ là gặp khó khăn khi nói. Những người mắc chứng sa sút trí tuệ có thể gặp khó khăn trong việc giải thích điều gì đó hoặc tìm ra đúng từ ngữ để nói. Họ cũng có thể dừng lại ở giữa một câu và không biết làm thế nào để nói tiếp.

Những cuộc trò chuyện với người mắc chứng sa sút trí tuệ có thể diễn ra khó khăn và mất nhiều thời gian hơn bình thường để họ thể hiện suy nghĩ hoặc cảm xúc của bản thân.

3. Thay đổi tâm trạng

Sự thay đổi trong tâm trạng cũng là triệu chứng phổ biến của chứng sa sút trí tuệ. Những người mắc tình trạng này có thể không tự nhận ra điều này ở bản thân mình, nhưng mọi người xung quanh có thể nhận thấy sự thay đổi, ví dụ như trầm cảm là triệu chứng phổ biến trong giai đoạn đầu của chứng sa sút trí tuệ.

Những người mắc chứng sa sút trí tuệ cũng có thể sợ hãi hoặc lo lắng nhiều hơn trước. Họ có thể dễ dàng trở nên khó chịu khi thay đổi thói quen thường ngày của họ hoặc bị rơi vào những tình huống xa lạ. Cùng với thay đổi tâm trạng, cũng có thể nhận thấy sự thay đổi trong tính cách của những người này.

4. Sự thờ ơ

Sự thờ ơ là một triệu chứng phổ biến của chứng sa sút trí tuệ giai đoạn sớm. Những người mắc chứng sa sút trí tuệ có thể mất hứng thú với những sở thích hoặc hoạt động mà họ từng thích trước đây, thậm chí không muốn ra ngoài và đi chơi. Họ cũng có thể mất hứng thú với việc dành thời gian ở bên bạn bè và gia đình, và họ có vẻ không cảm xúc.

5. Khó hoàn thành công việc

Sự thay đổi nhỏ về khả năng hoàn thành các công việc thường ngày là một dấu hiệu sớm có thể xảy ra của chứng sa sút trí tuệ. Tình trạng này thường bắt đầu với những công việc phức tạp như:

• Theo dõi các hóa đơn và chi tiêu trong gia đình
• Làm theo một công thức nấu ăn
• Chơi một trò chơi có nhiều quy tắc

Bên cạnh việc khó hoàn thành các công việc quen thuộc, những người mắc chứng sa sút trí tuệ cũng có thể khó học những điều mới hoặc làm theo với các thói quen mới.

6. Nhầm lẫn

Những người trong giai đoạn đầu của chứng sa sút trí tuệ thường hay bị nhầm lẫn, họ có thể gặp khó khăn khi nhớ khuôn mặt của người khác, nhớ ngày tháng hoặc nhớ ra mình đang ở đâu.

Sự nhầm lẫn có thể xảy ra vì một số lý do và thay đổi theo các tình huống khác nhau. Ví dụ, họ có thể tra nhầm chìa khóa xe, quên những việc xảy ra tiếp theo trong ngày, hoặc không nhớ một người mà họ mới gặp.

7. Khó theo dõi các câu chuyện

Khó khăn khi theo dõi các câu chuyện là một triệu chứng kinh điển của chứng sa sút trí tuệ ở giai đoạn sớm. Những người mắc chứng sa sút trí tuệ thường quên ý nghĩa của những từ họ nghe hoặc cảm thấy khó khăn khi theo dõi các cuộc trò chuyện hoặc chương trình TV kéo dài.

8. Khó định hướng không gian

Khả năng ý thức về định hướng không gian có thể bị suy giảm khi bắt đầu xuất hiện chứng sa sút trí tuệ. Họ có thể gặp khó khăn trong việc nhận ra các địa danh thông thường và quên đường đi đến những nơi đã từng quen thuộc với họ, hoặc khó khăn hơn khi làm theo một loạt các hướng dẫn và chỉ đường.

9. Hành động lặp lại

Những người mắc sa sút trí tuệ có thể lặp lại các công việc thường ngày, chẳng hạn như cạo râu hoặc tắm, hoặc họ có thể thu thập các đồ vật một cách kỳ lạ. Họ có thể lặp lại cùng một câu hỏi nhiều lần trong một cuộc trò chuyện hoặc kể lại một câu chuyện nhiều lần.

