Cúm thường là gì?

Định nghĩa cúm thường

Cúm thường là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do các loại virus cúm gây ra, phổ biến nhất là các virus thuộc họ Rhinovirus, Adenovirus và virus cúm mùa. Đây là tình trạng sức khỏe mà hầu hết mọi người đều gặp phải, đặc biệt vào những thời điểm giao mùa.

Hiểu rõ về loại cúm này, sẽ giúp bạn phân biệt được cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào, từ đó việc phòng tránh bệnh sẽ hiệu quả hơn.

Nguyên nhân và các loại virus gây cúm thông thường

Cúm thường chủ yếu do các virus lây truyền qua đường hô hấp. Những virus này thường xâm nhập cơ thể qua:

• Không khí: Khi tiếp xúc với giọt bắn từ người bệnh qua ho, hắt hơi.
• Tiếp xúc trực tiếp: Chạm vào bề mặt nhiễm virus và đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
• Các loại virus phổ biến gây cúm thông thường bao gồm Rhinovirus (nguyên nhân hàng đầu), Coronavirus (trừ các biến thể gây bệnh nghiêm trọng) và một số chủng Enterovirus.

Hiểu rõ nguyên nhân này sẽ giúp bạn biết cách phòng ngừa hiệu quả, đồng thời phân biệt cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào.

Triệu chứng phổ biến của cúm thường

Người mắc cúm thường sẽ gặp các triệu chứng nhẹ đến trung bình như:

• Nghẹt mũi, sổ mũi hoặc đau họng.
• Ho, đau đầu và mệt mỏi.
• Sốt nhẹ hoặc không sốt, kèm theo đau cơ và khớp.

Dù các triệu chứng này không nghiêm trọng như cúm A, nhưng việc nhận biết và điều trị đúng cách rất quan trọng.

Cúm A là gì?

Định nghĩa cúm A

Cúm A là một dạng nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra. Virus cúm A thuộc họ Orthomyxoviridae và có khả năng gây bệnh nghiêm trọng, đặc biệt khi bùng phát thành dịch.

Đây là loại cúm có mức độ lây lan nhanh và thường nặng hơn cúm thường. Hiểu định nghĩa về cúm A sẽ giúp bạn nhận biết cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào mà có cách xử lý kịp thời.

Phân loại và đặc điểm virus cúm A (ví dụ: H1N1, H5N1)

Virus cúm A được phân loại thành nhiều chủng dựa trên protein bề mặt Hemagglutinin (H) và Neuraminidase (N). Một số chủng phổ biến và nguy hiểm bao gồm:

• H1N1: Chủng gây ra đại dịch cúm năm 2009, thường được gọi là cúm lợn.
• H5N1: Chủng cúm gia cầm, có tỷ lệ tử vong cao khi lây nhiễm sang người.
• H3N2: Một chủng cúm mùa phổ biến, gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn ở người cao tuổi và trẻ nhỏ.

Khả năng biến đổi liên tục của virus cúm A khiến việc phòng ngừa và điều trị trở nên khó khăn. Vì vậy, cần hiểu cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào sẽ giúp bạn đánh giá đúng mức độ nguy hiểm của từng loại cúm.

Triệu chứng cúm A

Người mắc cúm A thường gặp các triệu chứng rõ rệt và nghiêm trọng hơn so với cúm thường, bao gồm:

• Sốt cao đột ngột, thường trên 38 độ C.
• Đau họng, ho khan và nghẹt mũi.
• Đau nhức cơ và khớp, kèm theo mệt mỏi toàn thân.
• Ớn lạnh, đổ mồ hôi và cảm giác khó thở.
• Một số trường hợp có thể xuất hiện buồn nôn hoặc tiêu chảy.

So với cúm thường, cúm A có nguy cơ dẫn đến biến chứng cao hơn như viêm phổi, suy hô hấp và thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Do đó, bạn nên biết phân biệt cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào để có thể nhận biết bệnh sớm và đưa ra các biện pháp xử lý phù hợp.

Cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào?

Cách phòng ngừa cúm thường và cúm A

Sau khi hiểu được cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào, tiếp theo hãy tìm hiểu các biện pháp phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe an toàn nhé.

Các biện pháp phòng ngừa chung cho cả hai loại cúm

• Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc nơi công cộng hoặc người bệnh để giảm nguy cơ nhiễm cúm thường và cúm A.
• Đeo khẩu trang: Sử dụng khẩu trang khi đến những nơi đông người hoặc trong mùa dịch để hạn chế lây nhiễm cúm A qua giọt bắn.
• Vệ sinh môi trường sống: Làm sạch và khử trùng các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, điện thoại, bàn ghế, giúp ngăn ngừa virus cúm A và cúm thông thường.
• Tăng cường sức đề kháng: Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, uống nhiều nước, ngủ đủ giấc và duy trì thói quen tập thể dục để cơ thể khỏe mạnh và tăng khả năng chống lại cúm thường cũng như cúm A.
• Hạn chế tiếp xúc: Tránh tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cúm hoặc bị bệnh để giảm nguy cơ lây nhiễm cúm A.

Lưu ý tiêm vaccine phòng cúm A và cúm mùa

Tiêm vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa cúm, đặc biệt là cúm A. Các loại vaccine cúm mùa hiện nay được thiết kế để bảo vệ cơ thể khỏi nhiều chủng virus, bao gồm cả các biến thể phổ biến của cúm A. Nên:

• Tiêm phòng hàng năm vì virus cúm, bao gồm cúm thường và cúm A, thường xuyên thay đổi.
• Thực hiện tiêm vaccine đúng lịch và đúng liều lượng, đặc biệt với trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, và người có bệnh nền.

Hiểu rõ cách phòng ngừa sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, đồng thời giảm nguy cơ lây nhiễm cả cúm thường và cúm A trong mùa dịch.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần thăm khám y tế

Dù bạn mắc cúm thường hay cúm A, việc nhận biết dấu hiệu nghiêm trọng là rất quan trọng. Hãy đến gặp bác sĩ ngay nếu xuất hiện:

• Sốt cao kéo dài trên 3 ngày, không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
• Khó thở, thở gấp, hoặc đau tức ngực, đặc biệt ở người mắc cúm A.
• Mệt mỏi quá mức, không thể ăn uống hoặc sinh hoạt bình thường.
• Ho kèm đờm có màu lạ hoặc có máu.
• Triệu chứng ngày càng nặng, dù đã chăm sóc tại nhà.

Đối tượng nguy cơ cao (trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền)

Những đối tượng dễ gặp biến chứng khi mắc bệnh, đặc biệt là cúm A, bao gồm:

• Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh.
• Người cao tuổi trên 65 tuổi.
• Phụ nữ mang thai hoặc vừa sinh con.
• Người mắc bệnh nền như tiểu đường, tim mạch, hoặc suy giảm miễn dịch.

Việc nhận biết cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào sẽ giúp bạn chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời. Hãy luôn duy trì lối sống lành mạnh, rửa tay thường xuyên, tiêm vaccine đầy đủ và đừng chủ quan trước các dấu hiệu của bệnh.

Teo não là gì?

Teo não là khái niệm chỉ tình trạng mất các mô não, bao gồm các tế bào thần kinh được gọi là neuron cũng như mất các kết nối giữa chúng. Hiện tượng này có thể xảy ra với toàn bộ não hoặc chỉ một số phần nhất định.

Các nguyên nhân thường gặp gây teo não bao gồm:

• Chấn thương sọ não
• Đột quỵ
• Các bệnh thoái hóa não, ví dụ như sa sút trí tuệ và mất trí nhớ
• Các bệnh truyền nhiễm gây viêm nặng, ví dụ như AIDS và viêm não
• Các nhà khoa học đang nghiên cứu để tìm hiểu xem COVID-19 có khả năng gây hiện tượng teo não hay không.

COVID-19 ảnh hưởng đến não như thế nào?

Một số người khi mắc COVID-19 có thể bị các triệu chứng kéo dài trong vài tuần, vài tháng, thậm chí vài năm sau khi hồi phục. Hiện tượng này thường được gọi là “COVID kéo dài”, được định nghĩa là những người gần đây đã mắc COVID-19 và có các triệu chứng mới, triệu chứng tái phát hoặc kéo dài liên tục ít nhất 4 tuần sau khi bắt đầu nhiễm virus.

Teo não là một trong những triệu chứng của COVID kéo dài và khiến nhiều nhà khoa học phải chú ý. Ví dụ, một nghiên cứu năm 2022 đã so sánh hình ảnh chụp cộng hưởng từ (MRI) quét não của 785 người. Kết quả cho thấy có sự thay đổi của não trong 401 trường hợp có xét nghiệm dương tính với COVID-19. Các thay đổi cụ thể bao gồm:

• Giảm chất xám (lớp ngoài của não)
• Tổn thương mô não ở các vùng liên quan đến cảm nhận mùi
• Giảm kích thước não nói chung

Nghiên cứu cũng cho thấy những người có biểu hiện teo não có nguy cơ bị suy giảm nhận thức cao hơn. Tổn thương não xảy ra nhiều hơn ở các vùng cảm nhận mùi.

Các nhà khoa học cho rằng COVID-19 gây teo não có thể do phản ứng viêm hoặc virus tấn công trực tiếp vào các tế bào não. Một nghiên cứu khác cũng sử dụng phương pháp MRI để đánh giá tình trạng não của những người từng bị nhiễm COVID-19, kết quả đã tìm thấy tổn thương ở các mạch máu nhỏ trong não. Tuy nhiên hiện nay các nhà nghiên cứu chưa thể đưa ra kết luận chắc chắn về ảnh hưởng của COVID-19 đối với não bộ do quy mô nghiên cứu nhỏ và nhiều yếu tố hạn chế khác.

Nhiều nghiên cứu cho thấy COVID-19 có liên quan với hình thành cục máu đông trong cơ thể người bệnh, có thể là do tổn thương các mạch máu nhỏ trong não. Cục máu đông hình thành trong não cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ ở những người đã bị nhiễm COVID-19.

Cũng có nghiên cứu phát hiện rằng các protein trên bề mặt virus SARS-CoV-2 có thể gây độc cho các tế bào thần kinh trong não. Một nghiên cứu năm 2022 phát hiện có tổn thương não ở những bệnh nhân tử vong do các biến chứng liên quan đến COVID-19. Các nhà nghiên cứu khuyến cáo rằng những người đã hồi phục sau khi nhiễm COVID-19 nếu có triệu chứng bất thường về thần kinh có thể là dấu hiệu của COVID kéo dài.

