Ly nước đầy một nửa hay cạn một nửa? Câu hỏi quen thuộc để minh họa cho tư duy lạc quan hay bi quan, cũng có thể phản ánh quan điểm của bạn về cuộc sống, thái độ của bạn đối với bản thân và thế giới.

Trên thực tế, một số nghiên cứu cho thấy những đặc điểm tính cách như lạc quan và bi quan có thể ảnh hưởng đến mọi khía cạnh sức khỏe và tâm lý của bạn. Suy nghĩ tích cực thường đi kèm với thái độ lạc quan và là yếu tố then chốt để quản lý căng thẳng hiệu quả. Nhưng nếu bạn là người có xu hướng bi quan thì không cần thiết phải quá lo lắng, hãy học những kỹ thuật để suy nghĩ tích cực, để trở thành người lạc quan hơn dưới đây nhé.

Thói quen suy nghĩ tiêu cực, bi quan

Việc nhìn nhận thực tế một cách tiêu cực là điều bình thường và không cần phải tự trách mình về điều đó. Suy cho cùng, bộ não của chúng ta vẫn giữ được nhiều đặc điểm của động vật có vú và động vật thường cần nhận thức rõ hơn về mối nguy hiểm cũng như các tình huống xấu để tồn tại và giữ an toàn cho con của chúng.

May mắn thay, việc làm quen với việc nhìn thấy mặt tối của thế giới thực ra chỉ là một thói quen, do các kết nối thần kinh được hình thành qua nhiều năm. Đây là kết quả của nhiều yếu tố khác nhau:

• Nền tảng giáo dục và niềm tin do cha mẹ áp đặt
• Cuộc sống hối hả khiến con người thường xuyên căng thẳng và không có thời gian dành cho bản thân;
• Đặc điểm tính cách hoặc khí chất: Ví dụ, những người hướng nội, nhút nhát thường cảm thấy sợ hãi và có xu hướng bi quan.
• Trầm cảm và các rối loạn tâm thần khác do mất cân bằng nội tiết tố;
• Bị ảnh hưởng bởi giới truyền thông, giới truyền thông thường đăng những tin xấu để thu hút lượng truy cập lớn.

Nói tóm lại, bi quan là một kiểu hành vi học được, không phải là một đặc điểm bẩm sinh không thể sửa chữa được. Làm thế nào để ngừng suy nghĩ tiêu cực? Tất cả những gì cần làm là xây dựng chuỗi thần kinh mới. Việc hình thành thế giới quan tích cực và thế giới quan tiêu cực đều tuân theo những quy luật giống nhau nên cũng có thể trau dồi được.

Lợi ích của suy nghĩ tích cực, lạc quan

Sự lạc quan khiến con người có những hành động đúng đắn và phản ứng tích cực với mọi việc trong cuộc sống. Mặc dù sự lạc quan không đảm bảo thành công tuyệt đối nhưng ít nhất nó cho phép chúng ta tiến một bước tới thành công. Suy cho cùng, muốn thắng thì phải mua vé số. Và nhiều người bi quan sẽ không thực hiện bước đi rõ ràng này.

Suy nghĩ tích cực có tác động có lợi rõ ràng đến thành công. Nhưng không phải ai cũng tin rằng sự lạc quan sẽ cải thiện sức khỏe. Đồng thời, các nhà khoa học đã tiến hành một số lượng lớn thí nghiệm và nhận thấy rằng những người có thái độ tích cực luôn cảm thấy tốt hơn nhiều so với những người có thái độ bi quan, đặc biệt là ở các khía cạnh sau:

• Ít có khả năng bị trầm cảm hơn.
• Mức độ căng thẳng thấp hơn
• Tăng sức đề kháng với bệnh tật, cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và đột quỵ
• Giảm đau và giảm mức độ đau
• Cải thiện sức khỏe tinh thần và thể chất, giảm nguy cơ tử vong do nhiễm trùng, ung thư
• Đối phó tốt hơn với những khó khăn và căng thẳng

Nhìn chung, những người lạc quan có khả năng đương đầu tốt hơn với những khó khăn trong cuộc sống và có chất lượng cuộc sống cao hơn. Điều này rất có thể là do cơ thể sản sinh ra một lượng lớn “hormone hạnh phúc”, có thể bảo vệ cơ thể tốt hơn. Vì vậy, mỗi chúng ta cần biết cách phát triển tư duy tích cực.

Người ta cũng gợi ý rằng những người tích cực và lạc quan có xu hướng có lối sống lành mạnh hơn, tham gia nhiều hoạt động thể chất hơn, tuân theo chế độ ăn uống lành mạnh hơn và không hút thuốc hoặc uống quá nhiều rượu.

10 kỹ thuật giúp bạn lạc quan, tích cực hơn

Khác với năng khiếu về âm nhạc, vận động hay ngôn ngữ, tinh thần lạc quan không phải là một khả năng thiên bẩm chỉ được ban tặng cho những ai may mắn. Trái lại, đó là một kỹ năng chúng ta hoàn toàn có thể học hỏi, rèn luyện và duy trì như một thói quen. Vậy những người lạc quan đã duy trì những thói quen đặc biệt nào để có thể đối mặt với chông gai, thử thách?

Điều quan trọng cần nhớ là chúng ta có quyền kiểm soát suy nghĩ của mình và có thể chọn cách sống cuộc sống của mình. Không bao giờ là quá muộn để thay đổi suy nghĩ, hành vi và toàn bộ quan điểm của bạn về cuộc sống.

Bây giờ chúng ta đã xác định được rằng thói quen suy nghĩ lạc quan có thể phát triển được, bạn chỉ cần đặt cho mình một mục tiêu rõ ràng, liệt kê một số cách giúp bộ não của bạn thích ứng với cách suy nghĩ mới này. Thực hiện các bài tập này một cách hài hòa với nhau và đừng quên rằng sự đều đặn là rất quan trọng để đạt được kết quả tốt. Sau một vài tháng, bạn sẽ nhận thấy những thay đổi trong suy nghĩ, cảm xúc và toàn bộ cuộc sống của mình.

Sử dụng vòng tay màu tím

Năm 2006, Will Bowen, tác giả cuốn “Một thế giới không phàn nàn”, khuyên mọi người nên đeo vòng tay màu tím và học cách sống một cuộc sống không phàn nàn, phán xét hay buôn chuyện. Phương pháp cụ thể là đổi chiếc vòng sang tay kia bất cứ khi nào bạn có suy nghĩ tiêu cực cho đến khi đạt được mục tiêu đeo chiếc vòng trên cùng một bàn tay trong 21 ngày liên tục.

Có rất nhiều câu chuyện trên mạng về việc những chiếc vòng tay này đã giúp con người trở nên lạc quan như thế nào. Tuy nhiên, các nhà tâm lý học tin rằng việc kìm nén những cảm xúc tiêu cực một cách giả tạo này không tốt cho sức khỏe tâm thần và có thể dẫn đến trầm cảm cũng như các bệnh về thể chất và tinh thần. Vì vậy, bạn nên sử dụng một cách tiếp cận nhẹ nhàng hơn. Sử dụng chiếc vòng tay để chú ý đến suy nghĩ của bạn và nghĩ về lợi ích của những suy nghĩ đó.

Có thể bạn cần phàn nàn với người thân về điều gì đó vào lúc này để nhận được tình yêu, sự quan tâm và tiếp thêm sức mạnh cho bản thân. Bạn có thể bộc lộ những cảm xúc tiêu cực mà không làm tổn thương bản thân hoặc người khác và vượt qua chúng mà không bị mắc kẹt trong đó. Nhưng điều quan trọng là đừng để sự tiêu cực che mờ tâm trí bạn và làm bạn mù quáng trước những điều tích cực trong một tình huống nhất định.

Viết nhật ký tri ân

Mỗi ngày trước khi đi ngủ, hãy viết ra ít nhất 10 lý do để biết ơn ngày hôm đó. Ngay cả khi không có gì lớn xảy ra, hãy nhớ rằng chúng ta vẫn có thể biết ơn vì ngày hôm sau thức dậy, vì thức ăn ngon, một chiếc giường ấm áp và vì những người chúng ta yêu thương. Nói chung, có rất nhiều điều chúng ta có thể biết ơn nhưng lại coi đó là điều hiển nhiên. Bài tập này giúp chúng ta nhớ rằng có rất nhiều điều tốt đẹp trong cuộc sống. Đây chính là nền tảng vững chắc để tạo nên một cuộc sống lý tưởng.

Sử dụng ngôn ngữ cơ thể tích cực

Cơ thể và cảm xúc có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Vì vậy, nếu bạn không thể thay đổi ý định, hãy bắt đầu với cơ thể của mình. Ví dụ, chỉ cần nở nụ cười trong hai phút và cơ bắp của bạn sẽ gửi những tín hiệu liên quan đến não, điều này thực sự “kích thích” tâm trạng tốt. Ngoài ra, đừng quên áp dụng tư thế và bước đi tự tin, đó cũng là một cách để phát triển thái độ tích cực.

Cảm nhận năng lượng tích cực theo kế hoạch

Đặt ba đồng hồ báo thức vào thời gian rảnh của bạn mỗi ngày. Khi thời điểm đã định đến, hãy nghỉ ngơi và suy nghĩ về những điều đẹp đẽ trong một phút. Tốt nhất là những suy nghĩ này phù hợp với tình hình hiện tại. Ví dụ: nếu bạn đang bận chuẩn bị báo cáo, hãy nghĩ xem bạn đã làm được bao nhiêu. Bằng cách này, chỉ trong vài tuần, bộ não sẽ học cách nhận biết những khoảnh khắc đẹp đẽ trên thế giới xung quanh.

Học cách thiền định

Việc thực hành này không liên quan gì đến những nghiên cứu huyền bí như thôi miên. Mục đích của nó là dạy chúng ta sống trong hiện tại và không lo lắng về quá khứ và tương lai. Rốt cuộc, hầu hết thời gian, những suy nghĩ bi quan của chúng ta đều liên quan đến những kỳ vọng trong tương lai hoặc những ký ức trong quá khứ. Nếu bạn tập trung vào thời điểm hiện tại, bạn có thể sẽ thấy rằng mọi thứ hiện tại đều ổn. Nếu chúng ta đang ở nhà hoặc ở văn phòng ngay bây giờ, điều đó có nghĩa là chúng ta có mái nhà che phủ, chúng ta có công việc, chúng ta không bị đe dọa, chúng ta an toàn và chúng ta có đủ nguồn lực để tồn tại.

Tìm một nơi thích hợp để không ai làm phiền bạn. Ngồi thẳng thoải mái để bàn chân và cột sống của bạn được hỗ trợ. Tập trung toàn bộ sự chú ý vào cảm giác của bạn: cảm nhận cơ thể bạn tiếp xúc với ghế và sàn nhà, đồng thời chú ý đến những âm thanh xung quanh bạn. Quan sát hơi thở của bạn: chú ý sự lên xuống của ngực và bụng, cảm giác không khí hít vào qua mũi. Bạn có thể nói thầm “hít vào – thở ra”.

Trong quá trình này, những suy nghĩ chắc chắn sẽ bắt đầu lan man và nảy sinh một số ý tưởng. Tại thời điểm này, chúng ta cần chú ý đến sự hiện diện của những suy nghĩ này mà không rời sự chú ý của chúng ta khỏi chúng, và sau đó quay lại tập trung vào hơi thở.

Trước tiên, bạn có thể bắt đầu luyện tập trong một hoặc hai phút, sau đó nó sẽ ngày càng trở nên dễ dàng hơn và sau đó bạn có thể tăng thời lượng lên. Chìa khóa của phương pháp này là hãy kiên trì thực hiện hàng ngày, chẳng hạn như bạn có thể bắt đầu thiền ngay sau khi thức dậy hoặc trước khi đi ngủ.

Liệt kê 3 điều tốt đẹp

Khi có điều gì đó không ổn xảy ra trong cuộc sống của bạn, hãy ngồi xuống và viết ra ít nhất ba điều tốt đẹp về tình hình hiện tại của bạn. Khi đã quen với việc làm này mọi lúc, chúng ta học cách tập trung vào mặt tích cực hơn là tiêu cực và thu được những bài học quý giá từ mọi tình huống.

Tối ưu hóa mọi cơ hội xung quanh

Đây là một trong những thói quen quan trọng tạo nên lối tư duy khác biệt của người lạc quan. Với họ, những chông gai, thử thách trong cuộc đời không phải là điều xui rủi, bất hạnh, mà là những cơ hội quý giá để được thử và sai, học hỏi và phát triển. Thay vì tập trung vào khó khăn trước mắt như người bi quan, hay chỉ nhìn thấy một thế giới đầy lý tưởng như người mộng mơ, người lạc quan thường tìm kiếm những tiềm năng vô hạn có thể được khai mở từ hoàn cảnh hiện tại. Đứng trước những phép toán nan giải của cuộc đời, họ không ngừng tìm kiếm giải pháp và chủ động hành động để tối ưu hóa mọi cơ hội xung quanh. Vì vậy, bạn hãy dũng cảm đối mặt với thực tế một cách tích cực, đồng thời tận dụng tối đa mọi cơ hội mà vũ trụ đã gửi gắm để nuôi dưỡng tinh thần lạc quan trước mọi gian khó.

Đặt tiêu chuẩn sống, không quá khắt khe với bản thân

Áp lực đồng trang lứa, kỳ vọng từ xã hội và ánh nhìn từ mọi người xung quanh khiến chúng ta không ngừng so sánh bản thân, vô thức áp đặt những tiêu chuẩn khắt khe lên chính mình. Từ khuôn mặt, cơ thể cho đến lối sống, sự nghiệp hay những mối quan hệ trong cuộc sống – tất cả đều được cân đo đong đếm, đánh giá và phán xét, khiến chúng ta luôn cảm thấy mình chưa đủ tốt, chưa được như những gì mà người khác kỳ vọng. Về lâu dài, điều này sẽ trở thành rào cản tâm lý lớn, khiến chúng ta khó có thể nhận thức được chính xác giá trị của bản thân, vô tình trở nên rụt rè, tự ti và dần dần đánh mất chính mình.

Ngược lại, những người lạc quan thường đặt ra những tiêu chuẩn sống nhất định nhưng không quá khắt khe với bản thân. Thay vì tự trách hay căm ghét những khuyết điểm của mình, họ học cách bao dung và chấp nhận bản thân, tự nhắc nhở rằng sự hoàn thiện không đến từ áp lực, mà từ lòng bao dung và khả năng thấu hiểu chính mình. Vì vậy, để trở nên tự tin và tích cực hơn, hãy dành nhiều thời gian để chăm sóc bản thân, lắng nghe những cảm xúc của mình, tìm kiếm niềm vui từ những điều bé nhỏ và trân trọng mọi thành tựu mình vất vả đạt được. Đó chính là chìa khóa giúp bạn nuôi dưỡng tinh thần lạc quan và tâm thế vững vàng trước mọi biến cố trong cuộc sống.

Xây dựng các mối quan hệ lành mạnh

Đây là một trong những thói quen quan trọng giúp những người lạc quan luôn vững vàng trước mọi thử thách trong cuộc sống. Những người bạn tốt, những người đồng nghiệp tận tình không chỉ là chỗ dựa tinh thần vững chắc khi ta chơi vơi, mà còn giúp chúng ta đưa ra lời khuyên và giải quyết vấn đề. Sự đồng hành của họ sẽ giúp chúng ta không còn cô đơn, được củng cố sức mạnh nội tại để từ đó trở nên bình tĩnh và tự tin hơn vào những quyết định của mình.

Bày tỏ lòng biết ơn thường xuyên

Thường xuyên bày tỏ lòng biết ơn với những điều tốt đẹp bản thân nhận được trong cuộc sống là thói quen được những người lạc quan nuôi dưỡng. Thói quen này sẽ giúp chúng ta nhìn nhận cuộc sống tích cực hơn, tập trung vào khoảnh khắc hiện tại để biết đủ và biết dừng. Hơn vậy, thực hành biết ơn còn là một cách để chúng ta luôn trân quý những mối quan hệ tốt đẹp xung quanh mình, từ đó củng cố sức mạnh nội tâm và tinh thần lạc quan giúp ta bình tĩnh đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống. Vì thế, bạn hãy trân trọng mọi lời cảm ơn bé nhỏ bạn nhận được, và đừng ngần ngại thực hành lòng biết ơn bằng lời nói, cử chỉ và hành động chân thành để luôn sống tích cực, hạnh phúc.

Sự hoài niệm ra đời như thế nào? Hiện tượng nostalgia là gì?

Thuật ngữ “nostalgia” xuất hiện lần đầu tiên năm 1688, được đặt tên bởi sinh viên y khoa, sau này là bác sĩ, người Thụy Sĩ – Johnnes Hofer. Trong quá trình làm luận văn, Hofer nhận thấy quân đội Thụy Sĩ chiến đấu ở vùng đồng bằng châu Âu có những cảm xúc phiền muộn và lo lắng vì nhớ nhà, và ông đặt tên cho nỗi đau ấy là “nostalgia”.

Khi lần đầu được định nghĩa bởi bác sĩ Hofer, hoài niệm bị xem là một dấu hiệu bệnh lý đi kèm với những triệu chứng như phiền não, nhớ nhà khôn nguôi, khóc lóc và lo lắng, nhịp tim không đều, chán ăn và mất ngủ, thậm chí là cảm giác ngột ngạt và trầm cảm.

Bác sĩ Scheuchzer, sống và làm việc cùng thời với Hofer cũng có chung quan điểm với ông. Tuy nhiên Scheuchzer lại cho rằng hoài niệm không xuất phát từ sự mất cân bằng bên trong, mà là tình trạng bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài. Khi quân đội Thụy Sĩ di chuyển trong cuộc chiến, do sự chênh lệch lớn trong áp suất khí quyển dẫn đến áp suất trong cơ thể thay đổi quá mức, máu dẫn từ tim đến não và tạo ra cảm xúc đau khổ được quan sát thấy.

Nhiều thế kỉ trước, các bác sĩ kiên quyết khẳng định hoài niệm là một trạng thái sức khỏe kém cần điều trị với các phương pháp bao gồm dùng đỉa, nhũ tương thôi miên, thuốc phiện, hay cho về nhà. Hoài niệm ngày nay không còn được xem như một chứng rối loạn nữa, nhưng vẫn thường xuyên là đề tài được quan tâm nghiên cứu về cơ chế và phân loại, cũng như ảnh hưởng của nó đến nhân khẩu học.

Tại sao con người tìm về quá khứ?

Thế giới hiện nay bị xáo trộn với những cuộc khủng hoảng và dịch bệnh, tâm trí bạn bằng một cách tự nhiên trôi dạt về những kỷ niệm đẹp để tự trấn an và xoa dịu tinh thần. Ví dụ như việc tự gợi nhớ mình rằng “ồ, đó từng là thứ mình thích” hay “đó chính là tôi vào năm ấy”, cốt lõi vẫn là để bạn nhận ra điều mình đang làm dở hoặc điều cần thực hiện ngay bây giờ và trong tương lai.

Rất dễ để thấy sự hoài niệm được kết hợp vào các ấn phẩm truyền thông như âm nhạc, phim ảnh, thời trang,… Bên cạnh đó, nhờ vào mạng xã hội cùng các phương tiện truyền phát trực tiếp như Netflix và Spotify mà “quá khứ” luôn nằm gọn trong tầm tay ta.

Phần lớn mọi người thường nhớ về những kỷ niệm thời tuổi teen, thời điểm mà những sở thích, tính cách, tình bạn dần được hình thành và phát triển. Bên cạnh đó bạn cũng sẽ thường hay nhớ về những thời khắc trải qua một thay đổi lớn nào đó trong cuộc đời, chẳng hạn như công việc đầu tiên và được thăng chức, chuyển nhà, đám cưới, những chuyến du lịch, tìm được sở thích mới,…

Những ký ức như vậy xuất hiện trong tâm trí như một cách nhắc nhở rằng bạn vẫn là con người đó bởi dù mong muốn và hạnh phúc khi được thay đổi theo thời gian nhưng sâu trong tâm hồn bạn vẫn cần một cảm giác ổn định cốt lõi về chính bản thân mình.

Sự hoài niệm không đơn thuần chỉ là một chuyến đi vui vẻ theo dòng ký ức. Trên thực tế, suy ngẫm về những kỷ niệm thường chứa đựng cảm xúc đan xen giữa tích cực và tiêu cực, xây dựng thành một câu chuyện ngọt bùi lẫn đắng cay khi mà bên cạnh sự hạnh phúc của lòng biết ơn và hy vọng là nỗi buồn của khát khao, mất mát.

Lợi ích về mặt tâm lý của sự hoài niệm

Vừa giúp xoa dịu những cảm xúc tiêu cực, vừa truyền động lực để con người đứng lên hành động để thay đổi hay cải thiện tình hình, sự hoài niệm được ứng dụng như một nguồn tài nguyên về nhiều mặt và có ý nghĩa rất lớn cho sức khỏe của con người.

Bằng những thử nghiệm và nghiên cứu sử dụng các công cụ hiện đại của khoa học hành vi, thực tế cho thấy sự hoài niệm không khiến con người trở nên khổ sở, mà khi con người cảm thấy khó khăn sẽ nhớ nhung về quá khứ. Trên thực tế, hoài niệm không khiến con người níu kéo quá khứ, mà ngược lại là một nguồn cảm hứng cho cuộc sống hiện tại và tương lai.

Cải thiện lòng tự trọng

Khi hoài niệm về những câu chuyện trong quá khứ, bạn đồng thời tăng sự tự tin cho chính bản thân mình trong hiện tại. Trong một cuộc phỏng vấn với Hiệp hội tâm lý Hoa Kỳ, tiến sĩ Krystine Batcho – giáo sư tâm lý học tại ĐH LeMoyne ở Syracuse, New York khẳng định: “Sự hoài niệm là một trải nghiệm cảm xúc thống nhất” nhằm giúp hợp nhất ý thức và danh tính của chúng ta theo thời gian để cho chúng ta biết người mà mình muốn trở thành trong tương lai (hay còn gọi self-continuity nghĩa là duy trì bản sắc cá nhân).

Bằng sự củng cố bản sắc của chính mình và ý thức về bản thân, chúng ta có thể thấu hiểu bản thân một cách rõ ràng hơn, từ đó tăng cường sự tự tin và cuối cùng là lòng tự trọng cũng được nâng cao.

Tăng cường sự gắn kết xã hội

Mặc dù bản thân chúng ta là nhân vật chính trong ký ức hoài niệm, nhưng chắc chắn vẫn có những người thân thuộc và gần gũi xuất hiện trong câu chuyện đó. Chính vì thế mà sự hoài niệm mang đến cho chúng ta tính kết nối và cảm giác thuộc về.

Một nghiên cứu năm 2012 được công bố trên tạp chí Memory, Routledge đã chỉ ra rằng hoài niệm làm cho mọi người cảm thấy được yêu thương và quý trọng, giúp thúc đẩy nhận thức xã hội về sự hỗ trợ giữa người với người. Nhờ đó, chúng ta có thể dễ dàng vun đắp các mối quan hệ ý nghĩa và sẵn sàng giúp đỡ người khác.

Tăng cường sự lạc quan

Nhớ về những khoảnh khắc mà bạn đặc biệt trân trọng và lưu luyến là cách bạn chứng minh rằng “tôi đang sống một cuộc đời đẹp cùng những kỷ niệm đẹp”. Vì thế nên “tôi cần phải sống tốt và có những khoảnh khắc đẹp như vậy trong tương lai.”

Tiến sĩ Krystine Batcho cũng cho rằng, việc ngăn chặn chu kỳ của nỗi cô đơn có liên quan đến việc nhìn lại quá khứ để tìm kiếm sự tự tin và khích lệ. Trong nghiên cứu năm 2012, Routledge đã kết luận rằng những người thường xuyên hoài niệm có khả năng đối phó tốt hơn với sự lo lắng về cái chết.

Tiến sĩ và nhà tâm lý học Erica Herper tại ĐH Surrey – Anh Quốc, đã phát hiện xu hướng hoài niệm tăng cao ở những người trẻ tuổi. “Nỗi nhớ giúp chúng ta đối phó với quá trình chuyển đổi”, chẳng hạn như việc những người trẻ rời xa bố mẹ và bắt đầu cuộc sống riêng của họ.

Sự hoài niệm giúp bạn thông tuệ

Khi cuộc sống ngày càng trở nên không chắc chắn và khó đoán khiến bạn mông lung không biết chọn ngã rẽ nào, hoài niệm mang đến những manh mối để đưa ra quyết định dễ dàng hơn. Tập trung vào hiện tại không phải là trạng thái tinh thần mạnh mẽ nhất, mà còn có sự hoài niệm – tập trung vào quá khứ.

Vì những lợi ích nói trên, khi tâm trí bạn trở về với những kỷ niệm ấp ủ trong quá khứ, có lẽ tốt nhất bạn nên cho phép mình trải nghiệm cảm giác “buồn vui lẫn lộn” này. Lưu ý đừng so sánh kỷ niệm trong quá khứ của bạn với cuộc sống hiện tại vì sự hoài niệm sai cách như vậy có nguy cơ phá hỏng những lợi ích tâm lý đã đề cập ở trên.

Tác hại của hoài niệm

“There is no greater sorrow than to recall a happy time when miserable.” – Dante Alighieri

(Tạm dịch: “Không có nỗi buồn nào lớn hơn là nhớ lại khoảng thời gian hạnh phúc khi đang đau khổ.”) Những tác động của sự hoài niệm càng được khuyếch đại vào những ngày người ta cảm thấy cô đơn.

Khi xuất hiện những cảm xúc mà chúng ta muốn tránh xa, chẳng hạn như cô đơn, cơ thể tự động kích hoạt những cảm xúc tích cực để phục hồi chức năng cân bằng tâm lý nội tại. Đắm chìm và tôn vinh khoảnh khắc nào đó trong quá khứ, hoài niệm vừa có hại cho con người hiện tại của chúng ta, vừa lý tưởng hóa và bỏ qua những mặt trái tiêu cực của quá khứ. Khi liên tục nghĩ về quá khứ, làm sao bạn có thể tập trung xử lí vấn đề ở hiện tại và tương lai?

Hoài niệm cũng như là một gia vị cảm xúc tạo hương vị cho món ăn tinh thần. Để có một món ăn cân bằng hoàn hảo, bạn cần sử dụng đúng liều lượng vào đúng thời điểm. Ngược lại, quá nhiều gia vị không cần thiết và sai thời điểm sẽ khiến món ăn không thể ăn được hay thậm chí là độc hại. Vậy đâu là ranh giới giữa sự hồi tưởng tích cực và sự mắc kẹt trong quá khứ?

Sự khác biệt giữa nỗi nhớ có ích và có hại nằm ở việc chối bỏ hiện tại nhằm mục đích phục hồi lại ký ức trong quá khứ, quá trình này hầu như xảy ra một cách vô thức. Việc lạm dụng sự hoài niệm như một cách điều tiết cảm xúc phần lớn sẽ phản tác dụng. Ở cấp độ cá nhân, chúng ta có thể chủ động nâng cao nhận thức về bản thân để đối phó với những mặt trái của dạng cảm xúc này một cách lành mạnh hơn.

Làm cho vô thức trở nên có ý thức là không thể. Khắc phục mặt tối và khai thác sức mạnh của thích nghi với tình trạng cảm xúc đòi hỏi bạn phải đối mặt với những thành kiến và niềm tin của chính mình, là sự xấu hổ, tổn thương và khao khát.

Xem lại các album ảnh cũ, kết nối với bạn bè đã lâu không gặp mặt hay xem lại các bộ phim thập nên 90 vào cuối tuần có thể hữu ích, nhưng bạn vẫn rất nên tự hỏi bản thân mình những câu hỏi sau để tận dụng sự hoài niệm một cách lành mạnh, tránh lạm dụng dẫn đến những tác hại tiêu cực:

• Tôi đang cố tái tạo trạng thái cảm xúc nào khi đắm chìm trong hoài niệm quá khứ?
• Điều này giúp ích gì cho tôi ở hiện tại?
• Tôi có đang trốn tránh cảm xúc tiêu cực không? Có cách nào để tôi nhận diện và chấp nhận cảm xúc của mình không?

Ứng dụng của nostalgia

Ứng dụng của hoài niệm trong marketing

Thực tế sự hoài niệm khiến mọi người sẵn sàng chi tiền nhiều hơn, và dĩ nhiên các công ty tiếp thị đã nhanh chóng nắm bắt hành vi tiêu dùng ấy trước cả khi những nhà khoa học bắt đầu nghiên cứu về chủ đề này. Như đề cập ở trên, hoài niệm khiến cho con người cảm thấy mình có một nơi để thuộc về, và chính cảm giác được hỗ trợ và nâng đỡ ấy giảm đi ham muốn cũng như sự phụ thuộc vào tiền bạc của chúng ta.

Trong bài báo “Nostalgia Weakens the Desire for Money” (“Sự hoài niệm làm suy giảm ham muốn tiền bạc”), Lasaleta cùng các tác giả khác phát hiện rằng con người có xu hướng coi tiền bạc và mối quan hệ xã hội là 2 thứ có thể thay thế cho nhau. Một khi cảm giác gắn kết xã hội được nuôi dưỡng thì ham muốn tiền bạc sẽ giảm đi, đồng thời chúng ta có xu hướng ít tiết kiệm tiền và sẵn sàng tiêu tiền hơn.

Nhiều chiến dịch quảng cáo đã thành công rực rỡ bằng cách sử dụng một thủ thuật đơn giản là kết hợp một thứ cũ với một thứ mới. Điển hình là quảng cáo smartphone Motorola Razr năm 2019 mang đến cú lột xác ngoạn mục cho phiên bản cũ năm 2004. Nhấn mạnh phần nắp gập và kích thước nhỏ của “huyền thoại” đã qua, Motorola gây tiếng vang lớn khi giới thiệu dòng Razr mới đầy cải tiến, được biến tấu và pha trộn mượt mà với dòng Android thế hệ mới.

Quảng cáo trò chơi điện tử Nintendo – Two Brothers – kể lại câu chuyện về hai anh em cùng chung sở thích chơi game Nintendo bỗng phải cách xa vì bất đồng thuở nhỏ. Trưởng thành và rời xa người thân thuở thơ ấu, Nintento mang lại cảm giác hoài niệm trong đoạn quảng cáo nhằm nhắc nhở người xem về niềm vui và sự đầm ấm khi chơi game cùng anh chị em trong gia đình.

Biết đến hiệu ứng tâm lý “nostalgia”, bạn sẽ dễ suy nghĩ lại và không để cảm xúc hoài niệm lấn át quyết định mua sắm của bản thân. Tốt hơn hết, hãy dành chút thời gian và xem xét lại khả năng mua hàng của mình để xem liệu đó có phải là khoản mà bạn thực sự muốn mua hay không.

Sự hoài niệm truyền cảm hứng sáng tạo cho các tổ chức, công ty

Tận dụng sự hoài niệm là một cách tư duy “outside-the-box”. Một nơi làm việc khuyến khích nhân viên chia sẻ kỷ niệm và tạo những kỷ niệm mới với đồng nghiệp của họ chính là nguồn cung cấp sức mạnh sáng tạo dồi dào. Khi được cộng đồng trong công ty hỗ trợ, mọi người sẽ thoải mái chấp nhận rủi ro và dám tự tin khám phá nhiều ý tưởng mới.

Ứng dụng của hoài niệm trong quản lí nhân sự

Một loạt nghiên cứu cho thấy rằng khi được khai thác đúng cách, sự hoài niệm giúp nhân viên tìm thấy ý nghĩa trong công việc, điều này đặc biệt hữu ích cho những người đang gặp tình trạng bị kiệt sức khi làm việc.

Sự hoài niệm khiến mọi người mong muốn thực hiện nhiệm vụ cùng những người khác, tăng sự đồng cảm, cam kết và các hành vi xã hội mang tính thiện nguyện trong đội nhóm. Nhờ đó, công việc trở nên ý nghĩa hơn và tỉ lệ nghỉ việc được giảm đáng kể.

Phát triển các nghi thức truyền thống xã hội của tổ chức là một khoản đầu tư trong tương lai nhằm kết nối nhân viên với kỷ niệm ở tổ chức ngay từ đầu. Ngoài ra, tổ chức câu lạc bộ, những đêm vui chơi và ăn tối, chiếu phim hàng tháng cũng cho nhân viên có cơ hội hình thành kỷ niệm với công ty. Khi công ty trải qua những thay đổi lớn, nhiều xung đột, những kỷ niệm gắn bó được dịp “trỗi dậy” và phần nào làm dịu đi cảm xúc tiêu cực giữa các cá nhân.

Các nhà quản lý nên tìm kiếm cách khơi gợi nỗi hoài niệm phù hợp nhất với môi trường và văn hóa của công ty, tổ chức. Điều này có ý nghĩa quan trọng cho tư duy và động lực cần thiết để nhân viên làm việc hiệu quả, hướng đến mục tiêu của cá nhân và tổ chức trong tương lai.

Một vài bài viết hữu ích liên quan bạn có thể tham khảo:

• Kỹ năng thu hút quần chúng – Làm sao để được mọi người yêu mến?
• Tại sao bạn buồn ngủ vào buổi chiều? Những điều cần biết về “afternoon slump”
• Tại sao chúng ta thường nhìn lên trên khi suy nghĩ?
• Tại sao “sợ cô đơn” còn gây hại hơn là cô đơn?

Hy vọng qua bài viết trên, BlogAnChoi đã đem lại cho bạn đọc những thông tin hữu ích về sự hoài niệm – một hiện tượng tâm lý phức tạp của con người chúng ta. Đừng quên theo dõi BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích bạn nhé!