10. Khó thích nghi với sự thay đổi

Đối với những người trong giai đoạn đầu của chứng sa sút trí tuệ, sự thay đổi có thể khiến họ cảm thấy sợ hãi. Họ không thể nhớ những người mà họ quen biết hoặc không hiểu được những gì mà mọi người đang nói, họ không nhớ tại sao họ đi đến cửa hàng và thậm chí có thể bị lạc trên đường về nhà. Vì vậy họ muốn làm mọi thứ theo thói quen và sợ sự thay đổi. Khó thích nghi với thay đổi cũng là một triệu chứng điển hình của chứng sa sút trí tuệ giai đoạn sớm.

11. Ra quyết định sai

Một triệu chứng của sự suy giảm nhận thức là mất khả năng đưa ra quyết định đúng. Ví dụ, những người mắc chứng sa sút trí tuệ đôi khi không nhận ra các tình huống nguy hiểm, họ cố gắng đi bộ qua một con đường nhiều xe cộ đông đúc mà không đợi cho đến khi an toàn, hoặc đi ra ngoài trời lạnh mà không mặc đồ ấm.

Một dấu hiệu khác của quyết định kém khi mắc chứng sa sút trí tuệ là vấn đề tiền bạc: một người trước đây vốn cẩn thận với tiền của mình đột nhiên trở nên tiêu xài không hợp lý.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Sự hay quên không phải là dấu hiệu chắc chắn để chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ, bởi vì trí nhớ giảm là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa và cũng có thể xảy ra do các yếu tố khác, chẳng hạn như:

• Mệt mỏi
• Thiếu tập trung
• Làm nhiều việc cùng lúc
• Thiếu một số chất dinh dưỡng nhất định

Nhưng nếu bản thân bạn hoặc người thân có các triệu chứng sa sút trí tuệ như trên xảy ra thường xuyên và không cải thiện hoặc ngày càng trở nên tồi tệ hơn, thì hãy đến gặp bác sĩ. Bác sĩ có thể kiểm tra tình trạng sức khỏe thể chất và tinh thần để xác định xem các triệu chứng có liên quan đến sa sút trí tuệ hay nguyên nhân khác hay không.

Chứng sa sút trí tuệ thường phổ biến hơn ở những người trên 65 tuổi, nhưng trong một số trường hợp cũng có thể xuất hiện ở những người trong độ tuổi 30, 40 hoặc 50. Nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách có thể làm chậm sự tiến triển của sa sút trí tuệ và duy trì chức năng trí não trong thời gian dài hơn.

Kết luận

Sa sút trí tuệ không phải là một bệnh, mà nó bao gồm một số tình trạng khác nhau ảnh hưởng đến chức năng của não. Những tình trạng này gây ra sự suy giảm nhận thức ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng giao tiếp, suy nghĩ và hành vi của người mắc.

Nhiều người sử dụng khái niệm “sa sút trí tuệ” và “bệnh Alzheimer” thay thế cho nhau, nhưng thực ra chúng không giống nhau. Bệnh Alzheimer là nguyên nhân gây ra phần lớn các trường hợp sa sút trí tuệ, nhưng nhiều rối loạn khác cũng có thể ảnh hưởng đến trí nhớ hoặc khả năng xử lý thông tin của não.

Nếu bạn nhận thấy bản thân mình hoặc người thân đang bắt đầu xuất hiện các vấn đề về khả năng nhận thức thì có thể liên hệ với bác sĩ để được tư vấn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề xuất các phương pháp điều trị để làm chậm sự tiến triển của sa sút trí tuệ.

Mời bạn xem thêm các bài liên quan:

• Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD): Những điều bạn cần biết
• Tình trạng kháng insulin là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

1. Hay quên chính là dấu hiệu cho thấy bạn bị quá tải

Nếu một ngày nọ, bạn đột nhiên suy giảm trí nhớ, không thể tập trung làm việc thì đó là dấu hiệu cho thấy bạn bị quá tải. Bạn sẽ dễ dàng quên việc trước, quên việc sau, có thể phải đi tìm điện thoại dù đang cầm trên tay,… Đây là tình trạng dễ thấy trong cuộc sống hiện nay khi người trẻ ngày càng có xu hướng bị rơi vào tình trạng này. Nguyên nhân đến từ việc phải thường xuyên thức khuya làm việc, thường xuyên bị căng thẳng,… nên cơ thể bị quá tải.