Các triệu chứng của COVID-19 gây ra cho não như thế nào?

COVID-19 có thể gây ra các triệu chứng sau:

• Mệt mỏi nặng đến mức cản trở các hoạt động thường ngày của người bệnh
• Mệt mỏi nhiều hơn sau khi gắng sức về thể lực hoặc tinh thần
• Khó tập trung, đầu óc mơ màng (triệu chứng “sương mù não”)
• Chóng mặt
• Trầm cảm
• Lo âu
• Đau đầu
• Khó ngủ
• Thay đổi cảm giác mùi vị

Teo não do COVID-19 có thể hồi phục được không?

Khả năng hồi phục tổn thương não tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra nó, ví dụ các chứng sa sút trí tuệ như bệnh Alzheimer thường ngày càng nặng hơn và không hồi phục. Trong một số trường hợp, các tổn thương của não có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, thậm chí rút ngắn tuổi thọ của người bệnh.

Nhưng các nhà khoa học vẫn chưa biết chắc liệu các di chứng não của COVID-19, bao gồm cả teo não, có tồn tại vĩnh viễn hay không. Một số nghiên cứu cho thấy có sự cải thiện chức năng não của người bệnh trong vòng 6 tháng sau khi nhiễm COVID-19, tuy nhiên cần nghiên cứu thêm để xác định xem sự hồi phục này có phổ biến hay không.

Làm cách nào để ngăn ngừa teo não do COVID-19?

Cách tốt nhất để ngăn ngừa nhiễm COVID-19 cũng như các di chứng của nó là tiêm vaccine đầy đủ. Theo Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật Mỹ (CDC), tiêm ngừa cũng có thể giúp bảo vệ bạn khỏi hiện tượng COVID kéo dài và các tác động của nó, kể cả teo não. Những người bị bệnh nặng khi nhiễm COVID-19 có nguy cơ gặp các triệu chứng kéo dài nhiều hơn, trong khi những người được tiêm vaccine có ít nguy cơ mắc bệnh nặng hơn.

CDC cũng lưu ý rằng những người đã tiêm vaccine và không bị bệnh nặng vẫn có thể mắc COVID kéo dài, tuy nhiên tiêm vaccine là cách tốt nhất hiện nay để ngăn ngừa ảnh hưởng của COVID kéo dài.

Ngoài việc bảo vệ bản thân khỏi nhiễm COVID-19, bạn có thể áp dụng lối sống lành mạnh tốt cho não để ngăn ngừa tổn thương não và teo não nói chung. Các chuyên gia khuyến cáo những việc nên làm bao gồm:

• Chế độ ăn uống lành mạnh
• Kiểm soát huyết áp
• Tập thể dục thường xuyên
• Tích cực giao lưu hoạt động xã hội
• Học thêm kiến thức mới để bộ não vận động thường xuyên
• Tiếp tục thực hiện các sở thích và hoạt động mà bạn yêu thích

Những người không được tiêm vaccine có thể làm gì để ngăn ngừa COVID kéo dài và ảnh hưởng tới não?

Tiêm vaccine là cách tốt nhất để tránh mắc COVID-19 và COVID kéo dài, nhưng nếu bạn chưa được tiêm vaccine và bị mắc bệnh thì phải đợi đến khi hồi phục hoàn toàn mới được tiêm. Trong thời gian đó, bạn nên cố gắng giảm nguy cơ bệnh trở nặng bằng những biện pháp như nghỉ ngơi nhiều và nói chuyện với bác sĩ để được chăm sóc y tế cần thiết. Nếu bạn cảm thấy khó thở hoặc có triệu chứng mới xuất hiện, hãy báo với bác sĩ hoặc tìm người hỗ trợ ngay.

Tổng kết

Teo não là một hậu quả lâu dài có thể xảy ra khi bị nhiễm COVID-19. Các nhà khoa học đang tìm hiểu tác động của COVID-19 đối với não bộ. Nếu bạn bị nhiễm COVID-19 cũng không có nghĩa là bạn sẽ bị di chứng não, nhưng tất cả mọi người đều nên phòng tránh nhiễm bệnh ngay từ đầu bằng cách tiêm vaccine.

Hiện tại không có xét nghiệm nào để xác định tình trrạng COVID kéo dài, nhưng nếu bạn thấy xuất hiện các triệu chứng về thần kinh kéo dài 4 tuần sau thời điểm nhiễm bệnh thì hãy trao đổi với bác sĩ để được thắm khám và điều trị.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Tác dụng phụ của vắc-xin COVID-19: Khi nào là bình thường và khi nào cần cảnh giác?
• COVID-19 có thể gây ra 11 triệu chứng rất kỳ lạ này – Bạn đã biết chưa?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Các chuyên gia cho biết hiện nay có rất nhiều thông tin sai lệch về bệnh đậu mùa khỉ đang lan truyền nhanh chóng, ví dụ như đường lây và những người dễ mắc bệnh này. Mỗi khi có một đợt bùng phát dịch bệnh, điều quan trọng là mỗi người phải tìm hiểu thông tin đúng để cùng nhau phòng tránh bệnh. Như chúng ta đã thấy trong đại dịch COVID-19, thông tin sai lệch có thể gây tác hại nghiêm trọng đến sức khỏe của mỗi người cũng như nỗ lực chung của cộng đồng để dập dịch.

Dưới đây là 11 quan niệm sai lầm về bệnh đậu mùa khỉ đã được các chuyên gia y tế bác bỏ, hãy cùng xem bạn có đang mắc phải những điều này hay không nhé.

1. Đậu mùa khỉ là một căn bệnh mới xuất hiện?

Tháng 5/2022, các cơ quan y tế ở Anh báo cáo một trường hợp người dân mới trở về từ Lagos, Nigeria mắc bệnh đậu mùa khỉ. Tới cuối tháng 5 ở Mỹ phát hiện trường hợp đầu tiên mắc bệnh là một người đàn ông ở bang Massachusetts đã đi du lịch đến Canada. Đó là lúc mọi người bắt đầu biết đến căn bệnh mang tên đậu mùa khỉ.

Nhưng sự thật là bệnh đậu mùa khỉ đã được phát hiện từ hơn 60 năm trước. Đó là vào năm 1958, các nhà khoa học lần đầu tiên ghi nhận một căn bệnh ở khỉ có triệu chứng nổi bóng nước giống như đậu mùa trên người. Sau đó đến năm 1970 bệnh đậu mùa khỉ lần đầu tiên được phát hiện ở người tại nước Cộng hòa Dân chủ Congo.

Tuy nhiên từ đó đến nay hầu hết các trường hợp mắc bệnh đậu mùa ở khỉ chỉ giới hạn ở một số quốc gia châu Phi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các quốc gia có bệnh đậu mùa khỉ được coi là bệnh lưu hành địa phương bao gồm:

• Benin
• Cameroon
• Cộng hòa Trung Phi
• Cộng hòa Dân chủ Congo
• Gabon, Ghana (mới chỉ phát hiện ở động vật)
• Bờ biển Ngà
• Liberia
• Nigeria
• Cộng hòa Congo
• Sierra Leone
• Nam Sudan

2. Bệnh đậu mùa khỉ có thể bắt nguồn từ vaccine COVID-19?

Các chuyên gia về bệnh truyền nhiễm khẳng định rằng mọi người không thể bị nhiễm COVID-19 hay bất kỳ loại virus nào từ vaccine COVID-19. Trên thực tế, bệnh đậu mùa khỉ và COVID-19 không hề liên quan với nhau, tác nhân của chúng là 2 loại virus hoàn toàn khác nhau.

Vaccine COVID-19 và những loại vaccine hiện đang được sử dụng để chống lại bệnh đậu mùa khỉ đều được công nhận là an toàn và hiệu quả. Các loại vaccine COVID-19 được sử dụng rộng rãi hiện nay đều không chứa virus sống, trong đó 2 loại được dùng nhiều nhất là Pfizer-BioNTech và Moderna được sản xuất bằng công nghệ RNA thông tin (mRNA). Cơ chế của những loại vaccine này là cung cấp cho các tế bào của chúng ta bản hướng dẫn để tạo ra một loại protein vô hại có trên virus, sau đó hệ miễn dịch sẽ học cách tấn công protein đó và như vậy có thể chống lại virus nếu chúng xâm nhập vào cơ thể. Không có mối liên quan nào giữa vaccine COVID-19 và virus đậu mùa khỉ.

Trong khi đó vaccine Janssen của hãng Johnson & Johnson được chế tạo theo công nghệ vectơ virus, tức là sử dụng một loại virus vô hại để huấn luyện cơ thể chống lại COVID-19. Vaccine Novavax sử dụng các mảnh protein nhỏ của virus để kích thích phản ứng miễn dịch của cơ thể. Cả 2 loại vaccine này đều không liên quan gì đến bệnh đậu mùa khỉ và tất nhiên cũng không có tác dụng chống lại bệnh này.

3. Có thể bị lây bệnh đậu mùa khỉ ở hồ bơi?

Vẫn còn nhiều vấn đề chưa hoàn toàn sáng tỏ về bệnh đậu mùa khỉ, đặc biệt là cách lây truyền, nhưng hiện tại các nhà khoa học cho rằng dường như không có bằng chứng virus lây qua nước, mà chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp da với da.

Tuy nhiên bệnh này cũng có thể lây lan khi chạm vào quần áo và khăn trải giường của người bệnh đã sử dụng mà chưa được giặt sạch, do đó các chuyên gian khuyên rằng mọi người nên cẩn thận đề phòng khi đi bơi. Điều quan trọng là phải chú ý những thứ mà bạn chạm vào, trong đó khăn tắm và quần áo có nguy cơ cao lây lan virus.

Mặc dù không có căn cứ để kết luận bệnh đậu mùa khỉ lây qua nước hồ bơi nhưng bạn vẫn có nguy cơ mắc bệnh nếu tiếp xúc da kề da hoặc mặt đối mặt với người bệnh ở dưới nước.

4. Có thể bị lây bệnh đậu mùa khỉ ở những nơi tụ tập đông người không?

Hạn chế số người tụ tập là một chiến lược có hiệu quả được áp dụng rộng rãi trong suốt thời kỳ đại dịch COVID-19 bởi virus gây bệnh này có khả năng phát tán trong không khí và nhiễm vào cơ thể khi chúng ta hít phải các hạt siêu nhỏ có chứa virus. Càng ít người ở chung trong một không gian kín thì càng ít có nguy cơ lây bệnh.

