Thiếu cân hay thừa cân đều gây tác động tiêu cực đến bệnh đái tháo đường. Chính vì vậy, chế độ ăn của bệnh nhân đái tháo đường cần cung cấp đủ năng lượng để duy trì cân nặng khỏe mạnh. Tùy theo mức độ hoạt động thể lực mà nhu cầu năng lượng để duy trì cân nặng hiện tại được tính khác nhau.

Nhu cầu các chất dinh dưỡng cho bệnh đái tháo đường

Chất bột đường (glucose)

Chất bột đường nên cung cấp khoảng 50-60% tổng nhu cầu năng lượng. Đường đơn giản vẫn được xem là một phần của chế độ ăn lành mạnh, tuy nhiên lượng đường đơn giản không nên vượt quá 10% tổng nhu cầu năng lượng một ngày.

Hàm lượng đường đơn giản trong một số thực phẩm thông dụng

• 1 đơn vị rau (80g rau) cung cấp khoảng 2g đường đơn giản.
• 1 đơn vị trái cây (80g trái cây) cung cấp khoảng 6g đường đơn giản.
• 100ml sữa không đường cung cấp khoảng 3g đường đơn giản.
• 1 muỗng cà phê đường cát cung cấp khoảng 6g đường đơn giản.
• 1 viên kẹo cung cấp khoảng 3g đường đơn giản.
• 1 lon nước ngọt 330ml cung cấp khoảng 36g đường đơn giản.

Bệnh nhân đái tháo đường có cần loại bỏ đường đơn giản?

Các nghiên cứu gần đây cho thấy nếu đường đơn giản dưới 10% tổng nhu cầu năng lượng hàng ngày sẽ không làm rối loạn kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường. Bởi vậy, đường đơn giản, đặc biệt là đường từ trái cây và sữa, vẫn được xem là một phần của chế độ ăn lành mạnh.

Ví dụ nhu cầu năng lượng một ngày là 1500kcal thì:

• Tổng năng lượng tối đa cung cấp từ đường đơn giản = 1500 x 10% = 150 kcal/ngày
• Tổng lượng đường đơn giản tối đa = 150 / 4 = 37,5 g/ngày do 1g đường cung cấp 4kcal

Theo khuyến nghị, mỗi ngày, một người trưởng thành cần 3 đơn vị rau (240g), 3 đơn vị trái cây (240g) và 3 đơn vị sữa (300ml). Như vậy, tổng lượng đường đơn giản từ rau, trái cây và sữa = (2 x 3) + (6 x 3) + (3 x 3) = 33 g/ngày.

Vậy, lượng đường đơn giản từ đường cho thêm vào = 37,5 – 33 = 4,5 g/ngày, 2/3 muỗng cà phê đường cát. Hàm lượng này chỉ vừa đủ cho bệnh nhân đái tháo đường nêm nếm trong các món ăn hằng ngày.

Chất đạm (Protein)

Nhu cầu chất đạm cho bệnh nhân đái tháo đường cũng tương tự như người bình thường, khoảng 15-20% tổng nhu cầu năng lượng. Tuy nhiên, khi bệnh nhân đái tháo đường mắc kèm những bệnh khác như suy thận thì nhu cầu chất đạm cần giảm bớt đi.

Chất béo (Lipid)

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ ăn giàu chất béo có thể làm giảm khả năng dung nạp glucose, thúc đẩy béo phì, rối loạn mỡ máu và tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Do đó, chất béo chỉ nên cung cấp dưới 30% tổng nhu cầu năng lượng.

Ví dụ về nhu cầu các chất dinh dưỡng sinh năng lượng cho bệnh nhân đái tháo đường

Ví dụ nhu cầu năng lượng một ngày là 1500kcal thì:

• Năng lượng cung cấp từ chất bột đường = 1500 x 55% = 825 kcal/ngày
• Nhu cầu chất bột đường = 825 / 4 = 206 g/ngày vì 1g chất bột đường cung cấp 4kcal
• Năng lượng cung cấp từ chất đạm = 1500 x 20% = 300 kcal/ngày
• Nhu cầu chất đạm = 300 / 4 = 75 g/ngày vì 1g chất đạm cung cấp 4kcal
• Năng lượng cung cấp từ chất béo = 1500 x 25% = 375 kcal/ngày
• Nhu cầu chất béo = 375 / 9 = 42 g/ngày vì 1g chất béo cung cấp 9kcal

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Nguyên tắc dinh dưỡng cho bệnh đái tháo đường giúp người bệnh giảm triệu chứng và tránh biến chứng
• Các biến chứng nguy hiểm của bệnh đái tháo đường cần phát hiện sớm
• 6 món ăn nhẹ giúp người bệnh đái tháo đường cải thiện sức khỏe

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau.

Tài liệu tham khảo:

• Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
• Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Hà Nội (2016) – Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm – Nhà xuất bản Y học.

1. Đái tháo đường là gì?

Đái tháo đường là một bệnh lý mãn tính ảnh hưởng đến cuộc sống người bệnh. Về lâu dài, bệnh đái đường có thể gây tổn thương mạch máu, thần kinh, suy thận, bệnh đái tháo đường cũng là một yếu tố quan trọng làm tăng tình trạng xơ vữa động mạch, đột quỵ, bệnh mạch vành tim và gây ra các bệnh lý mạch khác trong cơ thể.

Bệnh đái tháo đường chiếm tỷ lệ khá cao và tỷ lệ thuận với tình trạng dinh dưỡng. Có rất nhiều người bị bệnh đái tháo đường mà không hề hay biết. Chi phí trực tiếp và gián tiếp cho điều trị bệnh đái tháo đường cũng khá cao, vì bệnh đái tháo đường phải điều trị suốt đời.

Tử vong do bệnh đái tháo đường đứng hàng thứ ba sau bệnh tim và ung thư.

2. Khi nào mắc bệnh đái tháo đường?

Những dấu hiệu để chẩn đoán người mắc bệnh đái tháo đường là tuổi trên 30, thể trạng gầy, sút cân nhanh chóng. Để xác định chính xác bệnh cần làm các xét nghiệm đường máu.

Nước tiểu bất thường

Khi có bệnh, nước tiểu có thể:

• Có màu đục, màu đỏ hoặc có mùi hôi khác thường (trừ trường hợp mùi thuốc do điều trị gây ra)
• Chứa nhiều đường (bệnh tiểu đường), nhiều đạm (bệnh viêm cầu thận, thận hư)
• Quá axit hoặc kiềm
• Có chứa tế bào thận, có mủ, có vi khuẩn, có sỏi, trứng sán…

Cần khám tại các bệnh viện khi thấy nước tiểu bất thường (trừ trường hợp có màu thẫm do uống thuốc có màu hay ăn các thực phẩm có màu).

Sụt cân bất thường

Tình trạng giảm cân đột ngột, uống nước nhiều và tiểu có thể là do hai căn bệnh gây ra, đó là bệnh tiểu đường và đái tháo nhạt. Nếu bị bệnh tiểu đường, kết quả thử nghiệm sẽ cho thấy có đường trong nước tiểu, còn bệnh đái tháo nhạt thì không.

Bệnh tiểu đường làm người bệnh:

• Ăn nhiều
• Thèm chất ngọt
• Nước tiểu có kiến bâu

Nên làm xét nghiệm về máu, đường huyết, tỷ trọng nước tiểu. Sau khi xét nghiệm và chẩn đoán đúng bệnh, bác sĩ mới có hướng điều trị thích hợp.

3. Triệu chứng của bệnh đái tháo đường

• Tăng đường trong máu, xuất hiện đường trong nước tiểu
• Mất khả năng sử dụng glucose làm cho người bệnh sụt cân mặc dù ăn ngon miệng và ăn nhiều
• Dễ bị nhiễm trùng da, bàng quang, vùng âm đạo
• Khi lượng đường trong máu tăng quá cao người bệnh có thể bị hôn mê (hôn mê do đái tháo đường)

4. Điều trị đái tháo đường như thế nào?

Tiết chế là biện pháp quan trọng trong điều trị bệnh tiểu đường giúp kiểm soát tốt đường máu. Tiết chế là cân bằng dinh dưỡng như ăn ít mỡ, ít cholesterol và đường đơn. Tổng lượng calo hằng ngày được chia đều trong 3 bữa ăn. Giảm cân và tập thể dục làm cho cơ thể nhạy cảm với Insulin, điều này giúp cho kiểm soát tốt đường máu.

5. Bệnh đái tháo đường ảnh hưởng như thế nào đến thai nhi

Người mẹ dễ bị nhiễm độc thai nghén, nhiễm trùng tiết niệu, tăng nguy cơ phải mổ lấy thai, đa ối. Nguy cơ bị các tật bẩm sinh ở con của các bà mẹ đái tháo đường không được điều trị tăng gấp 2-3 lần so với người bình thường hoặc thai chết lưu, thai to làm tăng nguy cơ đẻ khó và có các sang chấn tổn thương sau đẻ. Tăng nguy cơ bị đẻ non, dễ gây hội chứng suy hô hấp ở trẻ sơ sinh, tăng tỷ lệ tử vong khi sinh, hạ đường huyết sơ sinh trong những ngày đầu sau đẻ (đặc biệt 24-48h đầu sau sinh).

Vì vậy, nếu có các dấu hiệu bất thường tương tự các triệu chứng của bệnh tháo đường, bạn nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời nhé!

Một vài bài viết hữu ích liên quan bạn có thể tham khảo:

• Bệnh tiểu đường nên ăn gì để kiểm soát đường trong máu?
• Bệnh tiểu đường : Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị
• 7 biến chứng tiểu đường gây nguy hiểm đến tính mạng

Hi vọng với bài viết trên BlogAnChoi sẽ đem đến những thông tin cần thiết về bệnh tiểu đường. Đừng quên ghé thăm chuyên mục Sức khỏe để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích nhé!