Để đánh bay tình trạng này, bạn nên phân chia công việc của mình sao cho phù hợp nhất. Bạn có thể dùng một quyển số và ghi chú lại những công việc cần làm nhất, tiếp đến những công việc ít quan trọng hơn. Đàm bảo được thời gian làm việc và nghỉ ngơi sẽ giúp bạn có tinh thần làm việc tốt hơn, cũng như cơ thể khỏe mạnh. Ngoài ra bạn có thể nghe nhạc để giảm stress sau một ngày làm việc vất vả.

2. Nhạy cảm với ánh sáng và tiếng ồn

Khi bạn làm việc, dù là công việc chân tay hay việc văn phòng cũng phải vận động hết chất xám của mình để thực hiện. Điều đó có thể khiến bạn làm việc quá sức và bị quá tải ảnh hưởng đến hệ thần kinh.

Lúc này hệ thần kinh của bạn sẽ không còn linh hoạt, não bộ cũng trở nên căng thẳng hơn nên sẽ khiến các bộ phận này rất nhạy cảm với mọi thứ xung quanh. Nếu bạn nhận ra mình mệt mỏi hơn khi thấy ánh sáng hay tiếng ồn thì đó là dấu hiệu cho thấy bạn bị quá tải.

Hãy nghỉ ngơi ngay để cơ thể được hồi phục sức khỏe và tinh thần. Bạn cũng có thể áp dụng một số phương pháp massage đầu để giảm nhức đầu khó chịu.

2. Lúc nào cũng đói

Cơ thể chúng ta vào những lúc mệt mỏi, bị quá tải công việc sẽ sinh ra nhiều cortisol. Đó là một loại hormone stress, khi hormone này tăng cao sẽ khiến chúng ta buộc phải ăn gì đó để cơ thể được cân bằng trở lại, mặc dù không đói.

Lúc này, bạn sẽ có xu hướng ăn nhiều món đồ ngọt hơn để cung cấp lại đủ năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên khi ăn nhiều đồ ngọt cơ thể bạn cũng dễ lên cân và ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe. Vậy nên khi cảm thấy mình lúc nào cũng đói thì chính là dấu hiệu cho thấy bạn bị quá tải và cần phải nghỉ ngơi ngay.

4. Thích nói chuyện một mình

Bạn có thường cảm thấy bất an, sợ hãi, không muốn nói chuyện cùng người khác? Đó chính là dấu hiệu cho thấy bạn bị quá tải rồi đó. Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu này, bạn sẽ có xu hướng “thu hẹp” mình lại, không muốn gặp ai hay trò chuyện cùng ai, vì thế bạn thường nói chuyện một mình nhiều hơn. Bạn có thể tự trách móc bản thân, hoặc nói luyên thuyên những câu chuyện không đầu không đuôi.

Lúc này hãy tắt điện thoại hoặc màn hình máy tính. Tự thưởng cho mình một món ăn hoặc đồ uống yêu thích và nhất là hãy loại bỏ những điều tiêu cực ra khỏi cơ thể và nhanh chóng nghỉ ngơi. Những cách này sẽ giúp bạn cảm thấy thoải mái về tinh thần và cả thể chất.

5. Hay bị bệnh vặt

Cơ thể bạn mệt mỏi không chỉ về tinh thần mà còn suy yếu về hệ miễn dịch, thường xuyên bị các bệnh vặt cũng là những dấu hiệu cho thấy bạn bị quá tải. Bạn sẽ dễ bị cảm, nóng sốt, ho, đau bụng, nhức đầu, ngủ không ngon giấc,… Đó đều là những triệu chứng bệnh lý thông thường. Tuy nhiên khi bạn bị quá tải và mệt mỏi sẽ dễ mắc các bệnh ấy thường xuyên hơn và thời gian mắc bệnh cũng kéo dài hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến công việc, mà còn làm hại sức khỏe tinh thần và thể chất của bạn.