Đối với bệnh đậu mùa khỉ, mặc dù virus có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp nhưng Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật Mỹ (CDC) đã lưu ý rằng những giọt chứa virus này rơi xuống đất nhanh hơn, do đó các chuyên gia cho rằng ít có nguy cơ mắc bệnh đậu mùa khỉ trong đám đông, nhưng không có nghĩa là hoàn toàn không thể.

Bệnh đậu mùa khỉ lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc lâu dài và gần gũi với người bị bệnh, tức là cần tiếp xúc da kề da với vết loét hở, chẳng hạn như ôm nhau hoặc chạm vào các đồ vật, quần áo mà người bệnh đã sử dụng. Những hành động như hôn và dùng chung đồ dùng cốc chén với người mang virus, ví dụ như trong tiệc tùng, cũng có thể làm lây bệnh. Nói cách khác, bản thân việc ở trong đám đông không phải nguyên nhân lây bệnh mà những hành động tiếp xúc gần gũi của mọi người với nhau mới là nguy cơ.

5. Đậu mùa khỉ là bệnh lây truyền qua đường tình dục?

Bệnh đậu mùa khỉ không được coi là một bệnh truyền nhiễm lây qua đường tình dục (STI), nhưng hiện nay rất nhiều người đang lầm tưởng điều này.

Mặc dù bệnh có thể lây qua hoạt động tình dục nhưng đó không phải là con đường chủ yếu, vì vậy không được coi là STI. Bệnh đậu mùa khỉ có thể lây lan khi tiếp xúc trực tiếp da với da mà không cần phải quá thân mật hay quan hệ tình dục, trong khi đó các bệnh STI chủ yếu lây lan qua đường tình dục.

6. Chỉ những người đồng tính nam mới có nguy cơ mắc bệnh đậu mùa khỉ?

Đây là quan niệm sai lầm cực kỳ tai hại, bắt nguồn từ hiện tượng có nhiều ca mắc bệnh được phát hiện trong cộng đồng những người đồng tính nam. Điều quan trọng được các chuyên gia nhấn mạnh ở đây là bệnh đậu mùa khỉ có thể nhiễm vào bất kỳ người nào, bất kể khuynh hướng tình dục hoặc bạn tình như thế nào. Do đó tất cả mọi người nên tự ý thức và học cách tự bảo vệ mình để tránh mắc bệnh.

Quan niệm sai lầm này tương tự với giai đoạn đầu của đại dịch HIV/AIDS trước đây, ở thời điểm đó những người đồng tính bị coi là nguồn lây bệnh và bị kỳ thị dẫn tới nhiều hậu quả nghiêm trọng cho chính họ và cả cộng đồng.

7. Tất cả mọi người đều có thể được tiêm vaccine ngừa bệnh đậu mùa khỉ một cách dễ dàng?

Hiện nay có 2 loại vaccine có thể được dùng để ngừa bệnh đậu mùa khỉ mặc dù ban đầu chúng được sản xuất không phải dành cho bệnh này. Đó là vaccine có tên ACAM2000 và JYNNEOS được chế tạo để chống lại bệnh đậu mùa ở người, nhưng CDC cho biết chúng có hiệu quả ít nhất 85% đối với bệnh đậu mùa khỉ.

JYNNEOS là loại vaccine mới hơn và được sử dụng phổ biến hơn, được Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt vào năm 2019, còn ACAM2000 được phê duyệt từ năm 2007.

Tuy nhiên không phải ai cũng có thể được tiêm các loại vaccine này. Các chuyên gia cho biết rằng vaccine đậu mùa khỉ hiện không được phổ biến rộng rãi vì nguồn cung thiếu hụt, chỉ được cung cấp hạn chế và được nhà nước kiểm soát chặt. Ở Mỹ, CDC khuyến cáo nên tiêm phòng cho những người đã bị phơi nhiễm hoặc có nguy cơ mắc bệnh đậu mùa khỉ, cụ thể là những đối tượng sau:

• Người có tiếp xúc với virus trong vòng 4 đến 14 ngày gần đây.
• Người đang làm việc trong các lĩnh vực hoặc môi trường nhất định, ví dụ như các nhân viên y tế và nhân viên phòng thí nghiệm làm việc để chẩn đoán các loại virus cùng họ với đậu mùa khỉ.

8. Virus đậu mùa khỉ được tạo ra trong phòng thí nghiệm?

Điều này là hoàn toàn sai. Bệnh đậu mùa khỉ bắt nguồn từ một đàn khỉ được sử dụng cho nghiên cứu khoa học vào cuối những năm 1950. Trong vài thập kỷ qua đã có những đợt bùng phát bệnh này với quy mô nhỏ trên toàn thế giới, trong đó phần lớn xảy ra ở các khu vực rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi và Tây Phi.

Mặc dù bệnh được phát hiện đầu tiên ở khỉ nhưng các nhà khoa học không chắc liệu virus có thực sự bắt nguồn từ khỉ hay không, bởi vì nhiều loài động vật khác cũng có thể mang virus này. Nhưng rõ ràng là nó không được tạo ra trong phòng thí nghiệm.

9. Bệnh đậu mùa khỉ sẽ tàn phá thế giới giống như COVID-19?

COVID-19 đã ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống như chúng ta đã thấy từ năm 2020 đến nay, từ việc đóng cửa các doanh nghiệp đến học tập và làm việc bị gián đoạn. Liệu kịch bản sẽ lặp lại với bệnh đậu mùa khỉ?

Mặc dù số ca mắc vẫn không ngừng tăng cao nhưng các chuyên gia hy vọng rằng căn bệnh này sẽ không tác động quá nghiêm trọng. Theo những hiểu biết về bệnh đậu mùa khỉ cho đến nay, sự lây truyền bệnh đòi hỏi phải có sự tiếp xúc cơ thể gần gũi nên ít có khả năng các hoạt động tụ tập và gặp gỡ thông thường sẽ bị hạn chế nghiêm ngặt giống như với COVID-19.

Nhiều người vẫn còn bị ám ảnh bởi tác động của COVID-19, nhưng các nhà khoa học đã biết đến bệnh đậu mùa khỉ từ lâu và có hiểu biết khá đầy đủ về nó, hơn nữa chúng ta đã có vaccine hiệu quả phòng ngừa bệnh này và sẵn sàng được triển khai. Các nghiên cứu vẫn đang tiếp tục được thực hiện nhằm hiểu rõ thêm về loại virus này để tìm cách làm chậm sự lây lan và cuối cùng là tiêu diệt nó.

Trên đây là những quan niệm sai lầm về bệnh đậu mùa khỉ mà bạn không nên tin theo. Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• 5 điều cần biết về bệnh đậu mùa khỉ để phát hiện sớm dấu hiệu mắc bệnh
• Bệnh đậu mùa khỉ là gì? Có nguy hiểm như COVID-19 không?

Bệnh chàm da là gì?

Chàm hay còn gọi là eczema là một bệnh ở da có biểu hiện gồm viêm da, đỏ da từng mảng, nổi mụn nước, có thể bị bong tróc, nứt nẻ và ngứa, nếu gãi nhiều sẽ làm da bị dày và đậm màu hơn. Có một số nguyên nhân gây chàm da, trong đó thường gặp là do di truyền và dị ứng với các chất từ môi trường. Bệnh này không lây qua tiếp xúc thông thường giữa người với người.

Bệnh chàm có nhiều dạng khác nhau như viêm da cơ địa, viêm da tiếp xúc, chàm dạng tổ đỉa, chàm dạng đồng xu, v.v. Trong đó viêm da cơ địa là phổ biến nhất.

Người mắc bệnh chàm cần lưu ý gì đối với vaccine COVID-19?

Vaccine ngừa COVID-19 giúp chúng ta trở lại cuộc sống bình thường một cách an toàn, tuy nhiên một số người vẫn gặp phản ứng phụ sau tiêm. Nếu bạn đang mắc bệnh chàm thì điều quan trọng nhất là: các loại vaccine ngừa COVID-19 có an toàn hay không? Câu trả lời là có – vaccine an toàn cho người bị bệnh chàm và được các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm. Cụ thể có một số điều mà người bệnh cần nắm rõ sau đây.

1. Khi nào người bệnh chàm có thể tiêm vaccine ngừa COVID-19?

Không có quy định bắt buộc về vấn đề này. Theo Hiệp hội Bệnh chàm Quốc gia Mỹ (NEA), COVID-19 không làm tăng nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng ở những người bị bệnh chàm, như vậy có thể tiêm bất kỳ lúc nào. Tuy nhiên bệnh chàm thường liên quan đến dị ứng nên cần lưu ý theo dõi tác dụng phụ sau tiêm (xem ở phần dưới).

2. Vaccine ngừa COVID-19 có an toàn và hiệu quả cho người bị bệnh chàm không?

Các loại vaccine Pfizer-BioNTech và Moderna được xem là an toàn cho người bị bệnh chàm mức độ nhẹ, trung bình và nặng. Riêng vaccine Johnson & Johnson đã bị khuyến cáo tạm dừng sử dụng ở Mỹ từ ngày 13/4/2021 do có nguy cơ tạo cục máu đông. Theo NEA, những người bị bệnh chàm cũng có thể mắc các chứng dị ứng khác, nhưng điều đó không đáng lo ngại.

Các bác sĩ khuyên rằng người bị dị ứng vẫn có thể tiêm vaccine một cách an toàn, dù là dị ứng với thức ăn, động vật, nọc độc, dị ứng môi trường, dị ứng cao su, hay chàm da. Hiện nay đã có rất nhiều người như vậy được tiêm vaccine an toàn, tuy nhiên cần đặc biệt lưu ý những người bị dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vaccine.

Bệnh chàm và nhiều loại dị ứng khác không gây ra phản ứng nghiêm trọng khi tiêm vaccine, nhưng dị ứng với thành phần của vaccine thì có thể. Nếu bạn là người dị ứng với nhiều tác nhân khác nhau thì hãy xem kỹ thành phần của loại vaccine mà bạn sắp tiêm và tham khảo ý kiến ​​của bác sĩ để đảm bảo an toàn.

Theo Đại học Hen suyễn, Dị ứng và Miễn dịch Mỹ (ACAAI), chất polyethylene glycol (PEG) là một thành phần trong vaccine COVID-19 được chứng minh là có thể gây ra sốc phản vệ – tình trạng nguy hiểm đe dọa tính mạng. Nếu đã biết mình bị dị ứng với PEG, bạn không nên đi tiêm ngừa COVID-19. Ngoài ra chất polysorbate 80 có trong vaccine Johnson & Johnson cũng là một thành phần cần chú ý.

