Nguyên nhân gây tiêu chảy ở bệnh nhân ung thư

Tiêu chảy là tình trạng đi tiêu phân lỏng, nhiều nước, không thành khuôn và đi trên 3 lần/ngày. Trong trường hợp bệnh nhân có hậu môn nhân tạo thì tăng số lượng phân với tính chất như trên thì cũng được xem là tiêu chảy.

Dưới tác dụng phụ của hóa trị hoặc xạ trị vùng bụng chậu, các tế bào niêm mạc ruột bị phá hủy, gây giảm khả năng hấp thu nước và các chất dinh dưỡng. Khi không được hấp thu, nước và các chất dinh dưỡng sẽ tăng thải ra ngoài theo phân và gây ra tình trạng tiêu chảy.

Bên cạnh đó, tiêu chảy còn gây ra bởi ngộ độc thực phẩm, sử dụng kháng sinh dài ngày, sử dụng thuốc điều trị táo bón, hay khi sử dụng sữa trên người bất dung nạp lactose,…

Cần làm gì nếu bị tiêu chảy?

• Uống nhiều nước để bù lượng nước mất qua phân
• Uống 100 – 200ml dịch (tốt nhất là dung dịch bù nước Oresol) hoặc uống Pocari Sweat sau mỗi lần tiêu lỏng
• Nên uống đủ nước một ngày (khoảng 2 lít/ngày và có thể tăng lên trong những ngày nắng nóng). Lượng nước này bao gồm lượng nước uống (nước, sữa, trà, cà phê,…) và nước trong thức ăn như: Canh, cháo, các món nước (bún, phở, hủ tíu,…)
• Nếu có nôn, nên đợi 5 – 10 phút rồi mới bắt đầu uống nước trở lại nhưng nên uống thật chậm

• Chia nhỏ bữa ăn thành 5 – 6 bữa thay vì 3 bữa lớn.
• Thực phẩm mềm như bún, cá phi lê, thịt thăn,… thường dễ ăn hơn
• Tiêu thụ thực phẩm ít chất xơ như sữa chua, ngũ cốc tinh chế (bánh mì trắng, gạo trắng,…)
• Nhiệt độ thức ăn nên duy trì ở nhiệt độ phòng, không quá nóng cũng không quá lạnh
• Vệ sinh hậu môn nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc khăn giấy ướt thay vì khăn giấy khô để hạn chế làm tổn thương hậu môn.

Lưu ý khi sử dụng dung dịch bù nước Oresol

• Dùng nước đun sôi để nguội khi pha Oresol, không nên dùng nước khoáng vì có thể làm sai lệch tỉ lệ các chất điện giải
• Sau khi pha, nên uống dung dịch Oresol trong vòng 24h. Quá 24h mà không uống hết thì cũng phải đổ bỏ
• Không nên đun sôi dung dịch Oresol vì quá trình sôi làm nước bay hơi, gây sai lệch tỉ lệ điện giải
• Không nên pha 1/2 gói vì rất khó để chia thành 2 phần bằng nhau

Những thực phẩm cần tránh khi bị tiêu chảy

• Thực phẩm giàu xơ như ngũ cốc nguyên cám (gạo lứt, bánh mì đen,…)
• Nước chứa nhiều đường như nước ngọt, nước ép trái cây,…
• Nước uống có gas như nước ngọt, soda,…
• Thức ăn tạo ra nhiều hơi như các loại đậu, rau và trái cây sống
• Các loại thức uống chứa cồn như bia, rượu, nước trái cây, trà hay cà phê lên men,…

• Thực phẩm đậm đà gia vị như tiêu, ớt, hành, gừng, cà ri,…
• Nước uống chứa caffein như trà, cà phê, nước tăng lực hay chocolate,…
• Thực phẩm chứa đường xylitol hoặc đường sorbitol thường có trong kẹo cao su, nước ép táo,…
• Thức ăn/nước uống quá nóng hay quá lạnh
• Thức ăn giàu béo như khoai tây chiên, gà rán, hamburger,…

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Tình trạng biếng ăn, đau họng và khó nuốt ở bệnh nhân ung thư: Cách giải quyết thế nào?
• Cách xử lý tình trạng loét miệng ở bệnh nhân ung thư như thế nào?
• Đảm bảo an toàn thực phẩm cho người bệnh trong quá trình điều trị ung thư

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau .

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Hà Nội (2016) – Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm – Nhà xuất bản Y học.

1. Kẽm là gì?

Kẽm là một khoáng chất vi lượng thiết yếu cho sự tồn tại và phát triển của con người, đặc biệt là thai nhi và trẻ sơ sinh. Kẽm được cung cấp cho cơ thể qua đường tiêu hóa, nó được hấp thu chủ yếu ở ruột non.

Ngày nay trên thế giới vẫn còn hơn 2 tỷ người ở các nước đang phát triển gặp tình trạng thiếu kẽm, điều đó dẫn đến một số bệnh tật không đáng có. Chính vì vậy, việc bổ sung kẽm cần được chú trọng và phổ biến rộng rãi.