6. Căng thẳng khi làm việc dù là công việc thường ngày

Dấu hiệu cho thấy bạn bị quá tải chính là với các công việc thường ngày bạn bỗng cảm thấy chúng sao thật khó quá, bất lực hoặc lo sợ không thể hoàn thành được. Điều này chứng tỏ bạn đang bị quá tải về công việc cũng như cuộc sống hàng ngày.

Áp lực của công việc, áp lực về thời gian, tiến độ công việc là nguyên nhân gây ra tình trạng này. Chưa kể một số yếu tố bên ngoài như gia đình, tâm lý, sức khỏe cũng khiến bạn bị lo lắng quá mức, căng thẳng kéo dài dẫn đến công viêc bị trì trệ.

Mời bạn đọc thêm các bài viết về sức khỏe khác tại đây:

• 7 thực phẩm bệnh nhân sốt xuất huyết nên ăn
• Điều gì sẽ xảy ra với cơ thể bạn khi bạn bị stress
• 5 sai lầm thường gặp khi ăn dưa hấu – Ăn nhiều dưa hấu có tốt không?

Hy vọng, bạn đã có cho mình những thông tin bổ ích. Hãy loại bỏ ngay các điều tiêu cực trong cuộc sống để có thêm nhiều sức khỏe tinh thần và sức khỏe thể chất để mỗi ngày mới đều là những ngày tươi đẹp nhé!

Chứng hay quên (hội chứng mất trí nhớ) là gì?

Chứng hay quên là một dạng mất trí nhớ nghiêm trọng, khiến người ta không thể nhớ lại thông tin trong quá khứ (quên ngược dòng) hoặc không thể nắm bắt thông tin mới (quên thuận chiều). Thuật ngữ Amnesia bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, có nghĩa là “hay quên”.

Tuy nhiên chứng hay quên phức tạp và nghiêm trọng hơn nhiều so với đãng trí hàng ngày. Quên những món đồ mà mẹ bạn nhờ mua ở cửa hàng tạp hóa là chuyện “bình thường”. Nhưng nếu bạn đã kết hôn nhưng lại quên mất điều đó thì có thể là dấu hiệu của chứng hay quên.

Chứng hay quên thường được miêu tả trong các bộ phim và chương trình truyền hình. Các nhân vật hư cấu bị mất trí nhớ thường sẽ quên mất toàn bộ danh tính của họ, thậm chí không thể nhớ tên tuổi của mình. May mắn thay, chứng hay quên trong đời thực thường không quá nghiêm trọng như vậy.

Tình trạng này có thể xảy ra trong nhiều chứng rối loạn thần kinh phổ biến như bệnh Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ, đột quỵ và chấn thương sọ não, cũng như các bệnh toàn thân khác ảnh hưởng đến não.

Trí nhớ hình thành như thế nào?

Trí nhớ là khả năng lưu giữ và gợi lại thông tin từ quá khứ. Trí nhớ làm việc thông qua 3 giai đoạn chính: mã hóa, lưu trữ và truy xuất.

1. Mã hóa: Bộ não nhận thông tin mới và tạo ra các kết nối để biểu thị thông tin đó. Những kết nối này có thể liên kết với thông tin khác đã được lưu trong trí nhớ. Đối với nhiều loại thông tin, bạn phải tập trung chú ý để mã hóa một cách chính xác.
2. Lưu trữ: Những kết nối đã hình thành trước đó được duy trì trong não, ngay cả khi bạn không sử dụng chúng.
3. Truy xuất: Bộ não tái tạo hoặc kích hoạt các kết nối đại diện cho thông tin đã được mã hóa trước đó, và bạn có thể nhớ lại hoặc nhận ra thông tin đó từ quá khứ.

Đây là một mô tả đơn giản về trí nhớ. Trên thực tế chúng không hoàn hảo như ta nghĩ. Ví dụ, nhân chứng của một vụ cướp có thể nhớ rằng tên cướp đã mặc áo sơ mi màu xanh lam trong khi thực tế là hắn mặc áo màu xanh lá. Sự nhầm lẫn này chỉ đơn giản là quên mất chứ không phải là triệu chứng của bệnh hay quên.

