Mặc dù chúng ta có xu hướng tập trung vào các khía cạnh sức khỏe tâm thần của nó nhưng stress được thúc đẩy bởi những thay đổi sinh lý tiềm ẩn. Những thay đổi này là một phần trong sự tồn tại của chúng ta:

Khi cơ thể cảm nhận được mối đe dọa tức thời (tác nhân gây căng thẳng), hệ thần kinh sẽ kích hoạt phản ứng chống lại các tổn thương do các tác nhân này gây ra.

Điều này kích hoạt não giải phóng các hormone adrenaline và cortisol giúp tăng tốc độ nhịp tim, nhịp thở, thời gian phản ứng và co cơ để cơ thể có thể vượt qua hoặc thoát khỏi tác nhân gây stress này.

Khi tác nhân gây căng thẳng không còn, cơ thể sẽ từ từ trở lại bình thường, nhịp thở và nhịp tim chậm lại và cơ bắp từ từ thư giãn.

Phản ứng bảo vệ này được thiết kế trong những khoảng thời gian ngắn, tác dụng tức thời, do đó nếu căng thẳng kéo dài sẽ gây hại cho cơ thể. Điều này có nghĩa là ngoài tác động đến cách chúng ta suy nghĩ và cảm nhận, căng thẳng và lo lắng cũng ảnh hưởng đến thể chất và sức khỏe tổng thể của chúng ta.

Bài viết sẽ giúp bạn có được cái nhìn rõ ràng hơn về stress đối với cơ thể.

1. Bị táo bón hoặc tiêu chảy

Phản ứng căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến tốc độ di chuyển của thức ăn trong cơ thể, vì vậy không có gì lạ khi bạn bị táo bón hoặc tiêu chảy khi căng thẳng hoặc lo lắng. Những người có tình trạng như hội chứng ruột kích thích có thể đặc biệt dễ bị bùng phát khi căng thẳng.

Hội chứng ruột kích thích là rối loạn chức năng ruột tái đi tái lại nhiều lần mà không tìm ra nguyên nhân. Ở Việt Nam thường gọi là: viêm đại tràng mãn tính, viêm đại tràng co thắt, viêm đại tràng chức năng.

2. Bạn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn

Căng thẳng làm giảm số lượng tế bào bạch cầu (bạch cầu có tác dụng chống viêm nhiễm trùng), nhưng nó cũng góp phần vào phản ứng viêm mức độ thấp do cortisol tăng cao. Viêm là một phản ứng miễn dịch, những loại này không phải là phản ứng tốt vì nó gây ra tình trạng quá tải của hệ thống miễn dịch, khiến hệ miễn dịch không làm việc hết khả năng. Nhìn chung, hệ thống miễn dịch bị suy yếu, khiến bạn dễ bị cảm lạnh hoặc nhiễm vi rút hơn.

3. Khiến bạn trở nên “già đi”

Bạn chắc chắn đã từng nghe điều này và khoa học đã chứng minh nó là sự thật. Hoạt động của hệ thần kinh giao cảm ảnh hưởng trực tiếp đến tóc do có các đầu mút thần kinh giao cảm trong mỗi nang lông. Khi bị căng thẳng, các đầu dây thần kinh này giải phóng norepinephrine, chất này khiến các tế bào sắc tố rời khỏi nang tóc. Nếu không có sắc tố, tóc chuyển sang màu xám hoặc trắng.

4. Huyết áp cao

Khi phản ứng căng thẳng của cơ thể được kích hoạt, tim đập nhanh hơn và khó lưu thông oxy hơn. Đây là một điều tốt khi nó giúp bạn đối phó với một tác nhân gây căng thẳng trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, điều này bắt đầu ảnh hưởng đến tim và mạch máu khi căng thẳng kéo dài, dẫn đến huyết áp cao và thậm chí có khả năng gây đau tim và làm trầm trọng hơn với những người có tiền sử tim mạch.

5. Thay đổi sự thèm ăn

Những thay đổi đối với sự thèm ăn thường đi theo cách này hay cách khác. Một số người cảm thấy mất cảm giác thèm ăn khi bị căng thẳng mãn tính và các hormone có thể đóng một vai trò trong việc giảm cảm giác thèm ăn hoặc thậm chí gây ra cảm giác buồn nôn. Những người khác nhận thấy họ ăn nhiều hơn. Điều này là do nồng độ cortisol cao hơn làm tăng cảm giác thèm ăn và đói. Nhưng đừng để những cảm giác này khiến bạn ăn những thực phẩm không lành mạnh.