2. Tác dụng của kẽm đối với sức khỏe

• Giúp ăn ngon miệng hơn: kẽm có vai trò điều hòa vị giác và tạo cảm giác ngon miệng. Đó là lí do việc bù kẽm là một trong những nguyên tắc quan trọng khi trẻ nhỏ bị tiêu chảy bên cạnh bù nước và dinh dưỡng. Kẽm giúp bé ăn ngon miệng hơn, tránh biếng ăn và giúp phục hồi cân nặng nhanh chóng
• Chức năng sinh sản của nam giới: trong tuyến tiền liệt của nam giới, nồng độ kẽm rất cao góp phần duy trì lượng testosterone trong máu, số lượng và tính di động của tinh trùng và điều hòa chức năng của tuyến tiền liệt.
• Điều hòa kinh nguyệt ở nữ giới: kẽm không chỉ giúp điều hòa kinh nguyệt mà còn giảm bớt các vấn đề khó chịu của hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS – Premenstrual Syndrome: là tập hợp các triệu chứng rối loạn tâm sinh lý, hành vi của nữ giới khoảng thời gian trước kỳ kinh. Hội chứng tiền kinh nguyệt kéo dài có thể gây khó chịu về mặt thể chất, tinh thần, ảnh hưởng đến cảm xúc, sinh hoạt hàng ngày của phụ nữ).

• Miễn dịch: kẽm có vai trò kích thích sự phát triển của tế bào lympho của hệ miễn dịch, là hàng rào bảo vệ quan trọng của cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.
• Phát triển ở trẻ em: kẽm có vai trò quan trọng đối với phát triển chiều cao và cân nặng ở trẻ sơ sinh, trẻ em lẫn thanh thiếu niên. Nó còn là một chất hết sức quan trọng cho sự phát triển não bộ của con người, bởi vì kẽm có nồng độ rất cao tạo vùng hồi hải mã (khu vực được xem như là trung tâm trí nhớ của bộ não).

3. Thiếu kẽm gây ra những bệnh gì?

• Loét miệng
• Rụng tóc: kẽm có vai trò trong việc hấp thu đạm và giúp tế bào nhân lên, chính vì vậy nó giúp tóc phát triển chắc khỏe. Khi thiếu kẽm, tóc bị xơ yếu và rất dễ gãy rụng.
• Bệnh mạn tính: do kẽm giúp tăng cường miễn dịch cơ thể cũng như thúc đẩy sự tăng trưởng của các tế bào. Chính vì vậy, khi thiếu kẽm chúng ta rất dễ mắc các bệnh như: bệnh đái tháo đường, xơ vữa động mạch, bệnh Alzheimer, một số bệnh tự miễn liên quan đến thiếu kẽm, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống của chúng ta.
• Giảm thị lực, thính lực
• Khó lành vết thương
• Bệnh xương khớp: kẽm có vai trò quan trọng đối với việc phân chia và nhân lên của tế bào xương, đồng thời giúp collagen có thể được duy trì và tái tạo liên tục, làm cho xương chắc khỏe.

4. Cách bổ sung kẽm hiệu quả cho cơ thể?

Kẽm có rất nhiều trong thức ăn của chúng ta hằng ngày, nếu sử dụng các loại thức ăn này một cách đa dạng và hợp lí, đối với một người bình thường, chúng ta hoàn toàn có thể cung cấp đủ số lượng kẽm cần cho cơ thể.

Các loại thức ăn giàu kẽm như:

• Các loại thịt: thịt bò, heo, gà,…
• Thủy hải sản: nghêu, sò, ốc, cua, tôm,..
• Các loại cá: cá hồi, cá mòi,…
• Đậu và hạt các loại, ngũ cốc nguyên hạt
• Rau: củ cải, gừng, nấm,…
• Sữa và các sản phẩm từ sữa: phô mai, sữa chua,…

Tuy nhiên một số đối tượng cần phải bổ sung thêm viên kẽm uống để đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể. Những đối tượng đó là:

• Người ăn chay: do thành phần thức ăn hằng ngày chủ yếu là tinh bột, rau quả trong khi kẽm phần lớn có trong các sản phẩm thịt, thủy hải sản. Khi ăn chay lâu ngày, việc thiếu kẽm là điều cần phải hết sức lưu ý và thận trọng.
• Những người bị các bệnh như: loét miệng, rụng tóc, rối loạn tiêu hóa,…, họ là những người đã có triệu chứng của việc thiếu kẽm trong thành phần dinh dưỡng hằng ngày, vì vậy, những đối tượng này cần phải cung cấp kẽm càng sớm càng tốt theo chỉ định của bác sĩ.
• Phụ nữ mang thai và cho con bú: là những người cần tăng nhu cầu của tất các các nhóm chất dinh dưỡng để em bé có thể phát triển tốt, bao gồm cả kẽm.
• Trẻ em đang bị tiêu chảy, biếng ăn: kẽm kích thích bé ăn ngon, tăng cường miễn dịch, giảm số lần tiêu chảy cũng như mức độ tiêu chảy, ngoài ra còn giảm nguy cơ tái lại trong vòng 2-3 tháng tới.

Lưu ý rằng không nên lạm dụng mà bổ sung quá nhiều kẽm khi không có chỉ định của bác sĩ, bởi vì dư thừa kẽm sẽ dẫn đến một vài tác dụng phụ như:

• Nôn và buồn nôn
• Tiêu chảy
• Ăn không ngon
• Thiếu các chất vi lượng khác như đồng và sắt

Tóm lại, kẽm là một vi chất quan trọng cần phải được quan tâm và bổ sung đầy đủ để cơ thể khỏe mạnh và phát triển tốt. Cần phải quan tâm và bổ sung kẽm qua đường uống đối với các đối tượng đặc biệt để tránh tình trạng thiếu hụt kẽm, ảnh hưởng đến sức khỏe. Ngoài ra, không nên uống nhiều kẽm quá mức mà không có chỉ định của bác sĩ, điều này sẽ gây tác dụng phụ không mong muốn cho người sử dụng.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Nguyên nhân ngộ độc thức ăn và cách bảo vệ bản thân trước thực phẩm bẩn
• Nguyên nhân đi tiêu ra máu ở trẻ: Cực kỳ cảnh giác những bệnh lý nguy hiểm

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Giải Mã Bill Gates – giải mã người giàu nhất nước Mỹ

Tạp chí Fobes đã từng vinh danh Bill Gates là người giàu nhất thế giới với khối tài sản siêu khổng lồ. Bill Gates – người được biết đến như là Người giàu nhất nước Mỹ, Thiên tài bóc lột theo chủ nghĩa tư bản, kẻ có đầu óc thiên tài, Kẻ bỏ học. Những danh từ gắn chặt với Bill Gates nhưng mấy ai biết đến điều gì đã làm nên tên tuổi người đàn ông vĩ đại ấy. Tất cả đã được gói gọn trong 3 tập phim ngắn của Netflix – Giải Mã Bill Gates.

• Tên phim: Giải Mã Bill Gates (Inside Bills ‘s Brain)
• Điểm IMDb: 8.0 (6.175 đánh giá)
• Đạo diễn: Davis Guggenheim
• Diễn viên: Bill Gates
• Thời gian công chiếu: 20/09/2019
• Thời lượng: 50 phút
• Tập: 3 tập

Sự bình thường nhất mà một vị tỷ phú có thể có

Cách đặt vấn đề và đưa ra vấn đề của Giải Mã Bill Gates khá thú vị. Bằng cách đan xen nhiều thời điểm, đan xen công việc và hoạt động từ thiện để làm nổi bật tính cách và con người Bill – Người đàn ông thường thức dậy lúc 6h sáng, gọn gàng và tơm tất trong trang phục của mình, thích ăn Hamburger, thích uống cà phê, yêu chó và sợ nhất là bộ não của mình ngừng hoạt động.

Bill luôn đúng giờ đến từng phút trong mỗi cuộc hẹn, và thời gian là món hàng duy nhất ông không thể mua. Ông có một gia đình và những người thân yêu luôn bên cạnh đó là cha (đã mất), mẹ (đã mất), vợ và chị gái, những người đã góp phần tạo nên Bill như bây giờ.

Bộ não siêu việt

“Bill thích sự phức tạp, Bill có thể giải quyết nhiều chuyện phức tạp cùng một lúc, đó là một bộ não chuyển động không ngừng” – Melinda chia sẻ.

Cũng như một CPU của máy tính, bộ não siêu việt ấy chứa nhiều thông tin, và Bill thường dành ra khoảng thời gian để tĩnh tâm, ngốn một đống sách và suy nghĩ về thế giới, về vấn đề mà ông quan tâm.

“Khi gặp vấn đề, ông thường sẽ làm gì? Tôi sẽ cố lùi lại quan sát, cố đánh giá khách quan hơn” – Bill Gates chia sẻ, một điều mà trong bộ óc vĩ đại ấy luôn tồn tại là sự không bỏ cuộc. Dù cho cả thế giới nói không được thì ông vẫn cứ tiếp tục làm, tiếp tục nghiên cứu, tìm ra giải pháp, đó chính là điểm khác biệt để Bill Gates từng bước thay đổi thế giới.

Nhà hoạt động từ thiện vĩ đại

Đằng sau những sự kỹ tính và khó chịu ấy một thái độ cao thượng và tinh thần từ thiện, ông cùng vợ thành lập nên quỹ từ thiện mang tên Bill & Melinda Gates. Bill không bao giờ bỏ cuộc, đó chính là tính cách đặc trưng của Bill trên mọi phương diện, cả công việc lẫn từ thiện. Giải Mã Bill Gates đan xen cách ông giải quyết 3 vấn đề của thế giới với việc giải nghĩa con người ông.

Căn bệnh tiêu chảy

Nếu chỉ vì bạn đươc sinh ra ở Niger thay vì New York mà bạn phải đối diện với cái chết vì căn bệnh tiêu chảy thì điều đó thực sự là không công bằng. Vì đó là những căn bệnh có thể ngăn chặn được. Điều này đã thôi thúc Bill Gates hành động và ông biết ông nên làm một thứ gì đó.

Khi thế giới đang nghĩ đến việc kiếm tiền thì Bill đang nghĩ đến việc phát triển toilet – một loại toilet chạy bằng năng lượng có thể biến đổi phân thành nước sạch.

Căn bệnh bại liệt

Với các nước phương Tây, căn bệnh bại liệt chỉ là một ký ức xa vời, và đã được đẩy lùi hoàn toàn nhờ sự ra đời của vắc xin Salk năm 1955, nhưng trẻ em ở các nước nghèo, các nước kém phát triển vẫn đang mắc phải căn bệnh này, một căn bệnh có thể lây lan rất nhanh với tình hình môi trường ô nhiễm. Đó thực sự là một điều khủng khiếp cho gia đình và chính họ để hòa nhập vào cuộc sống.

Vấn đề biến đổi khí hậu

Việc đốt cháy nhiên liệu để tạo ra năng lượng cho cuộc sống đã tạo ra lượng lớn CO2 thải vào khí quyển, làm biến đổi thế giới. Mặc dù hiện nay con người đã quan tâm nhiều hơn, có nhiều biện pháp để giảm tải lượng khí này nhưng nhu cầu của thế giới là quá lớn, và điều đó lại khiến Billl Gates suy nghĩ và tìm ra một cải tiến mới, một loại nhiên liệu mới có thể giúp giảm tải lượng khí CO2.

Giải Mã Bill Gates chứng minh cách mà Bill Gates suy nghĩ và hành động để bảo vệ thế giới khỏi bệnh bại liệt, bệnh tiêu chảy và vấn đề biến đổi khí hậu. Chưa ai từng quan tâm sâu sắc đến nó như Bill, đó là cách mà người giàu nhất thế giới lên tiếng và hành động.

Bạn cũng có thể xem thêm những thông tin khác liên quan đến Bill Gates trên BlogAnChoi tại đây:

• Năm cuốn sách yêu thích nhất của Bill Gates trong năm 2018
• Bill Gates review cuốn Homo Deus Lược sử tương lai: Nếu một ngày loài người không còn việc để làm

Đừng quên theo dõi BlogAnChoi để cập nhật những bộ phim hay nhất của làn giải trí, bạn nhé!

Tiêu chảy là bệnh lý rất hay gặp ở trẻ em, nếu không điều trị kịp thời, trẻ có thể tử vong. Theo thống kê, ở nước ta, một trẻ dưới 5 tuổi bình quân mỗi năm mắc từ 0,8 -2,2 đợt tiêu chảy, 80% trẻ tử vong do tiêu chảy nhỏ hơn 2 tuổi. Bệnh tiêu chảy là vấn đề toàn cầu, gây ra gánh nặng về kinh tế cho gia đình và xã hội.

Nguyên nhân gây tiêu chảy cấp ở trẻ em

Nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy có thể do virus, vi khuẩn hay kí sinh trùng. Trong đó, đáng chú ý nhất là Rotavirus.

Theo kết quả khảo sát, 1/3 số trẻ em dưới 2 tuổi chắc chắn bị ít nhất một lần tiêu chảy mà nguyên nhân là Rotavirus. Cơ chế gây bệnh là virus sẽ tồn tại ở ruột non, phát triển và nhân lên nhanh chóng. Chúng phá hủy các cấu trúc nhung mao có chức năng hấp thu chất dinh dưỡng ở ruột non, phá hỏng cấu trúc men tiêu hóa đường đôi dẫn đến sự hạn chế hấp thu đường ở trẻ.

Ngoài ra, một trong những nguyên nhân còn lại gây tiêu chảy cũng rất đáng chú ý đó là vi khuẩn E. coli. Đây là nhân tố quan trọng gây nên triệu chứng đi ngoài phân tóe nước ở bệnh tiêu chảy cấp. Cơ chế gây bệnh của vi khuẩn E. coli khác với Rotavirus. Nó không xâm nhập và phá hủy niêm mạc ruột mà gây bệnh bởi các độc tố vốn có của nó.

Triệu chứng tiêu chảy cấp ở trẻ em

Trong bệnh cảnh tiêu chảy cấp, ở trẻ xuất hiện 2 nhóm dấu hiệu lớn thường gặp phải trên lâm sàng, đó là nhóm triệu chứng về cơ quan tiêu hóa và nhóm triệu chứng mất nước:

1. Triệu chứng tiêu hóa

• Tiêu chảy: Thường xảy ra đột ngột. Phân có thể lỏng hoặc tóe nước, mùi chua lẫn chất nhầy. Chú ý nếu phân có dính máu là triệu chứng bệnh lỵ. Một ngày 10-15 lần. Tuy nhiên trẻ đi ngoài phân tóe nước > 3 lần một ngày đã được coi là tiêu chảy
• Nôn: Nôn có thể có hoặc không. Nếu tác nhân gây bệnh là Rotavirus hay tụ cầu, trẻ thường nôn hơn các chủng virus, vi khuẩn khác. Trẻ nôn liên tục nhiều lần, cũng có thể nhiều ngày gây nên hội chứng mất nước.
• Biếng ăn: Sau khi các triệu chứng nôn, tiêu chảy đến một giai đoạn nhất định, trẻ có tình trạng biếng ăn, không muốn ăn đồ ăn khác, chỉ muốn uống nước.

2. Hội chứng mất nước

Các triệu chứng về tiêu hóa như nôn nhiều, sốt, tiêu chảy phân nhiều nước trên 6 lần/ ngày là báo hiệu cho nguy cơ mất nước ở trẻ.

