Hội chứng chân không yên là gì?

Hội chứng chân không yên (Restless Leg Syndrome – RLS) là một rối loạn thần kinh khiến bạn cảm thấy khó chịu ở chân, thường kèm theo cảm giác ngứa ran hoặc đau âm ỉ. Điều đặc biệt là bạn sẽ cảm thấy một thúc đẩy mạnh mẽ muốn cử động chân để làm dịu cảm giác này. Triệu chứng thường xuất hiện khi bạn nghỉ ngơi, đặc biệt vào buổi tối hoặc đêm, khiến việc thư giãn hay đi ngủ trở thành một “cuộc chiến” thực sự.

Phân loại RLS

Hội chứng chân không yên được chia thành hai loại chính:

• RLS nguyên phát: Thường có yếu tố di truyền, xuất hiện mà không rõ nguyên nhân cụ thể. Loại này thường bắt đầu ở tuổi trẻ hoặc trung niên và có thể kéo dài suốt đời.
• RLS thứ phát: Xuất hiện do các yếu tố hoặc bệnh lý khác, như thiếu sắt, mang thai, suy thận, hoặc sử dụng một số loại thuốc (ví dụ: thuốc chống trầm cảm). Loại này có thể được cải thiện nếu điều trị đúng nguyên nhân.

Tại sao cần quan tâm đến hội chứng chân không yên?

Dù không nguy hiểm đến tính mạng, hội chứng chân không yên có thể khiến bạn mất ngủ, mệt mỏi, và căng thẳng. Nếu không được quản lý, nó có thể làm giảm chất lượng cuộc sống, ảnh hưởng đến công việc và các mối quan hệ. Hiểu rõ về RLS là bước đầu tiên để kiểm soát nó và tìm lại những giấc ngủ trọn vẹn.

Triệu chứng của hội chứng chân không yên

Các triệu chứng chính

• Cảm giác khó chịu ở chân: Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất của RLS. Bạn có thể cảm thấy ngứa ran, nóng rát hoặc đau âm ỉ ở bắp chân, đùi hoặc thậm chí ở tay. Cảm giác này thường rất khó mô tả nhưng nó khiến bạn cảm thấy vô cùng bồn chồn.
• Thúc đẩy di chuyển chân: Khi cảm giác khó chịu xuất hiện, bạn sẽ có một nhu cầu không kiểm soát được muốn cử động chân. Đi bộ, giãn cơ hoặc lắc chân có thể tạm thời làm dịu triệu chứng.
• Triệu chứng nặng hơn vào ban đêm: RLS thường “tấn công” khi bạn nghỉ ngơi, đặc biệt vào buổi tối hoặc đêm. Điều này khiến việc thư giãn hoặc đi ngủ trở nên khó khăn.

Ảnh hưởng đến giấc ngủ

Hội chứng chân không yên là một trong những nguyên nhân phổ biến gây mất ngủ hoặc giấc ngủ kém chất lượng. Nhiều người mắc RLS gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ hoặc bị tỉnh giấc nhiều lần vì cảm giác bồn chồn. Hơn nữa, RLS thường liên quan đến Rối loạn chuyển động chân tay định kỳ (Periodic Limb Movement Disorder – PLMD), một tình trạng khiến chân hoặc tay co giật không tự chủ trong khi ngủ, làm gián đoạn giấc ngủ sâu.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân chính

• Rối loạn dopamine trong não: Dopamine là một chất dẫn truyền thần kinh giúp kiểm soát vận động. Khi hệ thống dopamine hoạt động không hiệu quả, nó có thể gây ra các triệu chứng bồn chồn của RLS.
• Thiếu sắt hoặc ferritin thấp: Thiếu sắt, ngay cả khi bạn không bị thiếu máu, là một nguyên nhân phổ biến của RLS. Sắt đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất dopamine, nên mức sắt thấp có thể làm trầm trọng thêm triệu chứng.
• Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình bạn có người từng mắc RLS, khả năng bạn bị ảnh hưởng sẽ cao hơn. RLS nguyên phát thường liên quan đến gen và có thể xuất hiện từ khi còn trẻ.

Yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc RLS hoặc khiến triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn:

• Mang thai: RLS khá phổ biến ở phụ nữ mang thai, có thể do thay đổi nội tiết tố hoặc thiếu sắt.
• Các bệnh lý mãn tính: Một số bệnh như suy thận, tiểu đường hoặc bệnh Parkinson có thể làm tăng nguy cơ RLS thứ phát.
• Sử dụng thuốc: Một số loại thuốc, như thuốc chống trầm cảm, thuốc chống loạn thần, hoặc thuốc trị buồn nôn, có thể kích hoạt hoặc làm nặng thêm triệu chứng RLS.
• Lối sống không lành mạnh: Uống quá nhiều caffeine, rượu hoặc hút thuốc lá có thể làm trầm trọng thêm RLS. Thiếu ngủ và căng thẳng cũng là những yếu tố góp phần.

Đối tượng dễ mắc

• Phụ nữ: Phụ nữ có nguy cơ mắc RLS cao hơn nam giới, có thể do yếu tố nội tiết hoặc mang thai.
• Người trung niên và cao tuổi: RLS thường xuất hiện hoặc trở nên rõ rệt hơn ở độ tuổi trung niên, nhưng trẻ em và thanh thiếu niên cũng có thể mắc phải.
• Người có tiền sử gia đình: Nếu bố mẹ hoặc anh chị em của bạn có RLS, bạn nên chú ý đến các triệu chứng của mình.

Chẩn đoán hội chứng chân không yên

Quy trình chẩn đoán

Chẩn đoán RLS chủ yếu dựa trên mô tả triệu chứng của bạn vì hiện tại không có xét nghiệm cụ thể nào để xác định hội chứng này. Bác sĩ sẽ hỏi bạn về các cảm giác ở chân, thời điểm xuất hiện, và cách bạn giảm triệu chứng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị làm thêm xét nghiệm để loại trừ các nguyên nhân khác hoặc xác định yếu tố liên quan, như:

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra mức sắt, ferritin hoặc các chỉ số liên quan đến chức năng thận, tuyến giáp, hoặc tiểu đường.
• Nghiên cứu giấc ngủ: Nếu nghi ngờ bạn mắc Rối loạn chuyển động chân tay định kỳ (PLMD), bác sĩ có thể đề nghị theo dõi giấc ngủ để ghi nhận các cử động bất thường.

Tiêu chuẩn chẩn đoán RLS

RLS được chẩn đoán dựa trên bốn tiêu chuẩn chính:

• Cảm giác muốn di chuyển chân kèm khó chịu: Bạn cảm thấy ngứa ran hoặc đau âm ỉ, thường ở bắp chân hoặc đùi.
• Triệu chứng bắt đầu hoặc nặng hơn khi nghỉ ngơi: Cảm giác bồn chồn thường xuất hiện khi bạn ngồi lâu hoặc nằm xuống.
• Triệu chứng giảm khi vận động: Đi bộ, giãn cơ hoặc lắc chân giúp giảm cảm giác khó chịu tạm thời.
• Triệu chứng nặng hơn vào buổi tối hoặc đêm: RLS thường “tấn công” mạnh nhất khi bạn cố gắng thư giãn hoặc đi ngủ.

Nếu bạn trả lời “có” cho cả bốn tiêu chuẩn trên, khả năng cao bạn đang mắc RLS.

Sống chung với hội chứng chân không yên

Sống với hội chứng chân không yên (RLS) có thể là một thử thách, nhưng không phải là không thể vượt qua. Với sự hiểu biết và các chiến lược phù hợp, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát triệu chứng và sống một cuộc sống trọn vẹn.

Tác động đến cuộc sống

RLS không chỉ là cảm giác bồn chồn ở chân – nó có thể ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều khía cạnh của cuộc sống:

• Giấc ngủ: Mất ngủ hoặc giấc ngủ kém chất lượng do RLS có thể khiến bạn mệt mỏi, uể oải vào ban ngày.
• Sức khỏe tinh thần: Thiếu ngủ kéo dài có thể dẫn đến căng thẳng, lo âu hoặc thậm chí trầm cảm.
• Công việc và các mối quan hệ: Sự mệt mỏi và khó chịu có thể làm giảm hiệu suất làm việc, gây khó khăn trong giao tiếp hoặc duy trì các mối quan hệ cá nhân.

Nhưng đừng lo, bạn không hề đơn độc! Nhiều người đã học cách sống chung với RLS và vẫn tận hưởng cuộc sống bình thường.

Cách đối phó

• Ghi nhật ký triệu chứng: Hãy ghi lại thời điểm, tần suất và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng RLS. Điều này giúp bạn và bác sĩ theo dõi tình trạng, xác định các yếu tố kích thích, và điều chỉnh phương pháp điều trị.
• Tìm sự hỗ trợ: Chia sẻ với gia đình, bạn bè hoặc tham gia các nhóm hỗ trợ RLS (trực tuyến hoặc ngoại tuyến) để học hỏi kinh nghiệm từ những người cùng hoàn cảnh. Các tổ chức như Restless Legs Syndrome Foundation cung cấp nhiều tài liệu và cộng đồng hữu ích.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Tiếp tục áp dụng các thói quen như tránh caffeine, tập thể dục nhẹ nhàng, và thư giãn trước khi ngủ để giảm thiểu triệu chứng.
• Tâm lý tích cực: Hãy nhớ rằng RLS là một tình trạng có thể quản lý được. Tập trung vào những điều bạn có thể kiểm soát, như chế độ ăn uống, giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.

RLS có thể thay đổi theo thời gian, vì vậy việc theo dõi thường xuyên với bác sĩ là rất quan trọng. Nếu bạn đang mang thai, mắc các bệnh mãn tính (như suy thận, tiểu đường), hoặc dùng thuốc có thể gây RLS, hãy kiểm tra định kỳ để đảm bảo tình trạng được kiểm soát tốt. Ngoài ra, nếu triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn, đừng ngần ngại thảo luận với bác sĩ để điều chỉnh phương pháp điều trị.

Kết luận

Hội chứng chân không yên (RLS) có thể là một “vị khách không mời” trong cuộc sống của bạn, nhưng nó không phải là điều không thể vượt qua. Từ việc nhận biết các triệu chứng như cảm giác bồn chồn, ngứa ran ở chân đến việc hiểu rõ nguyên nhân như thiếu sắt hay rối loạn dopamine, bạn đã có nền tảng để đối phó với tình trạng này. Quan trọng hơn, các phương pháp quản lý – từ thay đổi lối sống, bổ sung dinh dưỡng, đến điều trị y khoa, có thể giúp bạn lấy lại những giấc ngủ ngon và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nếu bạn nghi ngờ mình hoặc người thân mắc RLS, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc chuyên gia rối loạn giấc ngủ để được chẩn đoán và điều trị đúng cách. Đừng ngần ngại ghi lại triệu chứng và chia sẻ với bác sĩ để có kế hoạch phù hợp nhất.

Hãy hành động ngay hôm nay! Chia sẻ bài viết này để nâng cao nhận thức về RLS và giúp những người khác nhận ra tình trạng của họ. Nếu bạn đang vật lộn với RLS, hãy nhớ rằng bạn không đơn độc – có rất nhiều cách để kiểm soát và sống tốt hơn.

Bạn có thể quan tâm:

• Hội chứng Ganser: Khi tâm trí “giả vờ” bệnh
• Những điều cần biết về gàu lông mày: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
• Trạng thái cảnh giác quá mức (Hypervigilance) là gì?

Alien Hand Syndrome là gì?

Alien Hand Syndrome (AHS) – còn gọi là Hội chứng bàn tay người ngoài hành tinh – là một rối loạn thần kinh hiếm gặp. Trong đó, một bàn tay tự động thực hiện các hành động phức tạp mà người bệnh không kiểm soát được.

Đặc điểm nổi bật:

• Bàn tay “tự động” như có ý thức riêng: cầm nắm đồ vật, mở nút áo, thậm chí tấn công chính chủ nhân.
• Người bệnh thường không nhận thức được hành động của bàn tay cho đến khi nó xảy ra.
• Đôi khi, hai tay mâu thuẫn nhau (ví dụ: một tay mở cửa, tay kia đóng lại).