3. Người bị bệnh chàm cần lưu ý những tác dụng phụ gì của vaccine COVID-19?

Hiện nay không có bằng chứng cho thấy vaccine làm cho bệnh chàm trở nặng, nhưng có thể xuất hiện tác dụng phụ thông thường nói chung như đau và sưng tại chỗ tiêm, mệt mỏi, nhức đầu, ớn lạnh, đau cơ, sốt và buồn nôn. Các triệu chứng này thường gặp nhiều hơn sau liều thứ hai của vaccine Moderna và Pfizer. Nhìn chung, tác dụng phụ của các loại vaccine là tương tự nhau, những phản ứng này là bình thường và sẽ tự hết trong vài ngày, theo CDC.

Khả năng xuất hiện phản ứng dị ứng nghiêm trọng như sốc phản vệ sau khi tiêm vaccine cũng không nhiều, khoảng 5 phần triệu. Nếu bạn là người dễ bị dị ứng hoặc đã từng gặp phản ứng khi tiêm một loại vaccine khác trước đây thì nên ở lại nơi tiêm để theo dõi 30 phút sau khi tiêm thay vì 15 phút như bình thường, theo NEA.

4. Nếu đang dùng thuốc ức chế miễn dịch để điều trị bệnh chàm thì có thể tiêm vaccine COVID-19 không?

Thuốc ức chế miễn dịch thường được dùng trong điều trị bệnh chàm và có tác dụng làm giảm phản ứng miễn dịch của cơ thể, ví dụ như prednisolone, azathioprine, cyclosporin, methotrexate, mycophenolate mofetil, dupilumab và tacrolimus. Theo NEA, trước khi tiêm vaccine người bệnh hãy hỏi bác sĩ xem các loại thuốc đang dùng có ảnh hưởng gì và có nên tạm dừng thuốc hay không.

Theo các chuyên gia, hiện nay chưa rõ các loại thuốc ức chế miễn dịch có ảnh hưởng đến hiệu quả của vaccine như thế nào. Có một số phản ứng miễn dịch không bị ức chế bởi các thuốc này, nhưng nhìn chung hệ miễn dịch có thể bị ảnh hưởng.

5. Còn vấn đề gì khác mà người bệnh chàm cần lưu ý?

• Nếu vùng da định tiêm vaccine đang bị bùng phát chàm thì hãy hỏi bác sĩ để chuyển sang tiêm ở vị trí khác.
• Nếu vùng da tiêm vaccine bị nổi ban 1-2 ngày sau khi tiêm thì không cần quá lo vì đó là phản ứng bình thường và vẫn có thể tiêm mũi tiếp theo, nhưng bạn nên nói với bác sĩ về hiện tượng này để được theo dõi.
• Quan trọng nhất là nếu bạn đã từng gặp phản ứng khi tiêm vaccine trước đây thì hãy nói với bác sĩ trước để cân nhắc có nên tiêm hay không.

Trên đây là những điều mà người mắc bệnh chàm cần đặc biệt chú ý khi tiêm vaccine ngừa COVID-19. Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Những người đã khỏi bệnh COVID-19 có nên tiêm vaccine hay không?
• “Siêu miễn dịch” COVID-19 là gì?

Người bị bệnh tim mạch dễ bị bệnh nặng khi mắc COVID-19

Các chuyên gia y tế đã nghiên cứu mối liên hệ giữa bệnh tim mạch và COVID-19 kể từ giai đoạn đầu của đại dịch và đến nay đã có nhiều phát hiện mới. Theo một thông báo của Đại học Tim mạch Mỹ (ACC) vào ngày 6/3/2020, những người mắc bệnh này có tỷ lệ tử vong liên quan với COVID-19 là 10,5%, cao hơn so với những người mắc bệnh hô hấp mãn tính (6,3%).

Tương tự, theo dữ liệu của Vương quốc Anh được công bố ngày 16/4/2020, có tới 91% những người tử vong vì COVID-19 ở Anh và xứ Wales vào tháng 3/2020 có ít nhất một bệnh nền, trong đó bệnh tim là phổ biến nhất.

Một kết quả được đăng trên Tạp chí Khoa học Y tế Mỹ ngày 6/10/2020 cho thấy tỷ lệ tử vong do COVID-19 ở những người mắc bệnh tim mạch là từ 10,5 đến gần 14%, đặc biệt đối với bệnh mạch vành. Các nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân làm tăng các biến chứng của COVID-19 ở người bệnh tim mạch là do phổi và tim có nhiều thụ thể cho phép virus xâm nhập.

COVID-19 ảnh hưởng đến tim như thế nào?

Các nghiên cứu cho thấy nhiều loại virus, trong đó có SARS-CoV-2 gây COVID-19, có thể làm rối loạn nhịp tim và thậm chí gây ra cơn đau tim. Bác sĩ Mohammad Madjid chuyên về tim mạch tại Trường Y McGovern (Mỹ) cho biết: “COVID-19 tạo phản ứng viêm nghiêm trọng trong cơ thể và viêm là nguyên nhân lớn nhất gây ra các cơn đau tim.” Viêm có thể dẫn đến hình thành các mảng bám tích tụ trong động mạch, từ đó xuất hiện cục máu đông làm tắc mạch máu, hậu quả là đau tim và đột quỵ.

Một nghiên cứu lớn bao gồm hơn 11 triệu người tham gia được công bố vào tháng 2/2022 trên tạp chí Nature Medicine cho thấy những người bị nhiễm COVID-19 có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn. Thậm chí những người mắc COVID-19 không nhập viện cũng tăng nguy cơ mắc các vấn đề như đột quỵ, bệnh tim, viêm màng ngoài tim, viêm cơ tim, suy tim và cục máu đông.

Những kết quả này tương tự với các nghiên cứu từ giai đoạn đầu của đại dịch. Ví dụ một nghiên cứu được đăng trên tạp chí JAMA Cardiology ngày 27/7/2020 cho thấy: trong số những người mới khỏi bệnh COVID-19, có tới 78% mắc các vấn đề về tim và 60% có tình trạng viêm cơ tim.

Người mắc bệnh tim mạch nên làm gì để bảo vệ bản thân?

Đối với người đang bị bệnh tim, điều đặc biệt quan trọng là phải cẩn thận chăm sóc bản thân và tránh bị nhiễm COVID-19. Những biện pháp sau đây có thể giúp bạn giữ sức khỏe và tránh được các tình huống nguy hiểm:

Luôn ưu tiên chăm sóc tim mạch của mình

Hiệp hội Tim Mỹ (AHA) khuyến cáo: nếu bạn cảm thấy có các dấu hiệu cảnh báo cơn đau tim hoặc đột quỵ thì hãy gọi trợ giúp ngay lập tức. Những người bị bệnh tim cần đặc biệt chú ý nhiều hơn đến các triệu chứng như khó thở, đau ngực hoặc nhịp tim không đều.

Trong giai đoạn đầu của đại dịch, nhiều người sợ đến chỗ đông người nên không đi khám bệnh thường xuyên, đó cũng có thể là một nguyên nhân làm tăng số ca tử vong do bệnh tim mạch. Hiện nay COVID-19 đã được khống chế một phần và các bệnh viện có thể đảm bảo chăm sóc tốt cho những người mắc bệnh khác.

Uống thuốc điều trị bệnh tim mạch đều đặn

Điều quan trọng luôn phải tuân thủ là dùng các loại thuốc tim mạch được kê đơn một cách đều đặn và đúng hướng dẫn. Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật Mỹ (CDC) khuyến cáo người bệnh tim mạch nên mua sẵn lượng thuốc đủ dùng ít nhất 30 ngày trong nhà mình.

Dùng thuốc không chỉ để điều trị bệnh tim mạch mà còn giúp người bệnh duy trì sức khỏe để chống lại COVID-19 và các biến chứng của nó nếu chẳng may mắc phải.

Không dùng các loại thuốc “truyền miệng” để chữa COVID-19

Tháng 6/2020, Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Mỹ (FDA) đã ngừng cho phép sử dụng khẩn cấp hydroxychloroquine (một loại thuốc chữa sốt rét) để điều trị COVID-19, vì lo ngại các vấn đề về nhịp tim đã được các tổ chức về tim mạch cảnh báo.

Một thử nghiệm của Viện Y tế Quốc gia Mỹ và một thử nghiệm ở Brazil cũng xác định rằng hydroxychloroquine không phải là phương pháp điều trị hiệu quả đối với COVID-19 khi so sánh với các phương pháp khác.

Một nghiên cứu của Đại học Chicago được đăng trên tạp chí JAMA ngày 15/9/2020 cho thấy thuốc kháng sinh azithromycin làm tăng nguy cơ ngừng tim ở người bệnh nếu dùng chung với các loại thuốc khác có tác dụng điều chỉnh hoạt động của tim.

Tiêm vaccine ngừa COVID-19

Một bản tuyên bố được viết bởi 5 chuyên gia sức khỏe tim mạch của Mỹ và được AHA công bố vào tháng 1/2021 khuyến cáo rằng tất cả mọi người đều nên tiêm vaccine COVID-19 nếu đủ điều kiện, đặc biệt là những người có yếu tố nguy cơ tim mạch và bệnh tim, và những người đã từng bị đau tim và đột quỵ, bởi vì đối với những người này thì việc bị nhiễm COVID-19 sẽ gây nguy hiểm hơn nhiều so với việc tiêm vaccine.

Mặc dù thử nghiệm cho thấy các loại vaccine hiện tại bị giảm tác dụng chống nhiễm virus đối với biến thể omicron, nhưng chúng vẫn có thể làm giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện, và tiêm 2 liều sẽ có tác dụng tốt hơn 1 liều.

Một phản ứng phụ hiếm gặp là viêm cơ tim do vaccine đã được nghiên cứu rất nhiều trong thời gian qua. Một số trường hợp mắc tình trạng này chủ yếu là nam giới dưới 30 tuổi, tuy vậy CDC vẫn khuyến cáo tất cả mọi người trên 5 tuổi nên tiêm đầy đủ các mũi vaccine và cả mũi tăng cường.

Một nghiên cứu của Anh được đăng trên tạp chí Nature Medicine tháng 12/2021 cho thấy nguy cơ mắc các biến chứng tim mạch hiếm gặp như viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim và nhịp tim không đều khi bị nhiễm COVID-19 là cao hơn gấp nhiều lần so với khi tiêm vaccine.