6. Làm tăng sự kháng insulin

Cortisol có tác dụng làm tăng lượng glucose trong máu để tạo ra năng lượng giúp bạn tập trung do đó ức chế tác dụng hạ đường huyết của insulin. Điều này chỉ có ích trong thời gian ngắn, nhưng nếu kéo dài sẽ dẫn đến lượng glucose trong máu cao và kháng insulin, tăng cân và thay đổi trao đổi chất và có thể dẫn đến khởi phát bệnh tiểu đường loại 2. Trên thực tế, một đánh giá khoa học năm 2010 cho rằng những người bị trầm cảm, lo lắng và căng thẳng có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn.

7. Tăng nguy cơ vô sinh

Căng thẳng và lo lắng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản ở cả nam và nữ giới. Phản ứng căng thẳng kéo dài dẫn đến giảm nồng độ testosterone ở nam giới, giảm số lượng và chất lượng tinh trùng. Ở phụ nữ, căng thẳng liên tục có thể dẫn đến bất thường trong chu kỳ kinh nguyệt và có thể góp phần gây vô sinh. Một bài báo năm 2018 kết luận rằng liệu pháp nhận thức có thể giúp giảm căng thẳng và lo lắng ở phụ nữ đang điều trị để mang thai và có thể làm tăng đáng kể số lần mang thai.

Vậy có thể làm những gì để thoát khỏi stress?

Cởi mở và nói ra các vấn đề với bác sĩ có thể giúp bạn xác định nguồn gốc gây căng thẳng trong cuộc sống và lập chiến lược để điều trị. Hãy chia sẻ mọi cảm xúc với bạn bè và người thân và những thứ xảy ra trong cuộc sống khiến bạn thấy không thoải mái.

Tránh xa những nguồn khiến bạn không vui như việc so sánh bản thân với ai đó thành công hơn bạn, hay tự trách móc mặc cảm về bản thân. Giấc ngủ cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát căng thẳng, vì vậy hãy cố gắng đi ngủ sớm hơn và áp dụng một số phương pháp giúp bạn ngủ ngon hơn. Và, cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, hãy xem chế độ ăn uống của bạn – một số loại thực phẩm có xu hướng làm tăng căng thẳng, trong khi những loại khác giúp làm dịu nó.

Stress là không thể tránh khỏi nhưng hãy chọn cách thông minh để đối mặt và vượt qua chúng.

Hãy thường ghé chuyên mục Sức khỏe của BlogAnChoi để có thêm nhiều kiến thức bổ ích cho bản thân và người thân nhé!

Một số bài viết liên quan:

• 3 thói quen lành mạnh cực kỳ đơn giản có thể cải thiện tâm trạng và giúp bạn luôn luôn vui khỏe!
• 5 tuyệt chiêu giảm stress sau sinh giúp mẹ bầu không còn mệt mỏi
• Bỏ túi những bí kíp giúp bạn giảm stress hiệu quả và sống khỏe mỗi ngày!

Stress là gì?

Stress là một phản ứng tự nhiên của cơ thể đối với những trải nghiệm trong cuộc sống, thường xuất hiện khi ta phải đối mặt với một áp lực nào đó. Tất cả mọi người đều có thể bị stress bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Từ những vấn đề hàng ngày trong công việc hay gia đình; tới những sự kiện mang tính chất nghiêm trọng hơn như bệnh tật, tai nạn, mất đi một người quan trọng đều có thể gây ra sự căng thẳng.

Về ngắn hạn, stress cũng có những lợi ích nhất định. Trạng thái căng thẳng giúp chúng ta đối mặt tốt hơn với những vấn đề trong cuộc sống, tăng khả năng tập trung và khả năng ra quyết định. Thêm vào đó, stress là trạng thái cần thiết cho sự phát triển, bởi chỉ khi ở trong áp lực, con người mới có sự tiến bộ.

Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài và mức độ căng thẳng tăng cao có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng tới sức khỏe của bạn.

Tác hại của stress tới hệ thống thần kinh và nội tiết trung ương

Hệ thần kinh trung ương điều khiển toàn bộ hoạt động sống của cơ thể. Khi stress, não sẽ phát tín hiệu yêu cầu tuyến thượng thận giải phóng các hormone gây căng thẳng adrenaline và cortisol. Những hormone này sẽ thúc đẩy tim đập nhanh hơn để bơm máu tới các cơ quan quan trọng.

