bệnh tự miễn – BlogAnChoiBlog giải trí về du lịch, làm đẹp, quán ngon dành cho giới trẻ.2025-08-14T12:57:29Zhttps://bloganchoi.com/feed/atom/Mee<![CDATA[7 nguyên nhân gây tăng áp động mạch phổi (PAH) thường gặp]]>https://bloganchoi.com/?p=9224422025-08-14T12:57:29Z2025-08-14T12:57:29ZTăng áp động mạch phổi (Pulmonary Arterial Hypertension – PAH) là một loại tăng huyết áp, đặc trưng bởi huyết áp cao bất thường trong các động mạch nhỏ của phổi. Khi áp lực này tăng lên, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu qua phổi, lâu dần dẫn đến khó thở, đau ngực, chóng mặt và giảm chất lượng cuộc sống. Một số trường hợp PAH phát triển mà không xác định được nguyên nhân, nhưng cũng có khi bệnh khởi phát do các vấn đề về tim, phổi, gan, di truyền, thuốc hoặc nhiễm trùng. Dưới đây là 7 nguyên nhân gây tăng áp động mạch phổi phổ biến nhất.
7 nguyên nhân gây tăng áp động mạch phổi (PAH)
Tăng áp động mạch phổi vô căn
Khoảng 50% ca tăng áp động mạch phổi rơi vào nhóm “vô căn”, nghĩa là không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng. Dù cơ chế chính xác chưa được hiểu tường tận, các nhà khoa học cho rằng sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và tác nhân môi trường có thể đóng vai trò kích hoạt bệnh.
PAH vô căn là dạng thường gặp nhất, xuất hiện ở cả nam và nữ nhưng phổ biến hơn ở phụ nữ độ tuổi từ 30-60. Vì không có yếu tố khởi phát rõ ràng, việc chẩn đoán sớm trở nên khó khăn và bệnh thường được phát hiện khi đã có triệu chứng rõ rệt.
Khoảng 50% ca tăng áp động mạch phổi rơi vào nhóm “vô căn”, nghĩa là không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng (Ảnh: Internet)
2. Bệnh mô liên kết
Nguyên nhân đứng thứ hai gây PAH là các bệnh mô liên kết – nhóm bệnh tự miễn trong đó hệ miễn dịch “nhầm lẫn” và tấn công chính mô của cơ thể. Tình trạng viêm mạn tính do bệnh gây ra có thể làm tổn thương các động mạch ở phổi.
Những bệnh mô liên kết liên quan đến PAH gồm:
Xơ cứng bì hệ thống: gây cứng và co thắt mô liên kết dưới da.
Lupus ban đỏ hệ thống (SLE): bệnh tự miễn phổ biến nhất, gây viêm và tổn thương mô liên kết, mạch máu.
Bệnh mô liên kết hỗn hợp: tình trạng hiếm gặp, kết hợp đặc điểm của nhiều bệnh mô liên kết khác.
Bệnh mô liên kết là nguyên nhân hàng đầu gây PAH (Ảnh: Internet)
3. Bệnh tim bẩm sinh
Bệnh tim bẩm sinh là dị tật tim xuất hiện ngay từ khi sinh, khiến cấu trúc hoặc dòng chảy máu trong tim và phổi bị bất thường. Khi máu chảy sai hướng hoặc không đều, áp lực trong động mạch phổi có thể tăng cao theo thời gian.
Một số dạng bệnh tim bẩm sinh liên quan đến PAH gồm:
Thông liên nhĩ (ASD): lỗ thông giữa hai buồng nhĩ.
Thông liên thất (VSD): lỗ thông giữa hai buồng thất.
Thông liên nhĩ thất: lỗ thông kết hợp giữa nhĩ và thất, kèm bất thường van tim.
Bất thường hồi lưu tĩnh mạch phổi: mạch máu từ phổi đổ về tim sai vị trí.
Chuyển vị đại động mạch (TGA): động mạch chủ và động mạch phổi bị hoán đổi chỗ.
Bệnh tim bẩm sinh có thể khiến cấu trúc hoặc dòng chảy máu trong tim và phổi bị bất thường, gây tăng áp động mạch phổi (Ảnh: Internet)
4. Tăng áp động mạch phổi di truyền
Khoảng 20% bệnh nhân tăng áp động mạch phổi có yếu tố di truyền, phổ biến nhất là đột biến gen BMPR2. Nếu một trong hai cha mẹ mang đột biến này, con có 50% khả năng thừa hưởng. Tuy nhiên, không phải ai mang gen đột biến cũng phát bệnh – thực tế chỉ khoảng 20% người mang BMPR2 biểu hiện triệu chứng PAH, cho thấy còn có sự tác động của các yếu tố môi trường hoặc gen khác.
Khoảng 20% bệnh nhân tăng áp động mạch phổi có yếu tố di truyền, phổ biến nhất là đột biến gen BMPR2 (Ảnh: Internet)
5. Tăng áp động mạch phổi do thuốc hoặc độc tố
Một số loại thuốc và chất độc có thể làm tổn thương thành mạch phổi, từ đó gây PAH. Các nhóm đáng chú ý gồm:
Thuốc ức chế sự thèm ăn: như phenylpropanolamine, aminorex, dexfenfluramine (nay hầu hết đã bị cấm do tác hại).
Fenfluramine: từng dùng để giảm cân, nay chỉ cho phép trong điều trị một số bệnh co giật hiếm gặp.
