1. Tắm nước quá nóng

Một vòi sen nước nóng có thể giúp bạn thư giãn tức thì, đặc biệt vào mùa lạnh. Tuy nhiên, với người bị chàm, nước quá nóng lại là “kẻ thù”. Nhiệt độ cao làm mất đi lớp dầu tự nhiên trên da và khiến hàng rào bảo vệ da vốn đã suy yếu càng tổn thương hơn.

Dù nước nóng có thể làm dịu cơn ngứa tạm thời, nhưng sau đó da thường khô và kích ứng nhiều hơn. Giải pháp tốt hơn là tắm bằng nước ấm vừa phải. Nếu vẫn muốn tắm nước nóng, bạn có thể thoa một lớp dầu dưỡng mỏng trước khi tắm và rút ngắn thời gian dưới vòi sen.

2. Tắm quá lâu

Không chỉ nhiệt độ, thời gian tắm cũng rất quan trọng. Ngâm mình hoặc đứng dưới vòi sen quá lâu sẽ khiến da mất thêm độ ẩm cần thiết. Việc tiếp xúc với nước trong thời gian dài làm cuốn trôi các lipid bảo vệ, khiến da khô và dễ bùng phát chàm hơn.

Hãy giới hạn thời gian tắm trong khoảng 5-10 phút. Sau khi tắm, lau khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm và thoa kem dưỡng ẩm ngay khi da còn hơi ẩm để “khóa” nước lại trên bề mặt da.

3. Tẩy tế bào chết quá mạnh

Da bị chàm vốn đã nhạy cảm, vì vậy các sản phẩm tẩy tế bào chết mạnh — dù là dạng hạt (vật lý) hay hóa học như AHA, BHA, enzyme — đều có thể gây kích ứng. Khi da khô và bong tróc, nhiều người nghĩ rằng tẩy da chết sẽ giúp da mịn hơn, nhưng thực tế điều này thường khiến tình trạng viêm nặng thêm.

Thay vì tẩy tế bào chết, hãy tập trung vào việc làm sạch nhẹ nhàng bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ và tăng cường dưỡng ẩm. Khi da đủ ẩm, tình trạng bong tróc sẽ giảm dần.

4. Bỏ qua bước dưỡng ẩm

Với người bị chàm, dưỡng ẩm không phải là bước “có thì tốt” mà là bắt buộc. Toàn bộ bề mặt da thường khô, không chỉ riêng những vùng đang viêm. Nếu không cấp ẩm đều đặn, da sẽ dễ nứt nẻ và ngứa hơn.

Bạn nên thoa kem dưỡng ẩm ít nhất hai lần mỗi ngày, đặc biệt sau khi tắm. Hãy chọn sản phẩm dành cho da nhạy cảm, không chứa hương liệu, cồn, chất tạo màu hay tinh dầu. Những công thức đơn giản, tập trung vào phục hồi hàng rào da thường là lựa chọn an toàn hơn.

5. Để không khí quá khô

Không khí khô, đặc biệt vào mùa đông hoặc trong phòng điều hòa, có thể làm da mất nước nhanh chóng. Với người bị chàm, điều này đồng nghĩa với nguy cơ bùng phát cao hơn.

Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc nơi làm việc có thể giúp duy trì độ ẩm không khí ở mức dễ chịu. Điều này hỗ trợ da giữ nước tốt hơn và giảm cảm giác căng rát.

6. Căng thẳng kéo dài

Căng thẳng không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn tác động trực tiếp đến các bệnh viêm da như chàm. Khi mức cortisol tăng cao, cơ thể dễ rơi vào trạng thái viêm, làm các triệu chứng da trở nên nghiêm trọng hơn.

Dù khó tránh hoàn toàn stress, bạn có thể xây dựng thói quen giảm căng thẳng hằng ngày như thiền, yoga, đi bộ, đọc sách hoặc tập thể dục. Chỉ cần 15–20 phút mỗi ngày cũng có thể tạo khác biệt lâu dài.

7. Bỏ qua kem chống nắng

Nhiều người bị chàm lo ngại rằng kem chống nắng có thể gây kích ứng nên thường bỏ qua bước này. Tuy nhiên, tia UV cũng có thể làm da tổn thương và viêm nặng hơn.

Hãy chọn kem chống nắng phổ rộng, SPF từ 30 trở lên và ưu tiên loại gốc khoáng (chứa kẽm oxit hoặc titanium dioxide). Những sản phẩm này thường dịu nhẹ và ít gây kích ứng hơn so với kem chống nắng hóa học.

8. Không tránh các chất gây dị ứng

Người bị chàm thường dễ nhạy cảm với lông thú cưng, phấn hoa, bụi, thậm chí một số thực phẩm hoặc hóa chất tẩy rửa. Tiếp xúc thường xuyên với các yếu tố này có thể kích hoạt đợt bùng phát.

Hãy chú ý đến những gì khiến da bạn phản ứng và cố gắng hạn chế tối đa. Khi chọn sản phẩm gia dụng như nước rửa chén hay bột giặt, nên ưu tiên loại không mùi, không gây dị ứng và có thành phần dịu nhẹ.

Chăm sóc da bị chàm không chỉ nằm ở việc dùng thuốc hay kem bôi, mà còn ở cách bạn điều chỉnh những thói quen nhỏ mỗi ngày. Tắm nhanh hơn, dưỡng ẩm đều đặn, kiểm soát căng thẳng và tránh tác nhân kích ứng có thể tạo nên sự khác biệt lớn. Khi hiểu rõ điều gì khiến da “khó chịu”, bạn sẽ chủ động hơn trong việc bảo vệ hàng rào da và giảm nguy cơ bùng phát – để làn da dần trở lại trạng thái ổn định và dễ chịu hơn theo thời gian.

Nguồn tham khảo: 8 everyday habits that can make eczema worse—and what to do instead (Wendy Rose Gould – Real Simple)

Bạn có thể quan tâm:

• 7 loại bệnh chàm phổ biến hàng đầu hiện nay
• Lợi ích của rau bồ công anh đối với sức khỏe: Loại rau dân dã nhưng giá trị không ngờ

Viêm da xốp hóa là gì?

Tên gọi “viêm da xốp hóa” (spongiotic dermatitis) bắt nguồn từ hình ảnh mô học của da bị viêm – nơi các tế bào da bị đẩy ra xa nhau do chất dịch tích tụ, tạo nên hình dạng như bọt biển. Đây là một dạng phản ứng viêm thường gặp trong nhiều loại bệnh da liễu khác nhau, đặc biệt là các loại chàm.

Triệu chứng nhận biết

Tùy vào mức độ và nguyên nhân gây viêm, các biểu hiện có thể khác nhau. Tuy nhiên, những triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Da khô, bong tróc
• Mẩn đỏ, kích ứng rõ rệt
• Các mảng da có vảy, đôi khi hình tròn như đồng xu
• Ngứa dữ dội, đặc biệt vào ban đêm
• Phát ban có thể rỉ dịch, tạo cảm giác đau rát
• Gàu dai dẳng, khó điều trị
• Trường hợp nặng có thể xuất hiện mụn nước hoặc bọng nước

Những triệu chứng này có thể xuất hiện ở bất kỳ vùng da nào, nhưng thường gặp ở tay, chân, mặt hoặc da đầu.

Nguyên nhân gây viêm da xốp hóa

Viêm da xốp hóa thường không phải là một bệnh độc lập mà là phản ứng phụ của da trước nhiều tác nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là:

• Viêm da dị ứng: Dạng chàm phổ biến, thường bắt đầu từ thời thơ ấu.
• Viêm da tiếp xúc: Phản ứng khi da tiếp xúc với chất gây kích ứng như xà phòng, nước hoa, hóa chất tẩy rửa.
• Chàm tổ đỉa (Dyshidrotic eczema): Gây mụn nước nhỏ ở tay và chân, rất ngứa và đau.
• Chàm đồng tiền (nummular eczema): Gây phát ban dạng tròn, đỏ như đồng xu.
• Viêm da tiết bã: Gây bong tróc, đỏ và ngứa ở da đầu và vùng mặt.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ

Một số yếu tố có thể khiến bạn dễ mắc phải viêm da xốp hóa hơn, bao gồm:

• Dị ứng: Với thực phẩm, thuốc hoặc môi trường.
• Tuổi tác: Trẻ nhỏ dễ bị viêm da dị ứng hơn người lớn.
• Di truyền: Nếu trong gia đình có người bị chàm hoặc viêm da, nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn.
• Hệ miễn dịch yếu: Khi hệ miễn dịch suy giảm, khả năng chống viêm và bảo vệ da cũng kém đi.
• Tiếp xúc nghề nghiệp: Làm việc trong môi trường có hóa chất, bụi bẩn hoặc khói thuốc lá.

Phương pháp điều trị viêm da xốp hóa

Tùy theo nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng, việc điều trị có thể bao gồm:

Chăm sóc da đúng cách

• Rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm và sữa rửa mặt dịu nhẹ mỗi ngày.
• Dưỡng ẩm ngay sau khi làm sạch da để giữ độ ẩm tự nhiên.
• Có thể sử dụng dầu dừa hoặc các loại dầu thực vật thiên nhiên để giảm khô và kích ứng.

Tránh chất gây kích ứng

Tránh các sản phẩm có hương liệu mạnh, cồn, hoặc chất tẩy rửa mạnh. Lựa chọn các sản phẩm chăm sóc da được dán nhãn “dành cho da nhạy cảm” hoặc “không mùi”.

Thuốc bôi ngoài da

• Các loại kem có chứa steroid có thể làm giảm viêm, ngứa và sưng.
• Thuốc ức chế calcineurin cũng là lựa chọn an toàn cho da nhạy cảm, dùng thay thế steroid trong một số trường hợp.

Thuốc uống

Nếu nguyên nhân liên quan đến dị ứng, bác sĩ có thể kê thuốc kháng histamine. Trường hợp nặng có thể cần đến corticosteroid đường uống để kiểm soát viêm nhanh chóng.

Liệu pháp ánh sáng (quang trị liệu)

Sử dụng tia cực tím (UV) để cải thiện tình trạng viêm da. Biện pháp này thường áp dụng cho người lớn trong các trường hợp mạn tính, không đáp ứng với thuốc.

Điều chỉnh chế độ ăn

• Bổ sung men vi sinh và vitamin D có thể hỗ trợ làm dịu phản ứng viêm.
• Hạn chế thực phẩm có thể gây dị ứng như hải sản, sữa hoặc đậu phộng,…nếu nghi ngờ.

Biến chứng nếu không điều trị

Nếu không kiểm soát đúng cách, viêm da xốp hóa có thể dẫn đến các biến chứng như:

• Chảy máu và rỉ dịch: Do gãi nhiều khiến da bị tổn thương, rách và nhiễm trùng.
• Nhiễm trùng da: Vi khuẩn, nấm hoặc virus có thể xâm nhập qua vùng da bị tổn thương, gây sưng, đau và mủ.
• Lichen hóa: Da dày, sẫm màu, chai cứng do gãi kéo dài.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Hãy gặp bác sĩ da liễu ngay nếu bạn có các triệu chứng sau:

• Phát ban kéo dài không khỏi sau vài tuần chăm sóc tại nhà.
• Ngứa dữ dội làm ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ.
• Vùng da tổn thương có dấu hiệu nhiễm trùng như sưng đỏ, đau, có mủ.
• Mụn nước lan rộng, đau rát hoặc rỉ dịch nhiều.

Tổng kết

Viêm da xốp hóa là tình trạng viêm da phổ biến, thường liên quan đến các loại chàm và phản ứng dị ứng. Dù không nguy hiểm đến tính mạng, bệnh lại gây nhiều khó chịu nếu không được điều trị đúng cách. Việc chăm sóc da nhẹ nhàng, dùng thuốc phù hợp và tránh các yếu tố kích ứng là chìa khóa để kiểm soát tốt tình trạng này. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc nặng dần, đừng ngần ngại tìm đến chuyên gia da liễu để được tư vấn và điều trị kịp thời.

Nguồn dịch/tham khảo: Spongiotic Dermatitis: Symptoms, Causes, and How To Treat It (Carrie Madormo, RN, MPH) – Health

Bạn có thể quan tâm:

• Bệnh Meniere là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và cách điều trị
• 10 lý do bạn nên hạn chế tiêu thụ soda ăn kiêng
• 10 lý do bạn nên hạn chế tiêu thụ soda ăn kiêng

Dấu hiệu nhận biết bệnh chàm

Triệu chứng điển hình của bệnh chàm là da khô, ngứa và dễ bị kích ứng. Một số người mô tả cảm giác nóng rát, châm chích hoặc như có kim chích trên da. Bề mặt da có thể xuất hiện mảng đỏ, sần sùi, đôi khi nứt nẻ, đóng vảy hoặc rỉ dịch. Trên làn da sẫm màu, các tổn thương có thể trông như màu tím, xám hoặc nâu sẫm.

Bệnh thường có xu hướng tái phát theo từng đợt – có thể bùng phát rồi dịu đi theo thời gian. Ở trẻ nhỏ, bệnh chàm có thể thuyên giảm khi lớn lên, nhưng với người trưởng thành, nó dễ trở thành tình trạng dai dẳng, ảnh hưởng đến các vùng da như mặt, tay, da đầu, khuỷu tay, đầu gối hoặc các nếp gấp trên cơ thể.

Một số yếu tố như chất gây kích ứng, hóa chất, phấn hoa, thời tiết lạnh hoặc căng thẳng có thể làm bệnh bùng phát. Ngoài ra, yếu tố di truyền và hệ miễn dịch hoạt động quá mức cũng đóng vai trò trong việc khởi phát bệnh.

Việc điều trị thường kết hợp giữa thuốc bôi, thuốc uống theo chỉ định bác sĩ, dưỡng ẩm da thường xuyên và thay đổi lối sống như tránh các sản phẩm tẩy rửa mạnh, uống đủ nước và bảo vệ da khỏi tác động từ môi trường.

Các loại bệnh chàm phổ biến

1. Viêm da dị ứng (Atopic dermatitis)

Đây là dạng chàm phổ biến nhất, thường bắt đầu từ thời thơ ấu nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào. Da bị khô, ngứa, phát ban và có thể nổi mẩn đỏ hoặc chảy dịch. Viêm da dị ứng thường đi kèm với tiền sử dị ứng, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng.

2. Viêm da tiếp xúc (Contact dermatitis)

Viêm da tiếp xúc xuất hiện khi da tiếp xúc với các chất gây kích ứng hoặc dị ứng như xà phòng, chất tẩy rửa, mỹ phẩm, kim loại hoặc thực vật độc như cây thường xuân. Da sẽ bị đỏ, sưng, ngứa và có thể đóng vảy hoặc tróc da.

3. Chàm Dyshidrotic

Chàm Dyshidrotic còn gọi là chàm bàn tay hoặc pompholyx. Loại chàm này gây ra các mụn nước nhỏ, ngứa ở tay, ngón tay, bàn chân hoặc ngón chân. Tác nhân thường bao gồm kim loại (như niken, coban), căng thẳng, thời tiết nóng ẩm hoặc đổ mồ hôi nhiều.

4. Viêm da thần kinh (Neurodermatitis)

Viêm da thần kinh thường khởi phát ở một hoặc vài vùng da như cổ, cổ tay, bàn tay, bàn chân, khuỷu tay hoặc da đầu. Các mảng da này cực kỳ ngứa, dễ bị gãi làm dày sừng, đổi màu và thậm chí chảy máu hoặc rụng tóc. Viêm da thần kinh đôi khi xuất hiện do thói quen gãi hoặc căng thẳng kéo dài.

5. Chàm đồng tiền (Nummular eczema)

Chàm đồng tiền đặc trưng bởi các mảng da hình tròn hoặc bầu dục, có màu đỏ, hồng hoặc nâu. Các vùng da này thường ngứa, khô, có vảy và đôi khi tiết dịch. Bệnh phổ biến ở nam giới lớn tuổi và thường xuất hiện vào mùa đông hanh khô.

6. Viêm da tiết bã (Seborrheic dermatitis)

Viêm da tiết bã thường ảnh hưởng đến da đầu hoặc những vùng da nhiều tuyến bã nhờn như mũi, ngực, lưng trên. Các triệu chứng gồm da bong tróc, gàu, phát ban đỏ và ngứa. Căng thẳng, thay đổi nội tiết tố, thời tiết lạnh và một số bệnh lý như Parkinson’s hoặc HIV có thể là tác nhân kích hoạt bệnh.

7. Viêm da ứ trệ (Stasis dermatitis)

Loại chàm này xảy ra do lưu thông máu kém, thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh mạch máu mạn tính. Triệu chứng bao gồm sưng mắt cá chân, da đổi màu nâu cam, khô, bong tróc, ngứa và cảm giác nặng nề, đau mỏi ở chân – đặc biệt sau khi đứng hoặc ngồi lâu.

Bệnh chàm là một vấn đề da liễu phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Việc hiểu rõ từng loại chàm, nguyên nhân và triệu chứng đặc trưng sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Nếu có dấu hiệu bất thường trên da kéo dài, hãy đến khám bác sĩ chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

Bạn có thể quan tâm:

• Lòng bàn tay son (Palmar Erythema): Nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị và phòng ngừa
• Làm thế nào để nhận biết mình đang kiệt sức cảm xúc (Emotional Burnout)?

Những nhóm thực phẩm nên bổ sung

1. Thực phẩm giàu chất xơ

Chất xơ là một yếu tố quan trọng giúp nuôi dưỡng các vi khuẩn có lợi trong đường ruột, duy trì sự cân bằng hệ vi sinh vật. Điều này có thể hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch, ngăn chặn viêm nhiễm và giữ cho hàng rào ruột hoạt động hiệu quả. Ngược lại, khi hệ vi sinh vật đường ruột mất cân bằng, vi khuẩn có hại phát triển mạnh, chúng có thể tạo ra các chất chuyển hóa gây tổn thương làn da và làm trầm trọng thêm bệnh chàm.

Thực phẩm giàu chất xơ bao gồm:

• Ngũ cốc nguyên hạt: yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám, quinoa
• Các loại đậu: đậu xanh, đậu đỏ, đậu lăng
• Rau xanh và rau củ
• Trái cây tươi
• Các loại hạt

Ngoài ra, thực phẩm lên men như sữa chua, kefir, kimchi, miso, kombucha, kim chi hay dưa chua cũng giúp tăng cường men vi sinh có lợi cho đường ruột, mặc dù tác động cụ thể của chúng đối với bệnh chàm vẫn cần nghiên cứu thêm.

2. Thực phẩm giàu vitamin D

Vitamin D đóng vai trò trong việc điều hòa hệ miễn dịch và hỗ trợ sản sinh các hợp chất kháng khuẩn tự nhiên giúp chống lại viêm da. Một số nghiên cứu cho thấy bổ sung vitamin D có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh viêm da dị ứng – một dạng phổ biến của bệnh chàm.

Nguồn vitamin D chính của hầu hết mọi người là ánh sáng mặt trời. Bên cạnh đó, một số loại thực phẩm cũng chứa một lượng nhỏ vitamin D. Bao gồm:

• Dầu gan cá tuyết
• Các loại cá béo như cá hồi, cá mòi, cá trích,…
• Nấm được phơi nắng hoặc xử lý tia UV
• Thực phẩm bổ sung vitamin D như sữa, ngũ cốc
• Trứng
• Gan động vật

3. Thực phẩm giàu vitamin E

Vitamin E là một chất chống oxy hóa quan trọng đối với sức khỏe làn da, giúp bảo vệ da khỏi tổn thương và hỗ trợ tái tạo mô. Có nghiên cứu phát hiện ra rằng người mắc bệnh chàm thường có mức vitamin E trong máu thấp hơn so với người khỏe mạnh.

Một số thực phẩm giàu vitamin E nên bổ sung:

• Dầu mầm lúa mì
• Dầu hướng dương và các loại dầu thực vật khác
• Hạt hướng dương, hạt hạnh nhân, hạt bí đỏ,…
• Bơ đậu phộng

4. Thực phẩm giàu kẽm

Kẽm là khoáng chất cần thiết cho quá trình phục hồi da, chống viêm và điều hòa miễn dịch. Nồng độ kẽm thấp có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh chàm hoặc khiến triệu chứng nặng hơn.

Thực phẩm giàu kẽm bao gồm:

• Hải sản: hàu, cua, tôm, cá mòi,…
• Thịt đỏ và thịt gia cầm
• Các sản phẩm từ sữa như sữa chua, phô mai
• Đậu lăng

5. Thực phẩm giàu axit béo omega-3

Axit béo nói chung và Omega-3 nói riêng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tế bào, hỗ trợ giữ ẩm da và giảm tình trạng viêm. Trong một nghiên cứu, các nhà khoa học phát hiện ra rằng những người có mức omega-3 cao hơn thường có nguy cơ mắc bệnh viêm da dị ứng thấp hơn.

Các nguồn thực phẩm giàu omega-3:

• Cá béo: cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi,…
• Hải sản: tôm, hàu
• Hạt lanh, hạt chia
• Quả óc chó
• Dầu hạt cải

Những thực phẩm nên hạn chế

Những người bị bệnh chàm thường không cần phải kiêng hoàn toàn bất kỳ loại thực phẩm nào trừ khi họ bị dị ứng hoặc có khuyến cáo của bác sĩ. Tuy nhiên, một số món ăn có thể làm tăng nguy cơ bùng phát triệu chứng và việc cắt giảm thực phẩm chế biến, chất béo bão hòa cùng natri có khả năng làm giảm nguy cơ mắc bệnh chàm và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.

1. Thực phẩm chế biến sẵn và nhiều chất béo xấu

Chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa có thể làm tăng viêm trong cơ thể. Các nghiên cứu cho thấy tiêu thụ nhiều thực phẩm này có thể khiến tình trạng bệnh chàm trở nên nghiêm trọng và kéo dài hơn.

Thực phẩm cần hạn chế:

• Đồ chiên rán, thức ăn nhanh
• Thực phẩm đóng hộp và chế biến sẵn

2. Thực phẩm nhiều natri (muối)

Lượng natri cao có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe da. Một nghiên cứu cho thấy việc ăn các món mặn thường xuyên có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh chàm cao hơn.

Cân nhắc về chế độ ăn loại trừ (elimination diet)

Chế độ ăn loại trừ là phương pháp giúp xác định các thực phẩm có thể làm nặng thêm tình trạng chàm. Bạn sẽ thử loại bỏ một số thực phẩm nghi ngờ gây kích ứng trong vài tuần, sau đó lần lượt thêm lại để theo dõi phản ứng cơ thể.

Tuy nhiên, việc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm (như sữa hoặc gluten) có thể dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng nếu không được theo dõi đúng cách. Vì vậy, nếu bạn đang cân nhắc chế độ ăn loại trừ, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể.

Kết luận

Dù không có chế độ ăn uống nào có thể “chữa khỏi” hoàn toàn bệnh chàm nhưng dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò hỗ trợ rất lớn trong việc kiểm soát và giảm nhẹ triệu chứng. Việc bổ sung chất xơ, omega-3, vitamin D, vitamin E, kẽm đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, chất béo xấu và natri sẽ giúp cải thiện sức khỏe làn da từ bên trong.

Nếu bạn đang bị chàm và muốn điều chỉnh chế độ ăn, hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ, đều đặn và luôn ưu tiên ý kiến của chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn và hiệu quả lâu dài.

Bệnh chàm da là gì?

Chàm hay còn gọi là eczema là một bệnh ở da có biểu hiện gồm viêm da, đỏ da từng mảng, nổi mụn nước, có thể bị bong tróc, nứt nẻ và ngứa, nếu gãi nhiều sẽ làm da bị dày và đậm màu hơn. Có một số nguyên nhân gây chàm da, trong đó thường gặp là do di truyền và dị ứng với các chất từ môi trường. Bệnh này không lây qua tiếp xúc thông thường giữa người với người.

Bệnh chàm có nhiều dạng khác nhau như viêm da cơ địa, viêm da tiếp xúc, chàm dạng tổ đỉa, chàm dạng đồng xu, v.v. Trong đó viêm da cơ địa là phổ biến nhất.

Người mắc bệnh chàm cần lưu ý gì đối với vaccine COVID-19?

Vaccine ngừa COVID-19 giúp chúng ta trở lại cuộc sống bình thường một cách an toàn, tuy nhiên một số người vẫn gặp phản ứng phụ sau tiêm. Nếu bạn đang mắc bệnh chàm thì điều quan trọng nhất là: các loại vaccine ngừa COVID-19 có an toàn hay không? Câu trả lời là có – vaccine an toàn cho người bị bệnh chàm và được các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm. Cụ thể có một số điều mà người bệnh cần nắm rõ sau đây.

1. Khi nào người bệnh chàm có thể tiêm vaccine ngừa COVID-19?

Không có quy định bắt buộc về vấn đề này. Theo Hiệp hội Bệnh chàm Quốc gia Mỹ (NEA), COVID-19 không làm tăng nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng ở những người bị bệnh chàm, như vậy có thể tiêm bất kỳ lúc nào. Tuy nhiên bệnh chàm thường liên quan đến dị ứng nên cần lưu ý theo dõi tác dụng phụ sau tiêm (xem ở phần dưới).

2. Vaccine ngừa COVID-19 có an toàn và hiệu quả cho người bị bệnh chàm không?

Các loại vaccine Pfizer-BioNTech và Moderna được xem là an toàn cho người bị bệnh chàm mức độ nhẹ, trung bình và nặng. Riêng vaccine Johnson & Johnson đã bị khuyến cáo tạm dừng sử dụng ở Mỹ từ ngày 13/4/2021 do có nguy cơ tạo cục máu đông. Theo NEA, những người bị bệnh chàm cũng có thể mắc các chứng dị ứng khác, nhưng điều đó không đáng lo ngại.

Các bác sĩ khuyên rằng người bị dị ứng vẫn có thể tiêm vaccine một cách an toàn, dù là dị ứng với thức ăn, động vật, nọc độc, dị ứng môi trường, dị ứng cao su, hay chàm da. Hiện nay đã có rất nhiều người như vậy được tiêm vaccine an toàn, tuy nhiên cần đặc biệt lưu ý những người bị dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vaccine.

Bệnh chàm và nhiều loại dị ứng khác không gây ra phản ứng nghiêm trọng khi tiêm vaccine, nhưng dị ứng với thành phần của vaccine thì có thể. Nếu bạn là người dị ứng với nhiều tác nhân khác nhau thì hãy xem kỹ thành phần của loại vaccine mà bạn sắp tiêm và tham khảo ý kiến ​​của bác sĩ để đảm bảo an toàn.

Theo Đại học Hen suyễn, Dị ứng và Miễn dịch Mỹ (ACAAI), chất polyethylene glycol (PEG) là một thành phần trong vaccine COVID-19 được chứng minh là có thể gây ra sốc phản vệ – tình trạng nguy hiểm đe dọa tính mạng. Nếu đã biết mình bị dị ứng với PEG, bạn không nên đi tiêm ngừa COVID-19. Ngoài ra chất polysorbate 80 có trong vaccine Johnson & Johnson cũng là một thành phần cần chú ý.

3. Người bị bệnh chàm cần lưu ý những tác dụng phụ gì của vaccine COVID-19?

Hiện nay không có bằng chứng cho thấy vaccine làm cho bệnh chàm trở nặng, nhưng có thể xuất hiện tác dụng phụ thông thường nói chung như đau và sưng tại chỗ tiêm, mệt mỏi, nhức đầu, ớn lạnh, đau cơ, sốt và buồn nôn. Các triệu chứng này thường gặp nhiều hơn sau liều thứ hai của vaccine Moderna và Pfizer. Nhìn chung, tác dụng phụ của các loại vaccine là tương tự nhau, những phản ứng này là bình thường và sẽ tự hết trong vài ngày, theo CDC.

Khả năng xuất hiện phản ứng dị ứng nghiêm trọng như sốc phản vệ sau khi tiêm vaccine cũng không nhiều, khoảng 5 phần triệu. Nếu bạn là người dễ bị dị ứng hoặc đã từng gặp phản ứng khi tiêm một loại vaccine khác trước đây thì nên ở lại nơi tiêm để theo dõi 30 phút sau khi tiêm thay vì 15 phút như bình thường, theo NEA.

4. Nếu đang dùng thuốc ức chế miễn dịch để điều trị bệnh chàm thì có thể tiêm vaccine COVID-19 không?

Thuốc ức chế miễn dịch thường được dùng trong điều trị bệnh chàm và có tác dụng làm giảm phản ứng miễn dịch của cơ thể, ví dụ như prednisolone, azathioprine, cyclosporin, methotrexate, mycophenolate mofetil, dupilumab và tacrolimus. Theo NEA, trước khi tiêm vaccine người bệnh hãy hỏi bác sĩ xem các loại thuốc đang dùng có ảnh hưởng gì và có nên tạm dừng thuốc hay không.

Theo các chuyên gia, hiện nay chưa rõ các loại thuốc ức chế miễn dịch có ảnh hưởng đến hiệu quả của vaccine như thế nào. Có một số phản ứng miễn dịch không bị ức chế bởi các thuốc này, nhưng nhìn chung hệ miễn dịch có thể bị ảnh hưởng.

5. Còn vấn đề gì khác mà người bệnh chàm cần lưu ý?

• Nếu vùng da định tiêm vaccine đang bị bùng phát chàm thì hãy hỏi bác sĩ để chuyển sang tiêm ở vị trí khác.
• Nếu vùng da tiêm vaccine bị nổi ban 1-2 ngày sau khi tiêm thì không cần quá lo vì đó là phản ứng bình thường và vẫn có thể tiêm mũi tiếp theo, nhưng bạn nên nói với bác sĩ về hiện tượng này để được theo dõi.
• Quan trọng nhất là nếu bạn đã từng gặp phản ứng khi tiêm vaccine trước đây thì hãy nói với bác sĩ trước để cân nhắc có nên tiêm hay không.

Trên đây là những điều mà người mắc bệnh chàm cần đặc biệt chú ý khi tiêm vaccine ngừa COVID-19. Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Những người đã khỏi bệnh COVID-19 có nên tiêm vaccine hay không?
• “Siêu miễn dịch” COVID-19 là gì?

Vảy nến là một bệnh của da có nguyên nhân do tự miễn, tức rối loạn khiến hệ miễn dịch tự tấn công các tế bào của chính cơ thể. Biểu hiện chủ yếu của bệnh là các mảng vảy bong tróc xuất hiện trên da, thường ở đầu gối, da đầu, khuỷu tay và lưng. Các mảng này có màu đỏ trên nền da sáng xung quanh và có thể màu tím hoặc đỏ bầm trên vùng da sẫm màu.

Rất khó xác định chính xác tỷ lệ mắc bệnh vảy nến trên toàn cầu. Một nghiên cứu vào năm 2020 đã phát hiện tỷ lệ này có thể dao động từ 0,14% ở khu vực Đông Á cho đến 1,99% ở Australia. Các nghiên cứu khác lại đưa ra tỷ lệ cao hơn nhiều, chẳng hạn như 11,4% ở Na Uy.

Ngoài tác hại gây mất thẩm mỹ nặng nề, bệnh vảy nến còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe chung và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Một số người thậm chí phải chịu sự kỳ thị từ xã hội, do đó để giúp họ hòa nhập cuộc sống thì điều cần thiết là phải thay đổi những quan niệm sai lầm đã tồn tại từ lâu về căn bệnh này.

Những thông tin dưới đây được cung cấp bởi hai chuyên gia hàng đầu về bệnh vảy nến. Đầu tiên là David Chandler, giám đốc điều hành của Liên minh Bệnh vảy nến và Viêm khớp vảy nến ở Vương quốc Anh. Người thứ hai là Dominic Urmston, giám đốc truyền thông và vận động bệnh nhân tại Hiệp hội Bệnh vảy nến, cũng ở Anh.

1. Bệnh vảy nến rất dễ lây nếu đụng chạm vào người bệnh?

Có thể bạn đã từng nghe điều này nhiều lần, và có vẻ cũng rất hợp lý đối với các bệnh về da, nhưng thực ra nó lại hoàn toàn sai lầm. Chuyên gia Chandler giải thích: “Bạn không thể bị lây bệnh vảy nến. Đó là một tình trạng tự miễn, trong đó hệ thống miễn dịch phản ứng không phù hợp và tạo ra quá nhiều tế bào da”.