Có nhiều loại trí nhớ khác nhau. Dưới đây là 2 yếu tố liên quan để hiểu về chứng hay quên:

• Trí nhớ quy nạp/Trí nhớ rõ ràng (Declarative/Explicit): Sự hiểu biết về các sự kiện trong cuộc sống hàng ngày. Chứng hay quên có thể xóa mất những ký ức này.
• Trí nhớ bất quy nạp/Trí nhớ ẩn (Nondeclarative/Implicit): Những kiến thức không có ý thức. Chứng hay quên sẽ không xóa được những ký ức “ăn sâu” này. Nếu bị mất trí nhớ, bạn vẫn sẽ nhớ cách đi bộ hoặc đi xe đạp.

Các vùng não liên quan đến trí nhớ sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại trí nhớ đang hình thành và nó có thể được lưu trữ trong bao lâu.

• Trí nhớ ngắn hạn: Trí nhớ ngắn hạn sẽ tồn tại miễn là bạn còn giữ thông tin trong đầu – thường từ 5 đến 30 giây. Trong thời gian này, bạn có thể sắp xếp trung bình 7 phần thông tin – ví dụ: 7 chữ cái, 7 từ hoặc 7 số. Thùy trán và thùy đỉnh của não rất quan trọng đối với loại trí nhớ này.
• Trí nhớ dài hạn: Kéo dài từ một phút đến suốt đời. Về lý thuyết, không có giới hạn cho loại trí nhớ này. Tuy nhiên khả năng nhớ lại thông tin thì có giới hạn. Hồi hải mã và các thùy thái dương xung quanh của não là những khu vực quan trọng để lưu trữ và truy xuất thông tin trong thời gian dài. Tuy nhiên trí nhớ dài hạn liên quan đến nhiều vùng não và khi bị tổn thương nhiều vùng khác nhau của não có thể gây ra chứng hay quên.

Các loại chứng hay quên

Có nhiều tên gọi khác nhau cho chứng hay quên và các hội chứng mất trí nhớ. Dưới đây là một số thuật ngữ phổ biến:

• Chứng hay quên ngược dòng: Không thể nhớ lại những ký ức đã hình thành trước sự kiện gây ra chứng hay quên, thường ảnh hưởng đến những ký ức trong quá khứ được lưu trữ gần đây, không phải những ký ức từ nhiều năm trước.
• Chứng hay quên thuận chiều: Không thể hình thành ký ức mới sau sự kiện gây ra chứng hay quên. Loại này phổ biến hơn nhiều so với chứng hay quên ngược dòng.
• Chứng hay quên sau chấn thương: Xảy ra ngay sau một chấn thương đáng kể ở vùng đầu, có thể là chứng hay quên ngược dòng, chứng hay quên thuận chiều hoặc cả hai.
• Chứng hay quên toàn thể thoáng qua: Hội chứng mất trí tạm thời kết hợp cả chứng hay quên ngược dòng và chứng hay quên thuận chiều cùng lúc. Biểu hiện là mất trí nhớ đột ngột và chỉ kéo dài tối đa 24 giờ.
• Chứng hay quên sơ sinh: Đây là thuật ngữ được sử dụng để mô tả thực tế là mọi người không thể nhớ lại ký ức về các sự kiện thời thơ ấu. Không có mấy người có thể nhớ được các sự kiện từ trước 3-5 tuổi vì các vùng não hỗ trợ trí nhớ vẫn chưa hoàn thiện.
• Chứng mất trí nhớ phân ly/Chứng hay quên do tâm lý: Một dạng rối loạn tâm thần làm mất trí nhớ sau một chấn thương đáng kể, “xóa” hết tất cả các thông tin cá nhân và sự cố đau thương khỏi trí nhớ.

Nguyên nhân nào gây ra chứng hay quên?

Nguyên nhân của chứng hay quên được chia thành 2 loại: thần kinh và cơ năng. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến nhất.

