Nghiên cứu về phương pháp học tập

Đã có nhiều nghiên cứu chỉ cho chúng ta đi đúng hướng. John Dunlosky, Katherine A. Rawson, Elizabeth J. Marsh, Mitchell J. Nathan, Daniel T. Willingham đã công bố những phát hiện của họ về hiệu quả của 10 phương pháp học tập trong bài báo “Cải thiện việc học của học sinh bằng các kỹ thuật học tập hiệu quả: Những hướng đi đầy hứa hẹn từ nhận thức và tâm lý giáo dục.”

Nghiên cứu này phân tích mức độ hiệu quả của 10 kỹ thuật học tập khác nhau tùy thuộc vào người thực hiện việc học, tài liệu cần thiết và tính đặc thù của nhiệm vụ học tập. Nói tóm lại, các nhà nghiên cứu tạo ra một bức tranh toàn cảnh về kỹ thuật học tập nào hiệu quả nhất vào khi nào, tại sao và cho ai. Chúng ta hãy xem các phương pháp học tập đó là gì.

2 phương pháp học tập có hiệu quả cao

1. Kiểm tra thường xuyên

Đây là bài kiểm tra có độ rủi ro thấp hoặc không có, do người hướng dẫn thực hiện để kiểm tra mức độ thành thạo của người học. Đây không phải là đánh giá tổng kết mang tính chất cao như bài kiểm tra cuối kỳ, mà là đánh giá trong quá trình để xem học sinh đã học được gì.

Kiểm tra đóng vai trò quan trọng trong giảng dạy vì đó là cách nhanh chóng để giáo viên tìm ra học sinh đã học được gì. Lợi ích nữa là nó chứng minh cho học sinh thấy những gì họ biết và không biết, giúp điều chỉnh kế hoạch học tập một cách đơn giản và hiệu quả, nhờ đó học sinh có thể dành nhiều thời gian hơn để ôn tập những gì mình chưa biết thay vì tập trung vào những gì mình đã biết.

Trong nghiên cứu, những người tham gia đã ghi nhớ thông tin 80% khi thực hành kiểm tra so với 36% khi xem lại tài liệu. Đó là sự cải thiện đáng kể về hiệu quả, vì vậy việc kiểm tra thực hành đứng hàng đầu trong các phương pháp học tập.

2. Nghỉ giải lao

Cách xếp lịch các buổi học là rất quan trọng. Trong nghiên cứu, một số người tham gia 6 kỳ học liên tục trong khi một nhóm khác có một ngày nghỉ sau mỗi kỳ và nhóm cuối cùng có một tháng nghỉ sau mỗi kỳ. Nhóm học liên tục đã nhớ được nhiều thông tin hơn trong giai đoạn đầu (sau kỳ thứ 2 và 3). Nhưng đến cuối cùng, những người có khoảng nghỉ đã nhớ được nhiều thông tin hơn (sau kỳ thứ 6).

Vì vậy, nếu bạn thực sự muốn học điều gì đó và lưu trữ nó vào trí nhớ dài hạn, hãy dành cho bản thân một chút thời gian để tiêu hóa thông tin giữa các buổi học. Một nghiên cứu khác cho thấy mọi người có thể nhớ lại 47% thông tin khi học cách quãng so với 37% khi học liên tục.

Hãy lên lịch các buổi học của bạn cho phù hợp, dành ít nhất 24 giờ để nghỉ giữa các buổi học. Việc nhớ lại ngay lập tức có thể bị ảnh hưởng, nhưng cuối cùng bạn sẽ nhớ được nhiều hơn so với khi học liên tục.

Các phương pháp học tập hiệu quả trung bình

3. Hỏi kỹ chi tiết

Những đứa trẻ thường hỏi “Tại sao?” Hóa ra đây cũng là phương pháp học tập hữu ích đối với chúng ta – hỏi kỹ chi tiết. Chìa khóa của việc này là “yêu cầu người học đưa ra lời giải thích cho một sự thật được nêu rõ ràng”. Nói cách khác, buộc chúng ta phải trả lời cho câu hỏi “tại sao?”

Trong nghiên cứu, những người tham gia được chia thành 3 nhóm. Nhóm đầu tiên được học các sự việc một cách trực tiếp, nhóm thứ hai đọc lời giải thích cho từng sự việc và nhóm thứ ba là nhóm hỏi kỹ chi tiết. Sau đó họ được yêu cầu giải thích tại sao mỗi sự việc lại như vậy. Nhóm hỏi kỹ chi tiết có độ chính xác 72%, trong khi hai nhóm còn lại chính xác 37%.

Việc hỏi kỹ chi tiết dường như có hiệu quả vì nó kích hoạt sơ đồ tư duy của mọi người, giúp mọi người xác định thông tin mới trong phạm vi những gì họ đã biết. Đó có thể là lý do khiến việc hỏi kỹ chi tiết có hiệu quả hơn đối với những người biết nhiều hơn về một chủ đề nhất định. Họ có thể giải thích rõ hơn lý do tại sao lại như vậy và bổ sung thông tin mới vào kho kiến thức phong phú của mình.

4. Tự giải thích

Tự giải thích là khi người học được yêu cầu giải thích nguyên tắc đằng sau điều gì đó mà họ đang học. Việc giải thích cách thức hoạt động của một thứ gì đó sẽ giúp họ chuyển nguyên tắc đó sang các vấn đề trong tương lai.

Trong nghiên cứu, những người tham gia được chia thành 3 nhóm. Một nhóm được giải thích ngắn gọn về những vấn đề khó trước khi cố gắng giải các câu hỏi thực hành. Một nhóm khác được yêu cầu giải thích cách giải quyết vấn đề của họ khi họ trả lời các câu hỏi, nhóm cuối cùng trả lời tất cả các câu hỏi và sau đó giải thích cách họ suy nghĩ để đưa ra câu trả lời. Kết quả: 2 nhóm được yêu cầu giải thích vượt trội hơn nhóm còn lại khi được yêu cầu làm bài kiểm tra tương tự.

5. Đan xen kiến thức

Đan xen là khi bạn lặp lại một kiến thức cũ vào một bài học mới. Ví dụ: nếu bạn đang học cách tìm thể tích hình tam giác, bạn có thể kết hợp một câu hỏi từ bài học trước về thể tích hình vuông. Kết hợp cái cũ vào cái mới, điều này tạo ra hiệu ứng tích lũy trong học tập và giúp bạn tìm ra mối liên hệ giữa các bài học khác nhau.

Trong nghiên cứu, đan xen không giúp mọi người có kết quả tốt hơn so với thực hành riêng biệt (các bài học tách biệt với nhau). Tuy nhiên khi học sinh được yêu cầu làm bài kiểm tra một tuần sau đó để giải quyết các vấn đề mới có liên quan, thì những người học đan xen thực hiện tốt hơn 43% so với những người học riêng biệt.

Kết hợp kiến thức cũ vào các bài học mới có thể giúp bạn đạt được mức độ hiểu biết cao hơn về sự phức tạp và mối liên hệ giữa các kiến thức. Điều này có thể giúp bạn giải quyết vấn đề tốt hơn trong tương lai và chuyển những gì bạn đang học sang các lĩnh vực khác.

Các phương pháp học tập ít hiệu quả

6. Tóm tắt

Việc tóm tắt tài liệu – rút ra những điểm chính – chỉ hiệu quả khi phần tóm tắt của bạn chính xác và nổi bật. Một số nghiên cứu cho thấy rằng việc tóm tắt thông tin giúp học sinh ghi nhớ thông tin, nhưng việc áp dụng hoặc chuyển giao thông tin đó lại không hiệu quả.

7. Đánh dấu làm nổi bật

Làm nổi bật thông tin không giúp bạn học nó tốt hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng việc đánh dấu tuy dễ thực hiện nhưng không giúp bạn nhớ kiến thức.

8. Ghi nhớ bằng từ viết tắt

Đây là khi bạn tạo ra những từ viết tắt để ghi nhớ một tập hợp ý tưởng. Vấn đề là cách này không hiệu quả. Phải mất rất nhiều thời gian và năng lượng để nghĩ ra và ghi nhớ chúng, và bạn chỉ có thể học được một số điều nhất định bằng cách này.

Nhưng điều đặc biệt là một số nghiên cứu cho thấy việc học thuộc lòng đôi khi lại tốt hơn để ghi nhớ lâu dài. Vì vậy bạn không nên phụ thuộc quá nhiều vào cách nhớ bằng từ khóa.

9. Sử dụng hình ảnh để học văn bản

Đây là khi bạn hình dung trong đầu hoặc vẽ tranh trong khi đọc văn bản. Việc hình dung trong đầu khi đọc chữ có thể giúp ích cho khả năng hiểu trong thời gian ngắn (nhưng vẽ tranh thật thì không). Tuy nhiên cách này không giúp ích được trong các tình huống học tập khác.

10. Đọc lại nhiều lần

Đây là phương pháp mà chúng ta thường xuyên sử dụng ở trường lớp, là cách học phổ biến nhất nhưng cũng là một trong những cách kém hiệu quả nhất.

Khả năng ghi nhớ và học tập cải thiện đáng kể sau khi đọc lại một lần, nhưng sau đó bị chững lại. Đọc nhiều hơn 2 lần không ảnh hưởng nhiều đến mức độ hiểu, vì vậy bạn có thể đọc lại 1 hoặc 2 lần nhưng sau đó hãy dành thời gian để thực hiện những phương pháp học tập khác hiệu quả hơn.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Kỹ thuật phân tích ngược – Bí quyết giúp bạn giải quyết vấn đề hiệu quả
• 6 tính cách mà bạn cần có để phát triển bản thân và thành công trong cuộc sống

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Cơ sở khoa học của phương pháp lặp lại ngắt quãng Spaced repetition

Lý thuyết về phương pháp lặp lại gián đoạn/ học ngắt quãng (hay Spaced repetition – SPR) lần đầu tiên được đề xuất vào năm 1932, và phương pháp này sau đó được áp dụng để điều trị bệnh Alzheimer ở ​​người và ứng dụng trong các dự án nghiên cứu tâm lý.

Mãi đến năm 1985, nhờ vào công trình của Hermann Ebbinghaus, phương pháp này mới thực sự được công nhận. Điều đó được thể hiện qua nghiên cứu về đường cong lãng quên của ông (The forgetting curve). Theo nghiên cứu đó, các thông tin hay kiến thức mới dung nạp vào não bộ sẽ được ghi nhớ ngay trong lúc đó, tuy nhiên nếu chưa được ôn tập, xem lại và ghi nhớ sẽ bị xóa bỏ trong một khoảng thời gian ngắn.

Cuối cùng, ông đưa ra kết luận rằng: não bộ của con người có xu hướng quên đi thông tin một cách nhanh chóng theo thời gian, hệ quả là việc ôn tập một cách thường xuyên có thể giúp kiến thức được ghi nhớ lâu hơn, từ đó tri thức bền vững hơn.

Nội dung của phương pháp lặp lại ngắt quãng Spaced Repetition

Spaced Repetition sử dụng cách lặp lại cách quãng, rằng khi ngay khi não bộ của bạn bắt đầu có dấu hiệu quên thông tin hay kiến thức nào đó, bạn phải ôn lại gối đầu lên kiến thức đó và nhờ vậy nhớ được lâu hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng nếu bạn mỗi ngày đều dung nạp vào một lượng kiến thức như cũ thì sẽ gây ra cảm giác chán nản, mệt mỏi cho não bộ, cản trở việc ghi nhớ dữ liệu. Hoặc nếu không ôn lại thì chắc chắn sẽ không thể nhớ kiến thức ấy trong dài hạn.

Bạn có thể chia nhỏ lượng kiến thức cần học, và học phối hợp ôn tập cách ngày. Ví dụ ngày 1 bạn học một phần, đến ngày 3 hãy ôn lại kiến thức đó và học một phần kiến thức mới, tương tự với ngày tiếp theo, tùy chỉnh vào sự ghi nhớ của mỗi cá nhân. Thêm vào đó, bạn nên ôn tập những kiến thức khó nhớ nhiều lần hơn để củng cố lượng kiến thức đã học.