• Khát nước: Cho trẻ uống nước bằng cốc hoặc thìa, bình thường trẻ uống một chút hoặc không uống, nhưng khi khát, trẻ uống một cách háo hức, giằng lấy thìa hoặc khóc khi mẹ ngừng cho uống.
• Mắt trũng: Khi có dấu hiệu mất nước rõ ràng, trẻ có biểu hiện mắt trũng. Tuy nhiên cần chú ý lúc bình thường mắt trẻ có trũng hay không để so sánh.
• Nước mắt: Ở giai đoạn mất nước trung bình, trẻ khóc to cũng không thấy có nước mắt chảy ra hoặc rất ít.
• Độ chun giãn da: Ở trẻ bình thường, độ chun giãn da tốt, mẹ véo da ở vùng đùi hay bụng thành nếp rồi bỏ ra sẽ thấy nếp nằn da mất đi nhanh. Khi trẻ ở tình trạng mất nước nặng, các nếp véo mất đi lâu hơn bình thường (>2 giây). Tuy nhiên, cũng cần chú ý là với trẻ bụ bẫm dấu hiệu này khá khó đánh giá. Do độ chun giãn da tốt nên dù mất nước thì nếp nằn da vẫn mất đi nhanh như trẻ bình thường.
• Thóp lõm: Với trẻ sơ sinh, thóp chưa liền, khi có dấu hiệu mất nước thóp sẽ lõm hơn bình thường. Khám cẩn thận sẽ thấy được điều đó.
• Nhịp thở: Trong tình cảnh mất nước nặng, tốc độ chuyển hóa của các cơ quan trong cơ thể tăng nên trẻ thở nhanh hơn bình thường. Tiêu chuẩn đánh giá nhịp thở nhanh tùy vào độ tuổi: Trẻ em từ lúc đẻ ra đến 2 tháng tuổi > 60 nhịp/ phút; từ 2 đến 12 tháng > 50 nhịp/ phút, từ 1 đến 5 tuổi > 40 nhịp/ phút.
• Tinh thần: Chưa có dấu hiệu mất nước trẻ tỉnh táo, nếu trẻ quấy khóc, kích thích nhiều là bắt đầu có mất nước độ nhẹ hoặc trung bình; ở giai đoạn nặng, trẻ hôn mê, li bì, mệt lả.
• Sốt, biểu hiện nhiễm trùng có thể có hoặc không. Mua máy đo nhiệt độ tại nhà dễ dàng sử dụng cho trẻ em ở đây.

Điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em

Người ta chia tình trạng mất nước ở tiêu chảy cấp thành 3 mức độ từ nhẹ đến nặng để đưa ra phác đồ điều trị:

1. Tiêu chảy chưa có dấu hiệu mất nước trên lâm sàng (phác đồ A)

Trẻ chưa có biểu hiện của sự mất nước trên lâm sàng. Theo nghiên cứu, khi mất nước nhỏ hơn 5% so với trọng lượng cơ thể, các bé chưa có biểu hiện mất nước rõ ràng để nhận biết.

Trường hợp này, bé có thể được điều trị tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Phụ huynh chú ý cho con uống nhiều nước và điện giả hơn bình thường để bù lượng nước mất. Dung dịch để bù điện giải nên dùng là oresol (pha theo đúng liều lượng), hoặc nước cháo, muối, gạo rang. Với trẻ nhỏ hơn 2 tuổi, mẹ nên cho uống 50 ml sau mỗi lần tiêu chảy, trẻ 2-10 tuổi thì lượng oresol là 100-200ml, trẻ trên 10 tuổi thì hãy khuyến khích để con uống tới khi không còn khát nữa.

Mua oresol hoa quả dễ uống ở đây.

2. Mất nước mức độ nhẹ hoặc trung bình (phác đồ B)

Ở trường hợp này, bé mất nước ở mức độ đã có biểu hiện trên lâm sàng và cha mẹ cần đặc biệt chú ý. Về lý thuyết, trẻ mất 5-10% trọng lượng của cơ thể. Như các dấu hiệu mất nước đã đưa ra ở trên, ở mức độ mất nước nhẹ hay trung bình, trẻ khát nhiều, ỉa nhiều lần, phân nhiều nước, nôn nhiều lần, phân có máu, mắt trũng, khóc không ra nước mắt, thóp trũng, hay kích thích, quấy khóc, kém ăn, kém bú,…

3. Mất nước mức độ nặng (Phác đồ C)

Trẻ mất nước mức độ nặng khi mất > 10% trọng lượng cơ thể. Biểu hiện ở giai đoạn này là trẻ hôn mê, li bì, bỏ ăn, bỏ bú, mắt rất trũng, da nhăn nheo, uống kém hoặc trẻ không uống được nước,…

Trong các mức độ trên, chỉ mức độ A là trẻ có thể được chăm sóc tại nhà. Nếu nhận thấy trẻ có ít nhất 2 biểu hiện ở mức độ B hay C, điều cha mẹ cần làm là đưa con ngay tới cơ sở y tế để nhận được sự trợ giúp của bác sĩ. Việc bù dịch với mức độ thế nào sẽ dựa vào sự đánh giá của bác sĩ điều trị. Gia đình tuyệt đối không tự ý dùng thuốc, kháng sinh hay cầm ỉa mà chưa có sự hướng dẫn cụ thể.

