bệnh tim bẩm sinh – BlogAnChoi

7 nguyên nhân gây tăng áp động mạch phổi (PAH) thường gặp

2025-08-14T12:57:29Z

Tăng áp động mạch phổi (Pulmonary Arterial Hypertension – PAH) là một loại tăng huyết áp, đặc trưng bởi huyết áp cao bất thường trong các động mạch nhỏ của phổi. Khi áp lực này tăng lên, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu qua phổi, lâu dần dẫn đến khó thở, đau ngực, chóng mặt và giảm chất lượng cuộc sống. Một số trường hợp PAH phát triển mà không xác định được nguyên nhân, nhưng cũng có khi bệnh khởi phát do các vấn đề về tim, phổi, gan, di truyền, thuốc hoặc nhiễm trùng. Dưới đây là 7 nguyên nhân gây tăng áp động mạch phổi phổ biến nhất.

7 nguyên nhân gây tăng áp động mạch phổi (PAH)

Tăng áp động mạch phổi vô căn

Khoảng 50% ca tăng áp động mạch phổi rơi vào nhóm “vô căn”, nghĩa là không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng. Dù cơ chế chính xác chưa được hiểu tường tận, các nhà khoa học cho rằng sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và tác nhân môi trường có thể đóng vai trò kích hoạt bệnh.

PAH vô căn là dạng thường gặp nhất, xuất hiện ở cả nam và nữ nhưng phổ biến hơn ở phụ nữ độ tuổi từ 30-60. Vì không có yếu tố khởi phát rõ ràng, việc chẩn đoán sớm trở nên khó khăn và bệnh thường được phát hiện khi đã có triệu chứng rõ rệt.

Khoảng 50% ca tăng áp động mạch phổi rơi vào nhóm “vô căn”, nghĩa là không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng (Ảnh: Internet)

2. Bệnh mô liên kết

Nguyên nhân đứng thứ hai gây PAH là các bệnh mô liên kết – nhóm bệnh tự miễn trong đó hệ miễn dịch “nhầm lẫn” và tấn công chính mô của cơ thể. Tình trạng viêm mạn tính do bệnh gây ra có thể làm tổn thương các động mạch ở phổi.

Những bệnh mô liên kết liên quan đến PAH gồm:

Xơ cứng bì hệ thống: gây cứng và co thắt mô liên kết dưới da.
Lupus ban đỏ hệ thống (SLE): bệnh tự miễn phổ biến nhất, gây viêm và tổn thương mô liên kết, mạch máu.
Bệnh mô liên kết hỗn hợp: tình trạng hiếm gặp, kết hợp đặc điểm của nhiều bệnh mô liên kết khác.

Bệnh mô liên kết là nguyên nhân hàng đầu gây PAH (Ảnh: Internet)

3. Bệnh tim bẩm sinh

Bệnh tim bẩm sinh là dị tật tim xuất hiện ngay từ khi sinh, khiến cấu trúc hoặc dòng chảy máu trong tim và phổi bị bất thường. Khi máu chảy sai hướng hoặc không đều, áp lực trong động mạch phổi có thể tăng cao theo thời gian.

Một số dạng bệnh tim bẩm sinh liên quan đến PAH gồm:

Thông liên nhĩ (ASD): lỗ thông giữa hai buồng nhĩ.
Thông liên thất (VSD): lỗ thông giữa hai buồng thất.
Thông liên nhĩ thất: lỗ thông kết hợp giữa nhĩ và thất, kèm bất thường van tim.
Bất thường hồi lưu tĩnh mạch phổi: mạch máu từ phổi đổ về tim sai vị trí.
Chuyển vị đại động mạch (TGA): động mạch chủ và động mạch phổi bị hoán đổi chỗ.