Chứng hay quên thần kinh

Chấn thương não:

• Chấn thương do tai nạn xe, chơi thể thao, ngã từ trên cao, vật thể xuyên qua (súng đạn),…

Các bệnh về não:

• Bệnh Alzheimer và các chứng sa sút trí tuệ khác
• Đột quỵ
• Động kinh
• U não

Nhiễm trùng não:

• Viêm não
• Bệnh Lyme
• Bệnh giang mai
• HIV/AIDS

Nguyên nhân khác:

• Thiếu oxy
• Tim ngừng đập
• Các vấn đề về tuyến giáp
• Nghiện rượu mãn tính
• Thiếu vitamin B1 (thiamine) hoặc B12 (cyanocobalamin)
• Bức xạ
• Corticosteroid tăng cao

Chứng mất trí cơ năng (chức năng)/tâm lý/phân ly

Đây là dạng rối loạn tâm thần hiếm gặp hơn chứng hay quên thần kinh. Nó không liên quan đến bất kỳ chấn thương hoặc bệnh nào đã biết mà dường như xảy ra do sang chấn tinh thần. Đây thường là kiểu quên ngược dòng (không thể nhớ thông tin quá khứ), đôi khi nghiêm trọng đến mức quên mất danh tính của bản thân.

Chứng hay quên kéo dài bao lâu? Có vĩnh viễn không?

Chứng hay quên có thể kéo dài ở nhiều mức độ:

• Tạm thời, chẳng hạn như khi não phục hồi lại sau một chấn thương ở đầu.
• Vĩnh viễn và không thay đổi, chẳng hạn như sau một căn bệnh nghiêm trọng như viêm não hoặc đột quỵ.
• Tiến triển, ngày càng trở nên tồi tệ hơn, chẳng hạn như đãng trí tăng dần do các bệnh sa sút trí tuệ.

Chứng hay quên và Alzheimer, sa sút trí tuệ có giống nhau không?

Chúng không giống nhau. Chứng hay quên chỉ là một triệu chứng trong khi sa sút trí tuệ là một căn bệnh, giống như sự khác nhau giữa sốt (triệu chứng) và cúm (bệnh). Alzheimer là một loại bệnh mất trí nhớ.

Suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) có giống với chứng hay quên không?

Không, MCI không phải là chứng hay quên. Chẩn đoán MCI có nghĩa là suy giảm nhẹ về trí nhớ hoặc các kỹ năng tư duy khác không ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày. Khoảng 15% đến 20% người lớn từ 65 tuổi trở lên sẽ mắc phải MCI.

Bệnh nhân mắc chứng hay quên có mất khả năng vận động không?

Kỹ năng vận động thuộc dạng trí nhớ bất quy nạp. Những người bị chứng hay quên không mất các kỹ năng vận động đã học được, đó là những kỹ năng đòi hỏi sự vận động phối hợp của các cơ. “Cũng giống như đi xe đạp” là câu nói dùng để ví von những hoạt động đã thuộc lòng đến mức dễ nhớ và dễ lặp lại.

Trên thực tế, các nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng những người mắc chứng hay quên sẽ học các kỹ năng vận động với tốc độ tương đương như người khỏe mạnh bình thường.

Chứng hay quên có làm thay đổi tính cách của bệnh nhân không?

Không. Thay đổi nhân cách chỉ có thể xảy ra khi các vùng não kiểm soát tính cách và hành vi cũng bị tổn thương.

Chứng hay quên ảnh hưởng đến người nghiện rượu thế nào?

Rượu có thể khiến não không hình thành được ký ức mới. Hai loại mất trí có thể xảy ra với những người nghiện rượu nặng là mất trí nhớ và chứng hay quên.

Những người nghiện rượu nặng có chế độ ăn uống không lành mạnh có nguy cơ mắc hội chứng Wernicke-Korsakoff (chứng hay quên do rượu), thường xảy ra ở những người từ 30 tuổi đến 70 tuổi.

Các nhà nghiên cứu cho rằng rượu ngăn cản cơ thể sử dụng vitamin B1, một chất quan trọng đối với trí nhớ. Hội chứng Wernicke-Korsakoff có thể gây tổn thương nặng nề vĩnh viễn cho não lên đến 80%. Hội chứng do rượu gây ra này biểu hiện bằng chứng hay quên trầm trọng, có thể nhầm lẫn hoặc “tạo ra” những ký ức rất bất thường.

Chẩn đoán chứng hay quên như thế nào?

