Mề đay trông như thế nào?

Mề đay (Hives/urticaria) thường xuất hiện dưới dạng các nốt sần hơi nhô lên so với bề mặt da, có màu hồng nhạt hoặc gần với màu da. Nếu ấn nhẹ vào giữa vết sần, vùng này thường chuyển sang màu trắng – đây là hiện tượng điển hình của mề đay. Các nốt sần thường đi kèm với vùng da xung quanh bị ửng đỏ, ngứa rát.

Thông thường, mỗi đợt mề đay chỉ kéo dài từ vài phút đến vài giờ, hiếm khi quá 24 giờ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, mề đay có thể tái phát liên tục trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

Làm sao biết mình có bị mề đay không?

Việc phân biệt mề đay với các loại phát ban da khác không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nếu bạn có những biểu hiện lạ trên da mà nghi ngờ là mề đay – đặc biệt khi mề đay lan rộng trên cơ thể, kéo dài hơn 6 tuần, có dấu hiệu liên quan đến dị ứng,…thì nên đến gặp bác sĩ da liễu hoặc chuyên gia dị ứng để được chẩn đoán chính xác.

Các xét nghiệm có thể bao gồm:

• Xét nghiệm máu để kiểm tra kháng thể dị ứng
• Xét nghiệm da (skin prick test) để phát hiện chất gây dị ứng

Tuy nhiên, ngay cả sau khi thực hiện các xét nghiệm, nhiều trường hợp vẫn không tìm được nguyên nhân rõ ràng. Thực tế, có khoảng 50% người bị mề đay mạn tính không xác định được lý do gây ra tình trạng này.

Cách làm dịu triệu chứng mề đay tại nhà

Ngay cả khi bạn không biết chính xác nguyên nhân gây mề đay, vẫn có nhiều cách để làm giảm cảm giác ngứa ngáy và khó chịu:

• Chườm lạnh: Dùng khăn sạch bọc đá viên và đắp lên vùng da bị ảnh hưởng vài lần mỗi ngày.
• Tránh nóng bức: Nhiệt độ cao có thể khiến triệu chứng nặng hơn.
• Thư giãn tinh thần: Căng thẳng có thể khiến mề đay trầm trọng thêm.
• Dùng thuốc kháng histamine không kê đơn: Giúp giảm ngứa và sưng hiệu quả.
• Mặc đồ rộng, thoáng khí: Ưu tiên chất liệu cotton mềm mại, tránh cọ xát vào da.

Với trường hợp mề đay mạn tính, có thể cần sử dụng thuốc điều hòa miễn dịch như Xolair (omalizumab). Nếu phương pháp này không hiệu quả, bác sĩ sẽ cân nhắc các lựa chọn điều trị khác phù hợp hơn.

Khi nào cần đi cấp cứu?

Dù mề đay thường lành tính nhưng đôi khi nó có thể là dấu hiệu ban đầu của sốc phản vệ – một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu bạn có những biểu hiện sau:

• Khó thở hoặc nuốt nghẹn
• Chóng mặt, hoa mắt, ngất xỉu
• Nhịp tim đập nhanh
• Sưng môi, lưỡi hoặc cổ họng

Những triệu chứng này cho thấy phản ứng dị ứng nghiêm trọng, cần được cấp cứu ngay lập tức.

Nguyên nhân gây mề đay

Phản ứng dị ứng

Khoảng 20% dân số sẽ bị nổi mề đay ít nhất một lần trong đời, thường là do phản ứng dị ứng. Khi tiếp xúc với chất gây dị ứng, cơ thể giải phóng histamine – một chất hóa học khiến mạch máu giãn ra, dẫn đến sưng, ngứa và nổi mẩn.

Các dị nguyên thường gặp gồm:

• Thực phẩm: Trứng, sữa, đậu phộng, hải sản…
• Thuốc: Kháng sinh, aspirin, NSAID (thuốc giảm đau, hạ sốt không steroid), opioid…
• Vật nuôi, phấn hoa, mủ cao su

Tác nhân vật lý

• Không chỉ dị ứng, mề đay còn có thể xuất hiện do các tác động vật lý như:
• Căng thẳng tâm lý
• Tập thể dục nặng
• Nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh
• Tiếp xúc với ánh nắng, nước, mồ hôi
• Mặc quần áo bó sát, áp lực cơ học lên da

Nhiễm trùng

Nhiễm virus hoặc vi khuẩn cũng có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch gây mề đay:

• Virus: Viêm gan, bạch cầu đơn nhân, cảm cúm, viêm họng
• Vi khuẩn: Nhiễm trùng xoang, viêm đường tiết niệu, áp xe răng, viêm họng liên cầu,…

Bệnh lý nền và rối loạn miễn dịch

Một số bệnh tự miễn có thể liên quan đến tình trạng mề đay, như:

• Lupus
• Bệnh tuyến giáp
• Bệnh celiac (dị ứng gluten)
• Bạch biến
• Bệnh bạch cầu

Mề đay mạn tính

Nếu tình trạng mề đay kéo dài hơn 6 tuần, bạn có thể đã bị mề đay mạn tính. Việc tìm ra nguyên nhân trong trường hợp này thường khó khăn hơn. Các chuyên gia nghi ngờ có thể liên quan đến các cơ chế tự miễn – nghĩa là chính cơ thể đang tấn công các mô của mình. Ngoài ra, vi khuẩn Helicobacter pylori trong dạ dày cũng được cho là có liên quan đến một số trường hợp.

Mề đay có lây không?

Câu trả lời là không. Mề đay không phải bệnh truyền nhiễm nên không thể lây từ người này sang người khác. Tuy nhiên, nếu không điều trị hoặc tiếp xúc lại với tác nhân kích thích, mề đay có thể tái phát nhiều lần.

Mề đay là một phản ứng phổ biến của da với các tác nhân như dị ứng, nhiễm trùng hoặc tác động vật lý. Tuy thường lành tính và tự khỏi nhưng một số trường hợp có thể gây nguy hiểm nếu không được xử lý kịp thời. Nếu bạn từng bị mề đay tái phát nhiều lần, đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ da liễu để được tư vấn kỹ hơn và tìm phương pháp điều trị lâu dài hiệu quả.

Nguồn tham khảo: What Are Hives, and How Are They Treated? (Michelle Pugle) – Verywell Health

Bạn có thể quan tâm:

• 7 loại bệnh chàm phổ biến hàng đầu hiện nay
• Viêm da xốp hóa: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả
• Hội chứng chân không yên (Restless Leg Syndrome – RLS) là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách quản lý

Bệnh Meniere là gì?

Bệnh Meniere là một rối loạn hiếm gặp xảy ra ở tai trong, gây ra các triệu chứng như chóng mặt dữ dội, ù tai, mất thính lực và cảm giác đầy hoặc tắc nghẽn trong tai. Phần lớn trường hợp chỉ ảnh hưởng đến một tai, nhưng khoảng 15–25% người bệnh có thể bị ở cả hai bên.

Các cơn chóng mặt có thể xảy ra bất ngờ, đôi khi đi kèm cảm giác ù tai hoặc nghe kém trước đó. Một số người bị cách quãng từng cơn, trong khi những người khác trải qua nhiều cơn liên tiếp trong vài ngày. Với những trường hợp nghiêm trọng, chóng mặt còn khiến người bệnh mất thăng bằng và ngã.

Bệnh Meniere chủ yếu ảnh hưởng đến người lớn trong độ tuổi từ 40 đến 60. Trẻ em dưới 18 tuổi rất hiếm khi mắc phải.

Nguyên nhân gây bệnh Meniere

Hiện nay, nguyên nhân chính xác của bệnh Meniere vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, có một số giả thuyết được đưa ra:

• Rối loạn dịch tai trong: Đây là giả thuyết phổ biến nhất, cho rằng sự tích tụ hoặc thay đổi thành phần hóa học của nội dịch (chất lỏng trong tai trong) làm tăng áp suất, dẫn đến rối loạn chức năng của các cơ quan giữ thăng bằng và thính giác.
• Yếu tố di truyền: Có thể có yếu tố di truyền trong việc phát triển bệnh Meniere vì bệnh đôi khi ảnh hưởng đến nhiều hơn một thành viên trong gia đình.
• Nhiễm trùng hoặc phản ứng miễn dịch: Một số nghiên cứu đề xuất rằng virus, dị ứng hoặc tình trạng rối loạn miễn dịch cũng có thể là yếu tố khởi phát.
• Chấn thương vùng đầu hoặc các vấn đề về mạch máu: Có thể góp phần làm rối loạn chức năng tai trong.

Triệu chứng điển hình của bệnh Meniere

Các triệu chứng của bệnh Meniere có thể khác nhau ở từng người, nhưng thường bao gồm:

• Chóng mặt: Cảm giác quay cuồng, bất chợt xuất hiện và kết thúc sau vài phút đến vài giờ (thường từ 20 phút đến 12 giờ). Cơn chóng mặt có thể đi kèm buồn nôn hoặc nôn mửa.
• Mất thính lực: Thường xảy ra một cách thoáng qua ở giai đoạn đầu nhưng có xu hướng tiến triển thành mất thính lực kéo dài nếu bệnh không được kiểm soát.
• Ù tai: Người bệnh có thể nghe thấy những âm thanh không có thực như tiếng vo ve, tiếng huýt sáo hoặc tiếng gầm rú trong tai.
• Cảm giác đầy tai: Gây cảm giác như tai bị nghẽn hoặc có áp lực bên trong.

Sau mỗi cơn chóng mặt, các triệu chứng có thể tạm thời biến mất. Tuy nhiên, nếu không điều trị sớm, tần suất và cường độ của các cơn có xu hướng gia tăng.

Cách chẩn đoán bệnh Meniere

Chẩn đoán bệnh Meniere chủ yếu dựa vào bệnh sử và đánh giá lâm sàng. Hiện chưa có một xét nghiệm cụ thể nào có thể khẳng định bệnh này. Tuy nhiên, các bác sĩ chuyên khoa tai – mũi – họng sẽ dựa trên một số yếu tố sau để đưa ra chẩn đoán:

• Có ít nhất hai cơn chóng mặt tự phát kéo dài từ 20 phút đến 12 giờ.
• Có tình trạng mất thính lực (xác định bằng đo thính lực) ở ít nhất một tai, thường liên quan đến âm thanh tần số thấp và trung bình.
• Có các triệu chứng đi kèm như ù tai hoặc cảm giác đầy tai.
• Không phát hiện ra các nguyên nhân khác gây mất thăng bằng (chẳng hạn như u não, viêm tai giữa mạn tính,…).

Ngoài ra, để loại trừ các bệnh lý khác, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp CT.

Phương pháp điều trị

Hiện vẫn chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn bệnh Meniere. Tuy nhiên, có nhiều cách để kiểm soát và giảm nhẹ triệu chứng, giúp người bệnh sống thoải mái hơn:

Thay đổi chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt

• Giảm muối xuống dưới 1.500–2.000 mg mỗi ngày để hạn chế giữ nước trong tai trong.
• Uống thuốc lợi tiểu nếu được bác sĩ kê đơn nhằm giảm áp lực nội dịch.
• Tránh sử dụng chất kích thích như caffeine, rượu, thuốc lá,…
• Duy trì lối sống lành mạnh, tránh căng thẳng quá mức.

Dùng thuốc

• Các loại thuốc chống chóng mặt hoặc chống buồn nôn như meclizine, diazepam có thể được sử dụng khi cơn chóng mặt xảy ra.
• Thuốc corticoid hoặc thuốc lợi tiểu đôi khi được dùng để ổn định áp lực tai trong.

Phục hồi tiền đình hoặc vật lý trị liệu

Nếu người bệnh có dấu hiệu mất thăng bằng kéo dài, các bài tập phục hồi chức năng tiền đình sẽ giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng.

Tiêm vào tai giữa

• Tiêm gentamicin vào tai giữa có thể làm giảm chóng mặt nhưng tiềm ẩn nguy cơ làm mất thính lực vĩnh viễn.
• Tiêm corticosteroid là lựa chọn an toàn hơn, thường giúp kiểm soát cơn chóng mặt mà ít ảnh hưởng đến khả năng nghe.

Phẫu thuật (trong trường hợp nghiêm trọng)

Nếu các phương pháp trên không hiệu quả, bác sĩ có thể đề xuất phẫu thuật để giảm áp lực nội dịch hoặc làm mất chức năng của cơ quan tiền đình ở tai bị ảnh hưởng. Một số thủ thuật bao gồm: giải áp túi nội dịch, cắt dây thần kinh tiền đình,…

Hỗ trợ bằng máy trợ thính

Nếu người bệnh bị mất thính lực đáng kể, việc sử dụng máy trợ thính có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống.

Trị liệu bổ sung (cần thận trọng)

Một số người thử các phương pháp như châm cứu, bấm huyệt, dùng thảo dược như bạch quả hoặc rễ gừng. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học chắc chắn về hiệu quả của các biện pháp này. Nếu bạn muốn sử dụng liệu pháp bổ sung, nên tham khảo ý kiến bác sĩ vì có thể gây tương tác với thuốc điều trị.

Lời kết

Bệnh Meniere là một tình trạng mạn tính có thể gây khó chịu và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày. Tuy chưa có cách chữa dứt điểm nhưng với sự theo dõi sát sao của bác sĩ và việc tuân thủ phác đồ điều trị, phần lớn người bệnh có thể kiểm soát tốt triệu chứng và duy trì cuộc sống bình thường. Việc nhận biết sớm dấu hiệu và đi khám chuyên khoa tai – mũi – họng sẽ là bước quan trọng để điều trị hiệu quả và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.

Tham khảo:

• What Is Ménière’s Disease? — Diagnosis and Treatment – National Institutes of Health (NIH)
• Meniere’s disease – Symptoms and causes – Mayo Clinic

Bạn có thể quan tâm:

• Ho có đờm là gì? Nguyên nhân và cách điều trị
• 9 loại thực phẩm hỗ trợ cân bằng nội tiết tố một cách tự nhiên
• 12 cách giúp kiểm soát cơn đau do viêm khớp hiệu quả