Ứng dụng phương pháp Spaced Repetition

Bạn có thể ứng dụng phương pháp lặp lại nagwts quãng này vào trong công việc, học tập ghi nhớ các kiến thức mới. Đặc biệt, trên Internet luôn có những bạn chia sẻ về việc học 3000, 5000 từ vựng Tiếng Anh mà vẫn có thể nhớ lâu được, đó là nhờ vào việc áp dụng phương pháp spaced repetition.

Một số ứng dụng hỗ trợ phương pháp Spaced Repetition

Hiện nay, các nhà phát triển phần mềm đã cho ra đời rất nhiều ứng dụng tận dụng hiệu quả phương pháp này để đem lại kết quả tốt nhất cho người dùng. Học cũng không ngừng đổi mới, thiết kế ứng dụng để tạo ra nhiều sự hứng thú, động lực để các bạn sử dụng. Các ứng dụng áp dụng phương pháp Spaced Repetition phổ biến hiện nay có thể kể đến như:

• AnkiDroid Flashcards
• Memrise
• Quizlet
• Recall
• VocApp

Đây là một phương pháp rất dễ thực hiện bạn có thể tận dụng nhiều thời gian rảnh trong ngày để luyện tập và áp dụng phương pháp đặc biệt là trong việc học từ vựng. Bạn có thể tận dụng thời gian trong lúc chờ ai đó hay trong lúc đi các phương tiện công cộng như xe bus để thực hiện phương pháp này.

Hiểu thêm về Spaced repetition:

Chúc bạn có thể áp dụng thành công phương pháp và hãy chia sẻ với BlogAnChoi nhé!

Đọc thêm các bài viết khác tại đây:

• Phương pháp học tập hiệu quả lấy trọn điểm 10 giúp bạn tự tin chinh phục các môn học
• Phương pháp học tập giúp bạn tự tin đạt trên 27 điểm thi đại học
• Phương pháp học Shuhari và Kaizen của người Nhật giúp bạn nâng cao hiệu suất học tập

Đôi lời người viết

Ăn, ngủ, sinh hoạt, làm việc, vui chơi và mọi thứ khác. Trong những năm đầu đại học của bản thân, tôi nhận ra bất cứ khoảng thời gian nhàn rỗi nào đều khiến bản thân lười biếng hơn. Trong thực tế, thời gian học quá nhiều khiến tôi ghét giảng đường và tất cả những gì liên quan. Mà việc thực hiện điều bạn ghét về lâu dài còn khó chịu hơn nữa.

Cá nhân tôi, sự chán ghét làm giảm hiệu quả dù tiêu tốn nhiều giờ đồng hồ học tập. Và khi nhận thấy mọi việc mãi dậm chân tại chỗ, tôi biết mình đã đến lúc phải giải quyết vấn đề này.

Một chút khái niệm

Bài viết sẽ trình bày một chiến lược quản trị thời gian được áp dụng trong năm học vừa qua đã giúp tôi giảm thiểu một nửa thời gian học mà vẫn đạt gấp đôi năng suất. Một nguyên lý có tác động lớn nhất đến thói quen học tập của tôi là Nguyên lý Pareto, còn được biết đến với tên gọi “nguyên tắc 80-20”.

Hiểu một cách đơn giản, nguyên tắc 80-20 cho rằng: 80% kết quả được tạo nên từ 20% nguyên nhân. Và đôi khi 99% nguyên nhân chỉ tạo ra ít hơn 5% kết quả. Nguyên tắc này đúng đối với đời sống thường nhật và cả các nghiên cứu khoa học:

• 20% hạt giống tạo nên 80% cây cối.
• 20% dân số nắm giữ 80% của cải.
• 20% nguy cơ gây ra 80% thảm họa.
• 20% số áo quần được bạn mặc trong 80% thời gian hàng ngày.