Bệnh tim bẩm sinh có thể khiến cấu trúc hoặc dòng chảy máu trong tim và phổi bị bất thường, gây tăng áp động mạch phổi (Ảnh: Internet)

4. Tăng áp động mạch phổi di truyền

Khoảng 20% bệnh nhân tăng áp động mạch phổi có yếu tố di truyền, phổ biến nhất là đột biến gen BMPR2. Nếu một trong hai cha mẹ mang đột biến này, con có 50% khả năng thừa hưởng. Tuy nhiên, không phải ai mang gen đột biến cũng phát bệnh – thực tế chỉ khoảng 20% người mang BMPR2 biểu hiện triệu chứng PAH, cho thấy còn có sự tác động của các yếu tố môi trường hoặc gen khác.

Khoảng 20% bệnh nhân tăng áp động mạch phổi có yếu tố di truyền, phổ biến nhất là đột biến gen BMPR2 (Ảnh: Internet)

5. Tăng áp động mạch phổi do thuốc hoặc độc tố

Một số loại thuốc và chất độc có thể làm tổn thương thành mạch phổi, từ đó gây PAH. Các nhóm đáng chú ý gồm:

Thuốc ức chế sự thèm ăn: như phenylpropanolamine, aminorex, dexfenfluramine (nay hầu hết đã bị cấm do tác hại).
Fenfluramine: từng dùng để giảm cân, nay chỉ cho phép trong điều trị một số bệnh co giật hiếm gặp.
Chất kích thích: amphetamine, methamphetamine, cocaine.
Thuốc điều trị ung thư: dasatinib, bosutinib, một số thuốc alkyl hóa.
Thuốc điều hòa miễn dịch: interferon-alpha, interferon-beta, leflunomide.
Một số thảo dược/thực phẩm bổ sung: cây ban Âu, L-tryptophan.
Điều trị viêm gan C: liệu pháp dựa trên sofosbuvir.

Một số loại thuốc và chất độc có thể làm tổn thương thành mạch phổi, từ đó gây PAH (Ảnh: Internet)

6. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa do bệnh gan

Các bệnh gan mạn tính như xơ gan có thể gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa – tình trạng huyết áp cao ở mạch máu dẫn vào gan. Từ đó, một số hợp chất độc hại mà lẽ ra được lọc bỏ có thể đi vào phổi, gây tổn thương mạch máu và dẫn đến PAH dạng đặc biệt gọi là tăng áp lực tĩnh mạch cửa phổi.

Các bệnh gan mạn tính như xơ gan có thể gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa, gây tổn thương mạch máu và dẫn đến PAH dạng đặc biệt gọi là tăng áp lực tĩnh mạch cửa phổi (Ảnh: Internet)

7. Tăng áp động mạch phổi do nhiễm trùng

Dù hiếm gặp, một số bệnh nhiễm trùng do virus hoặc ký sinh trùng có thể gây PAH, bao gồm:

HIV: cứ 200 người nhiễm HIV thì có 1–10 người phát triển PAH.
Bệnh sán máng: trứng sán di chuyển tới phổi gây viêm và sẹo.
Virus viêm gan B và C: ít phổ biến nhưng vẫn có liên quan.
Virus herpes người type 8: một loại virus herpes đặc biệt.

một số bệnh nhiễm trùng do virus hoặc ký sinh trùng có thể gây PAH (Ảnh: Internet)

Ai dễ mắc tăng áp động mạch phổi hơn?

Ngoài các nguyên nhân kể trên, một số yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc bệnh, gồm:

Bệnh lý di truyền như đột biến gen BMPR2, hội chứng Down, bệnh Gaucher.
Sử dụng ma túy (cocaine, methamphetamine).
Sống ở vùng cao, nơi lượng oxy trong không khí thấp.

Nguy cơ biến chứng

Tăng áp động mạch phổi không được điều trị có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng, chẳng hạn như:

Thiếu máu do hấp thụ sắt kém.
Loạn nhịp tim do áp lực bất thường lên tim.
Huyết khối phổi do lưu lượng máu giảm.
Xuất huyết phổi do áp lực mạch cao.
Suy tim phải do tim phải làm việc quá sức.