Khi cảm giác căng thẳng hoặc sợ hãi biến mất, não sẽ ra lệnh cho tất cả các hệ thống hoạt động bình thường trở lại. Nếu không, các phản ứng này vẫn sẽ được tiếp tục, lâu ngày dẫn đến tình trạng căng thẳng mạn tính. Một số biểu hiện của căng thẳng mạn tính gồm có:

• Cáu gắt
• Lo lắng
• Đau đầu
• Mất ngủ
• Trầm cảm

Stress làm ảnh hưởng tới hệ hô hấp và tuần hoàn

Khi cơ thể ở trong trạng thái căng thẳng, hơi thở của bạn trở nên gấp gáp hơn. Nếu bạn đã có tiền sử bệnh về hô hấp như hen suyễn hay phổi tắc nghẽn mãn tính thì việc hô hấp càng trở nên khó khăn hơn.

Bên cạnh đó, tim của bạn cũng phải hoạt động với cường độ cao hơn. Các hormone gây căng thẳng cũng làm cho mạch máu của bạn thu hẹp lại, khiến máu khó lưu thông hơn. Điều này buộc tim phải đập nhanh hơn để giúp máu đi tới được các cơ quan, từ đó dẫn tới chứng huyết áp cao.

Và kết quả tất yếu là tình trạng căng thẳng kéo dài sẽ khiến tim của bạn phải làm việc quá sức trong thời gian dài. Dẫn đến tăng nguy cơ các bệnh về tim mạch như suy tim, đau tim hay đột quỵ.

Stress ảnh hưởng tiêu cực tới hệ tiêu hóa

Dưới tác động của stress, gan của bạn sẽ giải phóng một lượng đường đáng kể (glucose) vào máu, mục đích là bổ sung năng lượng cho các tế bào. Tuy nhiên với người bị căng thẳng mạn tính thì cơ thể của họ dần sẽ quen với lượng đường huyết cao, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2.

Dạ dày của bạn cũng phải chịu những tác động bởi sự tăng tiết acid dịch vị, gây ra chứng ợ nóng hoặc trào ngược dạ dày thực quản. Stress cũng có thể gây rối loạn tiêu hóa, gây cảm giác buồn nôn, nôn và đau dạ dày…

Mặc dù không trực tiếp gây viêm loét dạ dày, nhưng căng thẳng kéo dài làm tăng nguy cơ mắc các bệnh này và khiến tình trạng bệnh ngày càng trầm trọng hơn.

Ảnh hưởng tới hệ cơ, làm căng cơ và gây ra những cơn đau kéo dài

Căng thẳng là trạng thái khi chúng ta đối mặt với áp lực, vì vậy các cơ bắp sẽ căng cứng để bảo vệ cơ thể. Khi chúng ta thư giãn, cơ bắp sẽ thả lỏng. Nhưng nếu cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng thì cơ chế này sẽ gây ra những cơn đau đầu, đau vai và lưng và tệ hơn là cảm giác đau toàn thân.

Stress ảnh hưởng tới khả năng sinh sản và giảm ham muốn tình dục

Stress gây ảnh hưởng tới cả sức khỏe và tinh thần của chúng ta, vì vậy cũng không lạ nếu nó cũng làm giảm ham muốn tình dục.

Đối với nam giới, stress có thể giúp làm tăng lượng hormone nam testosterone. Nhưng căng thẳng kéo dài sẽ gây tác dụng ngược lại: mức testosterone giảm xuống và duy trì ở mức thấp trong thời gian dài sẽ gây ra chứng rối loạn cương dương, liệt dương, xuất tinh sớm. Bên cạnh đó là nguy cơ viêm tuyến tiền liệt, viêm tinh hoàn.

Đối với nữ giới, stress tác động trực tiếp tới chu kì kinh nguyệt, gây loạn kinh, mất kinh, đau bụng kinh… Một số trường hợp còn dẫn đến hiện tượng mãn kinh sớm.