Chất kích thích: amphetamine, methamphetamine, cocaine.
Thuốc điều trị ung thư: dasatinib, bosutinib, một số thuốc alkyl hóa.
Thuốc điều hòa miễn dịch: interferon-alpha, interferon-beta, leflunomide.
Một số thảo dược/thực phẩm bổ sung: cây ban Âu, L-tryptophan.
Điều trị viêm gan C: liệu pháp dựa trên sofosbuvir.
Một số loại thuốc và chất độc có thể làm tổn thương thành mạch phổi, từ đó gây PAH (Ảnh: Internet)
6. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa do bệnh gan
Các bệnh gan mạn tính như xơ gan có thể gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa – tình trạng huyết áp cao ở mạch máu dẫn vào gan. Từ đó, một số hợp chất độc hại mà lẽ ra được lọc bỏ có thể đi vào phổi, gây tổn thương mạch máu và dẫn đến PAH dạng đặc biệt gọi là tăng áp lực tĩnh mạch cửa phổi.
Các bệnh gan mạn tính như xơ gan có thể gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa, gây tổn thương mạch máu và dẫn đến PAH dạng đặc biệt gọi là tăng áp lực tĩnh mạch cửa phổi (Ảnh: Internet)
7. Tăng áp động mạch phổi do nhiễm trùng
Dù hiếm gặp, một số bệnh nhiễm trùng do virus hoặc ký sinh trùng có thể gây PAH, bao gồm:
HIV: cứ 200 người nhiễm HIV thì có 1–10 người phát triển PAH.
Bệnh sán máng: trứng sán di chuyển tới phổi gây viêm và sẹo.
Virus viêm gan B và C: ít phổ biến nhưng vẫn có liên quan.
Virus herpes người type 8: một loại virus herpes đặc biệt.
một số bệnh nhiễm trùng do virus hoặc ký sinh trùng có thể gây PAH (Ảnh: Internet)
Ai dễ mắc tăng áp động mạch phổi hơn?
Ngoài các nguyên nhân kể trên, một số yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc bệnh, gồm:
Bệnh lý di truyền như đột biến gen BMPR2, hội chứng Down, bệnh Gaucher.
Sử dụng ma túy (cocaine, methamphetamine).
Sống ở vùng cao, nơi lượng oxy trong không khí thấp.
Nguy cơ biến chứng
Tăng áp động mạch phổi không được điều trị có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng, chẳng hạn như:
Thiếu máu do hấp thụ sắt kém.
Loạn nhịp tim do áp lực bất thường lên tim.
Huyết khối phổi do lưu lượng máu giảm.
Xuất huyết phổi do áp lực mạch cao.
Suy tim phải do tim phải làm việc quá sức.
Tăng áp động mạch phổi không được điều trị có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng (Ảnh: Internet)
Tăng áp động mạch phổi (PAH) là tình trạng huyết áp cao trong các động mạch nhỏ của phổi, có thể do nhiều nguyên nhân như vô căn, bệnh mô liên kết, bệnh tim bẩm sinh, yếu tố di truyền, thuốc/độc tố, bệnh gan hoặc nhiễm trùng. Việc nhận biết sớm nguyên nhân và điều trị kịp thời là chìa khóa để kiểm soát bệnh, ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
]]>1Mee<![CDATA[6 Thực phẩm nên tránh khi bị viêm khớp dạng thấp để giảm viêm và bảo vệ khớp]]>https://bloganchoi.com/?p=9181362025-07-23T11:28:19Z2025-07-17T08:49:41ZViêm khớp dạng thấp (RA – Rheumatoid Arthritis) là một bệnh tự miễn mạn tính, gây ra viêm đau ở các khớp và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Dù hiện nay chưa có chế độ ăn uống nào có thể chữa khỏi hoàn toàn RA nhưng dinh dưỡng hợp lý vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kiểm soát triệu chứng. Trái lại, một số loại thực phẩm có thể kích thích phản ứng viêm, làm trầm trọng thêm tình trạng sưng đau và tổn thương khớp. Việc hạn chế hoặc loại bỏ các thực phẩm này khỏi chế độ ăn hàng ngày có thể giúp người bị viêm khớp dạng thấp giảm khó chịu đồng thời hỗ trợ quá trình điều trị hiệu quả hơn. Dưới đây là 6 nhóm thực phẩm mà bạn nên hạn chế nếu đang sống chung với viêm khớp dạng thấp.
Thịt bò, thịt heo và các loại thịt đỏ khác thường chứa nhiều chất béo bão hòa, một yếu tố được cho là có thể kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể. Một số nghiên cứu đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiêu thụ chất béo bão hòa và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng viêm khớp dạng thấp.
Không chỉ làm tăng viêm, thịt đỏ còn góp phần gây tăng cân, từ đó tạo thêm áp lực lên các khớp vốn đã yếu. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là bạn nên loại bỏ hoàn toàn nguồn protein khỏi thực đơn bởi protein vẫn rất cần thiết để duy trì sức mạnh cơ bắp và hỗ trợ hệ miễn dịch.
Thay vì thịt đỏ, bạn nên chọn ăn ức gà hoặc các loại cá béo như cá hồi, cá ngừ, cá thu, cá mòi và cá trích vốn giàu axit béo omega-3 – một chất có khả năng giảm viêm và đau khớp tự nhiên. Ngoài ra, đậu, trứng, sữa ít béo hoặc đậu phụ cũng là nguồn protein thay thế lành mạnh cho người bị viêm khớp dạng thấp.
Thịt đỏ thường chứa nhiều chất béo bão hòa, một yếu tố được cho là có thể kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể (Ảnh: Internet)
2. Đường và bột mì tinh chế – thủ phạm âm thầm của viêm mãn tính
Thực phẩm chứa đường tinh luyện và carbohydrate đơn giản, như bánh mì trắng, mì ống từ bột mì tinh chế, gạo trắng, bánh ngọt, nước ngọt,…có thể khiến lượng đường trong máu tăng vọt sau khi ăn. Điều này thúc đẩy cơ thể sản sinh các chất gây viêm gọi là cytokine, từ đó làm nghiêm trọng hơn các triệu chứng viêm khớp dạng thấp.
Không chỉ vậy, tiêu thụ đường và tinh bột tinh chế thường xuyên cũng tăng nguy cơ thừa cân hoặc béo phì, điều vốn dĩ làm gia tăng áp lực lên các khớp, đặc biệt là khớp gối và khớp háng.
Để kiểm soát tốt hơn tình trạng viêm khớp dạng thấp, bạn nên:
Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt (như yến mạch, gạo lứt, bánh mì đen)
Tránh xa thực phẩm chế biến sẵn nhiều đường
Kiểm tra kỹ thành phần trên nhãn thực phẩm, bởi đường có thể “ẩn mình” dưới nhiều tên gọi khác như fructose, sucrose, corn syrup,…
Một số đánh giá khoa học còn khuyến nghị nên loại bỏ đường ra khỏi chế độ ăn để giảm nguy cơ khởi phát viêm khớp dạng thấp hoặc làm nhẹ các triệu chứng hiện có.
Tiêu thụ thực phẩm nhiều đường và bột mì tinh chế có thể làm tăng lượng đường trong máu, tăng nguy cơ thừa cân hoặc béo phì, từ đó làm nghiêm trọng hơn các triệu chứng viêm khớp dạng thấp (Ảnh: Internet)
3. Thực phẩm chiên rán – “kẻ thù giấu mặt” của khớp
Các món chiên rán thường rất ngon miệng nhưng lại không hề thân thiện với sức khỏe khớp. Thực phẩm chiên chứa nhiều chất béo trans và bão hòa, đồng thời hình thành chất độc AGEs (sản phẩm glycat hóa bền vững) trong quá trình nấu ở nhiệt độ cao. AGEs thúc đẩy quá trình viêm và lão hóa tế bào, góp phần làm trầm trọng thêm triệu chứng viêm khớp dạng thấp.
Thêm vào đó, thực phẩm chiên cũng là nguyên nhân phổ biến gây tăng cholesterol, béo phì và bệnh tim mạch – những yếu tố nguy cơ cao với người bị viêm khớp.
Thay vì chiên, bạn có thể chuyển sang nướng, hấp, áp chảo ít dầu hoặc sử dụng nồi chiên không dầu nếu muốn giữ cảm giác giòn rụm mà không cần đến nhiều chất béo.
Thực phẩm chiên rán chứa nhiều chất béo trans và bão hòa, thúc đẩy quá trình viêm và lão hóa tế bào, góp phần làm trầm trọng thêm triệu chứng viêm khớp dạng thấp (Ảnh: Internet)
4. Gluten – không gây hại với tất cả, nhưng nên cẩn trọng
Gluten là một loại protein tự nhiên có mặt trong các loại ngũ cốc như lúa mì, lúa mạch đen và lúa mạch và là nguyên nhân chính gây bệnh celiac – một tình trạng mà hệ miễn dịch tấn công chính ruột non khi tiếp xúc với gluten.
Một số nghiên cứu cho thấy việc loại bỏ gluten khỏi chế độ ăn có thể cải thiện triệu chứng ở người bị viêm khớp dạng thấp, nhất là những người có tình trạng nhạy cảm với gluten hoặc mắc đồng thời bệnh celiac. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khác vẫn chưa đưa ra kết luận rõ ràng.
Vì thế, nếu bạn nhận thấy mình hay bị đau khớp, đầy hơi hoặc tiêu chảy sau khi ăn thực phẩm chứa gluten, hãy thử áp dụng chế độ ăn không gluten trong vài tuần và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu cảm thấy tốt hơn, việc duy trì chế độ ăn này có thể giúp cải thiện đáng kể sức khỏe khớp.
Thực phẩm chứa gluten có thể làm tăng triệu chứng ở người bị viêm khớp dạng thấp, nhất là những người có tình trạng nhạy cảm với gluten hoặc mắc đồng thời bệnh celiac (Ảnh: Internet)
5. Rượu bia – kẻ đồng lõa thầm lặng khi dùng chung với thuốc
Rượu và các loại đồ uống có cồn có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến người mắc viêm khớp dạng thấp, đặc biệt là khi đang sử dụng thuốc điều trị như methotrexate – một loại thuốc chuyển hóa qua gan.
Gan là cơ quan dễ bị tổn thương nếu thường xuyên phải xử lý cả thuốc và rượu cùng lúc. Sự kết hợp này có thể làm giảm chức năng gan, tăng nguy cơ viêm gan, thậm chí gây tổn thương vĩnh viễn nếu không được theo dõi kỹ.
Ngoài ra, uống rượu khi đang dùng thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) cũng làm tăng rủi ro xuất huyết tiêu hóa, loét dạ dày – những biến chứng nguy hiểm.
Chưa kể, một số nghiên cứu cho thấy rượu còn liên quan đến tăng nguy cơ loãng xương, điều đặc biệt đáng lưu ý vì người bị viêm khớp dạng thấp vốn đã có nguy cơ cao hơn người bình thường.
Tóm lại, nếu bạn đang điều trị viêm khớp dạng thấp bằng thuốc, hãy hạn chế tối đa hoặc tránh hoàn toàn việc uống rượu để bảo vệ gan và xương.
Rượu bia và các loại đồ uống có cồn có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến người mắc viêm khớp dạng thấp, đặc biệt là khi đang sử dụng thuốc điều trị như methotrexate (Ảnh: Internet)
6. Thực phẩm chế biến sẵn – “combo” của các chất gây viêm
Những sản phẩm này thường chứa nhiều muối, đường tinh luyện, chất béo bão hòa, chất phụ gia và bảo quản – tất cả đều có thể kích thích phản ứng viêm trong cơ thể nếu tiêu thụ thường xuyên. Ngoài ra, chúng thường rất nghèo dưỡng chất và dễ gây tăng cân – hai yếu tố không hề có lợi cho người bị viêm khớp dạng thấp.
Lời khuyên là hãy:
Đọc kỹ nhãn thực phẩm trước khi mua
Ưu tiên nấu ăn tại nhà để kiểm soát nguyên liệu
Tăng cường ăn thực phẩm tươi, ít qua chế biến
Thịt chế biến sẵn thường chứa nhiều muối, đường tinh luyện, chất béo bão hòa, chất phụ gia và bảo quản,…có thể kích thích phản ứng viêm trong cơ thể nếu tiêu thụ thường xuyên (Ảnh: Internet)
Kết luận
Việc điều chỉnh chế độ ăn uống không thể thay thế cho thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp nhưng lại có thể đóng vai trò hỗ trợ cực kỳ quan trọng trong việc kiểm soát bệnh, giảm triệu chứng và cải thiện sức khỏe tổng thể.
Hãy nhớ:
Tránh thực phẩm gây viêm: thịt đỏ, đồ chiên, đường tinh luyện, thực phẩm chế biến sẵn
Cân nhắc hạn chế gluten và rượu nếu cơ thể bạn phản ứng tiêu cực
Bổ sung các thực phẩm chống viêm như cá béo, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi
Trị viêm khớp dạng thấp là một hành trình dài nhưng chỉ cần bạn lắng nghe cơ thể, kiên nhẫn và lựa chọn đúng cách, việc kiểm soát bệnh sẽ trở nên khả thi hơn bao giờ hết.
]]>1Mee<![CDATA[5 loại viêm khớp vảy nến phổ biến và cách nhận biết]]>https://bloganchoi.com/?p=9127242025-06-11T03:18:10Z2025-06-11T03:18:10ZBệnh vảy nến là một tình trạng da mạn tính khá phổ biến, đặc trưng bởi những mảng da đỏ, ngứa, bong vảy, có thể xuất hiện và biến mất theo từng đợt. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng bệnh vảy nến đôi khi còn đi kèm với những triệu chứng ảnh hưởng đến khớp – được gọi là viêm khớp vảy nến. Tình trạng này không chỉ gây đau và sưng tấy ở khớp mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động nếu không được điều trị kịp thời.
Theo Mayo Clinic, viêm khớp vảy nến là một bệnh tự miễn, tức là hệ miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm vào các mô khỏe mạnh – cụ thể là các khớp. Tình trạng này hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể được kiểm soát bằng thuốc và thay đổi lối sống. Ước tính có khoảng 30% người mắc bệnh vảy nến sẽ phát triển viêm khớp vảy nến.
Viêm khớp vảy nến không giống nhau ở mọi người. Dưới đây là 5 dạng phổ biến nhất của bệnh này, mỗi loại có đặc điểm riêng biệt về triệu chứng và vị trí ảnh hưởng.
1. Viêm khớp vảy nến không đối xứng
Loại này chiếm tỷ lệ lớn trong các trường hợp viêm khớp vảy nến, thường chỉ ảnh hưởng đến một bên cơ thể. Điều đó có nghĩa là bạn có thể bị đau khớp ở một đầu gối hoặc một bàn tay mà bên còn lại không bị ảnh hưởng – trái ngược với các dạng viêm khớp thông thường vốn có tính đối xứng.
Thông thường, chỉ khoảng 1 đến 3 khớp bị ảnh hưởng. Các khớp lớn như đầu gối, cổ tay hoặc cổ chân thường là nơi dễ gặp phải tình trạng viêm. Tuy nhiên, đôi khi các khớp nhỏ như ngón tay, ngón chân cũng có thể bị sưng và đau.
Triệu chứng điển hình bao gồm:
Cứng khớp vào buổi sáng
Sưng, nóng đỏ vùng khớp bị ảnh hưởng
Các đợt phát ban da đi kèm
Mặc dù thường được xem là dạng nhẹ hơn, viêm khớp không đối xứng vẫn có thể gây đau đáng kể nếu không điều trị. Việc sử dụng thuốc DMARD (thuốc chống thấp khớp tác động chậm) hoặc corticosteroid có thể giúp kiểm soát viêm và làm chậm tiến triển bệnh.
Viêm khớp vảy nến không đối xứng là một trong các loại viêm khớp phổ biến hàng đầu, thường chỉ ảnh hưởng đến một bên cơ thể (Ảnh: Internet)
2. Viêm khớp vảy nến đối xứng
Ngược lại với dạng không đối xứng, viêm khớp vảy nến đối xứng ảnh hưởng đến cùng một khớp ở cả hai bên cơ thể. Ví dụ, nếu bạn bị đau một bên cổ tay phải thì cổ tay trái cũng sẽ có triệu chứng tương tự. Đây là dạng bệnh có phần giống với viêm khớp dạng thấp nên đôi khi dễ gây nhầm lẫn.
Theo một bài viết đăng trên Clinical Reviews in Allergy & Immunology năm 2012, khoảng 50–60% bệnh nhân viêm khớp vảy nến bị tổn thương đối xứng tại nhiều hơn bốn khớp.
Triệu chứng có thể bao gồm:
Cứng và đau ở nhiều khớp cùng lúc
Khó vận động buổi sáng
Kèm theo các tổn thương ngoài da đặc trưng của bệnh vảy nến
Symmetric Psoriatic Arthritis ảnh hưởng đến cùng một khớp ở cả hai bên cơ thể (Ảnh: Internet)
Dạng đối xứng có xu hướng tiến triển nặng hơn theo thời gian và có thể ảnh hưởng đến bất kỳ khớp nào trong cơ thể. Đặc biệt, viêm khớp không đối xứng cũng có thể chuyển sang thể đối xứng nếu không được kiểm soát tốt.
Điều trị bao gồm:
Thuốc DMARD để làm chậm quá trình hủy hoại khớp
Corticosteroid để giảm viêm
Điều chỉnh lối sống, tập vật lý trị liệu
3. Viêm khớp cột sống
Viêm khớp cột sống vảy nến, hay còn gọi là viêm cột sống dính khớp, ảnh hưởng đến cột sống, khung chậu, hông và vai. Đây là dạng bệnh gây đau lưng mạn tính, có thể khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc cúi, xoay người hoặc thực hiện các cử động linh hoạt.
Theo Cleveland Clinic, khi bệnh tiến triển, các đốt sống có thể dính lại với nhau, gây cứng khớp và giảm khả năng vận động. Người bệnh thường cảm thấy đau nhiều hơn vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu không vận động.
Một nghiên cứu năm 2017 trên Annals of the Rheumatic Diseases cho thấy 24% người bị viêm cột sống cũng mắc bệnh vảy nến.
Phương pháp điều trị bao gồm:
Vật lý trị liệu, kéo giãn cơ
Kiểm soát tư thế đúng khi ngồi và nằm
Sử dụng DMARD và thuốc ức chế TNF (loại thuốc sinh học giúp giảm phản ứng miễn dịch)
Viêm khớp cột sống dạng bệnh gây đau lưng mạn tính, có thể khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc cúi, xoay người hoặc thực hiện các cử động linh hoạt (Ảnh: Internet)
4. Viêm khớp liên đốt xa (DIP)
Đây là dạng viêm khớp ảnh hưởng đến các khớp gần móng tay, móng chân – được gọi là các khớp liên đốt xa. Tuy khá hiếm, chỉ chiếm dưới 10% số ca, nhưng dạng bệnh này thường đi kèm với tổn thương ở móng tay, như móng sần sùi, dày lên hoặc tách móng.
Triệu chứng bao gồm:
Đau và sưng ở các khớp đầu ngón tay/chân
Thay đổi ở móng (một đặc điểm gợi ý khá rõ)
Cứng khớp khi ngủ dậy hoặc sau thời gian bất động
Viêm khớp liên đốt xa (DIP) khá hiếm, chỉ chiếm dưới 10% số ca (Ảnh: Internet)
Việc điều trị có thể đơn giản hơn với những trường hợp nhẹ, chỉ cần:
Ngâm tay chân trong nước ấm
Dưỡng ẩm và bảo vệ móng
Dùng thuốc giảm đau thông thường
Tuy nhiên, nếu bệnh tiến triển và gây đau nghiêm trọng, bác sĩ có thể kê đơn DMARD hoặc tiêm corticosteroid tại chỗ để kiểm soát triệu chứng.
5. Viêm khớp vảy nến Mutilans (biến dạng)
Đây là dạng nặng nhất và cũng hiếm gặp nhất của viêm khớp vảy nến, chỉ chiếm dưới 5% tổng số trường hợp. Mutilans gây ra phản ứng viêm mạnh khiến xương ở các khớp tay, chân bị phá hủy, dẫn đến tình trạng các ngón tay và ngón chân bị rút ngắn, biến dạng rõ rệt – giống như hình ảnh “bút chì trong cốc” trên X-quang.
Bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến khớp mà còn gây mất xương cục bộ, làm thay đổi hoàn toàn hình dạng bàn tay, bàn chân của người bệnh.
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc thể này gồm:
Yếu tố di truyền
Uống nhiều rượu
Hút thuốc
Làm việc nặng nhọc lặp đi lặp lại
Căng thẳng kéo dài
Viêm khớp vảy nến Mutilans là dạng nặng nhất và cũng hiếm gặp nhất của viêm khớp vảy nến (Ảnh: Internet)
Việc điều trị bao gồm:
NSAID (thuốc chống viêm không steroid) để giảm đau
Corticosteroid để kiểm soát viêm mạnh
Thuốc sinh học (biologics) nhắm vào hệ miễn dịch, giúp ngăn chặn phản ứng tự miễn gây tổn thương khớp
Viêm khớp vảy nến là một bệnh lý phức tạp với nhiều dạng biểu hiện khác nhau. Từ nhẹ như đau ở một vài khớp đến nặng như biến dạng chi, bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
Nếu bạn đang bị vảy nến và thấy xuất hiện các cơn đau khớp bất thường – đặc biệt là cứng khớp vào buổi sáng hoặc kèm theo sưng đỏ – hãy đi khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác. Việc điều trị sớm sẽ giúp kiểm soát triệu chứng, giảm nguy cơ tổn thương vĩnh viễn và cải thiện khả năng vận động trong cuộc sống hằng ngày.
Nguồn tham khảo/dịch: The 5 Types Of Psoriatic Arthritis – Health Digest
]]>1aozora<![CDATA[9 quan niệm sai lầm về bệnh vảy nến – Đi tìm sự thật về căn bệnh da liễu thường bị kỳ thị này!]]>https://bloganchoi.com/?p=4175722021-09-01T08:20:14Z2021-09-01T08:20:14ZTrong số các bệnh da liễu thì vảy nến là bệnh rất thường gặp, thậm chí ngành y tế ở Mỹ đã dành ra tháng 8 hằng năm là Tháng Nhận thức về Bệnh vảy nến. Nhưng bạn đã thực sự hiểu về căn bệnh này chưa? Còn những điều lầm tưởng nào mà bạn vẫn tin là thật? Hãy cùng BlogAnChoi khám phá nhé!
Vảy nến là một bệnh của da có nguyên nhân do tự miễn, tức rối loạn khiến hệ miễn dịch tự tấn công các tế bào của chính cơ thể. Biểu hiện chủ yếu của bệnh là các mảng vảy bong tróc xuất hiện trên da, thường ở đầu gối, da đầu, khuỷu tay và lưng. Các mảng này có màu đỏ trên nền da sáng xung quanh và có thể màu tím hoặc đỏ bầm trên vùng da sẫm màu.
Bệnh vảy nến làm cho da bị dày và tróc ra từng mảng (Ảnh: Internet).
Rất khó xác định chính xác tỷ lệ mắc bệnh vảy nến trên toàn cầu. Một nghiên cứu vào năm 2020 đã phát hiện tỷ lệ này có thể dao động từ 0,14% ở khu vực Đông Á cho đến 1,99% ở Australia. Các nghiên cứu khác lại đưa ra tỷ lệ cao hơn nhiều, chẳng hạn như 11,4% ở Na Uy.
Ngoài tác hại gây mất thẩm mỹ nặng nề, bệnh vảy nến còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe chung và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Một số người thậm chí phải chịu sự kỳ thị từ xã hội, do đó để giúp họ hòa nhập cuộc sống thì điều cần thiết là phải thay đổi những quan niệm sai lầm đã tồn tại từ lâu về căn bệnh này.
Những thông tin dưới đây được cung cấp bởi hai chuyên gia hàng đầu về bệnh vảy nến. Đầu tiên là David Chandler, giám đốc điều hành của Liên minh Bệnh vảy nến và Viêm khớp vảy nến ở Vương quốc Anh. Người thứ hai là Dominic Urmston, giám đốc truyền thông và vận động bệnh nhân tại Hiệp hội Bệnh vảy nến, cũng ở Anh.
1. Bệnh vảy nến rất dễ lây nếu đụng chạm vào người bệnh?
Rất nhiều người vẫn tin rằng bệnh vảy nến có thể lây giống như bệnh ghẻ (Ảnh: Internet).
Có thể bạn đã từng nghe điều này nhiều lần, và có vẻ cũng rất hợp lý đối với các bệnh về da, nhưng thực ra nó lại hoàn toàn sai lầm. Chuyên gia Chandler giải thích: “Bạn không thể bị lây bệnh vảy nến. Đó là một tình trạng tự miễn, trong đó hệ thống miễn dịch phản ứng không phù hợp và tạo ra quá nhiều tế bào da”.
Để nhấn mạnh thêm vấn đề này, chuyên gia Urmston nói rằng: “Nó không thể lây truyền khi tiếp xúc giữa người với người hoặc khi tiếp xúc dịch cơ thể – ví dụ khi hôn nhau hoặc dùng chung đồ ăn thức uống. Nó cũng không thể lây cho những người khác ở các khu vực công cộng tiếp xúc gần, chẳng hạn như ở hồ bơi hoặc trong phòng tắm hơi.”
2. Bệnh vảy nến chỉ là hiện tượng da bị khô?
Có phải vảy nến chỉ giống như khô da bình thường? (Ảnh: Internet).
“Không, nó còn hơn thế nữa,” chuyên gia Chandler nói. Trong bệnh này, “cấu trúc da bị thay mới nhanh hơn nhiều – chu kỳ thay da thông thường là khoảng 28 ngày một lần, nhưng đối với bệnh vảy nến có thể ngắn từ 4–5 ngày”.
Do quá trình quay vòng ngắn như vậy nên các tế bào da chưa kịp trưởng thành, khiến chúng đóng thành vảy dày và không thể rụng đi như bình thường. Ngoài ra chuyên gia Chandler cũng cho biết thêm, “các mạch máu cũng thay đổi và di chuyển lên gần bề mặt hơn, khiến các khu vực này nếu bị trầy xước sẽ chảy máu, trở nên rất đỏ và đau.”
Chuyên gia Urmston cho biết: “Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, bệnh vảy nến có thể khiến da nứt nẻ và chảy máu, khiến người bệnh suy nhược. Bệnh vảy nến trên bàn tay hoặc bàn chân có thể khiến các hoạt động hằng ngày trở nên khó khăn, còn bệnh vảy nến trên các vùng như bẹn hoặc mông có thể khiến ngay cả khi ngồi xuống hoặc đi vệ sinh cũng bị đau.”
Vảy nến có thể xuất hiện ở nhiều vùng da khác nhau trên khắp cơ thể (Ảnh: Internet).
3. Bệnh vẩy nến ở tất cả mọi trường hợp đều giống nhau?
Nhiều người nghĩ đơn giản rằng “vẩy nến là vẩy nến”, thế thôi. Tuy nhiên thực tế lại có nhiều dạng bệnh rất phức tạp, như chuyên gia Chandler giải thích: “Loại phổ biến nhất là bệnh vảy nến thể mảng lớn với các vảy trắng bạc dày đặc trưng.” Ngoài ra còn có một số dạng khác bao gồm:
Vảy nến ruột: Đây là dạng phát ban lan rộng mà đôi khi còn được gọi là “vẩy nến giọt” vì các mảng vẩy có hình giọt nước.
Vảy nến thể ngược: Loại này chỉ hình thành ở những vùng da có tiếp xúc với các bộ phận khác của cơ thể, chẳng hạn như nách, bẹn hoặc vùng dưới vú.
Vảy nến thể da: Đây là dạng không phổ biến, biểu hiện phát ban bong tróc có màu đỏ trên nền da trắng và bao phủ phần lớn cơ thể.
Vảy nến thể mủ: Ở dạng này sẽ xuất hiện các mụn nước có mủ, thường gặp nhất là ở bàn tay và bàn chân.
Bệnh vảy nến có nhiều thể khác nhau (Ảnh: Internet).
4. Nguyên nhân gây bệnh vảy nến là do vệ sinh kém?
Chuyên gia Urmston khẳng định: “Sự xuất hiện của bệnh vảy nến không có nghĩa là chuyện vệ sinh của người đó kém.”
Mặc dù là bệnh da liễu nhưng vảy nến không bắt nguồn từ vệ sinh kém (Ảnh: Internet).
Chuyên gia Chandler cũng đồng tình: “Trên thực tế, những người mắc bệnh vảy nến có xu hướng cẩn thận trong việc tự chăm sóc bản thân, vì da của họ rất đau và bong tróc nên cần được chăm sóc liên tục.”
Ông cũng giải thích rằng những người bị bệnh vảy nến thường phải dùng thuốc điều trị hai lần mỗi ngày, tức là họ sẽ dành rất nhiều thời gian để chăm sóc da, đặc biệt là các khu vực như da đầu, bởi vì nếu bỏ sót thì tình trạng da sẽ nhanh chóng trở nên tồi tệ hơn và rất khó kiểm soát.
5. Bác sĩ có thể chữa khỏi bệnh vảy nến?
Đây cũng là một sai lầm, vì hiện tại không có cách nào chữa khỏi hoàn toàn căn bệnh này. Tuy nhiên chuyên gia Chandler nói rằng: “Có rất nhiều phương pháp điều trị có thể giúp làm giảm triệu chứng của bệnh vảy nến, tùy thuộc vào mức độ bị ảnh hưởng của bệnh nhân.”
Kem bôi là một trong những phương pháp điều trị vảy nến (Ảnh: Internet).
Các phương pháp hiện nay bao gồm nhiều loại kem bôi da cho đến thuốc mỡ, bọt và gel. Ngoài ra còn có liệu pháp ánh sáng (tia cực tím) và các loại thuốc dạng viên uống và thuốc tiêm. Tất cả các phương pháp này đều có ưu điểm và nhược điểm khác nhau phù hợp với từng người bệnh.
Vì vảy nến là một tình trạng mãn tính kéo dài suốt đời nên người bệnh thường phải gặp bác sĩ thường xuyên để điều chỉnh kế hoạch điều trị theo thời gian. Hầu hết thường bắt đầu bằng các loại thuốc bôi tại chỗ (kem, thuốc mỡ và gel) với công thức phối hợp khác nhau dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Nếu bệnh nặng hơn hoặc các thuốc tại chỗ không hiệu quả, bác sĩ da liễu có thể đưa ra các lựa chọn điều trị khác, chẳng hạn như liệu pháp ánh sáng UV, thuốc uống hoặc tiêm.
Mặc dù chưa có cách chữa trị dứt điểm vảy nến nhưng các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục tìm hiểu thêm về căn bệnh này, và như chuyên gia Chandler lưu ý, những hiểu biết mới hiện nay có thể giúp tìm ra cách chữa trong tương lai.
Dù sao thì, như chuyên gia Urmston cho biết, điều quan trọng là bệnh vảy nến có thể được kiểm soát tốt, đồng thời các bác sĩ có thể đưa ra nhiều lựa chọn điều trị để giảm nhẹ triệu chứng.