Tăng áp động mạch phổi không được điều trị có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng (Ảnh: Internet)

Tăng áp động mạch phổi (PAH) là tình trạng huyết áp cao trong các động mạch nhỏ của phổi, có thể do nhiều nguyên nhân như vô căn, bệnh mô liên kết, bệnh tim bẩm sinh, yếu tố di truyền, thuốc/độc tố, bệnh gan hoặc nhiễm trùng. Việc nhận biết sớm nguyên nhân và điều trị kịp thời là chìa khóa để kiểm soát bệnh, ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Bạn có thể quan tâm:

Review sách Câu chuyện từ trái tim: Nghe bác sĩ kể chuyện đời thường

2022-05-24T13:46:50Z

Bác sĩ có phải là những người anh hùng như chúng ta vẫn tưởng? Giáo dục ngành y nói riêng và nền giáo dục nói chung có đang đi đúng hướng? Giải quyết những trăn trở về y tế, giáo dục, môi trường,… bằng cách nào? Chúng ta sẽ tìm được câu trả lời thông qua những chia sẻ về chuyện đời, chuyện nghề của bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu trong cuốn sách Câu chuyện từ trái tim.

Câu chuyện từ trái tim: Nghe bác sĩ kể chuyện đời thường

Với những mẩu chuyện bình thường nhưng không tầm thường xuyên suốt 4 chương sách, Câu chuyện từ trái tim đã chạm đến trái tim của rất nhiều độc giả. Đây sẽ là cuốn sách mà tất cả chúng ta nên đọc để đồng cảm và hiểu thêm về những người anh hùng khoác áo blouse. Đồng thời, cảm nhận thông điệp sống tử tế, quan tâm, yêu thương con người mà tác giả – bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu gửi gắm.

Bìa sách Câu chuyện từ trái tim. (Nguồn: BlogAnChoi)

Thông tin cơ bản về cuốn sách Câu chuyện từ trái tim

Tác giả: BS. Nguyễn Lân Hiếu
Ngôn ngữ: Tiếng Việt
Thể loại: Truyện dài
Ngày xuất bản: 01/06/2021
Nhà xuất bản: NXB Thế giới
Công ty phát hành: Nhã Nam
Giá bìa: 148.000đ
Số trang: 377
Kích thước: 14 x 20.5 cm
Đánh giá trên Tiki: 4.9/5 (619 đánh giá)

Đánh giá về cuốn sách trên Tiki. (Nguồn: BlogAnChoi)

Đôi nét về Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu

PGS. TS. BS Nguyễn Lân Hiếu là một chuyên gia trong lĩnh vực tim mạch với rất nhiều đóng góp lớn cho nền y học Việt Nam. Hiện, ông đang giữ chức giám đốc tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Đồng thời ông còn là Phó trưởng Bộ môn Tim mạch tại Trường Đại học Y Hà Nội, kiêm Phó khoa Q2 Viện Tim mạch Việt Nam.

Tác giả PGS. TS. BS. Nguyễn Lân Hiếu. (Nguồn: BlogAnChoi)

Ông cũng chính là người đưa bệnh viện trở thành một trong những cơ sở y tế tiên phong trong phát triển Telehealth (hệ thống khám chữa bệnh từ xa) ở Việt Nam.

Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu đã trở thành đại biểu Quốc hội Khóa XV năm 2016, Ủy viên Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội. Là con người của hành động và luôn trung thực, ông đã có những đóng góp quan trọng trong các vấn đề của đất nước như y tế, giáo dục, môi trường.

Nội dung chính của cuốn sách Câu chuyện từ trái tim

Cuốn sách Câu chuyện từ trái tim là một tập ghi chép giàu tính thời sự, được chia thành 4 chương, mỗi chương thể hiện quan điểm của Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu về một vấn đề riêng.