Bác sĩ có thể đánh giá trí nhớ của người bệnh thông qua nói chuyện và đưa ra thông tin rồi quan sát mức độ ghi nhớ thông tin đó, hoặc khả năng nhớ lại thông tin trong quá khứ. Họ có thể tham khảo ý kiến của những người thân quen của bệnh nhân để tìm hiểu tình trạng trong cuộc sống hàng ngày như thế nào.

Để xác định nguyên nhân của chứng hay quên, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu để đo vitamin B1, B12 và hormone tuyến giáp, có thể chẩn đoán bằng hình ảnh như chụp MRI (cộng hưởng từ) hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) để tìm dấu hiệu tổn thương não, chẳng hạn như khối u hoặc đột quỵ. Điện não đồ có thể được dùng để kiểm tra động kinh, chọc dịch não tủy có thể được chỉ định để tìm nhiễm trùng thần kinh, một nguyên nhân gây mất trí nhớ.

Điều trị chứng hay quên như thế nào?

Không có thuốc nào chữa khỏi hoàn toàn chứng hay quên, nhưng có thể cải thiện khi não phục hồi trong một số điều kiện nhất định. Khi mất trí nhớ kéo dài, có những kỹ năng bạn có thể học để bù đắp lại.

Phục hồi nhận thức liên quan đến việc dạy các kỹ năng mới cho bệnh nhân mắc chứng hay quên thuận chiều. Có thể áp dụng các mẹo nhỏ (viết những điều cần nhớ vào một tấm bảng) hoặc công nghệ (báo thức qua điện thoại di động và lời nhắc cho các công việc thường ngày như uống thuốc).

Một số nhà nghiên cứu đang thử nghiệm các loại thuốc thường được dùng cho bệnh nhân Alzheimer, nhưng FDA (Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Mỹ) vẫn chưa phê duyệt những loại thuốc đó để điều trị chứng hay quên.

Giảm nguy cơ mất trí nhớ bằng cách nào?

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc triệu chứng hay quên bằng cách giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan. Luôn trang bị bảo hộ như thắt dây an toàn khi ngồi trên xe, đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp và chơi thể thao, đi giày chắc chắn để không bị ngã,… Nghiên cứu cho thấy có thể giảm nguy cơ mắc các bệnh như Alzheimer với lối sống lành mạnh như:

• Tập thể dục
• Chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng: Chế độ ăn Địa Trung Hải rất được khuyến khích
• Duy trì hoạt động trí óc: Tham gia các lớp học và giải câu đố ô chữ
• Ngủ đủ giấc: Điều trị chứng mất ngủ và chứng ngưng thở khi ngủ nếu có
• Không hút thuốc lá: Có bằng chứng cho thấy hút thuốc lá làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức
• Giữ liên lạc với những người thân yêu: Hạnh phúc về mặt xã hội cũng quan trọng không kém sức khỏe thể chất
• Kiểm soát căng thẳng: Hãy điều trị ngay nếu bạn có các triệu chứng trầm cảm và lo âu
• Bảo vệ tim mạch bằng cách giảm cân, giảm huyết áp và kiểm soát bệnh tiểu đường.

Những người bị chứng hay quên nói chung phải dựa vào gia đình và bạn bè để lấp đầy những khoảng trống trong trí nhớ (Ảnh: Internet).

Tổng kết

Chứng hay quên có thể kéo dài nhiều giờ, nhiều ngày, nhiều tháng hoặc thậm chí lâu hơn. Kết quả chẩn đoán và điều trị sẽ chính xác hơn khi được bác sĩ khám và xác định nguyên nhân cũng như mức độ nghiêm trọng của chứng hay quên.

Những người bị chứng hay quên nói chung phải dựa vào gia đình và bạn bè để lấp đầy những khoảng trống trong trí nhớ và hỗ trợ các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày.

Nhớ theo dõi BloAnChoi để cập nhật thông tin về sức khỏe nhé!

Mời bạn xem thêm tin liên quan:

• Liều vắc xin COVID-19 tăng cường có thể ngăn chặn sự lây lan của biến thể Delta không?
• 5 điều quan trọng cần biết về vắc xin COVID-19 cho phụ nữ mang thai
• Rối loạn lo âu: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị như thế nào?
• Ngộ độc rượu: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa