Sữa mẹ gồm mấy phần?

Nếu trẻ không tăng cân đủ khi bú mẹ thì các mẹ cần kiểm tra cách cho trẻ bú và lượng sữa mẹ mỗi lần bú. Nếu mẹ ít sữa thì các mẹ nên tăng cường cho bé bú nhiều lần hơn trong ngày. Ngược lại, nếu mẹ quá nhiều sữa thì các mẹ nên vắt bỏ sữa đầu dòng trước khi cho trẻ bú.

Sự thật là sữa mẹ thường gồm 2 phần: Phần 1 là phần đầu dòng chứa nhiều nước, vitamin tan trong nước, kháng thể. Phần 2 là phần cuối dòng thì đặc và đục hơn phần 1, chứa nhiều chất béo, vitamin tan trong béo, đạm và xơ.

Các yếu tố làm giảm sự bài tiết sữa mẹ

• Mẹ cho trẻ bú quá trễ sau sinh.
• Khoảng cách giữa hai lần bú của trẻ quá xa.
• Mẹ bị bệnh như suy dinh dưỡng, lao, thiếu máu, suy tim,…
• Mẹ tăng cân không đủ trong thời gian mang thai (trung bình phải tăng từ 8 – 12 kg).
• Mẹ làm việc nặng hoặc ăn uống thiếu thốn.
• Mẹ quá trẻ (< 18 tuổi) thì tuyến vú chưa phát triển đầy đủ.
• Mẹ buồn phiền, lo âu, suy nghĩ.
• Mẹ uống thuốc khiến cho vú hạn chế tiết sữa.

Chính vì vậy, các mẹ cần tránh những điều trên để bảo vệ nguồn sữa mẹ. Điều này giúp trẻ phát triển một cách tối ưu nhất.

Các mẹ nên làm gì để bảo vệ nguồn sữa cho con bú?

Mẹ cần chuẩn bị cho việc nuôi con bằng sữa mẹ bắt đầu từ giai đoạn mang thai, chẳng hạn như: điều trị bệnh, phục hồi sức khỏe, dinh dưỡng lành mạnh, chăm sóc vú,… Mẹ nên nghỉ ngơi thoải mái sau khi sinh, không nên làm việc quá nặng và độc hại trong vòng ít nhất 4 tháng đầu sau sinh. Các mẹ cần ổn định tâm lý, tránh lo âu, buồn phiền và giận dữ,…

Mẹ nên cho trẻ bú sớm sau sinh, bú nhiều lần trong ngày, thậm chí là cả ban đêm. Khi trẻ không bú được sữa mẹ vì bất cứ lý do gì, các mẹ nên vắt sữa nhiều lần trong ngày để tránh ứ đọng sữa trong vú. Nếu mẹ quá nhiều sữa và trẻ bú không hết thì các mẹ cũng cần vắt bỏ sữa thừa sau mỗi lần bú.

Bên cạnh đó, gia đình cũng nên chăm sóc đến chế độ ăn của các bà mẹ khi trong giai đoạn cho con bú. Ngoài ra, các mẹ cũng nên dùng những thức ăn mà mẹ tin tưởng có tác dụng lợi sữa. Các mẹ cũng tránh không nên ăn các loại gia vị có mùi nặng như hành tỏi, thức uống có cồn, thuốc lá,… trong thời gian cho con bú.

Các mẹ nên hỏi ý kiến bác sỹ trước khi dùng bất kỳ một loại thuốc nào.

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Tư thế cho trẻ bú mẹ đúng cách và một số vấn đề thường gặp khi cho trẻ bú sữa mẹ
• Sữa non và sữa vĩnh viễn là gì? Tại sao sữa mẹ là tốt nhất cho bé?
• Vì sao nên nuôi con bằng sữa mẹ để giúp trẻ phát triển khỏe mạnh toàn diện?

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau .

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Hà Nội (2016) – Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm – Nhà xuất bản Y học.

Tư thế cho trẻ bú mẹ đúng cách

Mẹ nên ngồi khi cho trẻ bú, cho lưng trẻ nằm dọc theo cánh tay mẹ, đầu trẻ cao khoảng 45 độ, cằm của trẻ áp vào bầu vú mẹ. Miệng trẻ cần ngậm sâu vào vú mẹ đến hết phần quầng vú. Trong trường hợp sữa xuống quá nhanh, các mẹ nên kẹp đầu vú giữa hai ngón tay để tránh cho trẻ bị sặc sữa.

Các mẹ nên cho trẻ bú mẹ đến 18-24 tháng. Nếu mẹ đi làm thì cần tranh thủ cho con bú bất cứ lúc nào mẹ ở gần con và nên vắt sữa để lại cho trẻ uống vào bữa mà mẹ không về được. Sữa mẹ sau khi được vắt ra thì cần phải bảo quản trong tủ lạnh ở ngăn mát tối đa là 6 tiếng và cần phải làm ấm lại sữa mẹ trước khi cho trẻ bú.

Làm sao để biết trẻ đã bú đủ lượng sữa trong ngày hay chưa?

Nếu trẻ bú đủ thì trẻ sẽ no sau 10-15 phút bú và trẻ sẽ ngủ liền 3 tiếng sau khi bú. Trong tháng đầu sau sinh, trẻ sẽ tăng trung bình 25-50g/ngày. Nếu trẻ bú đủ thì trẻ sẽ đi tiểu 6-8 lần trong vòng 24 giờ và nước tiểu loãng. Trong tháng đầu, trẻ sẽ đi phân lỏng, sệt, nhiều lần, trung bình 6-8 lần/ngày và có màu vàng sậm.

Từ tháng thứ 2 trở đi, với trẻ bú mẹ hoàn toàn thì có thể có tình trạng chậm đi tiêu sinh lý, có thể là 3-4 ngày mới đi tiêu một lần nhưng phân vẫn mềm, trẻ vẫn bú, vẫn chơi.

Xử trí một số vấn đề trở ngại khi cho trẻ bú mẹ

• Tắc sữa: Các mẹ cần day tuyến sữa, nặn sữa ra khỏi tuyến vú dọc theo chiều của ống tuyến sữa hoặc dùng dụng cụ để hút sữa ra.

• Áp xe vú: Các mẹ nên vắt sữa bằng tay hoặc bằng dụng cụ, chườm lạnh để giảm đau, uống kháng sinh và tháo mủ khi cần thiết.
• Đầu vú ngắn hay bị tụt vào trong: Các mẹ nên tập cho trẻ ngậm sâu vào đầu vú, giữ đầu vú bằng 2 ngón tay để giúp cho trẻ ngậm đầu vú dễ dàng hơn.
• Đầu vú nứt nẻ: Các mẹ cần tạm ngưng cho trẻ bú vài ngày, nên vắt sữa ra và cho trẻ uống bằng muỗng. Các mẹ cần làm vệ sinh đầu vú thường xuyên và nên bôi các sản phẩm dưỡng ẩm đầu vú như Vaseline trong vòng 1-2 ngày.
• Không đủ sữa cho trẻ bú: Các mẹ không nên cho trẻ ăn thêm sữa công thức trong thời gian này vì có thể làm cho trẻ bỏ bú mẹ. Các mẹ nên tăng cường số lần bú trong ngày, cho trẻ bú liên tục mỗi 2-3 tiếng. Các mẹ nên ăn thêm các chất bổ dưỡng, tăng uống sữa và luôn nhớ cần phải uống đủ nước.
• Trẻ hay bị ọc, ói sau bú: Có thể do trẻ bú nhiều hơi và khi trẻ bú thường có tiếng rít. Lúc này, các mẹ phải cho trẻ bú đúng tư thế, ngậm bắt vú đúng cách và cho trẻ ợ hơi sau mỗi lần bú.
• Trẻ không chịu bú hay không bú được: Các mẹ nên kiểm tra chế độ ăn của mình có thể có nhiều gia vị có mùi như tỏi, hành,… làm cho sữa có mùi mà trẻ không thích, khiến cho trẻ bị nghẹt mũi, bị bệnh, trẻ sinh non chưa biết bú,… Các mẹ cần phải kiểm tra nguyên nhân là gì và đưa ra cách để khắc phục.

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Sữa mẹ có lợi ích gì cho trẻ sơ sinh? Làm sao để cho trẻ bú mẹ đúng cách?
• Sữa non và sữa vĩnh viễn là gì? Tại sao sữa mẹ là tốt nhất cho bé?
• Vì sao nên nuôi con bằng sữa mẹ để giúp trẻ phát triển khỏe mạnh toàn diện?

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha!

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM (2019) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.

Nuôi con bằng sữa mẹ là vấn đề ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển của bé. Trong thời đại công nghiệp ngày nay, do bận rộn với cuộc sống, do sự phát triển của ngành công nghiệp thực phẩm đã làm hạn chế việc nuôi con bằng sữa mẹ. Nhưng có một điều chắc chắn “sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng không thể thay thế đối với con nhỏ”.

Tại sao nuôi con bằng sữa mẹ là tốt nhất?

1. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo cho sự tiêu hóa và hấp thụ của bé

Sữa mẹ trong tuần đầu tiên sau đẻ gọi là sữa non, thời gian sau đó gọi là sữa trưởng thành. Có lẽ ít người biết được giá trị của sữa non đối với trẻ nhiều thế nào. Sữa non dễ tiêu hóa, hàm lượng protein, chất kháng khuẩn và nội tiết tố cao, lượng vitamin A trong sữa non cao gấp 5,10 lần so với sữa bình thường. Vì thế sữa non dù ít nhưng là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời cho trẻ trong những ngày đầu sau sinh.

Lượng sữa mẹ giảm dần trong quá trình nuôi con, 6 tháng đầu mẹ tiết được khoảng 600-800 ml sữa/ ngày, từ tháng thứ 6 đến tháng 12 chỉ còn 400-600 ml/ ngày. Sữa mẹ có đầy đủ các thành phần dinh dưỡng thiết yếu cho trẻ như: Protein, lipid, đường, vitamin, muối khoáng,…

Sữa mẹ khác gì so với sữa bò, cụ thể thành phần dinh dưỡng của sữa mẹ thế nào?

• Đạm: Đạm trong sữa mẹ (1, 07g%) tuy ít hơn sữa bò (3, 4g%) nhưng cung cấp đủ lượng acidamin cần thiết. Hơn nữa, protein trong sữa mẹ là lactambumin có phân tử lượng thấp giúp trẻ dễ tiêu hóa hơn so với protein trong sữa bò (protein trong sữa bò là casein khi vào dạ dày sẽ kết tủa thành chất có thể tích lớn hơn).
• Lipid: Trong sữa mẹ có chứa acid béo là acid linoleic và men lipase. Acid linoleic là một chất rất cần thiết cho cho sự phát triển mắt, não và mạch máu của trẻ. Men lipase giúp dạ dày tiêu hóa lipid dễ hơn. Lưu ý là lượng lipid sẽ tăng cao hơn vào cuối bữa bú, vì thế nên cho trẻ bú cạn sữa mỗi lần để tận dụng lượng chất béo sẵn có này.
• Đường: Lượng đường trong sữa mẹ (7,4g%) cao hơn so với sữa bò (4,8%). Về bản chất, đường trong sữa mẹ chủ yếu là beta-lactose, còn ở sữa bò là alpha-lactose. Khi vào đến đường ruột, alpha-lactose sẽ tạo môi trường cho vi khuẩn gram (-) phát triển. Chính vì vậy, ăn sữa bò trẻ dễ bị rối loạn tiêu hóa, kém hấp thu.
• Vitamin: Sữa mẹ có nhiều vitamin A, D, C hơn sữa bò, nên trẻ bú mẹ có thể tránh được các bệnh còi xương do thiếu vitamin D, bệnh khô mắt do thiếu vitamin A.
• Sắt: Sắt là một nguyên tố cần thiết cho sự tạo máu của cơ thể. Hàm lượng sắt trong sữa mẹ cũng cao hơn so với sữa bò.

2. Sữa mẹ giúp làm tăng khả năng kháng khuẩn cho bé

Trong 4-6 tháng đầu sau sinh, trẻ còn yếu, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trẻ rất dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn. Ở thời điểm này, các kháng thể được truyền qua rau từ mẹ sang cho con đã giúp trẻ tránh được nhiều bệnh nguy hiểm như sởi, ho gà, cúm.

Sữa mẹ đảm bảo tính vô khuẩn, trẻ hoàn toàn có thể bú ngay trực tiếp, vi khuẩn không có cơ hội sinh sản trong môi trường sữa mẹ.

3. Sữa mẹ có tác dụng chống dị ứng cho con

Trẻ bú mẹ rất hiếm khi bị dị ứng như khi uống sữa bò. Khi uống sữa bò trẻ tiếp xúc với kháng nguyên lạ nên có thể phản ứng ở trẻ có cơ địa đặc biệt. Tuy nhiên, trong hàm lượng sữa mẹ có một chất miễn dịch là IgA sẽ chống dị ứng cho con.

4. Nuôi con bằng sữa mẹ sẽ làm tăng tình mẫu tử

Nuôi con bằng sữa mẹ làm tăng cơ hội tiếp xúc gần gũi giữa mẹ và con. Mỗi lần cho con bú, da kề da, mẹ âu yếm, yêu thương con, đó là tình cảm thiêng liêng, cao đẹp.

5. Nuôi con bằng sữa mẹ sẽ giúp bảo vệ sức khỏe của mẹ

Việc cho con bú sữa mẹ ngay sau đẻ không chỉ mang lại lợi ích cho con mà còn có lợi với mẹ. Động tác bú mút của trẻ làm cơ thể kích thích, phản ứng co hồi cơ tử cung xảy ra giúp mẹ cầm máu tầng sinh môn. Quá trình rụng trứng cũng hạn chế, tránh việc thụ thai sớm ngay sau sinh. Trẻ bú mẹ cũng làm tăng lưu thông tuyến sữa, tránh viêm, tắc hay ung thư vú cho mẹ.

6. Nuôi con bằng sữa mẹ là phương pháp rẻ tiền và tiện lợi nhất để cung cấp đủ dinh dưỡng cho bé

Thực tế cho thấy, nuôi con bằng sữa mẹ là phương pháp rẻ tiền và đơn giản nhất để cung cấp đủ dinh dưỡng cho trẻ. Sữa mẹ là sữa có sẵn, bé hoàn toàn có thể bú ngay, không sợ dị ứng, nhiễm khuẩn, không cần pha, nấu.

Hướng dẫn cách nuôi con bằng sữa mẹ đạt hiệu quả tối ưu

Cho con bú sữa mẹ đến khi nào?

• Cho trẻ bú mẹ ngay sau sinh càng sớm càng tốt, tốt nhất là ngay trong giờ đầu tiên
• Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu
• Trong quá trình chăm con, cho trẻ bú bất cứ khi nào trẻ có nhu cầu, dù ngày hay đêm, ít nhất 8 lần/ ngày
• Nên cho trẻ bú đến khi đạt 24 tháng (2 tuổi) hoặc hơn

Hướng dẫn cho con bú đúng cách

Tư thế bế trẻ bú đúng

• Khi cho con bú, người mẹ nên ở tư thế, tâm trạng thư giãn, thoải mái. Tuần đầu, nếu còn đau mẹ có thể cho con bú nằm, những tuần sau đó nên ngồi để cho con bú. Tránh trường hợp khi nằm không để ý, vú mẹ chèn vào làm bịt mũi trẻ, trẻ không thở được gây hậu quả đáng tiếc.
• Người mẹ chăm chú nhìn con, vuốt ve, nói chuyện ân cần với con
• Mẹ bế trẻ cẩn thận, tay đỡ toàn thân trẻ (đầu, vai, mông)
• Đầu và thân của trẻ phải được bế trên một đường thẳng
• Bụng em bé áp sát với bụng của mẹ
• Ngón tay trỏ của mẹ để phía dưới đỡ vú, ngón cái đặt bên trên, các ngón tay không để quá gần núm vú.
• Mẹ đưa núm vú chạm vào môi bé, cằm trẻ chạm vào bầu vú, chờ khi miệng bé mở rộng thì đưa núm vú vào (môi dưới của bé hướng ra ngoài).

Làm sao biết trẻ bú tốt không?

Khi cho trẻ bú, mẹ cũng nên để ý xem bé bú có tốt không, có đủ hay không để tìm hướng bổ sung dinh dưỡng cho con. Trẻ bú hiệu quả khi:

• Bé bú sâu, bú chậm, khi bú thỉnh thoảng dừng lại nuốt sữa mới bú tiếp (biểu hiện của trẻ nuốt sữa mẹ có thể nhìn thấy được là miệng chụm tròn, má căng phồng). Nếu trong khi bú, nghe thấy âm thanh bú mút của trẻ quá lớn là tư thế chưa chuẩn, có nhiều khí đi vào trong miệng khi bé bú, trẻ sẽ dễ bị nôn trớ.
• Sau khi bú đủ, trẻ tự nhả vú mẹ ra rồi ngủ ngon, không quấy khóc.
• Lưu ý: Mỗi lần nên cho con bú trong khoảng thời gian 15-20 phút, bú kiệt một bên rồi mới chuyển bên khác để tận dụng chất béo ở sữa cuối. Nếu mẹ quá nhiều sữa thì nên vắt bớt sữa đầu. Sau khi trẻ bú xong nếu vẫn còn nhiều sữa thì mẹ có thể vắt bớt để tránh ứ đọng, tồn dư. Tìm mua máy vắt sữa tiện dụng tại đây.

Một số bài viết cùng chuyên mục các mẹ có thể tham khảo:

• 5 bệnh mùa nóng ở trẻ em và cách phòng tránh hiệu quả
• Viêm tiểu phế quản ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
• Nguyên nhân và cách phòng tránh béo phì ở trẻ em khoa học, hiệu quả

Hi vọng những thông tin mà BlogAnChoi chia sẻ có thể giúp các mẹ cũng như cả gia đình chăm sóc sức khoẻ của trẻ tốt hơn. Đừng quên truy cập chuyên mục Sức khoẻ của BlogAnChoi để được cập nhật thêm nhiều kinh nghiệm bổ ích cho mình bạn nhé!