Chương 1: Bác sĩ cũng chỉ là con người

Tác giả đã có những chia sẻ rất chân thành về sự “bình thường” của những người khoác áo blouse. Chúng ta vẫn thường nói “lương y như từ mẫu” thế nhưng bác sĩ cũng chỉ là những người bình thường như bao người khác. Họ cũng có những vui, buồn, những lần sai lầm và thất bại, chữa bệnh cho người khác nhưng lại vì công việc mà bỏ bê sức khỏe của bản thân, không có thời gian dành cho gia đình.

Tác giả chia sẻ về những khó khăn khi theo đuổi ngành y. (Nguồn: BlogAnChoi)

Ở chương này, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu còn chia sẻ về con đường trở thành bác sĩ đầu ngành của mình và những bài học, những được mất khi đi con đường đó. Ông cũng nhắc đến nỗi buồn về bạo hành ngành y khi tận mắt chứng kiến người đồng nghiệp trẻ nằm bất động trên cáng với cái đầu chảy máu đầm đìa và về việc thất bại trong việc cứu người ngay trên bàn cấp cứu.

Chương 2: Giáo dục là nhiệm vụ hàng đầu

Trong chương này, tác giả đã chỉ ra những lỗ hổng đáng buồn về nền giáo dục ngày nay, đặc biệt là việc đào tạo sinh viên Y tràn lan của nền y tế nước nhà khi mà thi vào ngành Y của các trường đại học đang đi theo hướng “mở cả đầu vào lẫn đầu ra” và thẳng thắn phê phán “nền y tế dễ dãi và đắt tiền”.

Quan điểm của bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu về giáo dục. (Nguồn: BlogAnChoi)

Qua quá trình giảng dạy và hoạt động thực tiễn trong ngành Y nhiều năm, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu đã đúc rút ra được nhiều kinh nghiệm cũng như các giải pháp để khắc phục những lỗ hổng của đào tạo ngành Y nói riêng và nền giáo dục nói chung với triết lý giáo dục “Không nói dối”. Đồng thời, ông cũng bàn đến những tiến bộ trong ngành y khoa, những cải tiến giúp tiết kiệm cả tiền bạc lẫn thời gian và xu hướng ứng dụng công nghệ hiện đại vào việc chăm sóc sức khỏe con người trong tương lai.

Chương 3: Đừng “yêu” bệnh viện

Đột quỵ ở tuổi 20, thực trạng lạm dụng chỉ định, chuộng việc chữa bệnh ở nước ngoài, những quảng cáo về y tế sai sự thật, sự tin tưởng mù quáng vào “thần dược” chưa qua kiểm định,… Tất cả những vấn đề thiết thực liên quan đến sức khỏe đều được bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu bàn đến trong chương này.

Hãy để tâm đến sức khỏe của mình. (Nguồn: BlogAnChoi)

Thông qua những câu chuyện ngắn mà bác sĩ chia sẻ, chúng ta sẽ biết cách chăm lo, bảo vệ cho sức khỏe của bản thân, cũng như hiểu rõ hơn về Telehealth – cánh tay thứ ba của người bác sĩ và việc nhận “hoa hồng” trong ngành Y.

Chương 4: Những trăn trở của một đại biểu Quốc Hội

Chương cuối cùng, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu đã trả lời cho câu hỏi “Vào Quốc Hội để làm gì?” Ông từ một người chỉ muốn tập trung vào chuyên môn và không phải là Đảng viên đã bất ngờ quyết định ứng cử vào Quốc Hội. Theo như ông chia sẻ thì lý do ông làm vậy là vì cuộc gặp gỡ với vị Bộ trưởng Bộ Y tế Myanmar.

Vị này rất ngưỡng mộ việc y tế Việt Nam đã cấp bảo hiểm y tế miễn phí cho tất cả trẻ em dưới 6 tuổi – một điều rất khó để thực hiện được ở Myanmar chỉ vì không có nhà chuyên môn y khoa tham gia Quốc Hội. Ông đã chia sẻ rằng: “Chữa được một ca bệnh đã khó, thay đổi được tư duy làm chính sách để giúp cho hàng triệu trẻ em là điều đáng quý vô ngần”.