6. Bệnh vảy nến chỉ ảnh hưởng đến da?
Các bệnh tự miễn như vảy nến có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác nhau (Ảnh: Internet).
Triệu chứng trên da là đáng chú ý nhất, nhưng bệnh vảy nến không chỉ dừng lại ở đó. Ước tính có khoảng 6–42% người bệnh cũng mắc phải bệnh viêm khớp vảy nến, một dạng viêm khớp mà chuyên gia Urmston mô tả là “thường ảnh hưởng đến đầu gối hoặc các khớp ở bàn tay và bàn chân, cũng như các khu vực mà gân liên kết với xương, chẳng hạn như gót chân và lưng dưới”.
Ngoài những ảnh hưởng về thể chất, bệnh vẩy nến cũng có thể tác động đến tâm lý. Những người mắc bệnh vẩy nến dễ bị lo lắng, trầm cảm, thiếu tự tin về bản thân, tất cả những điều đó đều có thể ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống hằng ngày.
7. Bệnh vảy nến chỉ gặp ở người lớn?
Chuyên gia Chandler giải thích: “Mặc dù thường thấy nhất ở người lớn – bệnh vảy nến thường bắt đầu ở tuổi thiếu niên và kéo dài suốt đời – nhưng nó có thể xuất hiện ở trẻ em và hiếm khi xảy ra ở trẻ sơ sinh.”
Còn theo chuyên gia Urmston, dường như có hai độ tuổi dễ khởi phát bệnh này nhất: từ cuối thanh thiếu niên đến đầu 30 và trong khoảng 50 đến 60 tuổi.
Người trẻ cũng có thể mắc bệnh vảy nến (Ảnh: Internet).
8. Bệnh vảy nến cũng giống như bệnh chàm?
Mặc dù các triệu chứng chính của hai bệnh này trông khá giống nhau, nhưng bản chất lại hoàn toàn khác nhau.
Chuyên gia Chandler giải thích: “Bệnh chàm thường dựa trên phản ứng dị ứng, còn vảy nến thì không.” Ngoài ra bệnh chàm “phổ biến hơn ở trẻ nhỏ và có thể biến mất theo thời gian”. Ngược lại, vảy nến ít phổ biến hơn ở trẻ em và thường trở thành tình trạng mãn tính kéo dài suốt đời.
Chàm và vảy nến có nhiều điểm khác nhau (Ảnh: Internet).
Hai bệnh này cũng ảnh hưởng đến các vùng khác nhau của cơ thể, chuyên gia Urmston cho biết. “Bệnh chàm có xu hướng xuất hiện ở mặt trong của khuỷu tay và đầu gối (khoeo chân), trong khi bệnh vảy nến xuất hiện thường xuyên hơn ở mặt ngoài khuỷu tay và đầu gối, cũng như trên da đầu.”
Nhìn chung, các cơ chế dẫn đến hai bệnh này cũng khác nhau. Vảy nến là một tình trạng tự miễn, trong khi bệnh chàm có thể liên quan đến di truyền, môi trường và các yếu tố khác. Tuy vậy có một số bằng chứng gợi ý rằng bệnh chàm cũng có thể do tự miễn.
Điều quan trọng là bất kỳ bệnh nào cũng phải được chẩn đoán bởi chuyên gia y tế có trình độ để bắt đầu lộ trình điều trị phù hợp nhất càng sớm càng tốt, ngăn bệnh tiến triển nặng hơn.
9. Thay đổi chế độ ăn uống có thể chữa khỏi bệnh vảy nến?
Người bị vảy nến có cần ăn kiêng đặc biệt hay không? (Ảnh: Internet).
Chuyên gia Chandler nói: “Không có bằng chứng cho thấy một chế độ ăn uống cụ thể nào đó có thể chữa khỏi bệnh vảy nến”. Nhiều người tưởng rằng thay đổi trong chế độ ăn giúp cải thiện tình trạng da, nhưng vì bản chất của vảy nến là tăng giảm từng đợt nên điều đó có thể chỉ là trùng hợp ngẫu nhiên mà thôi.
Tuy vậy, ông cũng lưu ý rằng “tuân theo một chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng, giảm cân và tập thể dục thường xuyên là những lời khuyên hữu ích nên làm theo để có được sức khỏe tổng thể.”
Chuyên gia Urmston cũng đồng tình, cho biết tại thời điểm này chưa có bằng chứng để khẳng định bất kỳ sự thay đổi cụ thể nào trong chế độ ăn giúp cải thiện triệu chứng của bệnh. Tuy nhiên “các yếu tố như béo phì, rượu và thuốc lá có thể làm tăng mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng bệnh vảy nến, vì vậy lối sống lành mạnh, bao gồm tập thể dục thường xuyên và chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng có thể giúp ích trong việc kiểm soát vảy nến.”
Tổng kết
Bệnh vảy nến hiện nay chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể điều trị để giảm nhẹ triệu chứng. Nếu nghi ngờ mình bị bệnh này thì bạn nên đến gặp bác sĩ để chẩn đoán chính xác và bắt đầu điều trị càng sớm càng tốt.
Giống như với tất cả các vấn đề sức khỏe khác, các nhà nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu phương pháp giúp kiểm soát vảy nến hiệu quả hơn. Có thể một ngày nào đó trong tương lai chúng ta sẽ tìm ra cách chữa dứt điểm căn bệnh này.
Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:
