thừa cân béo phì – BlogAnChoiBlog giải trí về du lịch, làm đẹp, quán ngon dành cho giới trẻ.2022-05-24T00:51:23Zhttps://bloganchoi.com/feed/atom/aozora<![CDATA[7 nguyên nhân tưởng là vô hại nhưng khiến thận của bạn suy yếu mỗi ngày và dễ mắc bệnh thận]]>https://bloganchoi.com/?p=5349352022-05-24T00:51:23Z2022-05-24T00:51:23ZThận là cơ quan phụ trách việc lọc máu và thải các chất độc ra khỏi cơ thể, do đó nếu thận bị tổn hại sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí gây ra nhiều bệnh nguy hiểm. Nhưng bạn có biết rằng một số yếu tố sinh hoạt hằng ngày, từ chế độ ăn cho tới cân nặng cơ thể, chính là nguyên nhân làm cho thận suy yếu một cách âm thầm và dẫn đến bệnh thận? Hãy cùng xem những nguyên nhân và cách khắc phục như thế nào nhé!
Thường xuyên dùng thực phẩm đóng gói đã qua chế biến
Hầu hết thực phẩm đã qua chế biến đều chứa nhiều muối natri, không chỉ có hại cho hệ tim mạch như góp phần làm tăng huyết áp mà còn có thể gây ra các vấn đề về thận.
Thực phẩm đóng gói chế biến sẵn chứa nhiều muối có hại cho thận (Ảnh: Internet).
Khi ăn vào quá nhiều muối, cơ thể buộc phải thải bớt natri ra ngoài thông qua nước tiểu và quá trình này cần có canxi đi cùng. Khi có quá nhiều canxi trong nước tiểu sẽ làm tăng nguy cơ bị sỏi thận. Bản Hướng dẫn chế độ ăn uống của Mỹ khuyến cáo chỉ nên giới hạn lượng muối natri một người bình thường ăn trong 1 ngày là không quá 2.300 miligam, nhưng rất nhiều người trong chúng ta ăn nhiều hơn mức đó, thậm chí gấp đôi.
Khi mua đồ đóng gói, bên cạnh các chất dinh dưỡng chủ yếu như carbs, protein, chất béo và calo, bạn hãy xem bảng thành phần dinh dưỡng để biết lượng natri có trong thực phẩm đó, thường là rất nhiều.
Tình trạng tăng huyết áp không kiểm soát
Huyết áp cao ảnh hưởng tới toàn bộ cơ thể, trong đó có cả thận. Thận có cấu tạo gồm rất nhiều mạch máu để thực hiện chức năng lọc máu. Khi bị tăng huyết áp, áp lực của máu trong các mạch máu lớn và mạch máu nhỏ đều tăng cao có thể dẫn đến làm tổn thương các mạch máu ở thận, thậm chí tạo ra sẹo thận làm giảm chức năng của cơ quan này về lâu dài.
Hút thuốc lá
Thuốc lá tàn phá toàn bộ cơ thể (Ảnh: Internet).
Ung thư phổi không phải là bệnh duy nhất liên quan đến hút thuốc lá. Một nghiên cứu năm 2012 cho thấy rằng bỏ hút thuốc lá ít nhất 16 năm sẽ giảm 40% nguy cơ ung thư biểu mô tế bào thận – dạng ung thư thận phổ biến nhất ở người lớn. Thêm vào đó, thuốc lá có thể làm tổn thương các mạch máu và làm tăng nguy cơ cao huyết áp, từ đó lại làm suy yếu thận hơn nữa.
Ít uống nước
Bạn đã nghe lời khuyên “uống 2 lít nước mỗi ngày để cơ thể khỏe mạnh”? Thực ra bạn có thể bổ sung nước từ các loại đồ ăn và thức uống khác, và không nhất thiết phải đủ 2 lít nước thì thận mới hoạt động tốt. Tuy nhiên nếu uống quá ít nước sẽ thực sự làm hại thận.
Uống đủ nước để thận khỏe mạnh (Ảnh: Internet).
Thiếu nước không chỉ làm cho thận khó thải natri ra ngoài mà còn làm bạn dễ bị hạ huyết áp. Thận là cơ quan rất nhạy cảm với lưu lượng máu được cung cấp đến nó, mà khi cơ thể thiếu nước và hạ huyết áp thì sẽ làm giảm lượng máu đến thận.
Trong điều kiện bình thường, cơ thể chúng ta hiếm khi rơi vào tình trạng thiếu nước trầm trọng đến mức hạ huyết áp. Tuy nhiên nếu bạn tập thể dục ra mồ hôi nhiều hoặc ở ngoài trời vào mùa nóng thì hãy bổ sung đủ nước bằng cách uống nước thường xuyên.
Uống thuốc giảm đau quá nhiều
Những người mắc chứng đau mãn tính phải dùng các loại thuốc giảm đau không cần kê đơn rất thường xuyên, trong đó có các thuốc được gọi là NSAID (thuốc chống viêm không steroid) như ibuprofen và aspirin có tác dụng phụ là làm giảm lượng máu đến thận và gây độc cho thận, có nguy cơ gây ra sẹo thận.
Thuốc giảm đau thông thường có thể gây độc cho thận (Ảnh: Internet).
Điều đó không có nghĩa là bạn phải chịu đau và không được dùng thuốc, nhưng nên hạn chế dùng NSAID quá thường xuyên, thay bằng thuốc khác hoặc các phương pháp giảm đau tự nhiên không dùng thuốc. Đặc biệt đối với những người đã bị tổn thương thận thì nên tránh hoàn toàn NSAID.
Dùng các sản phẩm bổ sung không đảm bảo an toàn
Nhiều sản phẩm bổ sung và thuốc dân gian được quảng cáo là “tự nhiên” nhưng chưa chắc đã tốt cho cơ thể của chúng ta. Có rất nhiều loại thảo dược tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là ảnh hưởng tới thận. Một trong những ví dụ điển hình là chất axit aristolochic có trong các loại cây thuốc dân gian có thể gây ra sẹo thận. Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Mỹ (FDA) cảnh báo người tiêu dùng phải tránh các sản phẩm có ghi thành phần là Aristolochia, Asarum hoặc Bragantia vì chúng có thể chứa chất độc này.
Nên cẩn trọng khi dùng các loại thuốc dân gian (Ảnh: Internet).
Các chuyên gia khuyến cáo rằng: ngoại trử các loại vitamin tổng hợp thông thường, còn lại hãy luôn hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào.
Thừa cân
Thừa cân luôn có hại cho sức khỏe về tất cả mọi mặt, kể cả thận. Thừa cân là một trong những yếu tố khiến bạn tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2, từ đó cũng tăng nguy cơ mắc bệnh thận. Tình trạng rối loạn hormone insulin trong bệnh tiểu đường có thể gây ra viêm và sẹo ở thận. Bệnh tiểu đường cũng làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận và làm suy yếu chức năng lọc máu.
Các bác sĩ khuyên rằng người bệnh tiểu đường nên làm xét nghiệm chức năng thận và xét nghiệm nước tiểu thường xuyên để phát hiện những dấu hiệu tổn thương thận từ giai đoạn sớm, giúp điều trị dễ hơn.
Trên đây là những nguyên nhân rất “bình thường” nhưng có thể âm thầm hủy hoại thận của bạn. Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!
]]>0Ngoc Huyen<![CDATA[3 chế độ ăn giảm cân tại nhà hiệu quả nhất: Keto, IF và Eat Clean]]>https://bloganchoi.com/?p=4441072021-11-11T00:22:05Z2021-11-11T00:22:05ZThừa cân, béo phì từ trước tới nay luôn là vấn đề khiến nhiều người phải quan ngại. Trong thế kỷ 21 khi công nghệ thông tin ngày một phát triển, các chị em đã dần chuyển từ nhịn ăn một cách thiếu khoa học sang những chế độ ăn giảm cân hiệu quả mà vẫn an toàn cho sức khỏe. Ở bài viết dưới đây, mình sẽ giới thiệu thông tin cơ bản về 3 chế độ ăn giảm cân được biết đến và áp dụng nhiều nhất.
1. Chế độ ăn giảm cân cấp tốc Keto – “Keep eating the fat off” (Hãy tiếp tục ăn chất béo)
Khái niệm về Keto
Keto có thể hiểu đơn giản là chế độ ăn giảm cân tại nhà hạn chế lượng tinh bột và khuyến khích nạp chất béo. Nghe có vẻ kì lạ nhưng đúng như vậy!
Keto dựa trên một nguyên tắc cơ bản: Bởi tinh bột là nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể con người, nên khi giảm lượng tinh bột hấp thụ, bạn sẽ khiến cơ thể phải sử dụng chất béo và đốt cháy mỡ để làm nguồn năng lượng chính, từ đó giúp giảm cân một cách hiệu quả nhất.
Chế độ ăn giảm cân Keto khuyến khích nạp chất béo (Nguồn: Internet).
Ưu điểm
Chế độ ăn giảm cân Keto làm giảm mức insulin, giúp bạn dễ dàng sử dụng lượng mỡ thừa dự trữ trong cơ thể đốt cháy thành năng lượng, nhờ đó giảm cân một cách nhanh chóng.
So với những chế độ ăn khác, bạn có thể giảm cân cấp tốc đáng kể khi áp dụng Keto mà không cần phải nghiêm khắc tính lượng calo. Một điểm mạnh nữa của Keto là bạn sẽ ít cảm thấy đói hơn.
Chế độ ăn giảm cân này đồng thời có những tác động tích cực khác đối với sức khỏe, chẳng hạn như giúp giảm lượng đường trong máu, giảm nguy cơ mắc bệnh béo phì, ung thư, bệnh tim mạch, Alzheimer, Parkinson,…
Chế độ ăn Keto giảm cân (Ảnh: Internet).
Phân loại
Keto gồm có 4 chế độ chính:
Chế độ Keto tiêu chuẩn: Đây là chế độ rất hạn chế tinh bột, vừa phải lượng protein và nhiều chất béo. Khẩu phần ăn gồm 70% chất béo, 20% protein và 10% tinh bột.
Chế độ Keto xoay vòng: Chế độ này có thể hiểu là sau một thời gian giảm lượng tinh bột, bạn sẽ có thời gian được ăn lại bình thường. Ví dụ 5 ngày ăn ít tinh bột theo Keto và 2 ngày ăn tinh bột bình thường.
Chế độ Keto theo mục tiêu: Chế độ này cho phép bạn nạp thêm tinh bột xung quanh thời gian tập luyện.
Chế độ Keto nhiều protein: Gần giống với Keto tiêu chuẩn, nhưng trong thực đơn hàng ngày sẽ có nhiều lượng protein hơn, thông thường khẩu phần sẽ là 60% chất béo, 35% protein và 5% tinh bột.
Nên và không nên ăn gì trong chế độ ăn giảm cân Keto (Ảnh: Ngoc Huyen).
Nhược điểm
Như đã nói ở trên, do cơ thể chúng ta lấy tinh bột làm nguồn năng lượng chính nên khi bước vào chế độ ăn giảm cân Keto nếu cắt giảm lượng tinh bột một cách khắt khe thì cơ thể sẽ cần thời gian để thích ứng và làm quen.
Bởi vậy trong thời gian đầu cơ thể sẽ gặp tình trạng mệt mỏi, uể oải, thiếu năng lượng, thiếu sức sống, chức năng não bộ và trí óc cũng trở nên trì trệ, kém nhạy bén và việc duy trì tập luyện cũng trở nên khó khăn hơn. Cơ thể khi chưa quen chế độ Keto sẽ thường xuyên thấy đói, một số người khó thích nghi có thể gặp vấn đề về giấc ngủ và hệ tiêu hóa, cảm thấy buồn nôn.
Đối với phương pháp này, bạn nên tìm hiểu kĩ trước khi lựa chọn bởi khả năng cao sẽ bị tăng cân trở lại khi ngưng một cách đột ngột và thiếu khoa học.
Để giảm những tác động tiêu cực, hãy bắt đầu từ Keto theo chu kì hoặc theo mục tiêu trước khi bắt đầu chế độ Keto tiêu chuẩn. Cách này sẽ giúp cơ thể bạn tập quen dần với việc đốt chất béo làm năng lượng trước khi loại bỏ hầu hết lượng tinh bột nạp vào cơ thể.
Tìm hiểu về chế độ ăn giảm cân Keto qua video sau:
2. Chế độ ăn kiêng giảm cân tại nhà Intermittent Fasting (IF) – Nhịn ăn gián đoạn
Khái niệm về IF
Nếu như chế độ Keto tập trung vào thứ gì nên ăn, thì Intermittent Fasting lại nhấn mạnh vào khi nào nên ăn. Như tên gọi của nó, “chế độ nhịn ăn gián đoạn” IF có nghĩa bạn sẽ được ăn trong một khoảng thời gian nhất định, trong khoảng thời gian còn lại không ăn thêm bất cứ thứ gì ngoài những thức uống không calo (nước lọc, trà, cà phê đen).
Khoảng thời gian không được nạp thêm thức ăn, cơ thể sẽ bắt đầu đốt cháy chất béo và mỡ thừa làm nguồn năng lượng duy trì hoạt động, từ đó IF giúp ích cho quá trình giảm cân cấp tốc một cách hiệu quả nhất.
Chế độ ăn giảm cân IF sẽ giới hạn thời gian ăn uống mỗi ngày (Nguồn: Internet).
Ưu điểm
Một ích lợi hiển nhiên nhất của chế độ ăn giảm cân IF là giảm lượng mỡ thừa. Bạn thậm chí có thể ăn bất cứ thứ gì mình thích nhưng với liều lượng vừa phải mà không lo tăng cân nếu áp dụng phương pháp này. Nhiều người sau khi ăn tiệc hay có những bữa “cheat” to thường áp dụng IF để tránh tăng cân hoặc giữ nguyên vóc dáng.
Bên cạnh đó, phương pháp nhịn ăn gián đoạn còn mang đến nhiều cải thiện đối với sức khỏe, ví dụ như giảm lượng insulin trong máu, giảm lượng cholesterol, cải thiện tình trạng béo phì loại 2, nâng cao sức khỏe tinh thần và khả năng tập trung cao độ,…
Phân loại
Có nhiều khung giờ có thể áp dụng khi lựa chọn nhịn ăn gián đoạn, nhưng cố gắng duy trì khung giờ ăn và nhịn cố định mỗi ngày để cơ thể tập quen dần và quá trình đốt mỡ diễn ra hiệu quả hơn:
IF 16:8: nhịn 16 tiếng, ăn 8 tiếng. Bạn có thể ăn tất cả các bữa trong 8 tiếng bất kì mà bạn chọn.
IF 20:4: nhịn 20 tiếng, ăn 4 tiếng.
IF 23:1: nhịn 23 tiếng, ăn 1 tiếng. Tuy nhiên trong bữa ăn này, hãy đảm bảo bạn ăn đủ chất và đủ calo cho hoạt động cả ngày nhé!
Ngoài ra còn những chế độ IF có thời gian nhịn lâu hơn như ăn uống bình thường trong 5 ngày và 2 ngày còn lại chỉ ăn 500 calo mỗi ngày, tuy nhiên những phương pháp này bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng.
Một mẹo nhỏ là hãy bắt đầu từ IF 16:8 trước, và tăng dần lên khi cơ thể quen dần bạn nhé!
Cách thực hiện chế độ IF giúp bạn giảm cân hiệu quả (Ảnh: Ngoc Huyen).
Nhược điểm
Mỗi phương pháp giảm cân đều có mặt bất lợi của nó, và đối với IF, một trong những điểm trừ lớn nhất là cảm giác đói. Nhất là trong thời gian đầu nhiều người không quen với việc nhịn ăn gián đoạn trong một khoảng thời gian cố định, dẫn đến cảm giác thèm ăn và khả năng cao sẽ phá hỏng quá trình này.
Bỏ bữa cũng có thể dẫn đến đau đầu, chóng mặt, nếu áp dụng một cách thiếu khoa học sẽ dẫn đến rối loạn ăn uống. Ngoài ra bạn có thể bị táo bón khi áp dụng IF, điều này là hết sức bình thường đối với tất cả các chế độ ăn giảm cân bởi ăn ít sẽ dẫn đến quá trình đào thải cũng ít hơn. Vậy nên hãy đảm bảo uống đủ nước và ăn thật nhiều rau xanh trong mỗi bữa ăn của mình.
Bạn hãy xem video dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về chế độ ăn giảm cân Intermittent Fasting nhé!
3. Chế độ ăn giảm cân tại nhà Eat Clean
Phương pháp cuối cùng BlogAnChoi đề cập tới là Eat Clean – một lối sống lành mạnh. Đây cũng chính là phương pháp mình khuyến khích mọi người áp dụng nhất.
Chế độ ăn lành mạnh chuyển sang sử dụng những thực phẩm an toàn cho sức khỏe (Nguồn: Internet).
Khái niệm về Eat Clean
Eat Clean hoàn toàn có thể hiểu là “ăn sạch”, nguyên tắc chủ yếu là tối giản hóa những bước nấu ăn của mình để thức ăn giữ được tốt nhất những chất dinh dưỡng nguyên bản. Nghe rất dễ dàng phải không nào? Và dưới đây là những nguyên tắc mọi người có thể tuân theo để bắt đầu lựa chọn lối sống Eat Clean lành mạnh nhất có thể:
Hãy tự nấu ăn mỗi khi rảnh rỗi để biết rõ thành phần dinh dưỡng và quản lí lượng calories nạp vào cơ thể, hạn chế ăn hàng và ưu tiên đồ ăn nhà làm.
Học cách đọc bảng thành phần dinh dưỡng: Với những người mới tập Eat Clean, việc tự chuẩn bị nguyên liệu nấu ăn là vô cùng cần thiết, bởi vậy bạn nên học cách đọc bảng thành phần dinh dưỡng để biết cái gì nên ăn và cái gì không. Bạn sẽ sốc khi phát hiện ra thành phần dinh dưỡng của một gói bim bim, một cái kẹo nhỏ, hay một gói bánh ngọt đó!
Hạn chế đồ ăn liền, ăn vặt, đồ ăn nhanh, chế biến sẵn: Đồ ăn vặt thường chứa nhiều đường và muối, ít khoáng chất và dinh dưỡng, nhưng lại nhiều chất béo (chất béo chuyển hóa và chất béo bão hòa) và rất nhiều calories.
Cố gắng chia bữa ăn thật khoa học: hãy chia 30-50% bữa ăn cho tinh bột, 25-35% cho protein và 25-35% cho chất béo. Ngoài ra hãy ăn thật nhiều rau xanh nhất có thể, và chia thành nhiều bữa trong ngày bạn nhé!
Eat Clean là chế độ ăn giảm cân ưu tiên đồ luộc và hấp thay vì chiên, rán hay kho,..
Hạn chế thêm đường, muối và chất béo khi nêm nếm đồ ăn, cố gắng chuyển sang những nguồn tinh bột “tốt” như ngũ cốc nguyên cám, yến mạch, khoai,…
Những nguyên tắc cơ bản khi Eat Clean (Ảnh: Ngoc Huyen).
Ưu điểm
Eat Clean thực chất không yêu cầu mọi người phải quá cứng nhắc tuân thủ và khắt khe với bản thân. Phương pháp Eat Clean không như những chế độ ăn giảm cân khác dựa trên nguyên tắc nhịn ăn, mà đây là lối sống giúp mọi người ăn khỏe hơn, lành mạnh hơn.
Thậm chí trái với chế độ Intermittent Fasting, Eat Clean khuyến khích mọi người chia nhỏ bữa ăn và ăn nhiều lần trong ngày, bởi vậy mà hầu như chúng ta sẽ không bị đói khi áp dụng phương pháp này.
Một điểm mạnh nữa của Eat Clean là bạn sẽ giảm cân một cách an toàn, lành mạnh và ít khả năng bị tăng cân trở lại sau vài ngày ăn uống thiếu điều độ.
Ngoài ra Eat Clean giúp cải thiện tinh thần, mang lại tâm trạng tốt và cơ thể khỏe mạnh hơn, cải thiện hệ miễn dịch và khả năng tập trung, cải thiện giấc ngủ, giúp làm đẹp da, tăng khả năng hồi phục sau tập luyện, giảm nghiện đồ ngọt, đồng thời vẫn mang đến kết quả giảm cân đáng kể.
Nhược điểm
So với chế độ ăn giảm cân IF và Keto thì Eat Clean chỉ có một điểm hạn chế hơn, đó là bạn sẽ mất nhiều thời gian để thấy số cân nặng của mình giảm xuống.
Thực chất, khi bắt đầu quá trình giảm cân bạn nên xác định rõ đâu là giảm mỡ, đâu là giảm cân, và giảm mỡ là một quá trình yêu cầu sự kiên trì. Eat Clean giúp bạn giảm được lượng mỡ đáng kể một cách lành mạnh nhưng sẽ tốn nhiều thời gian hơn. Bởi vậy khi áp dụng Eat Clean nhất định phải kiên trì để đạt được kết quả tốt nhất bạn nhé!
Hiểu thêm về nguyên tắc Eat Clean qua video dưới đây:
Một số bài viết tương tự về 3 chế độ ăn giảm cân bạn có thể tham khảo:
Ở bài viết này, mình đã giới thiệu đến mọi người những thông tin cơ bản nhất của 3 chế độ ăn giảm cân Keto, Intermittent fasting và Eat clean. Trước khi lựa chọn bất cứ chế độ ăn uống nào để áp dụng cho quá trình giảm cân, bạn nên tìm hiểu kĩ lưỡng về ích lợi và bất lợi cũng như những nguyên tắc cơ bản để tuân theo, từ đó giảm cân một cách lành mạnh và hiệu quả nhất nhé!
Chúc bạn sớm có được vóc dáng mà mình mơ ước. Ghé chuyên mục Giảm Cân của BlogAnChoi để tìm thêm nhiều bài viết hay hơn nữa nha!
]]>0aozora<![CDATA[Chỉ số khối cơ thể (BMI) có thật sự dự đoán chính xác về sức khỏe của mỗi người không?]]>https://bloganchoi.com/?p=4240912021-09-16T11:17:19Z2021-09-16T11:17:19ZChỉ số khối cơ thể (BMI) là một trong những công cụ đánh giá sức khỏe phổ biến nhất trên thế giới và được xem là tiêu chuẩn ở hầu hết các cơ sở y tế hiện nay. Nhưng liệu nó có thật sự chính xác và đáng tin cậy?
Mặc dù đã được sử dụng suốt hàng chục năm qua với vai trò là thước đo sức khỏe của cơ thể, nhưng BMI cũng bị nhiều chuyên gia nghi ngờ vì cách tính của nó đã đơn giản hóa bản chất của sức khỏe, thậm chí trong nhiều trường hợp có thể dẫn đến sai lầm.
Những người muốn giảm cân chắc chắn phải quan tâm tới BMI (Ảnh: Internet).
Trên thực tế, nhiều chuyên gia tuyên bố rằng BMI đã lỗi thời, không chính xác và không nên tiếp tục sử dụng trong các cơ sở y tế hay thể dục thể thao.
Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu tất cả những điều cần biết về BMI, lịch sử ra đời của nó, liệu nó có phải là chỉ số dự đoán chính xác về sức khỏe hay không, và có những công cụ nào chính xác hơn để thay thế.
BMI là gì?
BMI là viết tắt của “chỉ số khối cơ thể” (body mass index). Khái niệm này được đưa ra vào năm 1832 bởi nhà toán học người Bỉ Lambert Adolphe Jacques Quetelet. Ông đã xây dựng thang đo để tính nhanh tình trạng thừa cân béo phì của cộng đồng nhằm giúp các cơ quan nhà nước tính toán phân bổ nguồn lực y tế và tài chính một cách hợp lý.
BMI dùng để đánh giá thừa cân béo phì (Ảnh: Internet).
Điều đáng chú ý là chính Quetelet đã nói rằng không nên áp dụng BMI lên từng cá nhân đơn lẻ, mà thực ra nó là công cụ để đánh giá chung về sức khỏe tổng thể của một nhóm người. Tuy nhiên hiện nay BMI lại được sử dụng rộng rãi để đánh giá sức khỏe của cá nhân.
Cách tính chỉ số này rất đơn giản: lấy cân nặng của một người (theo kg) chia cho chiều cao của người đó (theo mét) bình phương:
BMI = cân nặng / (chiều cao x chiều cao)
Cách tính chỉ số BMI (Ảnh: Internet).
Ở nhiều nước sử dụng đơn vị đo khác, BMI có thể được tính bằng cách lấy trọng lượng theo pound chia cho chiều cao theo inch bình phương, tất cả nhân với 703:
BMI = (cân nặng / (chiều cao x chiều cao)) x 703
Hiện nay có rất nhiều ứng dụng và trang web tính BMI tự động, chỉ cần nhập chiều cao và cân nặng vào là sẽ nhận được kết quả trong chớp mắt.
Sau khi tính toán, kết quả sẽ được đối chiếu với thang đo BMI chuẩn để xác định xem cân nặng của người đó có “bình thường” hay không. Từ đánh giá đó, bác sĩ hoặc người chăm sóc sức khỏe có thể tư vấn thay đổi lối sống hoặc thăm khám kỹ hơn nếu phát hiện cân nặng “không bình thường”.
Một số quốc gia và khu vực trên thế giới đã áp dụng BMI để nghiên cứu tình trạng sức khỏe trong dân số của mình. Ví dụ, mức BMI ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch của người châu Á được tính thấp hơn so với những chủng tộc khác.
BMI cho phép đánh giá nhanh về sức khỏe của một người dựa trên cân nặng so với chiều cao, nhưng không tính đến các yếu tố khác cũng quan trọng như độ tuổi, giới tính, chủng tộc, di truyền, lượng mỡ, lượng cơ và mật độ xương của cơ thể.
Phân loại BMI theo WHO (Ảnh: Internet).
Tóm lại: Chỉ số khối cơ thể (BMI) là công cụ ước tính lượng mỡ trong cơ thể dựa theo chiều cao và cân nặng. BMI từ 18,5 đến 24,9 được coi là “bình thường” với ít nguy cơ cho sức khỏe, nếu cao hơn hoặc thấp hơn thì đều có nguy cơ mắc các vấn đề do thừa cân béo phì.
BMI có phải là công cụ tốt để đánh giá sức khỏe không?
Mặc dù có những lo ngại rằng BMI không nói lên được một người có thực sự khỏe mạnh hay không, nhưng hầu hết các nghiên cứu đã xác nhận nguy cơ mắc bệnh mãn tính và tử vong sớm tăng lên khi BMI thấp dưới 18,5 (nhóm “nhẹ cân”) hoặc trên 30,0 (nhóm “béo phì”).
Ví dụ, một nghiên cứu năm 2017 với 103.218 trường hợp tử vong cho thấy những người có BMI từ 30,0 trở lên có nguy cơ tử vong cao hơn 1,5–2,7 lần sau 30 năm theo dõi.
BMI giúp đánh giá nguy cơ mắc bệnh do thừa cân béo phì (Ảnh: Internet).
Một nghiên cứu khác cho thấy những người thuộc nhóm BMI “béo phì” có nguy cơ mắc bệnh tim và tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 20% so với nhóm BMI “bình thường”.
Các nhà khoa học cũng phát hiện ra rằng những người thuộc nhóm “thiếu cân” hoặc “béo phì nghiêm trọng” và “cực kỳ béo phì” có tuổi thọ ngắn hơn nhóm BMI “bình thường” trung bình là 6,7 năm và 3,7 năm.
Các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng khi BMI vượt quá 30,0 sẽ bắt đầu làm tăng đáng kể nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe mãn tính, chẳng hạn như tiểu đường tuýp 2, bệnh tim, khó thở, bệnh thận, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và các vấn đề về vận động. Đồng thời BMI giảm 5-10% có liên quan đến giảm tỷ lệ hội chứng chuyển hóa, bệnh tim và tiểu đường tuýp 2.
Thừa cân béo phì gây ra nhiều hậu quả xấu cho cơ thể (Ảnh: Internet).
Những bằng chứng đó cho thấy các chuyên gia y tế có thể sử dụng BMI để dự đoán tổng quát về sức khỏe của một cá nhân. Tuy nhiên không nên coi đó là công cụ chẩn đoán duy nhất.
Tóm lại: Mặc dù BMI bị nghi ngờ vì đơn giản hóa quá mức nhưng hầu hết các nghiên cứu đều cho thấy nó có khả năng dự đoán nguy cơ mắc bệnh mãn tính của một người, đặc biệt là nguy cơ tử vong sớm và hội chứng chuyển hóa.
Khuyết điểm của BMI
Mặc dù có bằng chứng rằng BMI thấp (dưới 18,5) và cao (từ 30 trở lên) làm tăng nguy cơ cho sức khỏe, nhưng có rất nhiều “điểm trừ” khi sử dụng nó trong thực tế.
BMI không xem xét các yếu tố sức khỏe khác
BMI chỉ cho biết cân nặng của một người có “bình thường” hay không mà không xét đến bối cảnh chung về độ tuổi, giới tính, di truyền, lối sống, tiền sử bệnh tật và các yếu tố khác.
Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe (Ảnh: Internet).
Nếu chỉ dựa vào một mình BMI, bác sĩ có thể bỏ quên mất các chỉ số quan trọng khác như cholesterol, lượng đường trong máu, nhịp tim, huyết áp, v.v. dẫn đến đánh giá sai lầm về sức khỏe thực sự của người bệnh.
Hơn nữa, nam giới và phụ nữ có cấu trúc cơ thể khác nhau – nam có nhiều cơ hơn và ít mỡ hơn so với nữ – nhưng BMI lại sử dụng cùng một công thức tính cho cả hai giới. Ngoài ra khi con người già đi thì cơ thể sẽ tăng mỡ và giảm cơ một cách tự nhiên. Nhiều nghiên cứu đã phát hiện rằng BMI cao hơn (từ 23,0 đến 29,9) ở người lớn tuổi là yếu tố bảo vệ khỏi tử vong sớm và bệnh tật.
Cuối cùng, BMI bỏ qua các khía cạnh khác như sức khỏe tinh thần và các yếu tố xã hội phức tạp, chẳng hạn như mức thu nhập, khả năng tiếp cận thực phẩm tốt, hay kỹ năng và kiến thức của mỗi người về thực phẩm và môi trường sống.
Mỗi độ tuổi và giới tính nên có thang đo BMI riêng (Ảnh: Internet).
BMI không quan tâm đến bản chất của cân nặng
Một kilôgam cơ tất nhiên nặng bằng một kilôgam mỡ, nhưng cơ bắp có mật độ dày hơn và ít làm tăng kích thước cơ thể hơn. Kết quả là một người có thể trông rất gầy nhưng có nhiều cơ và cân nặng lớn hơn so với chiều cao. Ví dụ một người nặng 97 kg và cao 1,75 m có chỉ số BMI là 29,5 sẽ được phân loại là “thừa cân”.
Hai người có cùng chiều cao và cân nặng trên thực tế có thể hoàn toàn khác nhau về mặt sức khỏe. Một người có thể là vận động viên thể hình với cơ bắp đồ sộ, trong khi người kia lại mập và nặng vì mỡ nhiều hơn.
Hai người có BMI giống nhau nhưng cơ thể hoàn toàn khác nhau (Ảnh: Internet).
Nếu chỉ tính một mình BMI thì có thể phân loại sai một người là “thừa cân” hoặc “béo phì” mặc dù họ rất ít mỡ. Do đó điều quan trọng là phải xem xét khối lượng cơ, mỡ và xương của mỗi người chứ không chỉ cân nặng đơn thuần.
BMI không nói lên sự phân bố mỡ trong cơ thể
Mặc dù BMI càng cao thì càng có liên quan với sức khỏe kém, nhưng vị trí của mỡ trên cơ thể cũng ảnh hưởng rất nhiều.
Những người tích mỡ quanh vùng bụng – được gọi là kiểu cơ thể “hình quả táo” – có nguy cơ mắc bệnh mãn tính cao hơn những người tích mỡ ở hông, mông và đùi – được gọi là kiểu cơ thể “hình quả lê”.
Cơ thể kiểu quả táo và quả lê (Ảnh: Internet).
Trong một bản đánh giá tổng quan 72 nghiên cứu, các nhà khoa học phát hiện ra rằng những người kiểu quả táo có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn đáng kể, trong khi những người kiểu quả lê có nguy cơ thấp hơn. Các tác giả nhấn mạnh rằng BMI không tính đến sự phân bố mỡ trên cơ thể, do đó có thể phân loại nhầm một người là không khỏe mạnh hoặc có nguy cơ mắc bệnh.
BMI có thể dẫn đến định kiến về cân nặng
Các bác sĩ phải đưa ra quyết định tốt nhất cho người bệnh dựa trên BMI và các yếu tố khác đặc trưng cho từng trường hợp. Nếu chỉ sử dụng một mình BMI để đánh giá có thể dẫn đến sai lầm và ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh.
Có rất nhiều thông tin cần cân nhắc ngoài BMI (Ảnh: Internet).
Nhiều người có BMI cao nói rằng bác sĩ của họ chỉ tập trung vào chỉ số này, ngay cả khi họ đến khám vì một vấn đề khác. Trên thực tế, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng BMI của một người càng cao thì họ càng ít đi khám sức khỏe định kỳ do sợ bị đánh giá hoặc do cảm giác tiêu cực từ những lần trước, có thể dẫn đến chẩn đoán muộn và điều trị kém hiệu quả.
BMI có thể không phù hợp ở một số nhóm người
Mặc dù được sử dụng rộng rãi ở tất cả người lớn nhưng BMI có thể không phản ánh chính xác sức khỏe của một số nhóm chủng tộc nhất định. Ví dụ, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng người gốc Á có nguy cơ mắc bệnh mãn tính cao hơn ở mức BMI thấp hơn so với người da trắng.
Trên thực tế, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra các hướng dẫn BMI riêng cho châu Á – Thái Bình Dương, trong đó có mức BMI thay thế cho khu vực này. Nhiều nghiên cứu đã xác nhận mức thay thế này giúp đánh giá sức khỏe của người châu Á tốt hơn.
Thang đo BMI dành riêng cho người châu Á (Ảnh: Internet).
Ngoài ra người da đen cũng có thể bị xếp vào nhóm thừa cân mặc dù có ít mỡ và nhiều cơ hơn, kết quả là nguy cơ mắc bệnh mãn tính của họ có thể ứng với mức BMI cao hơn so với các chủng tộc khác, đặc biệt là ở phụ nữ da đen.
Trên thực tế, một nghiên cứu năm 2011 cho thấy phụ nữ da đen được coi là khỏe mạnh về mặt trao đổi chất ở mức BMI cao hơn 3,0 so với những người không phải da đen. Điều này càng khiến cho chỉ số BMI kém chính xác khi áp dụng với các nhóm chủng tộc khác nhau.
Tóm lại: BMI chỉ đánh giá sức khỏe của một người theo cân nặng và chiều cao, trong khi các yếu tố khác như tuổi, giới tính, chủng tộc, cấu trúc cơ thể, tiền sử bệnh tật, v.v. cũng có thể ảnh hưởng đến cân nặng và tình trạng sức khỏe.
Có các lựa chọn thay thế tốt hơn BMI hay không?
Có nhiều cách khác để đánh giá cân nặng ngoài BMI (Ảnh: Internet).
Mặc dù có nhiều khuyết điểm nhưng chỉ số BMI vẫn được sử dụng như một công cụ đánh giá chủ yếu vì tính tiện lợi, nhanh gọn và có thể áp dụng được trong tất cả các cơ sở y tế chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên cũng có nhiều chỉ số khác thay thế cho BMI có thể đánh giá sức khỏe toàn diện hơn – mặc dù tất cả chúng đều có ưu và nhược điểm riêng.
Chu vi vòng eo
Vòng bụng lớn cho thấy lượng mỡ tập trung ở vùng bụng nhiều hơn, có liên quan với nguy cơ mắc bệnh mãn tính cao hơn. Mức giới hạn cụ thể là 35 inch (85 cm) ở nữ hoặc 40 inch (101,6 cm) ở nam.
Vòng eo là phép đo đơn giản nhất (Ảnh: Internet).
Ưu điểm
Dễ đo, chỉ cần có thước dây.
Nhược điểm
Không tính đến các kiểu cơ thể khác nhau (như dạng “táo” so với dạng “lê”) và cấu trúc cơ thể (như khối lượng cơ và xương).
Tỷ lệ eo trên hông
Tỷ lệ vòng eo chia vòng hông lớn hơn 0,80 ở nữ và lớn hơn 0,95 ở nam cho thấy lượng mỡ tập trung nhiều ở bụng và có liên quan với nguy cơ mắc bệnh tim, bệnh mãn tính cao hơn.
Tỷ lệ eo trên hông cũng rất phổ biến (Ảnh: Internet).
Ưu điểm
Dễ đo, chỉ cần thước dây và máy tính.
Nhược điểm
Không tính đến các kiểu cơ thể khác nhau (như hình quả táo so với hình quả lê) và cấu trúc cơ thể (như khối lượng cơ và xương).
Tỷ lệ mỡ trong cơ thể
Là tỷ lệ phần trăm lượng mỡ trong cơ thể của một người.
Tỷ lệ mỡ cơ thể không dễ tính đối với đa số mọi người (Ảnh: Internet).
Ưu điểm
Phân biệt rõ cân nặng do mỡ và cân nặng không do mỡ, đánh giá nguy cơ sức khỏe chính xác hơn so với BMI
Nhược điểm
Các công cụ đơn giản như đo nếp gấp da, máy phân tích trở kháng điện sinh học di động, cân tại nhà, v.v. có độ sai sót cao. Trong khi đó các công cụ chính xác hơn lại đắt tiền và khó kiếm (như đo hấp thụ tia X năng lượng kép, cân dưới nước, BodPod, v.v.)
Xét nghiệm
Các phép đo trong phòng thí nghiệm như xét nghiệm máu và các chỉ số quan trọng khác có thể cho thấy nguy cơ mắc bệnh mãn tính (ví dụ: huyết áp, nhịp tim, cholesterol, đường huyết, tình trạng viêm).
Một mẫu máu có thể làm được rất nhiều xét nghiệm khác nhau (Ảnh: Internet).
Ưu điểm
Đánh giá chi tiết hơn về sự trao đổi chất trong cơ thể, không chỉ dựa vào lượng mỡ để làm thước đo.
Nhược điểm
Một chỉ số xét nghiệm đơn lẻ không đủ để chẩn đoán hoặc dự báo nguy cơ sức khỏe, mà phải kết hợp nhiều chỉ số.
Bất kể dùng công cụ gì để đánh giá, điều quan trọng đối với các nhân viên chăm sóc sức khỏe là không nên chỉ dựa vào một phép đo. Ví dụ: tính BMI cùng với vòng eo và nếu cần thiết thì có thể làm thêm xét nghiệm máu. Phải xem người bệnh như một cơ thể hoàn chỉnh và riêng biệt để chăm sóc sức khỏe toàn diện cho họ về thể chất, tinh thần và cảm xúc.
Tổng kết
Chỉ số khối cơ thể (BMI) là công cụ đánh giá sức khỏe bằng cách ước tính lượng mỡ cơ thể và nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe. Chỉ số quá cao hoặc quá thấp đều có liên quan với sức khỏe kém.
Tuy hữu dụng nhưng BMI không tính đến các khía cạnh khác của sức khỏe. Sử dụng nó như một công cụ duy nhất để dự đoán sức khỏe cũng tạo ra định kiến về cân nặng và bất bình đẳng về sức khỏe.
BMI có thể là phép đo rất hữu ích cho người mới bắt đầu, nhưng không nên xem nó là phép đo duy nhất để đánh giá sức khỏe.
Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:
