Sữa non là gì?

Các mẹ sẽ bắt đầu có sữa non vào khoảng tháng thứ tư của thai kỳ và kéo dài đến một tuần lễ sau sinh. Sữa non có màu vàng nhạt, đặc, pH = 7.7. Sữa non rất giàu năng lượng nên có thể cung cấp đầy đủ nhu cầu về năng lượng cho trẻ với một thể tích ít nên phù hợp với hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh.

Sữa non giàu lactose và ít protein hơn sữa bò nên rất thích hợp cho nhu cầu phát triển não của trẻ sơ sinh. Đặc biệt, trong vòng một giờ đầu sau sinh, sữa non của các mẹ rất giàu chất diệt khuẩn như: Lactoferrin, kháng thể IgA, lysozyme, tế bào bạch cầu > 4000/mm³, yếu tố bifidus.

Sữa non giàu vitamin A gấp 10 lần sữa vĩnh viễn. Đây được xem là loại vitamin tăng trưởng cần số lượng gấp 100 lần nhu cầu cho dự trữ ở gan, giúp phòng bệnh khô mắt. Sữa non chứa ít calci, phosphor hơn so với sữa vĩnh viễn, phù hợp với chức năng thận còn chưa tốt của trẻ trong những ngày đầu sau sinh.

Sữa non có tác dụng xổ, làm tống phân xu nhanh hơn và làm giảm vàng da sau sinh ở trẻ. Sữa non còn có chứa các yếu tố phát triển giúp ruột trưởng thành nhanh hơn, phòng chống dị ứng và hỗ trợ dung nạp các thức ăn khác.

Sữa vĩnh viễn là gì?

Bắt đầu từ khoảng ngày thứ 7 sau sinh, sữa mẹ sẽ tăng dần về số lượng, tính chất cũng thay đổi dần, lượng protein trong sữa giảm dần trong khi lượng chất béo và lactose tăng dần để phù hợp với nhu cầu và tình trạng cơ thể trẻ. Và sữa này được gọi là sữa chuyển tiếp.

Sữa vĩnh viễn là sữa có từ tuần thứ 3 trở đi, có chứa thành phần các chất dinh dưỡng ổn định và số lượng của sữa vĩnh viễn phụ thuộc vào nhu cầu của trẻ (tức là vào số lần mà mẹ cho trẻ bú trong ngày). Có một sự thật là trẻ càng bú nhiều lần thì sữa càng tiết ra nhiều.

Trong thành phần sữa mẹ có chứa gần 200 chất, bao gồm đủ các nhóm chất dinh dưỡng cần thiết cho trẻ:

• Chất đạm
• Hợp chất nitơ
• Glucid: Chủ yếu là lactose
• Acid béo: Chuỗi ngắn và chuỗi dài
• Tế bào bạch cầu và biểu bì
• Tất cả các loại vitamin
• Tất cả các loại chất khoáng và các vi chất khác

Các chất đường, đạm, béo,… có thể lấy từ dự trữ của cơ thể mẹ nên thường ít bị ảnh hưởng bởi chế độ ăn. Thế nhưng, do các vitamin và khoáng chất không được sản xuất từ tuyến vú nên rất dễ thiếu hụt nếu các mẹ ăn uống quá kiêng khem và không đủ chất.

Trong sữa mẹ có chứa sẵn men lipase giúp chuyển hóa chất béo. Sữa mẹ chứa đường lactose nhiều hơn so với sữa của các động vật khác. Các vitamin và khoáng chất như sắt, canxi, phosphate,… trong sữa mẹ dồi dào và dễ hấp thu hơn trong sữa bò.

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Những thực phẩm cần hạn chế trong thai kỳ để tránh tổn hại cho mẹ và bé
• Nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ và chế độ ăn như thế nào cho phù hợp?
• Biện pháp quản lý đái tháo đường thai kỳ giúp bảo vệ mẹ và bé khỏe mạnh

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha!

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM (2019) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.

Nuôi con bằng sữa mẹ là vấn đề ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển của bé. Trong thời đại công nghiệp ngày nay, do bận rộn với cuộc sống, do sự phát triển của ngành công nghiệp thực phẩm đã làm hạn chế việc nuôi con bằng sữa mẹ. Nhưng có một điều chắc chắn “sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng không thể thay thế đối với con nhỏ”.

Tại sao nuôi con bằng sữa mẹ là tốt nhất?

1. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo cho sự tiêu hóa và hấp thụ của bé

Sữa mẹ trong tuần đầu tiên sau đẻ gọi là sữa non, thời gian sau đó gọi là sữa trưởng thành. Có lẽ ít người biết được giá trị của sữa non đối với trẻ nhiều thế nào. Sữa non dễ tiêu hóa, hàm lượng protein, chất kháng khuẩn và nội tiết tố cao, lượng vitamin A trong sữa non cao gấp 5,10 lần so với sữa bình thường. Vì thế sữa non dù ít nhưng là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời cho trẻ trong những ngày đầu sau sinh.

Lượng sữa mẹ giảm dần trong quá trình nuôi con, 6 tháng đầu mẹ tiết được khoảng 600-800 ml sữa/ ngày, từ tháng thứ 6 đến tháng 12 chỉ còn 400-600 ml/ ngày. Sữa mẹ có đầy đủ các thành phần dinh dưỡng thiết yếu cho trẻ như: Protein, lipid, đường, vitamin, muối khoáng,…

Sữa mẹ khác gì so với sữa bò, cụ thể thành phần dinh dưỡng của sữa mẹ thế nào?

• Đạm: Đạm trong sữa mẹ (1, 07g%) tuy ít hơn sữa bò (3, 4g%) nhưng cung cấp đủ lượng acidamin cần thiết. Hơn nữa, protein trong sữa mẹ là lactambumin có phân tử lượng thấp giúp trẻ dễ tiêu hóa hơn so với protein trong sữa bò (protein trong sữa bò là casein khi vào dạ dày sẽ kết tủa thành chất có thể tích lớn hơn).
• Lipid: Trong sữa mẹ có chứa acid béo là acid linoleic và men lipase. Acid linoleic là một chất rất cần thiết cho cho sự phát triển mắt, não và mạch máu của trẻ. Men lipase giúp dạ dày tiêu hóa lipid dễ hơn. Lưu ý là lượng lipid sẽ tăng cao hơn vào cuối bữa bú, vì thế nên cho trẻ bú cạn sữa mỗi lần để tận dụng lượng chất béo sẵn có này.
• Đường: Lượng đường trong sữa mẹ (7,4g%) cao hơn so với sữa bò (4,8%). Về bản chất, đường trong sữa mẹ chủ yếu là beta-lactose, còn ở sữa bò là alpha-lactose. Khi vào đến đường ruột, alpha-lactose sẽ tạo môi trường cho vi khuẩn gram (-) phát triển. Chính vì vậy, ăn sữa bò trẻ dễ bị rối loạn tiêu hóa, kém hấp thu.
• Vitamin: Sữa mẹ có nhiều vitamin A, D, C hơn sữa bò, nên trẻ bú mẹ có thể tránh được các bệnh còi xương do thiếu vitamin D, bệnh khô mắt do thiếu vitamin A.
• Sắt: Sắt là một nguyên tố cần thiết cho sự tạo máu của cơ thể. Hàm lượng sắt trong sữa mẹ cũng cao hơn so với sữa bò.

2. Sữa mẹ giúp làm tăng khả năng kháng khuẩn cho bé

Trong 4-6 tháng đầu sau sinh, trẻ còn yếu, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trẻ rất dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn. Ở thời điểm này, các kháng thể được truyền qua rau từ mẹ sang cho con đã giúp trẻ tránh được nhiều bệnh nguy hiểm như sởi, ho gà, cúm.

Sữa mẹ đảm bảo tính vô khuẩn, trẻ hoàn toàn có thể bú ngay trực tiếp, vi khuẩn không có cơ hội sinh sản trong môi trường sữa mẹ.

3. Sữa mẹ có tác dụng chống dị ứng cho con

Trẻ bú mẹ rất hiếm khi bị dị ứng như khi uống sữa bò. Khi uống sữa bò trẻ tiếp xúc với kháng nguyên lạ nên có thể phản ứng ở trẻ có cơ địa đặc biệt. Tuy nhiên, trong hàm lượng sữa mẹ có một chất miễn dịch là IgA sẽ chống dị ứng cho con.

4. Nuôi con bằng sữa mẹ sẽ làm tăng tình mẫu tử

Nuôi con bằng sữa mẹ làm tăng cơ hội tiếp xúc gần gũi giữa mẹ và con. Mỗi lần cho con bú, da kề da, mẹ âu yếm, yêu thương con, đó là tình cảm thiêng liêng, cao đẹp.

5. Nuôi con bằng sữa mẹ sẽ giúp bảo vệ sức khỏe của mẹ

Việc cho con bú sữa mẹ ngay sau đẻ không chỉ mang lại lợi ích cho con mà còn có lợi với mẹ. Động tác bú mút của trẻ làm cơ thể kích thích, phản ứng co hồi cơ tử cung xảy ra giúp mẹ cầm máu tầng sinh môn. Quá trình rụng trứng cũng hạn chế, tránh việc thụ thai sớm ngay sau sinh. Trẻ bú mẹ cũng làm tăng lưu thông tuyến sữa, tránh viêm, tắc hay ung thư vú cho mẹ.

