1. Chuột rút hoặc đau nhức chân

Một trong những triệu chứng phổ biến nhất của cục máu đông ở chân là cảm giác đau nhức hoặc chuột rút kéo dài. Khi cục máu đông hình thành trong tĩnh mạch sâu (huyết khối tĩnh mạch sâu – DVT), thường ở vùng bắp chân hoặc đùi, nó có thể gây đau, sưng và co thắt cơ như bị chuột rút.

Tình trạng này có thể xuất hiện sau khi ngồi lâu, ít vận động – chẳng hạn trên các chuyến bay dài hoặc khi ngồi làm việc trong thời gian dài. Nếu không được điều trị, một phần cục máu đông có thể vỡ ra và di chuyển lên phổi, gây thuyên tắc phổi, biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng.

2. Đau lưng bất thường

Mặc dù ít gặp, đau lưng cũng có thể là dấu hiệu của cục máu đông – đặc biệt khi chúng hình thành ở tĩnh mạch chậu hoặc tĩnh mạch chủ dưới (mạch máu lớn ở vùng bụng). Cục máu đông tại đây có thể làm tắc nghẽn dòng máu, gây đau vùng lưng dưới hoặc đau lan xuống chân.

Theo Hội Tim mạch Hoa Kỳ, khoảng 3% người bị DVT gặp phải tình trạng này. Nếu bạn thấy đau lưng kéo dài kèm theo sưng, tê hoặc thay đổi màu da ở chân, hãy đi khám sớm vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng.

3. Da đổi màu

Cục máu đông có thể làm giảm hoặc chặn lưu thông máu, khiến da ở khu vực bị ảnh hưởng đổi màu – thường là đỏ, tím hoặc xanh nhạt. Bạn có thể nhận thấy một vùng da ở chân hoặc tay trông khác biệt so với phần còn lại.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (Centers for Disease Control and Prevention – CDC), bất kỳ thay đổi màu da đột ngột nào không rõ nguyên nhân đều cần được bác sĩ kiểm tra, vì đây có thể là dấu hiệu ban đầu của cục máu đông.

4. Da ấm hơn khi chạm vào

Một dấu hiệu khác liên quan đến cục máu đông là vùng da bị ấm hoặc nóng bất thường khi sờ vào. Nguyên nhân là do dòng máu bị tắc nghẽn khiến khu vực đó trở nên viêm nhẹ.

Thường thì ba triệu chứng: da ấm, chuột rút và đổi màu da xuất hiện cùng nhau, báo hiệu tình trạng huyết khối tĩnh mạch sâu. Nếu bạn có tiền sử bệnh tim mạch, béo phì hoặc vừa phẫu thuật, hãy đặc biệt cẩn trọng với những dấu hiệu này.

5. Sưng đột ngột

Sưng ở chân, bàn chân, cánh tay hoặc mắt cá chân là một trong những triệu chứng phổ biến nhất của cục máu đông. Khi máu không thể lưu thông bình thường do bị tắc nghẽn, chất lỏng sẽ tích tụ lại và gây sưng.

Nếu bạn nhận thấy chỉ một bên cơ thể bị sưng và đi kèm cảm giác nặng hoặc căng tức, đừng chủ quan, hãy đến cơ sở y tế kiểm tra ngay.

6. Đổ mồ hôi nhiều bất thường

Đổ mồ hôi quá mức, đặc biệt là khi đi kèm cảm giác đau ngực, khó thở hoặc chóng mặt, có thể là dấu hiệu của cục máu đông ở phổi hoặc tim. Đây là tình trạng cấp cứu y tế cần được xử lý ngay. Sự gia tăng đổ mồ hôi là phản ứng của cơ thể khi gặp căng thẳng nội tại, như thiếu oxy do mạch máu bị tắc nghẽn. Nếu bạn không vận động nhưng vẫn toát mồ hôi lạnh, hãy coi đó là dấu hiệu cảnh báo.

7. Khó thở hoặc đau ngực

Thuyên tắc phổi xảy ra khi cục máu đông di chuyển đến phổi và chặn dòng máu, gây ra khó thở, đau ngực, ho ra máu hoặc choáng váng. Một số người còn cảm thấy đau lưng hoặc tụt huyết áp.

Đây là tình trạng rất nghiêm trọng và cần cấp cứu ngay lập tức. Nếu bạn hoặc người thân có những biểu hiện trên, hãy gọi cấp cứu thay vì cố gắng tự điều trị.

Dù cục máu đông có thể không gây triệu chứng rõ ràng, nhưng việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là chìa khóa để ngăn ngừa biến chứng. Ngoài việc ngồi lâu, các yếu tố làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông bao gồm: chấn thương, phẫu thuật lớn, bệnh tim phổi mãn tính, nằm liệt giường, mang thai hoặc sử dụng hormone như thuốc tránh thai.

Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao, hãy duy trì vận động nhẹ, uống đủ nước và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp ngăn ngừa những hậu quả nghiêm trọng mà cục máu đông có thể gây ra.

Bạn có thể quan tâm:

• 10 cách đơn giản giúp ngăn ngừa sỏi thận hiệu quả
• 8 lợi ích tuyệt vời của trà Echinacea: Từ tăng miễn dịch đến làm đẹp da

6 tác dụng của vớ nén đối với sức khỏe

1. Giảm nguy cơ hình thành cục máu đông

Vớ nén đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và kiểm soát cục máu đông – những khối bán rắn màu đỏ như máu (huyết khối) làm tắc nghẽn mạch máu, ngăn cản lưu thông máu. Vớ nén giúp ngăn ngừa cục máu đông bằng cách nhẹ nhàng bóp chặt chân và thúc đẩy lưu thông máu.

Những thay đổi về áp suất không khí trong quá trình di chuyển bằng máy bay có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) – một loại cục máu đông ảnh hưởng đến các tĩnh mạch sâu bên trong cơ thể, chẳng hạn như ở chân hoặc xương chậu. Chính vì thế, nhiều người đã chọn mang vớ nén trong các chuyến bay dài để ngăn ngừa những vấn đề này.

2. Ngăn chặn/điều trị/phòng ngừa tái phát loét tĩnh mạch

Loét tĩnh mạch là vết thương hở do các vấn đề về lưu thông máu qua các tĩnh mạch, thường là suy tĩnh mạch. Loét tĩnh mạch là một dạng vết thương lâu lành và có tỉ lệ tái phát cao, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Các nghiên cứu cho thấy, sử dụng vớ nén đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn, điều trị và phòng ngừa loét tĩnh mạch chân. Cụ thể, liệu pháp này giúp hạ huyết áp tĩnh mạch, giảm ứ trệ và viêm tĩnh mạch. Ngoài ra, mang vớ nén cũng giúp kiểm soát các triệu chứng liên quan đến suy tĩnh mạch, từ đó ngăn ngừa tình trạng loét tĩnh mạch.

3. Giảm sưng

Sưng tấy – tình trạng máu và dịch bạch huyết tích tụ ở chân – là triệu chứng phổ biến của suy tĩnh mạch, chấn thương, một số tình trạng sức khỏe nhất định hoặc phẫu thuật. Việc mang vớ nén có thể giúp giảm sưng tấy ở chân bằng cách tạo áp lực lên chân và tĩnh mạch, đẩy phần máu và dịch bị ứ đọng này trở lại phần còn lại của cơ thể, từ đó làm giảm sưng.

4. Ngăn ngừa hội chứng hậu huyết khối

Vớ nén cũng có thể bảo vệ bạn khỏi hội chứng hậu huyết khối – một tình trạng bệnh lý có thể xảy ra như một biến chứng lâu dài của huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Tình trạng này có thể gây sưng mãn tính, chuột rút, ngứa, đau và nặng chân.

5. Tăng cường hiệu suất và phục hồi khi tập luyện

Các vận động viên thường mang vớ nén trong khi hoạt động để tăng cường hiệu suất tập luyện và phục hồi. Khi xem xét dữ liệu, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy bằng chứng cho thấy phương pháp này có thể làm dịu các cơ bị đau và thúc đẩy quá trình phục hồi nhanh hơn nhờ cải thiện lưu thông máu, tăng cung cấp oxy, làm giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu và có ảnh hưởng tích cực đến hình thái cơ.

6. Hỗ trợ điều trị giãn tĩnh mạch

Bạn có thể cần mang tất nén khi phục hồi sau các phương pháp điều trị giãn tĩnh mạch chân (tĩnh mạch phình to, phồng lên). Sau các phương pháp điều trị như cắt đốt bằng sóng cao tần, xơ cứng và điều trị bằng laser, quần áo bó hay vớ nén có thể giúp kiểm soát tình trạng sưng và khó chịu.

Những nhược điểm tiềm ẩn

Nếu vớ không vừa vặn, chẳng hạn như quá chật, chúng có thể gây bầm tím, ngứa, trầy xước hoặc chảy máu. Theo thời gian, điều này có thể gây loét do tì đè hoặc tổn thương thần kinh, gây ngứa ran, đau và các triệu chứng khác. Vấn đề khá hiếm gặp và thường ảnh hưởng đến những người có cảm giác hạn chế ở chân.

Để đảm bảo an toàn và tính hiệu quả, tốt nhất, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ về việc có nên sử dụng vớ nén hay không và nên chọn vớ nén nào.

Bạn có thể xem các bài viết có liên quan tại đây:

• 9 cách đơn giản giúp kiểm soát huyết áp mà bạn nên biết
• Say nắng là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách khắc phục và phòng ngừa
• 8 loại thực phẩm chống lão hóa mà bạn có thể thêm vào thực đơn thường ngày
• 7 thực phẩm giúp tăng cường trao đổi chất mà bạn nên bổ sung vào chế độ ăn uống thường ngày
• 16 mẹo giảm cân “lười biếng” không cần kiêng khem, càng ăn càng gầy!

Tăng huyết áp tĩnh mạch khác gì so với tăng huyết áp động mạch

Tăng huyết áp tĩnh mạch khác với tăng áp động mạch, thường được gọi là huyết áp cao. Nếu không được chỉ định cụ thể, thuật ngữ “tăng huyết áp” thường dùng để chỉ tình trạng huyết áp cao trong động mạch của bạn. Bạn có thể bị một trong hai loại nhưng một số người bị cả tăng huyết áp tĩnh mạch và động mạch.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Thông thường, máu có oxy chảy từ tim đến các bộ phận còn lại của cơ thể qua động mạch. Sau đó, tĩnh mạch của bạn đưa máu trở lại tim để lấy thêm oxy.

Tăng huyết áp tĩnh mạch ở chân xảy ra khi có thứ gì đó làm lưu lượng máu trong tĩnh mạch khi trở về tim bị chậm lại. Khi có nhiều máu dồn về chân, huyết áp bên trong tĩnh mạch sẽ tăng lên.

Thông thường, điều này xảy ra vì các van trong tĩnh mạch ở chân của bạn không hoạt động tốt như bình thường. Các van này thường ngăn máu chảy ngược trở lại nhưng nếu chúng không hoạt động bình thường, máu trong tĩnh mạch chân của bạn sẽ bị ứ đọng ở chân do trọng lực và không chảy ngược về tim.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tăng áp tĩnh mạch, chẳng hạn như:

• Có nhiều mô mỡ
• Làm công việc đòi hỏi phải đứng nhiều
• Có tiền sử gia đình mắc bệnh tĩnh mạch mạn tính
• Có tiền sử cục máu đông trong tĩnh mạch ở chân
• Tuổi tác ngày càng cao
• Không tập thể dục nhiều
• Mang thai
• Chấn thương ở chân
• Hút thuốc

Suy tĩnh mạch có gây tăng huyết áp tĩnh mạch không?

“Suy tĩnh mạch mạn tính” (CVI) là thuật ngữ đôi khi được dùng để mô tả tình trạng tĩnh mạch không đưa máu về tim một cách bình thường. Tăng huyết áp tĩnh mạch có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tổn thương các van trong tĩnh mạch của bạn. Nếu bạn bị một trong hai loại, bạn có thể bị cả suy tĩnh mạch lẫn tăng áp tĩnh mạch.

Triệu chứng

Các triệu chứng tăng huyết áp tĩnh mạch xuất hiện dần dần. Lúc đầu, tăng huyết áp tĩnh mạch có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Theo thời gian, bạn có thể bắt đầu nhận thấy những điều sau:

• Tĩnh mạch mạng nhện: Có thể dễ dàng nhận thấy mạch máu giãn nở
• Tĩnh mạch lưới: Tương tự tĩnh mạch mạng nhện nhưng lớn hơn một chút
• Giãn tĩnh mạch: Các tĩnh mạch lớn hơn, nhô ra khỏi da, gây khó chịu

Nếu tình trạng tăng huyết áp tĩnh mạch trở nên trầm trọng hơn, bạn có thể nhận thấy các triệu chứng bổ sung như:

• Xuất hiện các thay đổi trên da như da sẫm màu hoặc ngứa (viêm da ứ trệ)
• Sưng ở chân và bàn chân
• Cảm giác đầy, nặng hoặc đau ở chân

Ở một số người, các triệu chứng này sẽ trở nên trầm trọng hơn theo thời gian. Ví dụ, tình trạng sưng ở chân có thể chuyển từ nhẹ sang nặng và một số vùng da có thể cứng lại. Bạn cũng có thể bị loét tĩnh mạch, các vết loét có hình dạng bất thường và khó lành.

Cách chẩn đoán và thời điểm cần gặp bác sĩ

Nếu bạn nghi ngờ mình bị tăng huyết áp tĩnh mạch, hãy liên hệ với bác sĩ chăm sóc sức khỏe. Họ có thể chẩn đoán tăng huyết áp tĩnh mạch và loại trừ các tình trạng khác gây ra các triệu chứng tương tự, chẳng hạn như bệnh động mạch ngoại biên hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT).

Khi bạn đến gặp bác sĩ để kiểm tra nguy cơ tăng huyết áp tĩnh mạch, họ có thể thực hiện các bước sau:

• Tiền sử bệnh án và khám sức khỏe: Bác sĩ sẽ tiến hành khám sức khỏe và tìm hiểu tiền sử bệnh án kỹ lưỡng, kiểm tra cẩn thận chân và bàn chân của bạn đồng thời kiểm tra mạch đập ở bàn chân.
• Siêu âm Duplex: Xét nghiệm không xâm lấn, không đau này sử dụng sóng âm để xác định tình trạng này có phải do suy tĩnh mạch mãn tính gây ra hay không.
• Đo thể tích khí: Xét nghiệm này có thể được sử dụng nếu kết quả siêu âm không rõ ràng. Cụ thể, bạn sẽ ngồi trong một chiếc hộp trong suốt, kín khí trong khi một ống quanh chân bạn thu thập thông tin về áp lực tĩnh mạch.

Điều trị và quản lý

Lối sống và biện pháp khắc phục tại nhà

Đối với những người mắc bệnh nhẹ, các liệu pháp bảo tồn thường là tốt nhất và có thể bao gồm:

• Vớ nén: Những loại quần áo này bó chặt chân và các tĩnh mạch bên trong để tăng lượng máu trong tĩnh mạch trở về tim. Nén chân làm giảm huyết áp trong tĩnh mạch và cải thiện các triệu chứng.
• Nâng cao chân: Nâng cao chân giúp cải thiện lưu lượng máu đến tim. Hãy thử nâng cao chân lên cao hơn tim trong ít nhất 20 đến 30 phút hai lần mỗi ngày. Bác sĩ cũng có thể đề xuất các bài tập chân đặc biệt giúp tăng lưu lượng máu từ tĩnh mạch chân đến tim.
• Sử dụng chiết xuất hạt dẻ ngựa (Aesculus hippocastanum): Đây là một loại thực phẩm bổ sung không kê đơn có thể làm giảm các triệu chứng. Tuy nhiên, nó chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng như một số loại thuốc theo toa, vì vậy, hãy tham khảo ý kiến ​​bác sĩ trước khi sử dụng.

Điều trị y tế

Nếu các biện pháp tại nhà không đủ hiệu quả hoặc các triệu chứng đang ở mức nghiêm trọng, bạn có thể cần dùng thuốc hoặc thực hiện các thủ thuật y tế để kiểm soát các triệu chứng, chẳng hạn như:

• Thuốc: Một số loại thuốc như Daflon (flavonoid tinh khiết dạng vi hạt hoặc MPFF) hoặc Trental (pentoxifylline) có thể giúp giảm các triệu chứng như đau nhức cơ và nặng cơ.
• Các thủ thuật ít xâm lấn: Để điều trị tăng huyết áp tĩnh mạch, các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe có thể đề nghị liệu pháp xơ cứng, đốt sóng cao tần và đốt laser nội tĩnh mạch.
• Phẫu thuật: Một số người cần phẫu thuật tĩnh mạch và/hoặc có thể cần đặt stent để mở tĩnh mạch bị tắc.

Các biến chứng tiềm ẩn

Loét chân do tăng huyết áp tĩnh mạch đôi khi có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng.

• Nhiễm trùng: Loét chân có thể dẫn đến các bệnh nhiễm trùng như viêm mô tế bào (nhiễm trùng mô mềm), viêm tủy xương (nhiễm trùng xương) hoặc nhiễm trùng máu (nhiễm trùng huyết), có thể đe dọa tính mạng.
• Cắt cụt: Vùng bị loét có thể nhận được rất ít máu đến mức mô bắt đầu chết, được gọi là hoại thư. Nếu điều đó xảy ra, cuối cùng, bạn có thể cần phải cắt cụt một phần bàn chân hoặc chân. Tuy nhiên, điều này không xảy ra với hầu hết những người bị tăng huyết áp tĩnh mạch.

Rủi ro cắt cụt

Nguy cơ cắt cụt chi thường cao nhất ở những người mắc các bệnh lý khác có thể gây tổn thương các chi dưới, như bệnh tiểu đường và/hoặc bệnh động mạch ngoại biên.

Mẹo phòng ngừa

Nếu bạn đang mắc tăng huyết áp tĩnh mạch và bệnh tĩnh mạch mãn tính, các bước sau đây có thể giúp bạn ngăn ngừa bệnh trở nên trầm trọng hơn:

• Tránh các hoạt động đòi hỏi phải đứng hoặc ngồi trong thời gian dài. (Nếu những hoạt động này là không thể tránh khỏi, hãy nghỉ ngơi định kỳ).
• Tập thể dục thường xuyên.
• Nếu bạn hút thuốc, hãy tìm cách để cai thuốc.
• Thực hiện các biện pháp để kiểm soát cân nặng của bạn.
• Sử dụng vớ nén theo chỉ định và nâng cao chân thường xuyên.
• Làm việc với bác sĩ để kiểm soát tối các tình trạng bệnh lý khác, như bệnh tiểu đường.

Việc chăm sóc, phòng ngừa cho bàn chân và cẳng chân cũng rất cần thiết để giảm nguy cơ biến chứng.

• Kiểm tra bàn chân và chân hàng ngày để xem có bất kỳ dấu hiệu loét hoặc nhiễm trùng nào không.
• Nếu bạn bị loét, hãy giữ chúng sạch sẽ và băng bó.
• Dưỡng ẩm cho chân và bàn chân thường xuyên.
• Chỉ sử dụng chất tẩy rửa nhẹ nhàng cho chân và bàn chân, tránh chà xát mạnh.
• Mặc quần áo và giày dép thoải mái, không quá chật.

Tóm tắt

Tăng huyết áp tĩnh mạch là một tình trạng bệnh lý phổ biến, trong đó, huyết áp trong tĩnh mạch chân và bàn chân của bạn cao hơn mức bình thường. Nó có thể gây ra những thay đổi rõ rệt cho tĩnh mạch của bạn và dẫn đến các triệu chứng như nặng nề và sưng ở chân. Nâng cao chân thường xuyên, tập các bài tập cụ thể và dùng vớ nén là chìa khóa để kiểm soát tình trạng này. Tuy nhiên, một số người cũng có thể cần dùng thuốc hoặc thực hiện các thủ thuật đặc biệt.

Nếu nghiêm trọng hơn, tăng huyết áp tĩnh mạch có thể khiến bạn có nguy cơ bị loét chân và nhiễm trùng. Kiểm tra chân và bàn chân hàng ngày để xem có loét hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng như nóng hoặc đỏ hay không. Việc được chăm sóc y tế kịp thời là chìa khóa giúp ngăn ngừa biến chứng.

Nguồn dịch: What Is Venous Hypertension? Causes, Symptoms, and Treatment (Ruth Jessen Hickman) – Verywell Health

Bạn có thể xem các bài viết có liên quan tại đây:

• 10 loại thực phẩm cần tránh khi bạn bị viêm dạ dày
• 7 thực phẩm giúp tăng cường trao đổi chất mà bạn nên bổ sung vào chế độ ăn uống thường ngày
• 10 loại thực phẩm gây ợ nóng mà bạn nên lưu ý
• Hội chứng sợ âm thanh lớn (Ligyrophobia) là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách khắc phục
• Những sai lầm nguy hiểm thường gặp trong điều trị cao huyết áp
• Chấn thương liên thế hệ (Intergenerational Trauma) là gì và tại sao nó quan trọng?
• “Ăn để hạnh phúc”: 10 thực phẩm tăng dopamine, giúp bạn vui vẻ mỗi ngày