Ngoài ra người bị bệnh tim mạch cũng nên tiêm vaccine ngừa các bệnh khác, nhất là khi cuộc sống dần trở lại bình thường. CDC khuyến cáo những người này nên tiêm ngừa cúm hàng năm vì họ có nguy cơ mắc các biến chứng nặng do cúm như đau tim và đột quỵ, đồng thời nên thường xuyên tiêm ngừa phế cầu để tránh các bệnh do phế cầu như viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng máu.

Đeo khẩu trang để bảo vệ bản thân

CDC khuyến cáo những người có nguy cơ cao đối với COVID-19 nên tiếp tục đeo khẩu trang ở các không gian trong nhà, mặc dù hầu hết các nước đã nới lỏng quy định này. Lý do là vì biến thể omicron dễ lây lan hơn và lây với thời gian tiếp xúc ngắn hơn so với các biến thể trước.

Dữ liệu do CDC công bố vào tháng 2/2022 cho thấy: khẩu trang N95 hoặc KN95 đeo vừa vặn có thể làm giảm 83% nguy cơ mắc COVID-19 cho người đeo, khẩu trang y tế là 66% và khẩu trang vải là 56%.

Cập nhật thông tin từ các nguồn đáng tin cậy

Trên mạng hiện nay tràn ngập tin tức về COVID-19 nhưng không phải tất cả đều đúng. Để đảm bảo thông tin chính xác, hãy theo dõi những nguồn chính thống như CDC, Tổ chức Y tế Thế giới, Bộ Y tế và các cơ quan khác của nhà nước, cũng như các thông tin có dẫn nguồn từ những cơ quan này.

Trên đây là những điều mà người mắc bệnh tim mạch cần đặc biệt chú ý để bảo vệ bản thân trước COVID-19. Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Người mắc bệnh tim mạch nên ăn gì? Chế độ ăn giảm 32% nguy cơ tử vong
• Cần lưu ý gì khi tiêm mũi 3 vaccine phòng COVID-19?

Thuốc giảm đau hạ sốt ảnh hưởng tới kết quả điều trị COVID-19

Một nghiên cứu mới do các nhà khoa học tại Đại học Sydney (Úc) dẫn đầu cho thấy: các loại thuốc thường được dùng để giảm đau hạ sốt có thể ảnh hưởng đến phản ứng miễn dịch của cơ thể đối với các bệnh truyền nhiễm như COVID-19 theo cách có lợi hoặc có hại tùy từng loại thuốc.

Kết quả này được đăng trên Tạp chí Dược lâm sàng Anh ngày 1/3 mới đây, đề cập đến thuốc paracetamol (còn gọi là acetaminophen), thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin và ibuprofen, và thuốc giảm đau opioid như morphin và codein.

Tác giả chính của nghiên cứu là bác sĩ Christina Abdel-Shaheed cho biết: “Đánh giá của chúng tôi cho thấy một số loại thuốc giảm đau hạ sốt thông thường có thể hoạt động cùng với hệ miễn dịch để chống lại nhiễm trùng, trong khi những loại khác có tác dụng chống lại và làm tăng nguy cơ mắc phải hoặc phản ứng xấu với các bệnh truyền nhiễm”.

Trong số các loại thuốc được nghiên cứu, aspirin được coi là một lựa chọn phù hợp để điều trị bệnh lao – một bệnh nhiễm trùng ở phổi do vi khuẩn gây ra. Các nghiên cứu khác đã gợi ý rằng tác dụng của aspirin cũng có thể áp dụng cho COVID-19.

Một bài báo được đăng trên tạp chí BMJ Heart tháng 10/2021 cho biết aspirin giúp cải thiện kết quả lâm sàng cho những người mắc COVID-19. Một nghiên cứu khác được đăng trên tạp chí Dịch tễ học Lâm sàng và Sức khỏe Toàn cầu cũng trong năm ngoái cho thấy: sử dụng aspirin có liên quan đáng kể với giảm nguy cơ tử vong ở bệnh nhân COVID-19.

Thuốc giảm đau hạ sốt ảnh hưởng tới miễn dịch sau khi tiêm vaccine COVID-19

Khi xét chung các thuốc hạ sốt gồm paracetamol, ibuprofen và aspirin dùng để giảm đau sau tiêm vaccine, kết quả cho thấy chúng có thể làm giảm phản ứng miễn dịch so với bình thường.

Bác sĩ Abdel-Shaheed cho biết: “Dùng paracetamol hoặc ibuprofen trước hoặc ngay sau khi tiêm chủng – ví dụ như COVID-19 – để ngăn ngừa sốt nhẹ hoặc đau đầu, là điều không được khuyến cáo vì có thể làm giảm phản ứng miễn dịch cần có của cơ thể đối với vaccine.” Đối với bệnh thủy đậu, cũng không nên dùng ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da thứ phát do vi khuẩn.

Các tác giả nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng loại thuốc chống viêm indomethacin (thường được dùng để giảm đau cấp tính mức độ nhẹ đến trung bình, giảm các triệu chứng của bệnh viêm khớp và bệnh gút) có thể làm giảm sự nhân lên của virus gây bệnh COVID-19, nhưng cần phải thử nghiệm quy mô lớn trên người để xác nhận điều này.

Tiến sĩ Justin Beardsley thuộc Viện Bệnh truyền nhiễm Sydney cũng là một trong những tác giả của nghiên cứu trên cho biết: thuốc morphin dùng để giảm đau mạnh có thể ức chế các tế bào quan trọng của hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt là ở người bệnh sau khi phẫu thuật ung thư.

Các chuyên gia cho rằng cần có thêm nhiều nghiên cứu hơn nữa về vấn đề này để hiểu rõ về ảnh hưởng của các loại thuốc thông thường đối với các bệnh truyền nhiễm. Hiện nay chúng ta đang rất cần phát triển các phương pháp điều trị mới để chống lại COVID-19, trong khi một số phương pháp cũ đang giảm dần hiệu quả do hiện tượng kháng thuốc, do đó cần tìm ra các loại thuốc có thể hỗ trợ và nâng cao hiệu quả của các phương pháp điều trị sẵn có.

Phần lớn các nghiên cứu cho đến nay vẫn chưa có kết quả thống nhất và các chuyên gia vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn những loại thuốc này có ảnh hưởng như thế nào tới miễn dịch của con người chống lại các bệnh truyền nhiễm. Ví dụ, một số nghiên cứu cho thấy aspirin và indomethacin có thể làm giảm tử vong liên quan đến COVID-19, trong khi các dữ liệu khác cho thấy chúng không có tác dụng gì cả.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• “Siêu miễn dịch” COVID-19 là gì?
• Thuốc paracetamol: Công dụng, liều dùng và tác dụng phụ?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

HPV là gì và nguy hiểm như thế nào?

HPV là viết tắt của “human papillomavirus”, tức là virus gây u nhú ở người, là bệnh truyền nhiễm lây qua đường tình dục phổ biến trên thế giới.

Hầu hết những người bị nhiễm HPV không có triệu chứng gì ảnh hưởng tới sức khỏe, nhưng ở một số người có thể xuất hiện mụn cóc hoặc ung thư ở cơ quan sinh dục. Đáng chú ý là ngày càng có nhiều trường hợp mắc ung thư hầu họng (vùng miệng và cổ họng) do HPV, theo một cuộc điều tra được đăng trên Tạp chí JAMA ngày 16/12/2021. Ngoài ra HPV còn là thủ phạm góp phần gây ra nhiều loại ung thư khác như ung thư cổ tử cung và ung thư hậu môn.

Thông thường có thể phòng ngừa nhiễm HPV bằng vaccine, nhưng rất nhiều người hiện nay vẫn chưa biết rõ về loại virus này, ví dụ như đường lây truyền, những ai có nguy cơ bị nhiễm, và làm thế nào để bảo vệ bản thân. Dưới đây là những sự thật về HPV được các chuyên gia cho biết, có thể sẽ khiến bạn ngạc nhiên.

1. Có thể bạn đã nhiễm HPV mà không hề hay biết

Bác sĩ William Robinson chuyên về ung thư phụ khoa tại Trung tâm Y tế Đại học Mississippi (Mỹ) cho biết: “Nếu bạn đã từng hoạt động tình dục thì bạn có ít nhất 50% khả năng đã nhiễm loại virus này.” Tuy nhiên có rất nhiều chủng virus HPV khác nhau, và không phải loại nào cũng gây bệnh như nhau.

HPV có tới hơn 150 chủng khác nhau, và hầu hết đều tương đối vô hại đối với con người. Khoảng 40 chủng có thể nhiễm vào vùng sinh dục và chỉ một số ít chủng có thể gây bệnh mụn cóc hoặc ung thư sinh dục.

Hầu hết mọi người không hề biết mình đã mang HPV, bởi vì hầu hết các chủng virus không gây triệu chứng. Khoảng 90% trường hợp bị nhiễm sẽ tự hết virus trong vòng 2 năm nhờ hoạt động của hệ miễn dịch tự nhiên, theo CDC. Nhưng đối với những trường hợp HPV tồn tại lâu dài thì một số chủng có thể gây bệnh, kể cả ung thư. Đặc biệt là những người đã mắc HIV có nguy cơ nhiễm HPV lâu dài cao hơn và tăng nguy cơ ung thư do HPV.

2. Bao cao su không thể đảm bảo ngăn được HPV hoàn toàn

Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục chỉ có thể làm giảm nguy cơ lây truyền HPV chứ không thể đảm bảo chắc chắn không bị nhiễm.

Bác sĩ Barbara Goff chuyên về ung thư phụ khoa tại Trung tâm Y tế Đại học Washington (Mỹ) cho biết: “Virus có thể sống trong bìu và những vùng có lông của bộ phận sinh dục.” Như vậy chỉ cần tiếp xúc ngoài da ở bộ phận sinh dục cũng có thể lây truyền HPV, tương tự như các hình thức quan hệ tình dục bằng miệng, âm đạo và hậu môn.

Bác sĩ Goff nói thêm: “Đó là lý do tại sao những người trẻ tuổi phải tiêm vaccine ngừa HPV đầy đủ trước khi có hoạt động tình dục.”

3. Nếu bạn bị nhiễm HPV thì chưa chắc là do vợ hoặc chồng hiện tại của bạn

Nếu bạn được làm xét nghiệm HPV và phát hiện có virus thì cũng đừng vội kết luận nguồn lây bệnh. Theo bác sĩ Robinson, có những người bệnh cho rằng vợ/chồng hiện tại của họ là nguồn lây, nhưng thực ra chưa chắc. Những phụ nữ phát hiện ung thư cổ tử cung ở tuổi trung niên có thể đã bị nhiễm HPV từ bạn tình khác lúc còn trẻ.