Bộ trưởng Bộ Y tế Myanmar ngưỡng mộ nền y tế Việt Nam. (Nguồn: BlogAnChoi)

Chính vì lý do đó, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu đã quyết tâm dành quỹ thời gian ít ỏi của mình để tranh cử làm đại biểu Quốc Hội với mong muốn tạo điều kiện chăm sóc sức khỏe tốt hơn nữa cho trẻ em. Trong thời gian làm đại biểu Quốc Hội, ông đã có rất nhiều những bài phân tích sắc sảo và thẳng thắn về các vấn đề trong xã hội, đóng góp lớn cho nhiều lĩnh vực của Nhà nước.

Cảm nhận của độc giả về cuốn sách Câu chuyện từ trái tim

Cảm nhận của độc giả về cuốn sách trên Tiki. (Nguồn: BlogAnChoi)

Những điều tâm đắc sau khi đọc xong cuốn sách Câu chuyện từ trái tim

Nhờ có cuốn sách được viết từ một trái tim chân thành mà tôi đã hiểu thêm rất nhiều điều về những người bác sĩ, về ngành y. Đặc biệt, trong chương đầu tiên, qua lăng kính của người bác sĩ đầu ngành, ta hiểu được rằng bác sĩ không phải là người cứu nhân độ thế, họ cũng chỉ là những người bình thường như chúng ta. Mỹ từ cao đẹp “cứu người” không chỉ dành cho những nhân viên y tế, những vị bác sĩ tài ba, mà dành cho tất cả mọi người, những người có trái tim nhân hậu, sẵn sàng giúp đỡ khi người khác gặp khó khăn đến tính mạng.

Thương là vậy, đơn giản thế thôi. (Nguồn: BlogAnChoi)

Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu đã thổi hồn vào từng câu từ giản dị để ta cảm nhận và đồng cảm với những em bé bị bệnh tim bẩm sinh, với những được mất khi theo đuổi ngành y, với những trái tim tuổi trẻ cháy bỏng nơi tuyến đầu chống dịch.

4 chương sách với 4 vai trò khác nhau, PGS. TS. BS Nguyễn Lân Hiếu đã cho người đọc thấy ông là một người làm việc vừa có tâm, vừa có tài, chính trực, gần gũi và đáng ngưỡng mộ vô cùng. Là một người “bình thường”, ông cho ta biết thêm về cuộc sống hàng ngày của một người bác sĩ, họ đều trải qua những cảm xúc hỉ, nộ, ái, ố như tất cả chúng ta. Là một người thầy, ta biết thêm về nền giáo dục, đào tạo ngành y nước nhà hiện nay thông qua những chia sẻ của ông. Là một người bác sĩ, ta học hỏi được từ ông rất nhiều kiến thức y khoa thú vị và bổ ích. Và là một Đại biểu Quốc hội, những chia sẻ của ông đã cho ta biết thêm về rất nhiều những vấn đề đang diễn ra trong xã hội.

Chia sẻ của bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu. (Nguồn: BlogAnChoi)

Đây không phải là cuốn sách viết về những người bác sĩ, về ngành y với những kiến thức y khoa khô khan mà là những lời chia sẻ, những câu chuyện đời, chuyện nghề rất thật từ một người công dân yêu nước, một người bác sĩ yêu nghề và một vị đại biểu giàu trách nhiệm với Tổ quốc. Tất cả đều được viết từ một trái tim chân thành của vị bác sĩ đầu ngành – Nguyễn Lân Hiếu.

Mua sách ở đâu? Giá bao nhiêu?

Bạn có thể tìm mua sách ở các trang web uy tín theo đường link dưới đây:

Một số bài viết liên quan bạn có thể tham khảo:

Hãy theo dõi chuyên mục Sách hay của BlogAnChoi để không bỏ lỡ những cuốn sách thú vị! Nếu bạn có ấn tượng nào về cuốn sách Câu chuyện từ trái tim thì đừng ngại chia sẻ nó qua phần bình luận bên dưới nhé!