Để nhấn mạnh thêm vấn đề này, chuyên gia Urmston nói rằng: “Nó không thể lây truyền khi tiếp xúc giữa người với người hoặc khi tiếp xúc dịch cơ thể – ví dụ khi hôn nhau hoặc dùng chung đồ ăn thức uống. Nó cũng không thể lây cho những người khác ở các khu vực công cộng tiếp xúc gần, chẳng hạn như ở hồ bơi hoặc trong phòng tắm hơi.”

2. Bệnh vảy nến chỉ là hiện tượng da bị khô?

“Không, nó còn hơn thế nữa,” chuyên gia Chandler nói. Trong bệnh này, “cấu trúc da bị thay mới nhanh hơn nhiều – chu kỳ thay da thông thường là khoảng 28 ngày một lần, nhưng đối với bệnh vảy nến có thể ngắn từ 4–5 ngày”.

Do quá trình quay vòng ngắn như vậy nên các tế bào da chưa kịp trưởng thành, khiến chúng đóng thành vảy dày và không thể rụng đi như bình thường. Ngoài ra chuyên gia Chandler cũng cho biết thêm, “các mạch máu cũng thay đổi và di chuyển lên gần bề mặt hơn, khiến các khu vực này nếu bị trầy xước sẽ chảy máu, trở nên rất đỏ và đau.”

Chuyên gia Urmston cho biết: “Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, bệnh vảy nến có thể khiến da nứt nẻ và chảy máu, khiến người bệnh suy nhược. Bệnh vảy nến trên bàn tay hoặc bàn chân có thể khiến các hoạt động hằng ngày trở nên khó khăn, còn bệnh vảy nến trên các vùng như bẹn hoặc mông có thể khiến ngay cả khi ngồi xuống hoặc đi vệ sinh cũng bị đau.”

3. Bệnh vẩy nến ở tất cả mọi trường hợp đều giống nhau?

Nhiều người nghĩ đơn giản rằng “vẩy nến là vẩy nến”, thế thôi. Tuy nhiên thực tế lại có nhiều dạng bệnh rất phức tạp, như chuyên gia Chandler giải thích: “Loại phổ biến nhất là bệnh vảy nến thể mảng lớn với các vảy trắng bạc dày đặc trưng.” Ngoài ra còn có một số dạng khác bao gồm:

• Vảy nến ruột: Đây là dạng phát ban lan rộng mà đôi khi còn được gọi là “vẩy nến giọt” vì các mảng vẩy có hình giọt nước.
• Vảy nến thể ngược: Loại này chỉ hình thành ở những vùng da có tiếp xúc với các bộ phận khác của cơ thể, chẳng hạn như nách, bẹn hoặc vùng dưới vú.
• Vảy nến thể da: Đây là dạng không phổ biến, biểu hiện phát ban bong tróc có màu đỏ trên nền da trắng và bao phủ phần lớn cơ thể.
• Vảy nến thể mủ: Ở dạng này sẽ xuất hiện các mụn nước có mủ, thường gặp nhất là ở bàn tay và bàn chân.

4. Nguyên nhân gây bệnh vảy nến là do vệ sinh kém?

Chuyên gia Urmston khẳng định: “Sự xuất hiện của bệnh vảy nến không có nghĩa là chuyện vệ sinh của người đó kém.”

Chuyên gia Chandler cũng đồng tình: “Trên thực tế, những người mắc bệnh vảy nến có xu hướng cẩn thận trong việc tự chăm sóc bản thân, vì da của họ rất đau và bong tróc nên cần được chăm sóc liên tục.”

Ông cũng giải thích rằng những người bị bệnh vảy nến thường phải dùng thuốc điều trị hai lần mỗi ngày, tức là họ sẽ dành rất nhiều thời gian để chăm sóc da, đặc biệt là các khu vực như da đầu, bởi vì nếu bỏ sót thì tình trạng da sẽ nhanh chóng trở nên tồi tệ hơn và rất khó kiểm soát.

5. Bác sĩ có thể chữa khỏi bệnh vảy nến?

Đây cũng là một sai lầm, vì hiện tại không có cách nào chữa khỏi hoàn toàn căn bệnh này. Tuy nhiên chuyên gia Chandler nói rằng: “Có rất nhiều phương pháp điều trị có thể giúp làm giảm triệu chứng của bệnh vảy nến, tùy thuộc vào mức độ bị ảnh hưởng của bệnh nhân.”

Các phương pháp hiện nay bao gồm nhiều loại kem bôi da cho đến thuốc mỡ, bọt và gel. Ngoài ra còn có liệu pháp ánh sáng (tia cực tím) và các loại thuốc dạng viên uống và thuốc tiêm. Tất cả các phương pháp này đều có ưu điểm và nhược điểm khác nhau phù hợp với từng người bệnh.

Vì vảy nến là một tình trạng mãn tính kéo dài suốt đời nên người bệnh thường phải gặp bác sĩ thường xuyên để điều chỉnh kế hoạch điều trị theo thời gian. Hầu hết thường bắt đầu bằng các loại thuốc bôi tại chỗ (kem, thuốc mỡ và gel) với công thức phối hợp khác nhau dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Nếu bệnh nặng hơn hoặc các thuốc tại chỗ không hiệu quả, bác sĩ da liễu có thể đưa ra các lựa chọn điều trị khác, chẳng hạn như liệu pháp ánh sáng UV, thuốc uống hoặc tiêm.

Mặc dù chưa có cách chữa trị dứt điểm vảy nến nhưng các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục tìm hiểu thêm về căn bệnh này, và như chuyên gia Chandler lưu ý, những hiểu biết mới hiện nay có thể giúp tìm ra cách chữa trong tương lai.

Dù sao thì, như chuyên gia Urmston cho biết, điều quan trọng là bệnh vảy nến có thể được kiểm soát tốt, đồng thời các bác sĩ có thể đưa ra nhiều lựa chọn điều trị để giảm nhẹ triệu chứng.

6. Bệnh vảy nến chỉ ảnh hưởng đến da?

Triệu chứng trên da là đáng chú ý nhất, nhưng bệnh vảy nến không chỉ dừng lại ở đó. Ước tính có khoảng 6–42% người bệnh cũng mắc phải bệnh viêm khớp vảy nến, một dạng viêm khớp mà chuyên gia Urmston mô tả là “thường ảnh hưởng đến đầu gối hoặc các khớp ở bàn tay và bàn chân, cũng như các khu vực mà gân liên kết với xương, chẳng hạn như gót chân và lưng dưới”.

Ngoài những ảnh hưởng về thể chất, bệnh vẩy nến cũng có thể tác động đến tâm lý. Những người mắc bệnh vẩy nến dễ bị lo lắng, trầm cảm, thiếu tự tin về bản thân, tất cả những điều đó đều có thể ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống hằng ngày.

7. Bệnh vảy nến chỉ gặp ở người lớn?

Chuyên gia Chandler giải thích: “Mặc dù thường thấy nhất ở người lớn – bệnh vảy nến thường bắt đầu ở tuổi thiếu niên và kéo dài suốt đời – nhưng nó có thể xuất hiện ở trẻ em và hiếm khi xảy ra ở trẻ sơ sinh.”

Còn theo chuyên gia Urmston, dường như có hai độ tuổi dễ khởi phát bệnh này nhất: từ cuối thanh thiếu niên đến đầu 30 và trong khoảng 50 đến 60 tuổi.

8. Bệnh vảy nến cũng giống như bệnh chàm?

Mặc dù các triệu chứng chính của hai bệnh này trông khá giống nhau, nhưng bản chất lại hoàn toàn khác nhau.

Chuyên gia Chandler giải thích: “Bệnh chàm thường dựa trên phản ứng dị ứng, còn vảy nến thì không.” Ngoài ra bệnh chàm “phổ biến hơn ở trẻ nhỏ và có thể biến mất theo thời gian”. Ngược lại, vảy nến ít phổ biến hơn ở trẻ em và thường trở thành tình trạng mãn tính kéo dài suốt đời.

Hai bệnh này cũng ảnh hưởng đến các vùng khác nhau của cơ thể, chuyên gia Urmston cho biết. “Bệnh chàm có xu hướng xuất hiện ở mặt trong của khuỷu tay và đầu gối (khoeo chân), trong khi bệnh vảy nến xuất hiện thường xuyên hơn ở mặt ngoài khuỷu tay và đầu gối, cũng như trên da đầu.”

Nhìn chung, các cơ chế dẫn đến hai bệnh này cũng khác nhau. Vảy nến là một tình trạng tự miễn, trong khi bệnh chàm có thể liên quan đến di truyền, môi trường và các yếu tố khác. Tuy vậy có một số bằng chứng gợi ý rằng bệnh chàm cũng có thể do tự miễn.

Điều quan trọng là bất kỳ bệnh nào cũng phải được chẩn đoán bởi chuyên gia y tế có trình độ để bắt đầu lộ trình điều trị phù hợp nhất càng sớm càng tốt, ngăn bệnh tiến triển nặng hơn.

9. Thay đổi chế độ ăn uống có thể chữa khỏi bệnh vảy nến?

Chuyên gia Chandler nói: “Không có bằng chứng cho thấy một chế độ ăn uống cụ thể nào đó có thể chữa khỏi bệnh vảy nến”. Nhiều người tưởng rằng thay đổi trong chế độ ăn giúp cải thiện tình trạng da, nhưng vì bản chất của vảy nến là tăng giảm từng đợt nên điều đó có thể chỉ là trùng hợp ngẫu nhiên mà thôi.

Tuy vậy, ông cũng lưu ý rằng “tuân theo một chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng, giảm cân và tập thể dục thường xuyên là những lời khuyên hữu ích nên làm theo để có được sức khỏe tổng thể.”

Chuyên gia Urmston cũng đồng tình, cho biết tại thời điểm này chưa có bằng chứng để khẳng định bất kỳ sự thay đổi cụ thể nào trong chế độ ăn giúp cải thiện triệu chứng của bệnh. Tuy nhiên “các yếu tố như béo phì, rượu và thuốc lá có thể làm tăng mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng bệnh vảy nến, vì vậy lối sống lành mạnh, bao gồm tập thể dục thường xuyên và chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng có thể giúp ích trong việc kiểm soát vảy nến.”

Tổng kết

Bệnh vảy nến hiện nay chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể điều trị để giảm nhẹ triệu chứng. Nếu nghi ngờ mình bị bệnh này thì bạn nên đến gặp bác sĩ để chẩn đoán chính xác và bắt đầu điều trị càng sớm càng tốt.

Giống như với tất cả các vấn đề sức khỏe khác, các nhà nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu phương pháp giúp kiểm soát vảy nến hiệu quả hơn. Có thể một ngày nào đó trong tương lai chúng ta sẽ tìm ra cách chữa dứt điểm căn bệnh này.

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Chảy máu chân răng do nguyên nhân gì? Đừng chủ quan với những bệnh nguy hiểm tiềm ẩn!
• Dậy thì muộn là gì? Nguyên nhân và ảnh hưởng đến trẻ ra sao?

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!