Loại virus này có thể “ngủ yên” rất nhiều năm rồi mới bắt đầu gây tổn thương tế bào và dẫn đến ung thư. Bệnh ung thư do HPV có thể xuất hiện sau nhiều năm, thậm chí hàng chục năm sau khi bị nhiễm virus.

4. HPV có thể gây nhiều bệnh ung thư khác nhau ngoài ung thư cổ tử cung

Khi nhắc đến HPV, hầu hết mọi người đều nghĩ đến ung thư cổ tử cung, nhưng loại virus này cũng góp phần gây ra nhiều dạng ung thư khác và tỷ lệ ngày càng tăng, trong đó có ung thư hầu họng, ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn và dương vật. Các nghiên cứu cho thấy những phụ nữ từng mắc ung thư cổ tử cung hoặc những tổn thương tiền ung thư ở cổ tử cung sẽ tăng nguy cơ mắc các dạng ung thư ở vị trí khác trên cơ thể có liên quan với HPV.

Phần lớn các trường hợp ung thư ở những vị trí nêu trên là do HPV. Theo ước tính của CDC, có tới 91% ung thư cổ tử cung là do HPV, ung thư hậu môn là 91%, ung thư âm hộ là 69% và ung thư dương vật là 63%.

Hiện nay chưa có hướng dẫn tầm soát các bệnh ung thư liên quan đến HPV ngoài ung thư cổ tử cung, nhưng các chuyên gia y tế đang tìm hiểu những đối tượng nào có nguy cơ mắc các bệnh này, từ đó tìm cách chẩn đoán và điều trị sớm.

5. Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư liên quan đến HPV

Bác sĩ Sharyn Lewin chuyên về ung thư phụ khoa tại Trung tâm Y tế Holy Name (Mỹ) cho biết: “Hút thuốc làm suy yếu hệ miễn dịch, có thể cho phép HPV phát triển mạnh hơn.” Để tránh tạo điều kiện cho HPV hoạt động và gây tổn thương có thể dẫn đến ung thư, hãy bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt.

6. Vaccine ngừa HPV không chỉ dành cho nữ

Vaccine ngừa HPV có tác dụng rất cao đối với nữ: gần 100% ngừa ung thư cổ tử cung do HPV chủng 16 và 18 – đó là các chủng virus gây ra 70% các ca ung thư cổ tử cung. Nhưng vaccine còn có tác dụng với cả nam giới, trong đó có phòng ngừa mụn cóc sinh dục do HPV.

Mặc dù chưa có nhiều nghiên cứu khẳng định nhưng các nhà khoa học cho rằng tiêm vaccine cho trẻ em trai cũng có thể ngừa ung thư hầu họng và các dạng ung thư khác do HPV.

• CDC khuyến cáo nên tiêm ngừa HPV cho tất cả trẻ nam và nữ ở tuổi 11 hoặc 12, hoặc có thể từ 9 tuổi nếu muốn.
• Tất cả mọi người từ 26 tuổi trở xuống cũng được khuyến cáo tiêm ngừa HPV.
• Đối với người từ 27 đến 45 tuổi, CDC hướng dẫn rằng nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để đánh giá nguy cơ nhiễm HPV và lợi ích của việc tiêm chủng.

7. Bạn vẫn phải tầm soát ung thư cổ tử cung khi đã tiêm vaccine ngừa HPV

Mỗi loại vaccine chỉ ngăn được một vài chủng HPV nhất định, và cũng không thể tiêu diệt được virus đã nhiễm vào người từ trước khi tiêm. Vì vậy những phụ nữ đã tiêm ngừa vẫn phải làm xét nghiệm tầm soát định kỳ.

Gardasil 9 là loại vaccine ngừa HPV đang được dùng hiện nay ở Mỹ, có tác dụng ngăn được các chủng HPV 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 – đó là những chủng có thể gây ung thư, cùng với chủng 6 và 11 có thể gây mụn cóc sinh dục. Các loại vaccine khác là Cervarix và Gardasil ngừa được ít chủng hơn.

8. Vaccine ngừa HPV không có tác dụng điều trị HPV

Vaccine chỉ có tác dụng phòng ngừa chứ không thể tiêu diệt virus đã xâm nhập vào cơ thể. Đó là một trong những lý do các cơ quan y tế khuyến cáo tiêm vaccine ngừa HPV cho trẻ em và thanh thiếu niên, vì càng lớn tuổi hơn thì càng có khả năng cơ thể đã tiếp xúc với HPV nên vaccine không còn hiệu lực nữa.

Hiện chưa có phương pháp đặc hiệu để tiêu diệt hoàn toàn HPV, mặc dù nhiều trường hợp có thể tự khỏi. Những phụ nữ đã phát hiện nhiễm HPV hoặc có các tổn thương liên quan với HPV thường phải làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu kiểm tra kỹ hơn, tiến hành điều trị để loại bỏ các tổn thương, hoặc theo dõi và xét nghiệm lại sau 3 đến 6 tháng.

Trên đây là những điều cần biết về HPV để phòng ngừa các bệnh nguy hiểm do loại virus này gây ra. Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Đau ngực có thể do bệnh gì? Có phải chỉ là bệnh tim?
• Tự kiểm tra sức khỏe tim mạch tại nhà với 2 phép đo đơn giản ai cũng làm được

Biến thể Omicron là gì?

Tính đến thời điểm hiện tại, Omiron đang là biến thể phổ biến nhất toàn cầu do tốc độ lây lan nhanh chóng của nó. Omicron tích lũy đến hơn 30 đột biến liên quan đến protein vỏ gai – đóng vai trò như kháng nguyên của virus, trong đó có nhiều đột biến chưa từng xuất hiện ở các biến thể trước đó.

Các nhà dịch tễ học và bác sĩ lâm sàng quan ngại về khả năng lây lan nhanh chóng, né tránh miễn dịch của cơ thể, kháng lại vaccine và các vấn đề hậu COVID của biến chủng này.

Đặc biệt, biến chủng Omicron gây ra một vài triệu chứng khác so với các biến chủng trước đó nên rất khó để nhận biết được bản thân có mắc bệnh hay không. Biết được dấu hiệu nhiễm Omicron sẽ giúp bạn nhanh chóng phát hiện bệnh và điều trị kịp thời, nhờ vậy sẽ giảm được nguy cơ lây nhiễm cho người thân đồng thời tránh được các di chứng hậu COVID.

Các dấu hiệu nhiễm Omicron thường gặp

Ho

Theo các nghiên cứu của các chuyên gia y tế, ho là triệu chứng gặp trong 83% các trường hợp nhiễm biến thể Omicron. Có thể là ho khan, ho kéo dài nhưng thường không kèm theo ho khạc đờm.

Ho cũng thường là dấu hiệu nhận biết đầu tiên của việc nhiễm Omicron cũng như các biến chủng COVID-19 trước đây.

Ngứa rát họng

Ho thường kèm theo đau họng, ngứa rát cổ họng như có ai đó đang cào trong cổ họng của bạn cũng là dấu hiệu gợi ý nhiễm Omicron.

Triệu chứng này gặp trong 72% các trường hợp mắc biến chủng Omicron, trong khi đó ở biến chủng Delta thì tỷ lệ có ngứa rát họng là 34%.

Khó thở

Tỷ lệ gặp khó thở trong nhiễm Omicron thường từ 12-15%, khó thở có thể kèm theo hụt hơi hoặc thở nhanh, nông; đau tức ngực. Tuy nhiên nếu xuất hiện ho, ngứa rát họng, khó thở với tính chất kể trên thì khả năng cao bạn đã nhiễm biến thể Omicron.

Nếu xuất hiện tình trạng khó thở, bạn cần thường xuyên kiểm tra nhịp thở, SpO2 của bản thân để phát hiện dấu hiệu chuyển nặng để nhận được sự chăm sóc y tế cần thiết.

Sốt

Sốt là một trong những dấu hiệu nhận biết nhiễm COVID-19, thường là sốt nhẹ hoặc vừa.

Khác với các biến thể trước đó, khi nhiễm Omicron bạn có thể sốt nhẹ khoảng 37-38°C và giảm nhanh, hoặc đôi khi bạn chỉ cảm thấy cay da hoặc gai lạnh trong người.

Đau đầu

Khi nhiễm biến thể Omicron, bạn có thể gặp triệu chứng đau đầu (khoảng 68%) ở nhiều mức độ khác nhau từ nhẹ đến nặng do đáp ứng miễn dịch của cơ thể nhằm chống lại virus.

Đau đầu do nhiễm Omicron có đặc điểm khác với đau đầu do các nguyên nhân khác bao gồm:

• Đau nặng đầu 2 bên.
• Thường kéo dài từ 2-3 ngày.
• Kém đáp ứng với thuốc giảm đau.

Hắt hơi, sổ mũi

Nhiễm Omicron cũng thường có những triệu chứng hắt hơi, sổ mũi rất dễ nhầm với cảm cúm hoặc khi tiếp xúc với các tác nhân kích thích đường hô hấp như: khói bụi, phấn hoa, lông động vật,…

Tuy nhiên, nếu triệu chứng này xuất hiện thường xuyên kết hợp với các dấu hiệu như ho, ngứa họng, đau đầu,… thì bạn không nên chủ quan mà cần kiểm tra sức khỏe của mình ngay nhé!

Đau mỏi cơ

Nhiễm Omicron hoặc bất kỳ biến chủng nào của COVID-19, cơ thể đều cảm thấy mệt mỏi, đau nhức nhiều cơ, nhất là cơ vùng chân và vai gáy. Đôi khi có thể xuất hiện tình trạng tê cứng hoặc yếu hơn ở chân và tay.

Tuy nhiên, triệu chứng này thường không kéo dài quá lâu, và sẽ cải thiện nếu bạn nghỉ ngơi điều độ, tích cực bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể.

Nếu tình trạng trên quá nghiêm trọng, bạn có thể đến gặp các chuyên gia y tế để được kiểm tra và phát hiện các vấn đề sức khỏe bất thường khác nhé!

Mất hoặc giảm khứu giác, vị giác

Nhiễm Omicron có thể có các dấu hiệu mất hoặc giảm khứu giác, vị giác, chiếm khoảng 12% các trường hợp. Tuy nhiên dấu hiệu này thường phổ biến hơn khi nhiễm biến thể Delta so với biến thể Omicron.