Cách phòng tránh tiêu chảy cấp ở trẻ em

• Nuôi con bằng sữa mẹ: Sữa mẹ có đầy đủ chất dinh dưỡng, không có kháng thể dị ứng và đảm bảo vệ sinh cho con. Nên cho con ăn hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 4-6 tháng đầu.
• Dinh dưỡng đầy đủ, hợp vệ sinh cho trẻ: Thức ăn cho trẻ cần đảm bảo đủ dinh dưỡng, đạm, việc chế biến, bảo quản cũng cần đảm bảo vệ sinh để tránh gây bệnh cho bé.
• Cần chú ý vệ sinh nguồn nước
• Sử dụng hố sí bảo đảm vệ sinh
• Phụ huynh chú ý vấn đề vệ sinh của bản thân khi chăm sóc trẻ: Trẻ không thể tự vận động mà mọi sinh hoạt đều cần dựa vào sự quan tâm, chăm sóc của người lớn. Vì thế phụ huynh khi chăm sóc trẻ cần chú ý vấn đề vệ sinh của chính mình. Rửa tay trước khi nấu ăn, cho trẻ ăn, rửa tay sau khi đi vệ sinh hay thay tã lót, bỉm cho trẻ,…
• Uống phòng Rotavirus: Như đã trình bày ở trên, Rotavirus là nguyên nhân chính gây tiêu chảy cấp ở trẻ em, nó có khả năng lây nhiễm cao trong cộng đồng và không dễ dàng để phòng tránh bằng các biện pháp thông thường.

Vacxin rota được sản xuất với 2 liều uống, 1 liều dùng lúc trẻ 4 tuần tuổi, liều còn lại cần dùng trước 6 tháng tuổi, 2 liều vacxin này sẽ giúp trẻ chủng ngừa bệnh từ 10-24 tuần sau đó, tức là tránh được giai đoạn nguy cơ mắc tiêu chảy cấp cao nhất (3-17 tháng tuổi).

Một số bài viết về bệnh hay gặp ở trẻ em bạn đọc có thể tham khảo:

• Nguyên nhân và cách phòng tránh béo phì ở trẻ em khoa học, hiệu quả
• Đau bụng tiêu chảy kéo dài ở trẻ em: Nguyên nhân đến từ chính bữa cơm hằng ngày
• Phát hiện và xử trí đúng cách sốt vi rút ở trẻ em

Vậy là với bài viết trên đây, BlogAnChoi đã gửi tới quý độc giả các thông tin cần thiết về bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ em. Nguyên nhân gây bệnh là gì, triệu chứng ra sao, cách phòng tránh và điều trị thế nào. BlogAnChoi hi vọng sẽ đồng hành cùng quý phụ huynh, cha mẹ để chăm sóc tốt hơn cho sức khỏe con trẻ.

Đừng quên ghé thăm chuyên mục Sức Khỏe của BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều tin tức hữu ích nữa nhé!

1. Tiêu chảy là gì?

Tiêu chảy là gì

Tiêu chảy là sự thay đổi về tần suất hoạt động của đường ruột hoặc sự mất ổn định của chất thải. Dấu hiệu đầu tiên để nhận biết bệnh tiêu chảy là đi ngoài nhiều hơn bình thường (khoảng trên 3 lần trong một ngày) hoặc chất thải có dạng lỏng như nước bất thường, có mùi tanh chua, có thể có lẫn máu hoặc không.

Tiêu chảy có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có! Theo thống kê trên thế giới, có khoảng 2 tỷ trường hợp bị tiêu chảy cấp hàng năm, và trong đó, chủ yếu ở các nước đang phát triển, có tới 1,9 triệu trẻ em dưới 5 tuổi chết vì căn bệnh này.

Tiêu chảy thường gặp ở trẻ em nên nhiều bậc phụ huynh không quá coi trọng việc điều trị cẩn thận, đặc biệt là ở các nước chưa và đang phát triển, dẫn đến tình trạng nhiều trẻ nhỏ bị suy dinh dưỡng hoặc tử vong do không cấp cứu và điều trị kịp thời.

2. Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết khi bị tiêu chảy

Tiêu chảy thường được phân làm 2 loại:

• Tiêu chảy cấp tính: kéo dài từ vài ngày đến một tuần.
• Tiêu chảy mãn tính: kéo dài khoảng 2 đến 3 tuần trở lên.

Đa phần các trường hợp tiêu chảy ở trẻ em là tiêu chảy cấp, trong đó có khoảng 3 – 10% trẻ trở nặng thành tiêu chảy mãn tính. Trong đó, trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, trẻ được nuôi bằng sữa bò hay trẻ bị suy giảm miễn dịch như suy dinh dưỡng có nguy cơ cao mắc bệnh tiêu chảy mãn tính hơn bình thường.

Nguyên nhân chính gây tiêu chảy ở trẻ là do nhiễm trùng đường tiêu hóa. Các vi khuẩn gây ra nhiễm trùng này bao gồm: vi khuẩn, vi rút hoặc ký sinh trùng, mỗi loại có biểu hiện và cách điều trị khác nhau. Ba nguyên nhân phổ biến nhất hiện nay là do vi rút Rota, nhiễm trùng đường ruột và nhiễm khuẩn đường ruột do mất vệ sinh an toàn thực phẩm.