Căng thẳng kéo dài gây suy giảm hệ miễn dịch

Tác động tức thời của stress là kích thích hệ miễn dịch làm việc với cường độ cao, giúp cơ thể chữa lành vết thương nhanh chóng hơn, giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Nhưng giống như chúng ta vẫn nói: “cố quá thì quá cố”. Hệ miễn dịch thường xuyên bị kích thích quá mức sẽ bị suy yếu dần và phản ứng chậm chạp hơn với các tác nhân gây bệnh. Những người bị căng thẳng mạn tính thường dễ ốm vặt như cảm, cúm, nhiễm trùng, sốt virus…

Mời bạn xem thêm một số bài viết liên quan:

• Stress – mối hiểm họa đã “giết chết” bạn như thế nào?
• Stress có thể làm hại tim mạch ghê gớm đến thế nào? Và nên làm gì để tránh tác hại đó?
• 10 cuốn sách hay giúp bạn giảm stress và giải tỏa tâm lý hiệu quả nhất

Đừng quên theo dõi chuyên mục Sức khỏe tại BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích bạn nhé!

Stress không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng và tinh thần mà còn khiến bạn gặp nhiều vấn đề về sức khỏe thể chất. Đơn giản như chứng đổ mồ hôi tay không kiểm soát hay những cơn đau quặn bụng mỗi khi lo lắng về chuyện gì đó. Nhưng thực ra còn những vấn đề khác nghiêm trọng hơn thế rất nhiều, đặc biệt là tác hại khôn lường mà stress có thể gây ra cho hệ tim mạch.

Có lẽ điều gây ngạc nhiên nhất trong mối liên hệ giữa stress và sức khỏe tim mạch nằm ở chỗ: các yếu tố gây căng thẳng có thể xuất hiện trong cuộc sống của chúng ta dưới nhiều hình thức và hoàn cảnh khác nhau. Từ những mối quan hệ xã hội, cho đến môi trường làm việc hay các sự kiện đông người – tất cả đều có thể gây tổn hại cho tim mạch của bạn.

Nhận diện stress trong cuộc sống thường ngày

Chẳng hạn như khi chuyện tình tan vỡ hay trải qua một cuộc ly hôn, cảm giác nặng nề là điều ai cũng hiểu và cảm nhận được. Nhưng phải đến gần đây các nhà khoa học mới bắt đầu khám phá ra những sự việc stress như vậy có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài như thế nào.

Trong một nghiên cứu kéo dài 18 năm, người ta đã nhận thấy những phụ nữ trải qua ít nhất 2 lần ly hôn có nguy cơ mắc các cơn đau tim cao hơn người bình thường, thậm chí tương đương với những người hút thuốc lá hay bị bệnh tiểu đường. Đồng thời nghiên cứu này cũng phát hiện nam giới ly hôn nhiều lần sẽ dễ bị đau tim hơn. Thậm chí hàng chục năm sau khi ly hôn, những cảm xúc căng thẳng này vẫn để lại “dấu ấn” rõ rệt lên sức khỏe của họ.

Dạng stress khác liên quan đến công việc cũng có thể làm hại tim mạch. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người thường xuyên lo sợ bị mất việc làm sẽ có nguy cơ mắc bệnh tim cao hơn khoảng 20%. Tuy nhiên những người có công việc ổn định cũng có thể đang chịu stress kinh niên do áp lực cạnh tranh tại nơi làm việc hoặc vì cố gắng cân bằng giữa sự nghiệp với gia đình.

Đáng ngạc nhiên nhất, ngay cả những tình huống mà chúng ta vẫn nghĩ là chỉ có niềm vui cùng sự phấn khích mang tính tích cực thì thực ra vẫn có thể gây stress khiến tim gặp vấn đề. Theo một thống kê của Đại học Ludwig Maximilians tại Munich (Đức) trong thời gian diễn ra giải bóng đá lớn nhất thế giới World Cup 2006 do Đức làm chủ nhà, số bệnh nhân gặp vấn đề về tim mạch đã tăng 2,7 lần so với ngày thường.

Con số này tập trung vào những ngày đội tuyển Đức thi đấu và đạt đỉnh cao tương ứng với những trận cầu kịch tính khiến khán giả phải “thót tim” theo đúng nghĩa đen của từ này.

Vì sao stress lại ảnh hưởng đến tim mạch như vậy?

Theo các chuyên gia, khi cơ thể đối mặt với stress các phản ứng viêm sẽ được kích hoạt dẫn đến xuất hiện nhiều yếu tố khác có hại cho tim như huyết áp cao và giảm lượng cholesterol có lợi (HDL) trong máu.