Các dấu hiệu khác khi nhiễm Omicron

• Cơ thể mệt mỏi
• Chán ăn
• Ngạt mũi
• Đau bụng
• Nôn, buồn nôn

Tuy nhiên các dấu hiệu trên thường rất phổ biến và hay gặp trong nhiều bệnh, do đó nếu gặp các dấu hiệu này với mức độ vừa hoặc trầm trọng, bạn cần đi khám bác sĩ để được chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời.

Nhiễm Omiron có thể điều trị tại nhà không?

Hiện nay, các dấu hiệu nhiễm COVID-19 nói chung và Omicron nói riêng thường khá nhẹ do đa số người dân đều đã được tiêm đủ liều vaccine. Do đó, nếu thể trạng cơ thể khỏe mạnh, bạn hoàn toàn có thể tự cách ly và điều trị nhiễm biến thể Omicron tại nhà theo nguyên tắc:

• Điều trị các triệu chứng gây khó chịu: sốt, ho, ngứa rát họng…
• Tăng cường dinh dưỡng với đa dạng các nhóm chất và bổ sung vitamin cần thiết cho cơ thể.
• Uống đầy đủ nước (khoảng 1,5-2 lít/ngày).
• Nghỉ ngơi, vận động, tập luyện thể dục thể thao hàng ngày.
• Thường xuyên đánh giá tình trạng sức khỏe: nhiệt độ, mức độ khó thở hoặc SpO2 để phát hiện tình trạng chuyển nặng cần sự hỗ trợ của nhân viên y tế.

Nhiễm Omicron nặng cần đến bệnh viện khi nào?

Một vài trường hợp có thể diễn biến nặng thêm khi nhiễm biến thể Omicron cần đến gặp bác sĩ như:

• Xuất hiện rối loạn ý thức (lơ mơ, lú lẫn, kích động,…).
• Khó thở nhiều kèm theo đau tức ngực tăng dần.
• Nhịp thở nhanh > 25 nhịp/ phút.
• Da, móng tay, môi tái xanh hoặc tím.
• Sốt cao kéo dài > 3 ngày không giảm.

Phòng ngừa nhiễm biến thể Omicron

Để phòng ngừa nhiễm Omicron hiệu quả, các tốt nhất bạn nên làm là:

• Tiêm đầy đủ Vaccine phòng COVID-19.
• Tuân thủ nghiêm túc quy đinh 5K của Bộ Y Tế, không được chủ quan.
• Tăng cường và nâng cao thể trạng thông qua ăn uống khoa học, đầy đủ các chất.
• Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên.

Tổng kết lại, BlogAnChoi vừa gửi đến bạn các dấu hiệu nhiễm Omicron thường gặp, hi vọng bài viết sẽ giúp bạn hiểu và nhanh chóng phát hiện ra bệnh nếu có các dấu hiệu như trên. Đừng quên theo dõi chuyên mục sức khỏe để cập nhật nhiều thông tin hữu ích bạn nhé!

Một số bài viết liên quan bạn có thể tham khảo:

• Biến thể “omicron tàng hình” của COVID-19 là gì? Có nguy hiểm hơn omicron thường?
• Biến thể Omicron của virus gây COVID-19 nguy hiểm tới mức nào? Tại sao lại “đáng lo ngại”?
• Liều vắc xin COVID-19 tăng cường có thể ngăn chặn sự lây lan của biến thể Delta không?

Nguồn: Bộ Y tế, Tamanhhospital, Thanhnien

“Siêu miễn dịch” COVID-19 là gì?

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA tháng 12/2021 đã khảo sát các nhân viên y tế mắc COVID-19 dù đã tiêm vaccine, hay còn gọi là hiện tượng nhiễm “đột phá”. Kết quả cho thấy những người đã tiêm 2 liều vaccine và sau đó bị nhiễm “đột phá” sẽ xuất hiện phản ứng miễn dịch rất mạnh, tổng lượng kháng thể tăng gấp 3 lần.

Để hiểu tại sao lại có “siêu miễn dịch”, trước tiên cần biết rằng vaccine có chứa các thành phần của virus giúp cơ thể chúng ta làm quen với mầm bệnh và tạo ra kháng thể chuẩn bị sẵn. Theo tiến sĩ Bill Messer, chuyên gia về miễn dịch và các bệnh truyền nhiễm tại Đại học Khoa học và Sức khỏe Oregon (Mỹ), nhiễm virus sau khi tiêm vaccine giúp kích thích hệ miễn dịch hoạt động mạnh hơn. “Hệ miễn dịch học được những bài học từ vaccine, áp dụng những bài học đó để đối phó khi bị nhiễm, sau đó thu thập thêm kiến ​​thức từ việc bị nhiễm đột phá.”

Tiến sĩ Messer nói rằng nhiễm bệnh càng nặng thì hệ thống miễn dịch càng được huấn luyện và tăng cường mạnh hơn: “Nếu ai đó có các triệu chứng rất nhẹ thì hệ miễn dịch có thể không nhận được bài học tốt giống như khi triệu chứng nghiêm trọng hơn hoặc kéo dài hơn.”

Đáng chú ý là mức độ miễn dịch của cơ thể sau khi được tiêm vaccine cộng với nhiễm “đột phá” có thể mạnh hơn so với từng trường hợp riêng lẻ cộng lại, tức là 1 +1 > 2. Theo tiến sĩ Messer, nhiễm virus sau khi tiêm vaccine có thể giúp hệ miễn dịch nhận diện virus tốt hơn.

“Siêu miễn dịch” có xảy ra với biến thể omicron không?

Nghiên cứu nêu trên được thực hiện trong giai đoạn biến thể delta chiếm ưu thế, vậy hiện nay biến thể omicron có khả năng tạo ra siêu miễn dịch tương tự hay không?

Omicron khác với delta, có chứa nhiều đột biến hơn và khả năng lây lan cũng như né tránh hệ miễn dịch cũng tốt hơn. Tuy vậy tiến sĩ Andy Pekosz, chuyên gia virus học tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg (Mỹ) cho rằng “siêu miễn dịch” vẫn có thể xảy ra với omicron.

Tiến sĩ Pekosz nói: dữ liệu cho thấy rõ ràng là “sau khi tiêm vaccine mRNA [Moderna và Pfizer] cộng với nhiễm COVID đột phá, bạn sẽ có nhiều kháng thể hơn và có thể “phản ứng chéo” với các biến thể khác nhau”.

Có nên cố tình bị nhiễm COVID-19 để tăng cường miễn dịch?

Giáo sư, bác sĩ Bettina Fries tại Đại học Stony Brook (Mỹ) nói: “Chúng tôi chắc chắn không khuyến khích điều này”, vì có một số người không tạo ra phản ứng miễn dịch tốt mà chưa rõ lý do tại sao, và cũng không thể đoán trước ai sẽ rơi vào trường hợp đó, vì vậy sẽ rất nguy hiểm nếu cố tình để cho bản thân bị nhiễm COVID-19.

Ngoài ra phản ứng miễn dịch của từng người đối với nhiễm virus hoặc tiêm vaccine sẽ phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe tổng quát, bệnh nền, và có đang bị suy giảm miễn dịch hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch hay không. “75% trường hợp tử vong do COVID xảy ra ở những người từ 70 tuổi trở lên. Và chúng ta đều biết những người mắc bệnh nền như tiểu đường, bệnh tim hoặc bệnh phổi, hoặc những người bị suy giảm miễn dịch, nên cẩn thận hơn hết”, bác sĩ Fries cho biết.

Các chuyên gia cũng phản đối việc không tiêm vaccine mà chỉ dựa vào miễn dịch tự nhiên do đã mắc COVID-19 trước đó. Chỉ riêng việc nhiễm virus không thể tạo ra siêu miễn dịch, và “ngay cả khi bạn đã mắc COVID, nếu bạn không được tiêm phòng thì không thể nói trước được điều gì”, bác sĩ Fries nói.

Việc tiêm ngừa không chỉ để bảo vệ bản thân mà còn giúp tránh lây nhiễm cho những người xung quanh, nhất là những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh nặng như người già. Hãy nhớ rằng nếu bạn bị nhiễm virus thì dù không có triệu chứng vẫn có thể lây cho người khác.

“Siêu miễn dịch” kéo dài được bao lâu?

Vẫn chưa thể trả lời chính xác câu hỏi này. Tiến sĩ Messer cho rằng siêu miễn dịch có thể tồn tại trong vòng 3-6 tháng, nhưng không có cơ sở chắc chắn mà chỉ dựa trên suy đoán từ các loại phản ứng miễn dịch khác.

Ông cũng nói thêm: “Ngay cả khi kháng thể giảm đi, bạn vẫn sẽ còn lại các tế bào miễn dịch “ghi nhớ” [tế bào T] liên quan đến việc nhiễm virus hoặc tiêm vaccine”. Các tế bào này có thể kích hoạt hệ miễn dịch nhanh và mạnh hơn nếu bị nhiễm virus lần sau, do đó phản ứng miễn dịch vẫn tốt hơn lần đầu.

Tiêm vaccine vẫn là biện pháp quan trọng

Các chuyên gia cho rằng COVID-19 sẽ tiếp tục tồn tại như các bệnh truyền nhiễm khác, sẽ có những đợt dịch lặp lại và virus tiếp tục biến đổi. Nhiều khả năng chúng ta sẽ phải tiêm vaccine nhắc lại thường xuyên giống như bệnh cúm.

Ban đầu vaccine được tạo ra để giúp mọi người có khả năng miễn dịch càng nhanh càng tốt để ngăn đại dịch lây lan, nhưng giờ đây COVID-19 có thể sẽ tồn tại mãi mãi và cần có kế hoạch miễn dịch lâu dài, có thể là tiêm nhắc lại sau mỗi 2 hoặc 3 năm tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Đại dịch COVID-19 sẽ kết thúc như thế nào? Đi tìm gợi ý từ những đại dịch trong quá khứ!
• COVID-19 ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe sinh lý của nam giới?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Thế giới đã đạt được nhiều tiến bộ khoa học để chống lại virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19, và những điều đó diễn ra khá nhanh so với những dịch bệnh đã từng xuất hiện trước đây. Đến cuối năm 2021 đã có nhiều loại vaccine hiệu quả được sử dụng trên khắp thế giới cùng với một số loại thuốc chống virus đặc hiệu.

Hơn 2 năm đã trôi qua, đã có hơn 6 triệu người mất đi sinh mạng vì COVID-19 trên toàn cầu, trong số hàng trăm triệu ca nhiễm bệnh và nhập viện. Tuy vậy các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra lời giải cho một số câu hỏi quan trọng về đại dịch này.