Vi rút Rota

Thông thường bệnh tiêu chảy ở trẻ xảy ra do nhiễm vi rút Rota (khoảng 80%) và nhiễm trùng. Những trường hợp này thường có triệu chứng như:

• Sốt cao (trên 38 độ);
• Quấy khóc liên tục;
• Nôn nhiều;
• Đi ngoài ra phân lỏng nhiều nước;
• Đi nhiều lần trong ngày dẫn đến mệt mỏi, kém ăn, sụt cân nhanh;
• Thời gian bị có thể kéo dài từ 3 – 7 ngày;

Vi trùng đường ruột

Còn trường hợp bị tiêu chảy do nhiễm trùng đường ruột (do E.Coli, lỵ trực khuẩn, lỵ amip…). Ngoài những biểu hiện trên còn có thêm dấu hiệu nhận biết rõ nhất là có máu lẫn trong phân. Với những trường hợp này bắt buộc cần có sự khám chữa và chỉ thị điều trị cụ thể từ bác sĩ. Thời gian chữa trị thường kéo dài 2 tuần.

Nhiễm khuẩn đường ruột do mất vệ sinh an toàn thực phẩm

Ngoài ra, trẻ cũng có thể bị nhiễm khuẩn do ăn phải thức ăn ôi thiu, không rửa tay trước khi ăn, sử dụng đồ đựng và dụng cụ ăn không sạch sẽ. Hoặc do trẻ bị dị ứng với thức ăn, không có khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng từ thức ăn đó (thường là lactose hoặc một loại đường có trong sữa), do chế độ ăn không phù hợp với độ tuổi hoặc bị bệnh nên phải dùng kháng sinh trong thời gian dài,v.v…

3. Cách trị tiêu chảy ở trẻ em

Tiêu chảy dẫn đến tình trạng mất nước và điện giải ở trẻ, gây rối loạn chức năng và suy kiệt cơ thể. Tùy theo mức độ xác định mà phụ huynh có thể điều trị cho trẻ theo 3 mức pháp đồ dưới đây.

Phác đồ điều trị theo mức độ bệnh

Phác đồ điều trị A: Đối với trường hợp rất nhẹ có thể điều trị tại nhà

Dấu hiệu: Cơ thể bình thường, tỉnh táo, chỉ xuất hiện tình trạng đi ngoài hơn 3 lần trong một ngày, phân lỏng.

Hai nguyên tắc điều trị tiêu chảy tại nhà:

Một là, cho trẻ uống nhiều dung dịch đường muối Oresol (ORS – hiện có loại chai pha sẵn hoặc dạng túi thuốc bột được bán phổ biến ở các nhà thuốc, được pha theo vị hoa quả rất dễ uống) để bù điện giải và nước. Lượng ORS cần cho trẻ uống sau mỗi lần đi ngoài:

• Trên 24 tháng tuổi: 50 – 100ml
• 2 – 10 tuổi: 100 – 200ml
• Trên 10 tuổi: uống tùy thích

Sau đó tiếp tục uống cho đến khi hết tiêu chảy.

Hai là, cho trẻ ăn thêm nhiều thức ăn giàu dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh, chế biến theo dạng dễ hấp thu. Đối với trẻ đang tuổi bú sữa mẹ thì tiếp tục cho bú thường xuyên, liên tục.

Phác đồ điều trị B: Đối với tình trạng mất nước nhẹ hoặc trung bình

Dấu hiệu: vật vã, quấy khóc không yên, xuất hiện tình trạng háo nước, mắt bị phù trũng.

Đối với trường hợp này có thể cấp cứu tại nhà, trong 4 giờ đầu, lập tức cho trẻ uống dung dịch ORS = trọng lượng cơ thể trẻ (kg) x 75ml. Trong thời gian đó tiếp tục cho con bú bình thường. Quan sát trẻ cẩn thận.

Sau 4 giờ đánh giá lại tình trạng và căn cứ vào dấu hiệu thể hiện ra để xác định điều trị tiếp theo phác đồ A, B hay C.

Phác đồ điều trị C: Đối với tình trạng mất nước nặng cần chuyển ngay đến cơ sở y tế để điều trị

Dấu hiệu: sốt cao, hôn mê li bì, mắt bị phù trũng nặng, không thể ăn uống gì.

Khi trẻ có các dấu hiệu trở nặng như trên, ngay lập tức chuyển đến bác sĩ để tiến hành xét nghiệm và khám chữa. Sau khi được chẩn đoán và xác định nguyên nhân gây bệnh trẻ sẽ được điều trị theo chỉ định cụ thể của bác sĩ.

Thông thường, biện pháp phổ biến nhất hiện nay đối với bệnh nhân bị tiêu chảy cấp là điều trị bằng cách truyền tĩnh mạch dung dịch Ringer lactate 100ml/kg.

Sau khi truyền dịch mà thấy có tiến triển tốt hơn, trẻ có thể bắt đầu uống được thì cho trẻ uống dung dịch ORS theo lượng 5ml/kg/giờ.

