Nguyệt thực ngày 5/5/2023

Theo Hội Thiên văn và Vũ trụ Việt Nam (VACA), đêm 5 rạng sáng 6/5, người yêu thiên văn tại Việt Nam sẽ được chứng kiến hiện tượng nguyệt thực đầu tiên trong năm 2023, đó là nguyệt thực nửa tối.

Nguyệt thực nửa tối là hiện tượng Mặt Trăng đi vào vùng bóng nửa tối của Trái Đất. Khi đó, ba thiên thể Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời gần như thẳng hàng.

Cụ thể, nguyệt thực nửa tối sẽ bắt đầu lúc 22h15 ngày 5/5 (giờ Hà Nội) sẽ đạt cực đại lúc 0h24 ngày 6/5 và kết thúc lúc 2h32 cùng ngày, khi Mặt Trăng ra khỏi bóng của Trái Đất. Ước tính có tới gần 84% dân số toàn cầu có thể quan sát nguyệt thực nửa tối, bao gồm Việt Nam.

Khác với nguyệt thực toàn phần hoặc một phần, với nguyệt thực nửa tối là Mặt Trăng chỉ đi vào vùng nửa tối của Trái Đất. Do đó, nó vẫn nhận được một lượng lớn ánh sáng từ Mặt Trời. Phần Mặt Trăng được bao phủ bởi bóng nửa tối có sự tối đi một chút và chuyển sang sắc đỏ nhạt.

Tại Việt Nam, theo giờ Hà Nội, nguyệt thực nửa tối sẽ bắt đầu lúc 22h14 tối 05/05/2023, đạt cực đại với tỷ lệ đi vào vùng nửa tối là 98,4% lúc 00h23 ngày 06/05 và kết thúc lúc 02h31 rạng sáng cùng ngày. Các địa điểm khác ở Việt Nam có thời gian tương tự với độ chênh không đáng kể.

Thời điểm diễn ra nguyệt thực nửa tối là vào gần nửa đêm, lúc Mặt Trăng ở rất cao trên bầu trời, khiến cho việc quan sát rất thuận lợi nếu thời tiết cho phép. Chỉ cần đủ ít mây thì người xem sẽ nhìn thấy rõ Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ nhạt.

Thế nhưng VACA cũng lưu ý, ngay cả vào lúc cực đại, sắc đỏ của Mặt Trăng cũng không hề rõ nét như với nguyệt thực toàn phần hoặc một phần, thậm chí có thể khó nhận ra nếu có ô nhiễm ánh sáng hoặc bụi ở nơi quan sát.

Để quan sát nguyệt thực, người xem không cần bất cứ dụng cụ nào để bảo vệ mắt mà chỉ cần một bầu trời quang mây và một vị trí ít ô nhiễm ánh sáng. Tất nhiên, một chiếc kính thiên văn, ống nhòm hay đơn giản là một máy ảnh có zoom quang học lớn sẽ giúp người xem có được cái nhìn hấp dẫn hơn.

Lần nguyệt thực tiếp theo trong năm 2023 sẽ diễn ra vào rạng sáng 29/10. Đây sẽ là lần nguyệt thực một phần.

Mưa sao băng ngày 6/5/2023

VACA cho biết thêm, một ngày sau khi xảy ra nguyệt thực nửa tối, đến đêm 6 rạng sáng 7/5 sẽ là cực điểm của mưa sao băng Eta Aquarids – một trận mưa sao băng loại trung bình. Nếu người xem may mắn có thể nhìn thấy được mưa sao băng ngay cả khi đang quan sát nguyệt thực.

Các ngôi sao băng từ sao băng Eta Aquariid sẽ xuất hiện bắt đầu từ ngày 4/5. Mưa rào có thời gian hoạt động khá dài, khoảng 5 tuần và hoạt động mạnh từ ngày 19/4 đến ngày 28/5, cực đại vào đêm ngày 6/5. Tuy nhiên, điều kiện quan sát mưa sao băng không lý tưởng trong năm nay vì mưa sao băng đạt cực đại cùng lúc với Trăng Hoa tròn. Khi bầu trời quá sáng, các thiên thạch sẽ bị che khuất bởi ánh sáng của Mặt trăng, vì vậy, nếu có thể, tốt hơn hết là bạn nên nhìn lên bầu trời đêm trong giai đoạn Trăng non hoặc Trăng lưỡi liềm.

Nếu bạn quyết tâm phát hiện sao băng từ trận mưa Eta Aquariid năm nay, đây là cách bạn có thể tối đa hóa cơ hội của mình, bất chấp nguyệt thực nửa tối:

• Nếu có thể, hãy cố gắng tránh ánh đèn thành phố và để đèn đường cách xa tầm nhìn trực tiếp của bạn.
• Dành khoảng 10-30 phút bên ngoài để mắt bạn thích nghi với bóng tối và sử dụng bộ lọc ánh sáng đỏ (hoặc đèn pin ánh sáng đỏ) để giúp duy trì tầm nhìn ban đêm tích lũy tự nhiên của bạn.
• Chọn vị trí xem Mặt trăng bị che khuất, chẳng hạn như vị trí có các tòa nhà hoặc tán lá che khuất tầm nhìn của bạn.
• Hãy để ý đến các đoàn thiên thạch, chúng có thể lơ lửng trên bầu trời trong vài giây sau khi thiên thạch ban đầu đi qua.
• Hãy để ý những quả cầu lửa cực kỳ sáng và có thể được nhiều người nhìn thấy cùng một lúc. Mặc dù chúng rất hiếm.

Một số thông tin khác có thể bạn quan tâm:

• Mùa Sao Thủy Nghịch Hành tháng 4/2023 khiến cả thế giới “lộn nhào”
• Tử vi 12 cung hoàng đạo tháng 6/2022: Hết sao thủy nghịch hành tới sao thổ nghịch hành
• 100+ lời chúc thi tốt ý nghĩa, đầy may mắn dành tặng bạn bè trong kỳ thi sắp tới
• 300 stt mùa hè, câu nói hay về mùa hè ấn tượng, hài hước nhất

Nguyệt thực một phần là gì?

Nguyệt thực xảy ra khi Trái đất nằm giữa Mặt trăng và Mặt trời. Khi Mặt trời, Trái đất và Mặt trăng không hoàn toàn thẳng hàng, Trái đất sẽ cản trở một số ánh sáng của Mặt trời chiếu tới Mặt trăng. Điều này làm cho mặt trăng bị che phủ một phần, gọi là nguyệt thực một phần.

Trong khi nguyệt thực toàn phần xảy ra khi Mặt trăng và Mặt trời ở hai phía đối diện của Trái đất, nguyệt thực một phần xảy ra khi chỉ một phần bóng của Trái đất che đi Mặt trăng. Trong khi đó, khi Mặt trăng di chuyển qua phần nghiêng mờ của bóng Trái đất, một hiện tượng nguyệt thực nằm ngang sẽ xảy ra.

Video time-lapse của hiện tượng nguyệt thực và trăng máu 26/5/2021

Nguyệt thực một phần dài nhất trong 600 năm qua

Nguyệt thực một phần vào ngày 19/11/2021 là nguyệt thực cuối cùng của năm, cũng là nguyệt thực dài nhất kể từ thế kỷ 15, kéo dài hơn 6 giờ đồng hồ. Lần cuối cùng xảy ra hiện tượng nguyệt thực kéo dài như vậy là vào ngày 18 tháng 2 năm 1440.

Hiện tượng thiên văn này có thể được chiêm ngưỡng ở khắp nơi trên thế giới, đặc biệt rõ nhất ở Bắc Mỹ, Nam Mỹ, Châu Âu và một số khu vực của Châu Á, bao gồm cả Việt Nam, Ấn Độ.

Tại sao nguyệt thực 19/11 lại dài như vậy?

Hiện tượng nguyệt thực một phần vào ngày 19/11 sẽ phá vỡ các kỷ lục về nguyệt thực dài nhất từ trước đến nay. Lý do khiến hiện tượng thiên thể này kéo dài bất thường là do nó xảy ra trong 41 giờ sau khi Mặt trăng đạt tới đỉnh cao, điểm xa nhất của nó so với Trái đất. Mặt trăng càng ở xa, thời gian di chuyển càng lâu, dẫn đến thời gian di chuyển ra khỏi bóng của Trái đất càng nhiều.

Theo timeanddate.com, nguyệt thực một phần ngày 19/11 sẽ duy trì kỷ lục của nó trong 4000 năm nữa vì nguyệt thực một phần kéo dài 6 giờ có thể xảy ra vào ngày 9/10/2489. Có 973 lần nguyệt thực một phần trong khoảng thời gian từ năm 1451 đến 2650.

Lần nguyệt thực kéo dài như vậy cuối cùng là vào ngày 9 tháng 11 năm 2003, kéo dài 6 giờ 3 phút. Tuy nhiên, nó không phải là một phần mà là nguyệt thực toàn phần. Ít nhất hai lần nguyệt thực một phần xảy ra hàng năm, nhưng nguyệt thực toàn phần rất hiếm.

Nơi nào của Việt Nam xem được nguyệt thực 19/11

Theo như trang dự báo Date and Time, Việt Nam thuộc vùng rìa có thể quan sát được nguyệt thực một phần dài nhất thế kỷ ngày 19/11. Các địa phương có thể quan sát tốt là Hà Nội, tp. Hồ Chí Minh không thuận lợi lắm vì dự báo trời nhiều mây.

Tại Hà Nội, thời điểm có thể quan sát được nguyệt thực một phần là vào khoảng 17:18 Thứ sáu, ngày 19/11. Đây là thời điểm nguyệt thực đạt cường độ lớn nhất nhưng ở Hà Nội không thể nhìn thấy điểm cực đại thực sự của lần nguyệt thực này vì lúc đó Mặt Trăng ở dưới đường chân trời. Bạn nên đi đến một điểm cao hoặc tìm một khu vực không bị cản trở với tầm nhìn miễn phí về phía Đông-đông bắc để có hình ảnh tốt nhất về nguyệt thực.

Nếu là một người yêu thích các hiện tượng thiên văn học, bạn đừng bỏ lỡ cơ hội ngắm nhìn nguyệt thực 19/11 này nhé, vì 4000 năm nữa mới có 1 lần đó.

• Đón xem trận mưa sao băng Leonids đẹp nhất tháng 11 sắp tới
• “Cười xỉu” với những màn giải khuây trong toilet bằng giấy vệ sinh
• 101 background học online hài hước, “xịn xò ra trò” tăng hứng thú học tập