Mặt khác dạng stress kinh niên lại có thể làm hại trái tim theo cách khó nhận biết hơn. Khi tâm trạng lo lắng bất an kéo dài nhiều ngày chúng ta thường sẽ khó ngủ, cùng với đó là ít tập thể dục, ăn uống không điều độ và không lành mạnh, cũng như ít theo dõi cân nặng của mình hơn. Tất cả những yếu tố này đều góp phần làm cho tim mạch bị suy yếu mà chúng ta không hề hay biết.

Làm thế nào để bảo vệ tim mạch khỏi stress?

Nhiều người hiện nay vẫn xem stress là thứ gì đó thuộc về tinh thần và tách biệt với sức khỏe thể chất, nhưng thực ra khi đối mặt với bất kỳ dạng stress nào bạn cũng nên ý thức rằng nó có thể để lại hậu quả nghiêm tọng cho trái tim của mình. Một vài lưu ý sau đây có thể giúp bạn tự bảo vệ mình khỏi nguy cơ bệnh tim mạch trong thời gian bị căng thẳng:

Tập thể dục

Nghe có vẻ vô lý, nhưng tự tạo thêm một chút áp lực về mặt thể chất có thể giúp giải phóng bớt stress tinh thần. Có nhiều nguyên nhân giải thích cho điều này, chẳng hạn như tập thể dục giúp làm giảm nồng độ hormone căng thẳng là cortisol và kích thích cơ thể tiết ra endorphin có tác dụng giảm đau tự nhiên và nâng tinh thần.

Bên cạnh đó tập thể dục đều đặn cũng giúp bạn ngủ ngon và tự tin hơn vào bản thân, từ đó cải thiện tâm trạng để vượt qua stress.

Tránh dùng chất kích thích

Hãy tránh xa những chất kích thích chứa caffeine như trà, cà phê, chocolate, nước ngọt… Mặc dù có nhiều nghiên cứu cho thấy cà phê với lượng vừa phải có thể có lợi cho sức khỏe, nhưng điều đó không đúng với tất cả mọi người.

Nạp caffeine quá nhiều sẽ khiến tim đập nhanh hơn, tâm trạng lo lắng và khó ngủ – tất cả đều có hại cho sức khỏe tim mạch.

Dinh dưỡng hợp lý

Không ai có thể phủ nhận vai trò của chế độ ăn đủ chất đối với sức khỏe, kể cả sức khỏe tinh thần. Khi nạp đủ các dưỡng chất và vitamin từ các thực phẩm lành mạnh như rau củ quả và thịt tươi sống, bạn sẽ cảm thấy cơ thể sảng khoái và nhẹ nhõm hơn để vượt qua áp lực stress hằng ngày.

Đồng thời hãy tránh xa các món ăn vặt không lành mạnh, những loại fast food nhiều đường nhiều mỡ. Mặc dù chúng có thể cho bạn cảm giác thỏa mãn tức thời nhưng sau đó sẽ tàn phá sức khỏe ghê gớm chẳng kém gì stress đâu.

Dành thời gian để nghỉ ngơi và thư giãn

Hãy nhớ cuộc sống không phải là một chiếc lồng, và bạn cũng chẳng phải chú chuột chỉ biết chạy mãi trong guồng quay bất tận không có hồi kết. Xung quanh bạn còn có rất nhiều điều hấp dẫn, những người thân yêu luôn động viên giúp đỡ bạn khi cần, những trò chơi bạn từng say mê nhưng “lỡ” quên mất từ lâu, và những cảnh đẹp luôn hiện hữu khắp nơi chỉ chờ bạn đến khám phá.

Hãy dành một vài ngày tự giải phóng mình khỏi stress để thỏa sức bay nhảy giữa thiên nhiên, vui chơi như một đứa trẻ, rồi bạn sẽ thấy mọi con đường vẫn còn rộng mở lắm!

Mời bạn đọc tiếp những bài viết thú vị khác của BlogAnChoi:

• Mắt bị giật do nguyên nhân gì, và có nguy hiểm cho sức khỏe hay không?
• Những bệnh nào làm bạn không nên ăn nhiều rau?
• 7 nguyên nhân quan trọng làm trẻ chậm tăng chiều cao, có thể bạn chưa biết!
• Bạn đã biết 5 sự thật về tật cận thị này chưa? Rất nhiều người đang lầm tưởng đấy!
• Cận thị giả là gì, và có tác hại giống như cận thị thật không?
• 6 điều hiểu lầm về bệnh hen suyễn, bạn đã biết chưa?

Hãy tiếp tục đón xem nhiều thông tin lý thú được cập nhật thường xuyên tại BlogAnChoi bạn nhé!