Sau 3 – 6 giờ tiếp tục theo dõi bệnh nhân, nếu tình trạng không có chuyển biến thì có thể liên hệ bác sĩ để chuyển lên bệnh viện tuyến trên để phòng ngừa bệnh tình chuyển biến xấu và có thể được cấp cứu chính xác kịp thời.

Dinh dưỡng trong quá trình điều trị

Trong quá trình điều trị bằng dung dịch thuốc, việc đảm bảo dinh dưỡng cũng là khâu cực kỳ quan trọng để phòng ngừa suy dinh dưỡng khiến bệnh tình dễ chuyển biến xấu.

Phương pháp tốt nhất là duy trì cho trẻ ăn uống đảm bảo trong lúc tiêu chảy và sau ngưng tiêu chảy khoảng 2 tuần.

Dinh dưỡng trong khi điều trị

• Giảm lượng sữa động vật (hoặc các sản phẩm thực phẩm có chứa nhiều đường lactose) trong chế độ ăn hàng ngày.
• Cung cấp đầy đủ năng lượng, vitamin và muối khoáng cũng như protein cho trẻ, nên cho ăn thức ăn dạng lỏng hoặc mềm sẽ dễ hấp thụ hơn.
• Đảm bảo vệ sinh thực phẩm và đồ dùng ăn uống hàng ngày (nên sát khuẩn và tiệt trùng trước khi dùng).

Dinh dưỡng trong thời kỳ phục hồi và theo dõi

Cho trẻ ăn thêm một bữa mỗi ngày trong khoảng 2 tuần sau khi chấm dứt tình trạng tiêu chảy. Đối với trẻ có tình trạng suy dinh dưỡng hoặc đã sụt cân do tiêu chảy kéo dài thì nên tiếp tục ăn thêm bữa như trên cho đến khi phục hồi lại cân nặng.

4. Khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện điều trị?

Lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu không có biểu hiện khá lên sau 2 ngày điều trị tại nhà hoặc có xuất hiện một trong các triệu chứng sau:

• Không ăn uống được, bỏ bú;
• Khát nước liên tục;
• Sốt cao không hạ;
• Đi ngoài nhiều, phân lỏng hoặc phân lẫn máu;
• Có dấu hiệu ngủ li bì, co giật, hôn mê sâu;
• Nôn liên tục hoặc nôn ra mật;
• Sụt cân nhanh (biểu hiện của mất nhiều nước);

Nếu có những dấu hiệu trên chứng tỏ bệnh đã trở nặng, phụ huynh tuyệt đối không tự mua thuốc ở ngoài hoặc nghe lời khuyên/ mẹo từ những người không có chuyên môn, càng không được cho trẻ uống những chế phẩm làm tạm dừng tiêu chảy khác.

5. Cách phòng ngừa tiêu chảy cấp cho trẻ

Hiện có một số biện pháp phòng ngừa các bậc phụ huynh có thể tham khảo như sau:

• Nên nuôi con bằng sữa mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu đời để đảm bảo vệ sinh, dễ tiêu hóa và hấp thụ. Trong sữa mẹ cũng chứa sẵn các thành phần miễn dịch tự nhiên hoàn hảo, bảo vệ cho trẻ khỏi mắc các bệnh nhiễm trùng, đặc biệt là bệnh tiêu chảy.
• Cẩn thận trong giai đoạn tập cho trẻ ăn dặm. Nên nghiên cứu cẩn thận và đảm bảo chế độ ăn dặm cho trẻ được vệ sinh và đầy đủ chất (đạm, đường, chất béo, chất xơ, vitamin…) bởi giai đoạn ăn dặm sẽ bắt đầu giúp trẻ thích nghi với nguồn dinh dưỡng mới, rất dễ bị lây nhiễm các loại vi khuẩn, vi rút hay vi sinh vật gây bệnh do không đảm bảo vệ sinh và chất lượng.
• Luôn luôn sử dụng nguồn nước sạch cho việc ăn uống và vệ sinh của trẻ.
• Luôn vệ sinh sạch sẽ trước khi chuẩn bị đồ ăn và cho trẻ ăn.
• Sớm tập cho trẻ thói quen vệ sinh sạch sẽ, rửa tay sau khi chơi và đặc biệt trước khi ăn.
• Xử lý chất thải của trẻ em gọn gàng và vệ sinh, tránh mắc các bệnh lây nhiễm do vi sinh bệnh gây nhiễm trùng ở trong chất thải.
• Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo yêu cầu và thường xuyên chú ý theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ sau giai đoạn tiêm vắc xin.

Bạn có thể tham khảo thêm các bài viết về bệnh tiêu chảy sau đây: 5 nguyên nhân tiêu chảy cần phòng tránh trong sinh hoạt hằng ngày

Dân gian Việt Nam vẫn luôn lưu truyền câu nói “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”, để đảm bảo sức khỏe cho các mầm non của đất nước thì các bậc phụ huynh nên có ý thức đề phòng và ngăn chặn nguy cơ phát bệnh ở trẻ từ sớm.

Đừng quên theo dõi và chia sẻ các bài viết bổ ích khác trong mục Sức khỏe của BlogAnChoi bạn nhé!