Tên gọi khác:

• Dr. Strangelove Syndrome – đặt theo nhân vật trong phim “Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb” (1964), một nhà khoa học có bàn tay phải tự động giơ lên chào kiểu phát xít.
• Anarchic Hand Syndrome (Hội chứng bàn tay vô chính phủ).

Ví dụ thực tế:

Năm 1998, một phụ nữ 81 tuổi ở Mỹ đột nhiên thấy tay trái của mình tự bóp cổ cô. Cô phải dùng tay phải kéo tay trái ra, nhưng nó vẫn tiếp tục hành động mà cô không thể ngăn cản.

Alien Hand Syndrome không phải là bệnh tâm thần, mà là một rối loạn thần kinh do tổn thương não, khiến bàn tay “thoát ly” khỏi sự kiểm soát của ý thức.

Nguyên nhân gây ra Alien Hand Syndrome

Alien Hand Syndrome (AHS) không phải là bệnh tâm thần mà là hậu quả của tổn thương vật lý ở não. Các nguyên nhân chính bao gồm:

Tổn thương não bộ

• Vùng corpus callosum (dây thần kinh kết nối hai bán cầu não): Khi bị tổn thương, thông tin giữa hai bán cầu không được truyền dẫn, dẫn đến một tay hoạt động “tự chủ”. Thường gặp sau phẫu thuật cắt bỏ corpus callosum để điều trị động kinh.
• Thùy đỉnh hoặc thùy trán: Kiểm soát vận động và nhận thức không gian. Nếu bị tổn thương, bàn tay có thể hành động mà không có sự điều khiển của ý thức.

Bệnh lý thần kinh

• Đột quỵ (nhồi máu não hoặc xuất huyết não).
• U não chèn ép vùng kiểm soát vận động.
• Bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer hoặc bệnh Creutzfeldt-Jakob (CJD), một rối loạn hiếm do prion gây ra, có thể dẫn đến AHS trong một số trường hợp.
• Động kinh thể nặng.

Phẫu thuật não

Một số bệnh nhân phát triển AHS sau khi trải qua phẫu thuật tách bán cầu não (hemispherectomy) hoặc phẫu thuật điều trị u não.

Ví dụ điển hình: Một người đàn ông 55 tuổi bị AHS sau cơn đột quỵ ảnh hưởng đến thùy trán. Tay phải của ông liên tục tự đấm vào ngực, trong khi ông hoàn toàn không muốn làm điều đó.

Triệu chứng điển hình của Alien Hand Syndrome

Không chỉ đơn giản là “bàn tay cử động lạ”, AHS có những biểu hiện rõ ràng và đôi khi đáng sợ:

Hành động tự động không kiểm soát

• Cử động vô thức: Bàn tay tự cầm nắm đồ vật, gãi đầu, sờ mặt, thậm chí tát hoặc bóp cổ chính chủ nhân.
• Hành động phức tạp: Mở nút áo, cởi quần áo, viết chữ, nhặt đồ lên rồi ném đi.
• Phản ứng trái ngược: Một tay đang làm việc thì tay kia phá hủy (ví dụ: tay phải cầm ly nước, tay trái đẩy ly đổ).

Cảm giác “xa lạ” với bàn tay của mình

• Không nhận ra bàn tay đó là của mình.
• Cảm thấy như có một “thế lực bên ngoài” điều khiển.
• Hoảng sợ vì không thể dừng hành động của tay.

Một số hành vi kỳ lạ được ghi nhận

• Tự tấn công: Tay tự đánh vào mặt hoặc bóp cổ bệnh nhân.
• Chống đối: Khi cố gắng dùng tay lành để kiềm chế tay bệnh, nó lại càng hoạt động mạnh hơn.
• Hành động vô nghĩa: Vặn xoắn ngón tay, gõ liên tục vào bàn.

Ví dụ thực tế:

Một phụ nữ mắc AHS sau phẫu thuật não kể rằng tay trái của cô tự động vỗ vào mặt mỗi khi cô căng thẳng, trong khi cô hoàn toàn không muốn làm điều đó.

Chẩn đoán và điều trị Alien Hand Syndrome

Chẩn đoán

Alien Hand Syndrome là một rối loạn hiếm gặp và khó chẩn đoán. Quy trình thường bao gồm:

Khám lâm sàng

• Bác sĩ sẽ quan sát các hành vi bất thường của bàn tay.
• Đánh giá khả năng kiểm soát vận động.
• Kiểm tra phản xạ thần kinh.

Xét nghiệm hình ảnh

• MRI não: Phát hiện tổn thương ở corpus callosum, thùy đỉnh hoặc thùy trán.
• CT scan: Xác định vùng não bị ảnh hưởng.
• EEG: Đo hoạt động điện não trong trường hợp nghi ngờ động kinh.

Loại trừ các bệnh khác

• Rối loạn tâm thần.
• Bệnh Parkinson.
• Đột quỵ.

Điều trị

Hiện không có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn AHS, nhưng có thể kiểm soát triệu chứng:

Liệu pháp vật lý trị liệu

• Tập luyện kiểm soát vận động.
• Sử dụng tay không bị ảnh hưởng để hạn chế cử động bất thường.
• Bài tập phối hợp hai tay.

Thuốc

• Thuốc an thần nhẹ (clonazepam).
• Thuốc chống động kinh (như topiramate).

Biện pháp tại nhà

• Giữ cho bàn tay bận rộn (cầm vật dụng nhỏ).
• Đặt tay dưới đùi khi ngồi.

Phẫu thuật

• Chỉ xem xét trong trường hợp cực kỳ nghiêm trọng.
• Kích thích não sâu (DBS).

Kết luận

Alien Hand Syndrome vẫn là một trong những hiện tượng y học bí ẩn và kỳ lạ nhất, khiến giới khoa học không ngừng tìm hiểu. Từ những ca bệnh có bàn tay “nổi loạn” tự tát chủ nhân, đến những trường hợp tay trái và phải “chiến đấu” với nhau – tất cả đều cho thấy não bộ con người vẫn còn nhiều điều chưa được khám phá.

Dù hiện nay chưa có cách chữa trị dứt điểm, nhưng với sự tiến bộ của y học thần kinh, các nhà khoa học đang từng bước tìm ra phương pháp kiểm soát tốt hơn hội chứng này. Nếu bạn hoặc người thân có biểu hiện tương tự, hãy đến gặp bác sĩ thần kinh ngay để được chẩn đoán chính xác.

Cuối cùng, hội chứng này nhắc nhở chúng ta trân trọng điều tưởng chừng hiển nhiên: khả năng kiểm soát hoàn toàn chính cơ thể mình. Bạn có bao giờ tự hỏi: “Nếu một ngày tay mình sống cuộc đời riêng, bạn sẽ làm gì?”

Bạn có thể quan tâm:

• Hội chứng sợ âm thanh lớn (Ligyrophobia) là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách khắc phục
• Hội chứng hoang tưởng người khác yêu mình (Erotomania) là gì?

Đổ mồ hôi ban đêm không phải là hiện tượng hiếm gặp. Lượng mồ hôi toát ra có thể ít hay nhiều tùy vào việc bạn có dùng chăn hay không, nhiệt độ phòng là bao nhiêu, và thậm chí cả những thực phẩm mà bạn đã ăn trước khi đi ngủ nữa. Nhưng nếu tình trạng đổ mồ hôi đêm nặng đến mức bạn thường xuyên thấy áo và giường ướt đẫm khi thức dậy thì có thể đó là dấu hiệu của một vấn đề đáng lo ngại.

Có nhiều nguyên nhân gây nên tình trạng này, và hầu hết trong số đó không phải là những bệnh lý quá nghiêm trọng. Tuy nhiên trong một số trường hợp đổ mồ hôi đêm xảy ra thường xuyên có thể báo hiệu những vấn đề cần được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Những nguyên nhân ít nghiêm trọng gây đổ mồ hôi đêm

Không phải lúc nào cũng dễ dàng xác định nguyên nhân gây đổ mồ hôi đêm, nhưng các triệu chứng khác kèm theo có thể giúp bạn khoanh vùng một vài bệnh lý có thể là thủ phạm.

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (gastroesophageal reflux disease – GERD)

Những cơn trào ngược có thể xảy ra ban ngày hoặc đêm và đôi khi gây đổ mồ hôi đêm. Ngoài ra các triệu chứng khác của GERD là:

• Ợ nóng, thường xảy ra sau bữa ăn
• Đau ngực, cảm giác bỏng rát hoặc như bị bóp chặt
• Khó nuốt thức ăn
• Trào ngược thức ăn và đồ uống
• Rối loạn giấc ngủ
• Các vấn đề về hô hấp, chẳng hạn như ho và các triệu chứng khác tăng lên ở những người mắc bệnh hen suyễn.

GERD thường được chẩn đoán nếu những triệu chứng này xảy ra ít nhất 2 lần một tuần, hoặc nếu những cơn trào ngược mức độ nặng xảy ra ít nhất 1 lần mỗi tuần.

Stress và lo âu

Mặc dù đây là những vấn đề về tinh thần nhưng có thể biểu hiện các triệu chứng của cơ thể, trong đó tăng tiết mồ hôi là một dấu hiệu thường gặp.

Nếu tình trạng đổ mồ hôi đêm của bạn có nguyên nhân do stress và lo âu thì những triệu chứng khác có thể xuất hiện là:

• Cảm giác lo lắng, sợ hãi thường xuyên tái diễn
• Khó suy nghĩ về những chuyện khác ngoài nỗi lo sợ
• Gặp các vấn đề về giấc ngủ hoặc ác mộng
• Rối loạn tiêu hóa, cảm giác khó chịu ở bụng
• Đau hoặc căng cứng cơ không rõ nguyên nhân
• Cảm giác bồn chồn, thay đổi tâm trạng
• Cảm thấy yếu, mệt, không khỏe trong người

Nếu gặp những triệu chứng này, bạn nên tìm tới các chuyên gia trị liệu tâm lý để giải quyết tình trạng stress và lo âu của mình nhé.

Các vấn đề về nội tiết tố

Rất nhiều tình trạng rối loạn hormone có thể gây đổ mồ hôi về đêm, bao gồm:

• Mãn kinh
• Thiếu testosterone
• Hội chứng carcinoid (rối loạn hormone do ung thư)
• Cường giáp

Các vấn đề về nội tiết tố nêu trên có thể gây ra một loạt triệu chứng, chẳng hạn như:

• Thay đổi cân nặng ngoài ý muốn
• Thay đổi mức năng lượng của cơ thể
• Đau đầu
• Rối loạn chức năng sinh lý
• Thay đổi chu kỳ kinh nguyệt

Nếu được chẩn đoán và điều trị đúng, nhiều vấn đề về nội tiết tố sẽ được cải thiện và không đáng lo ngại.

Các loại thuốc

Một vài loại thuốc nhất định có thể gây tác dụng phụ là đổ mồ hôi đêm. Nếu bạn vừa bắt đầu sử dụng thuốc trong thời gian gần đây và bị đổ mồ hôi đêm thì hãy nói với bác sĩ để được tư vấn giải quyết nhé.

Các loại thuốc thường gặp có thể gây đổ mồ hôi đêm là:

• Steroid, chẳng hạn như prednisone và cortisone (sử dụng trong điều trị bệnh hen, kháng viêm, ức chế miễn dịch…)
• Thuốc chống trầm cảm loại 3 vòng và SSRI (ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc)
• Thuốc giảm đau như aspirin và acetaminophen
• Thuốc hạ đường huyết dành cho người bị tiểu đường
• Các thuốc thay thế hormone
• Thuốc chống loạn thần phenothiazine dành cho người mắc các rối loạn tâm thần

Nếu tình trạng đổ mồ hôi đêm gây ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn thì hãy nói với bác sĩ để đổi sang loại thuốc khác, hoặc tìm các biện pháp để khắc phục tác dụng phụ này.

Những nguyên nhân nghiêm trọng gây đổ mồ hôi đêm

Ngưng thở khi ngủ

Đây là hiện tượng hoạt động hít thở bị ngưng trệ trong lúc ngủ, thường xảy ra nhiều lần trong đêm và có hai dạng khác nhau.

Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn thường xảy ra khi đường thở bị chặn bởi thứ gì đó, chẳng hạn như các mô vùng họng quá dày ở người thừa cân. Trong khi đó ngưng thở khi ngủ do trung ương có nguyên nhân từ hệ thần kinh trung ương bị rối loạn chức năng điều hòa hơi thở do một bệnh lý nào đó gây ra.

Đổ mồ hôi đêm là triệu chứng thường gặp của ngưng thở khi ngủ. Trên thực tế, một nghiên cứu năm 2013 thực hiện trên 822 người mắc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn không được điều trị đã cho thấy rằng những người này gặp tình trạng đổ mồ hôi đêm nhiều gấp 3 lần bình thường.

Các triệu chứng khác của ngưng thở khi ngủ là:

• Cảm thấy mệt mỏi và đầu óc khó tập trung suốt cả ngày
• Ngủ không ngon giấc, thường xuyên thức dậy giữa đêm
• Khi thức dậy cảm thấy khó thở hoặc đau họng
• Đau đầu
• Có triệu chứng lo âu hoặc trầm cảm

Ngưng thở khi ngủ ngủ có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị, chẳng hạn như tăng nguy cơ mắc hen suyễn và các bệnh tim mạch. Nếu bạn gặp tình trạng đổ mồ hôi đêm kèm theo các triệu chứng của ngưng thở khi ngủ thì hãy tìm đến bác sĩ để được thăm khám chính xác nhé.

Ung thư

Đổ mồ hôi đêm không rõ lý do có thể là triệu chứng của ung thư, tuy nhiên khả năng này là không cao vì ung thư có thể gây ra nhiều triệu chứng khác rõ ràng hơn. Tuy nhiên các triệu chứng này thường giống với biểu hiện của nhiều loại bệnh thôn thường khác, chẳng hạn như cảm cúm.

Nếu đổ mồ hôi đêm kèm với cảm giác mệt mỏi hoặc không khỏe trong người kéo dài hơn 2 tuần thì bạn nên tìm đến các cơ sở y tế để thăm khám. Đặc biệt nếu bạn bị sốt kéo dài hoặc giảm cân ngoài ý muốn trong thời gian gần đây thì đó có thể là dấu hiệu sớm của ung thư.

Các loại ung thư thường liên quan đến đổ mồ hôi đêm bao gồm lymphoma Hodgkin, lymphoma không Hodgkin và bệnh bạch cầu. Triệu chứng của các dạng ung thư này bao gồm:

• Mệt mỏi kéo dài và cơ thể yếu ớt
• Sốt, lạnh run
• Giảm cân ngoài ý muốn
• Sưng hạch bạch huyết ở đầu, cổ, nách…
• Đau bụng, đau ngực
• Đau trong xương

Nhiễm trùng nghiêm trọng

Một vài tình trạng nhiễm trùng đặc biệt có thể gây đổ mồ hôi đêm bao gồm:

• Nhiễm lao, thường là lao phổi
• Viêm nội tâm mạc, tức tình trạng nhiễm trùng và viêm xảy ra ở lớp tế bào lót mặt trong của tim
• Viêm tủy xương
• Nhiễm HIV
• Các bệnh lây truyền qua bọ ve
• Nhiễm vi khuẩn Brucella

Cũng giống ung thư, các bệnh nhiễm trùng này thường gây ra nhiều triệu chứng dễ nhận biết, chẳng hạn như:

• Sốt và lạnh run
• Đau cơ, đau khớp
• Toàn thân mệt mỏi, yếu cơ
• Sụt cân
• Ăn không ngon miệng

Nếu những triệu chứng kể trên kéo dài hơn vài ngày hoặc đột ngột trở nặng thì hãy tìm đến cơ sở y tế ngay lập tức. Ngoài ra cũng nên đi khám nếu bạn bị sốt đột ngột hoặc kéo dài không giảm.

Các rối loạn của hệ thần kinh

Trong những trường hợp hiếm gặp, đổ mồ hôi đêm có thể xảy ra do các vấn đề của hệ thần kinh, chẳng hạn như

• Đột quỵ
• Rối loạn tăng phản xạ tự động (autonomic dysreflexia)
• Bệnh của thần kinh thực vật
• Bệnh rỗng tủy sống (syringomyelia)

Những tình trạng này thường bao gồm nhiều triệu chứng, trong đó một vài dấu hiệu thường gặp là:

• Chán ăn, rối loạn tiêu hóa hoặc rối loạn đi tiểu
• Đầu óc mất tập trung, cảm giác choáng hoặc chóng mặt
• Run và yếu cơ
• Cảm giác tê bì, châm chích ở tay chân

Có cách nào để giảm bớt đổ mồ hôi đêm không?

Nếu không có các triệu chứng báo hiệu vấn đề nghiêm trọng thì bạn có thể thử những cách sau đây để giảm bớt tình trạng đổ mồ hôi đêm:

• Làm mát phòng ngủ của mình: hãy mở hé cửa sổ vào ban đêm hoặc dùng quạt để tạo không khí mát mẻ khi ngủ.

• Thay chăn ga gối nệm: bạn có thể thay thế những tấm chăn dày bằng vải mỏng, ngoài ra hãy thử bỏ bớt những tấm trải giường không cần thiết để giấc ngủ được “nhẹ nhõm” hơn.
• Dùng túi chườm nước đá: hãy thử đặt túi nước đá bên dưới gối để tạo cảm giác mát mẻ khi ngủ. Bạn có thể tìm mua túi chườm nước đá tại đây.
• Đắp khăn mát: dùng một tấm khăn mát đắp lên mặt, trước và trong khi ngủ.

• Uống nước mát: dùng loại cốc hoặc chai giữ nhiệt để đựng nước lạnh khi bắt đầu đi ngủ. Việc nhấm nháp một chút nước mát có thể giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn nếu thức giấc giữa đêm vì đổ mồ hôi, ngoài ra cũng giúp cơ thể không bị thiếu nước nếu đổ mồ hôi quá nhiều.
• Sắp xếp thời gian tập thể dục: hoạt động thể lực ngay trước khi ngủ có thể góp phần làm tăng sự tiết mồ hôi trong đêm.
• Tránh các chất gây tiết mồ hôi: không nên ăn các loại thức ăn cay nóng, không hút thuốc lá và không uống rượu bia ngay trước khi đi ngủ.

Tổng kết

Nếu bạn chỉ thỉnh thoảng mới đổ mồ hôi đêm và tình trạng này không ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ thì có lẽ vấn đề không nghiêm trọng lắm. Tuy nhiên nếu có dịp đi khám bệnh bạn cũng nên đề cập vấn đề này với bác sĩ để được tư vấn.

Nếu đổ mồ hôi đêm khiến bạn gặp vấn đề về giấc ngủ, tỉnh dậy thấy người mình ướt đẫm mồ hôi, hoặc có các triệu chứng khác kèm theo khiến bạn lo lắng thì tốt nhất nên đi gặp bác sĩ ngay lập tức để được kiểm tra và phát hiện sớm những bệnh lý tiềm ẩn nhé!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Ngồi trên sàn nhà có lợi như thế nào đối với sức khỏe?
• COVID kéo dài – Hiện tượng còn nhiều ẩn số trong đại dịch COVID-19
• 11 quan niệm sai lầm về ung thư vú – căn bệnh cực kỳ nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời
• 7 điều lầm tưởng về ung thư phổi – Căn bệnh chết người trong xã hội hiện nay
• Tự kỷ có phải là một bệnh? Và còn những sự thật nào mà bạn chưa biết về chứng tự kỷ?
• 6 sự thật về béo phì – Vấn nạn toàn cầu đe dọa sức khỏe của chúng ta
• Những thắc mắc thường gặp về bệnh tiểu đường mà không phải ai cũng biết câu trả lời

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!