6. Nuôi con bằng sữa mẹ là phương pháp rẻ tiền và tiện lợi nhất để cung cấp đủ dinh dưỡng cho bé

Thực tế cho thấy, nuôi con bằng sữa mẹ là phương pháp rẻ tiền và đơn giản nhất để cung cấp đủ dinh dưỡng cho trẻ. Sữa mẹ là sữa có sẵn, bé hoàn toàn có thể bú ngay, không sợ dị ứng, nhiễm khuẩn, không cần pha, nấu.

Hướng dẫn cách nuôi con bằng sữa mẹ đạt hiệu quả tối ưu

Cho con bú sữa mẹ đến khi nào?

• Cho trẻ bú mẹ ngay sau sinh càng sớm càng tốt, tốt nhất là ngay trong giờ đầu tiên
• Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu
• Trong quá trình chăm con, cho trẻ bú bất cứ khi nào trẻ có nhu cầu, dù ngày hay đêm, ít nhất 8 lần/ ngày
• Nên cho trẻ bú đến khi đạt 24 tháng (2 tuổi) hoặc hơn

Hướng dẫn cho con bú đúng cách

Tư thế bế trẻ bú đúng

• Khi cho con bú, người mẹ nên ở tư thế, tâm trạng thư giãn, thoải mái. Tuần đầu, nếu còn đau mẹ có thể cho con bú nằm, những tuần sau đó nên ngồi để cho con bú. Tránh trường hợp khi nằm không để ý, vú mẹ chèn vào làm bịt mũi trẻ, trẻ không thở được gây hậu quả đáng tiếc.
• Người mẹ chăm chú nhìn con, vuốt ve, nói chuyện ân cần với con
• Mẹ bế trẻ cẩn thận, tay đỡ toàn thân trẻ (đầu, vai, mông)
• Đầu và thân của trẻ phải được bế trên một đường thẳng
• Bụng em bé áp sát với bụng của mẹ
• Ngón tay trỏ của mẹ để phía dưới đỡ vú, ngón cái đặt bên trên, các ngón tay không để quá gần núm vú.
• Mẹ đưa núm vú chạm vào môi bé, cằm trẻ chạm vào bầu vú, chờ khi miệng bé mở rộng thì đưa núm vú vào (môi dưới của bé hướng ra ngoài).

Làm sao biết trẻ bú tốt không?

Khi cho trẻ bú, mẹ cũng nên để ý xem bé bú có tốt không, có đủ hay không để tìm hướng bổ sung dinh dưỡng cho con. Trẻ bú hiệu quả khi:

• Bé bú sâu, bú chậm, khi bú thỉnh thoảng dừng lại nuốt sữa mới bú tiếp (biểu hiện của trẻ nuốt sữa mẹ có thể nhìn thấy được là miệng chụm tròn, má căng phồng). Nếu trong khi bú, nghe thấy âm thanh bú mút của trẻ quá lớn là tư thế chưa chuẩn, có nhiều khí đi vào trong miệng khi bé bú, trẻ sẽ dễ bị nôn trớ.
• Sau khi bú đủ, trẻ tự nhả vú mẹ ra rồi ngủ ngon, không quấy khóc.
• Lưu ý: Mỗi lần nên cho con bú trong khoảng thời gian 15-20 phút, bú kiệt một bên rồi mới chuyển bên khác để tận dụng chất béo ở sữa cuối. Nếu mẹ quá nhiều sữa thì nên vắt bớt sữa đầu. Sau khi trẻ bú xong nếu vẫn còn nhiều sữa thì mẹ có thể vắt bớt để tránh ứ đọng, tồn dư. Tìm mua máy vắt sữa tiện dụng tại đây.

Một số bài viết cùng chuyên mục các mẹ có thể tham khảo:

• 5 bệnh mùa nóng ở trẻ em và cách phòng tránh hiệu quả
• Viêm tiểu phế quản ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
• Nguyên nhân và cách phòng tránh béo phì ở trẻ em khoa học, hiệu quả

Hi vọng những thông tin mà BlogAnChoi chia sẻ có thể giúp các mẹ cũng như cả gia đình chăm sóc sức khoẻ của trẻ tốt hơn. Đừng quên truy cập chuyên mục Sức khoẻ của BlogAnChoi để được cập nhật thêm nhiều kinh nghiệm bổ ích cho mình bạn nhé!