Vậy điều này có liên quan gì tới học tập? Đơn giản mà nói, 20% thời gian học tập của bạn tạo nên 80% điểm số. Xa hơn nữa, 20% lượng kiến thức trên lớp xuất hiện trong 80% bài kiểm tra. Hãy nhớ rằng, các giảng viên (dù biết hay không) vẫn áp dụng nguyên tắc 80-20 vào các bài kiểm tra của họ. Do hạn chế về mặt thời gian, giảng viên khó mà kiểm tra toàn bộ kiến thức của bạn thông qua vài trang giấy được. Không ngạc nhiên lắm nếu họ sẽ chỉ kiểm tra các kiến thức quan trọng (thường chỉ chiếm 20% nội dung môn học).

Điều quan trọng là tìm thấy và tập trung vào 20% lượng kiến thức sẽ tạo nên 80% điểm số của bạn trong khi không bỏ sót các thông tin hữu ích khác của môn học. Điều này nghe có vẻ tuyệt vời về mặt lý thuyết, vậy làm cách nào để có thể áp dụng? Làm thế nào để ta biết được phần nào quan trọng và phần nào thì không? Để làm được điều này, hãy tự thử nghiệm các phương pháp phù hợp.

Hãy áp dụng một vài phương pháp khác nhau và đánh giá hiệu quả mà nó mang lại. Bạn có thể áp dụng mỗi môn một cách học – điều này hoàn toàn bình thường vì độ khó và cách học mỗi môn là khác nhau, như việc học toán so với học văn vậy. Và vấn đề quan trọng nhất – làm cách nào phát hiện 20% kiến thức trọng tâm môn học?

Một vài lời khuyên bạn có thể cân nhắc áp dụng:

• Hầu hết các môn, chỉ vấn đề được thảo luận trước lớp sẽ xuất hiện trong bài kiểm tra. Nếu vấn đề không được giảng viên khơi gợi, bạn không cần tốn quá nhiều thời gian cho nó.
• Để ý đến thời gian giảng viên phân tích vấn đề – nếu giảng viên trình bày vấn đề một cách say sưa hoặc phân tích vô cùng chi tiết thì bạn rất có thể phải ghi nhớ chúng đấy.
• “Câu này sẽ có trong bài thi đấy”, khi giảng viên nói vậy, hãy ghi chú lại vì họ không nói chơi đâu. Trong môn học có hàng trăm công thức khác nhau thì hãy tập trung vào những công thức mà giảng viên nhắc bạn chú ý.
• Đừng học vẹt, hãy học thật. Cách duy nhất để nguyên tắc 80-20 hiệu quả là bạn cần học hiểu thay vì chỉ thuộc lòng một cách máy móc. Nếu hiểu được bài học cùng các kiến thức trọng tâm, phần “thập cẩm” kiến thức còn lại sẽ dễ như bỡn.

Lời cuối

Hãy nhớ rằng nguyên tắc này không yêu cầu bạn bỏ qua 80% lượng kiến thức còn lại (điều mà tôi thấy thật vớ vẩn). Cứ học hết tất cả nhưng phải tập trung vào đúng kiến thức. Học hiểu tốt hơn nhiều so với học vẹt. Học vẹt và ghi nhớ một cách máy móc không chỉ lấy đi rất nhiều thời gian mà còn làm giảm năng suất học tập của ta.

Trước khi kết thúc bài viết, tôi phải nhắc các bạn một điều. Điều khó nhất của nguyên tắc là phải “loại bỏ các tiểu tiết”, điều này nói thì dễ hơn làm. Bạn chắc chắn sẽ làm rối tung mọi thứ khi cố áp dụng nguyên tắc này, song tôi chắc chắn những lợi ích và hiệu quả mà nguyên tắc 80-20 mang lại về lâu dài lớn hơn nhiều so với chút ít khó khăn khi học cách áp dụng nó.

Ngoài ra, các bạn có thể tham khảo thêm các bài viết cùng tác giả trên BlogAnChoi như:

• Học thuyết 10.000 giờ, công thức chế tạo thiên tài
• 5 phương pháp ghi chép thông minh
• Học trong khi ngủ, tại sao không?

Cảm ơn bạn đã đọc bài, hãy theo dõi BlogAnChoi để đón xem các bài viết thú vị nhé!