1. Sẽ cần bao nhiêu mũi tiêm tăng cường để ngừa COVID-19 hiệu quả?

Thực tế cho thấy khả năng bảo vệ của các loại vaccine sẽ giảm dần theo thời gian trong khi các biến thể mới liên tục xuất hiện, do đó các chuyên gia y tế cho rằng sẽ phải tiêm nhắc lại nhiều lần để đảm bảo ngừa bệnh hiệu quả.

Trong một cuộc họp báo ngày 16/2 vừa qua, tiến sĩ Anthony Fauci – chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, Cố vấn Y tế của Nhà Trắng – cho biết rằng các cơ quan y tế đang theo dõi cẩn thận để quyết định việc tiêm tăng cường bổ sung ngừa COVID-19, tức là mũi tiêm thứ tư đối với các loại vaccine mRNA hoặc mũi thứ ba cho vaccine Johnson & Johnson.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Mỹ (CDC) đã cập nhật hướng dẫn nói rằng một số người bị suy giảm miễn dịch có thể tiêm mũi thứ tư COVID-19 ngay bây giờ, trong khi Israel, Đức và các nước khác đang nghiên cứu hiệu quả của mũi tiêm thứ tư đối với dân số nói chung.

Chủ tịch hãng sản xuất vaccine Moderna, ông Stephen Hoge, cho biết: rất có thể chúng ta sẽ cần tiêm nhắc lại COVID-19 theo mùa giống như bệnh cúm hiện nay, ít nhất là đối với những người có nguy cơ mắc bệnh và bệnh nặng cao.

2. Miễn dịch do vaccine kéo dài bao lâu?

Các loại vaccine COVID-19 đầu tiên đã được đưa vào sử dụng từ tháng 12 năm 2020, trong đó 2 loại có hiệu quả tốt nhất là của hãng Moderna và Pfizer/BioNTech đều được sản xuất bằng công nghệ mRNA: sử dụng phân từ mRNA để kích thích các tế bào của cơ thể chúng ta tạo ra loại protein giống với virus, từ đó kích hoạt phản ứng miễn dịch để chuẩn bị sẵn.

Theo CDC, mặc dù công nghệ vaccine mRNA đã được phát minh và nghiên cứu từ hàng chục năm trước nhưng đây là lần đầu tiên được áp dụng rộng rãi trong thực tế. Các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục thu thập số liệu để đánh giá mức độ hiệu quả của nó, cũng như thời gian kéo dài được bao lâu.

Các chuyên gia đã nhận thấy khả năng bảo vệ của vaccine giảm dần trong vòng 6 tháng, do đó một số ý kiến cho rằng nên tiêm nhắc lại sau mỗi 6 tháng.

Một bản báo cáo gần đây của CDC nói rằng vaccine mRNA bị giảm tác dụng chống nhập viện đáng kể chỉ sau 4 tháng, kể cả đối với mũi tiêm tăng cường. Cụ thể, trong giai đoạn biến thể delta chiếm ưu thế, khả năng bảo vệ khỏi nhập viện là 96% trong vòng 2 tháng sau khi tiêm mũi vaccine mRNA thứ 3, nhưng sau 4 tháng chỉ còn 76%. Khi biến thể omicron lan rộng, con số này giảm từ 91% xuống còn 78%.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khả năng chống nhiễm virus của vaccine Pfizer và Moderna đã giảm nhiều trước biến thể omicron so với các biến thể khác. Các loại vaccine khác như Johnson & Johnson, AstraZeneca hay vaccine của Nga và Trung Quốc thậm chí còn giảm nhiều hơn, theo The New York Times.

Dù sao có cũng hơn không. Theo Trường Y Harvard, những người được tiêm chủng đầy đủ sẽ giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng, nhập viện và tử vong hơn nhiều so với người chưa tiêm đủ, và nếu tiêm nhắc lại thì càng tốt hơn nữa. Các chuyên gia đều cho rằng sẽ không xảy ra tình huống vaccine mất hiệu lực hoàn toàn.

3. Sẽ xuất hiện thêm nhiều biến thể nguy hiểm hơn trong tương lai?

Virus liên tục đột biến, đôi khi các dạng đột biến nhanh chóng biến mất và không gây ảnh hưởng gì, nhưng cũng có trường hợp chúng tồn tại lâu dài và có khả năng lây nhiễm nhanh hơn, gây bệnh nặng hơn. Theo WHO, cho đến nay đã xuất hiện 5 “biến thể đáng lo ngại” của virus gây bệnh COVID-19. Lý do khiến chúng trở nên “đáng lo ngại” là khả năng gây bệnh nặng, lây lan nhanh từ người sang người và các biện pháp y tế kém hiệu quả với chúng.

Các biến thể alpha, beta và gamma đã bị hạ cấp xuống “biến thể đang được theo dõi” từ tháng 9/2021, trong khi delta và omicron vẫn được coi là các biến thể đáng lo ngại. Vào tháng 1/2022, các cơ quan y tế Mỹ công bố omicron là biến thể chiếm ưu thế ở nước này, chiếm gần 3/4 số ca nhiễm mới.

Biến thể delta có khả năng làm người bệnh nhập viện cao gấp đôi so với alpha – biến thể chính ở thời kỳ đầu đại dịch, còn omicron có thể ít gây bệnh nặng hơn delta nhưng mức độ lây lan mạnh hơn nhiều. Đến tháng 2 vừa qua, tốc độ lây nhiễm của omicron đã giảm tại Mỹ, nhưng một dòng phụ của nó thậm chí còn dễ lây lan hơn đã được phát hiện và đặt tên là BA.2 hay “omicron tàng hình”, với khả năng lây lan cao hơn khoảng 30% so với omicron gốc.

Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng đại dịch càng kéo dài và nhiều người vẫn chưa được tiêm vaccine thì virus càng có nhiều thời gian để lây lan và đột biến. Mỗi khi có biến thể mới xuất hiện, cần phải có thời gian thu thập dữ liệu để đánh giá chính xác mức độ nguy hiểm của nó, nhưng cũng không đơn giản. Chúng ta đã có những phương pháp để giải mã di truyền của virus và xác định biến thể mới, nhưng không thể đọc dễ dàng như một cuốn sách được.

4. Tại sao một số người bị bệnh rất nặng và bị COVID kéo dài?

COVID-19 có thể gây rất nhiều triệu chứng từ đau đầu, ớn lạnh, sốt cho đến mất định hướng, buồn nôn, nôn ói, thậm chí mất vị giác hoặc khứu giác. Các nhà khoa học không chỉ tìm hiểu xem tại sao có người bị triệu chứng này mà không có triệu chứng khác, mà cũng chưa rõ tại sao một số người mắc bệnh nặng trong khi những người khác bị rất nhẹ.

Một trong những yếu tố đã được xác định liên quan với bệnh nặng là tuổi tác, nhưng thực tế vẫn có những người trẻ tuổi tử vong, thậm chí cả trẻ em, trong khi tất cả các yếu tố đều cho thấy họ lẽ ra chỉ bị bệnh nhẹ.

Các nhà khoa học cũng đang cố gắng tìm hiểu hiện tượng “COVID kéo dài”, đó là các triệu chứng bắt đầu xuất hiện vài tuần hoặc vài tháng sau khi đã mắc bệnh và khỏi bệnh. WHO đã đưa ra danh sách các triệu chứng của COVID kéo dài bao gồm mệt mỏi, khó thở, lo lắng, các vấn đề về thận, cục máu đông và “sương mù não”. Tuy nhiên đến nay nguyên nhân của nó vẫn chưa rõ ràng, và các triệu chứng ngày càng xuất hiện nhiều thêm.

COVID kéo dài là nỗi ám ảnh đối với những người đã từng mắc COVID-19 kể cả bệnh nhẹ, đặc biệt là từ khi xuất hiện biến thể omicron. Một số triệu chứng chung của COVID-19 như mất khứu giác và vị giác ít xảy ra hơn với omicron, nhưng các nhà khoa học vẫn chưa biết khả năng mắc COVID kéo dài của biến thể này. Cần có thêm thời gian để quan sát và đánh giá.

5. COVID-19 từ đâu ra?

Chưa ai dám khẳng định chắc chắn nguồn gốc của COVID-19. Giả thuyết ban đầu cho rằng đây là loại virus từ động vật đã “nhảy” sang người. Các triệu chứng đầu tiên của COVID-19 đã được phát hiện ở một số người làm việc hoặc sống gần chợ hải sản Hoa Nam ở thành phố Vũ Hán (Trung Quốc).

Theo nhiều nguồn tin, trong đó có một nghiên cứu đăng trên tạp chí Scientific Reports vào tháng 6/2021, khu chợ này không chỉ có các loại thực phẩm thông thường mà còn bán nhiều loài động vật hoang dã làm thú cưng hoặc thức ăn như nhím, lửng, cầy hương. Virus gây dịch COVID-19 được cho là bắt nguồn từ những động vật đó.

Tuy nhiên lại có ý kiến cho rằng virus bị rò rỉ từ phòng thí nghiệm, có thể là chủng virus xuất hiện tự nhiên hoặc đã được chỉnh sửa nhân tạo và vô tình nhiễm vào những người làm việc trong phòng, rồi từ đó lây lan rộng hơn. Đến nay vẫn không có bằng chứng chắc chắn cho giả thuyết này và cũng chưa phát hiện loại virus nào trong phòng thí nghiệm giống với virus mà chúng ta đang phải đối mặt.

Chợ Hoa Nam đã bị đóng cửa rất nhanh ngay sau khi bùng phát dịch bệnh và các manh mối khác cũng bị xóa sạch nên các nhà nghiên cứu hầu như không thể tìm ra nguồn gốc chính xác của virus là từ động vật nào. Điều này khác với dịch SARS năm 2003, khi đó những con cầy hương ở nơi bùng dịch được phát hiện nhiễm bệnh và dễ dàng kết luận nguồn gốc của nó.

Bước sang năm thứ 3 của đại dịch, chúng ta đã có rất nhiều “vũ khí” để chống lại COVID-19 như vaccine và thuốc kháng virus, tốt hơn hẳn so với giai đoạn đầu. Tuy nhiên những bí ẩn trên đây vẫn là thách thức lớn không chỉ đối với COVID-19 mà cả những dịch bệnh có thể xuất hiện trong tương lai.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• COVID kéo dài – Hiện tượng còn nhiều ẩn số và ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong đại dịch COVID-19
• Đại dịch COVID-19 sẽ kết thúc như thế nào? Đi tìm gợi ý từ những đại dịch trong quá khứ!

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!