Được sử dụng bởi những đội bóng như Manchester City, Arsenal và Liverpool, chiến thuật tứ giác tiền vệ có nguồn gốc từ sơ đồ W-M nổi tiếng những năm 1930. Cách thực hiện không có gì thay đổi, tuy nhiên các huấn luyện viên bóng đá hiện đại đã sử dụng ý tưởng này để đạt được hiệu quả tuyệt vời, đặc biệt là các đội bóng ở Premier League.

Tứ giác tiền vệ là gì?

Đúng như tên gọi, chiến thuật này sử dụng hai tiền vệ trung tâm phòng ngự phía sau hai tiền vệ tấn công ở cao hơn để tạo thành một “tứ giác” gồm bốn cầu thủ ở trung tâm hàng tiền vệ.

Xu hướng này bắt đầu đạt được thành công thực sự ở Premier League với việc HLV Antonio Conte áp dụng sơ đồ 3-4-3 vào bóng đá Anh tại CLB Chelsea, sử dụng hai trong số ba tiền đạo của mình – thường là Eden Hazard và Pedro – làm những cầu thủ tấn công hẹp ở phía trước cặp tiền vệ trung tâm. Hầu hết các đội bóng sẽ chơi với hàng tiền vệ ba người, nhưng việc có thêm một cầu thủ sẽ tăng cường lực lượng ở khu vực trung tâm, mang lại ưu thế về quân số.

Tuy nhiên nhiều huấn luyện viên thường yêu cầu hậu vệ hoặc cầu thủ tấn công di chuyển vào giữa sân khi đội nhà đang nắm quyền kiểm soát. Điều này thường được thực hiện bằng hậu vệ cánh đảo ngược, nhưng về lý thuyết cũng có thể sử dụng một trung vệ để tạo ra tứ giác tiền vệ và sơ đồ 3-2-2-3 khi đội nhà đang kiểm soát bóng.

Sơ đồ này hơi khác so với sơ đồ 3-4-3 mang tính biểu tượng của Johan Cruyff với hàng tiền vệ hình kim cương – sau này được HLV Pep Guardiola sử dụng – nhưng trông tương tự như hàng tiền vệ so le.

Những HLV nào sử dụng chiến thuật tứ giác tiền vệ?

Kể từ khi HLV Conte làm cho sơ đồ 3-4-2-1 trở nên phổ biến ở các đội bóng Anh hiện đại, HLV Pep Guardiola là người nổi tiếng nhất ủng hộ chiến thuật tứ giác tiền vệ.

Lối chơi của Guardiola phụ thuộc vào việc kiểm soát bóng, nghĩa là có thêm một cầu thủ ở trung tâm có thể giúp kiểm soát trận đấu. Ông ấy thường sử dụng một hậu vệ cánh đảo ngược như Joao Cancelo hoặc Kyle Walker để hình thành tứ giác, trong khi John Stones cũng đóng vai trò như một hậu vệ tự do có thể tham gia vào hàng tiền vệ để tạo ra bộ tứ.

Rất nhiều huấn luyện viên khác đã sử dụng chiến thuật này với mục đích kiểm soát bóng như Mikel Arteta của Arsenal và Jurgen Klopp của Liverpool, họ đều đạt hiệu quả tuyệt vời bằng cách đưa các hậu vệ cánh vào trung tâm hàng tiền vệ. HLV Xavi ở Barcelona cũng làm tương tự, trong khi một trong những HLV trước đây của Barça là Ernesto Valverde đôi khi sử dụng sơ đồ 4-4-2 với 4 tiền vệ thực sự chơi ở giữa sân tạo thành tứ giác.

Cũng có thể đưa một cầu thủ số 9 ảo tham gia sơ đồ 4-2-3-1 cùng với số 10. Đây là điều mà Chelsea của HLV Mauricio Pochettino đã làm rất hiệu quả khi đối đầu với Arsenal, nhờ đó kiếm được 1 điểm trên sân nhà vào tháng 10 năm 2023. Họ đã sử dụng 2 tiền vệ trung tâm là Enzo Fernandez và Moises Caicedo được giao nhiệm vụ giành bóng, cùng với hai cầu thủ tấn công phía trước là Cole Palmer và Raheem Sterling để tạo áp lực cho đối phương.

Tuy nhiên bậc thầy thực sự của xu hướng này là các câu lạc bộ thuộc sở hữu của Red Bull, với các huấn luyện viên như Ralph Hasenhuttl và Jesse Marsch sử dụng sơ đồ 4-2-2-2 cùng với các hậu vệ cánh tốc độ để tạo áp lực. Trong quá khứ, cả hai huấn luyện viên này đã sử dụng sơ đồ 4-2-3-1 ở Premier League với một cầu thủ chạy cánh di chuyển vào trung lộ để tạo thành sơ đồ tứ giác.

Ưu và nhược điểm của tứ giác tiền vệ là gì?

Sự vượt trội về quân số là lợi thế lớn của chiến thuật này, nhưng chính cấu trúc của tứ giác là chìa khóa tạo nên thành công cho đội bóng. Cặp đôi tiền vệ trung tâm mang lại khả năng bao quát tốt khu vực trung tâm của sân, giúp tiền vệ phòng ngự có thể phản ứng nếu đồng đội bị mất bóng và khó chuyền bóng. Thông thường, HLV Guardiola sẽ đẩy một hậu vệ bên cạnh số 6 Rodri để tạo sự ổn định chắc chắn cho khu vực này trên sân, tạo thành đội hình gồm 3 hậu vệ cùng với 2 người ở phía trước.

Hai cầu thủ tấn công ở cao hơn được bố trí giữa các tuyến, có thể tạo thành tứ giác và tấn công, và trong sơ đồ 3-2-2-3 những cầu thủ này thường sẽ là thành viên của hàng công gồm 5 người ở phía trước. Điều đó có nghĩa là các huấn luyện viên như Guardiola và Arteta có thể tấn công theo 5 hướng trên sân, thường là đối đầu với 4 hậu vệ đối phương, do đó tạo ra ưu thế về quân số.

Tuy nhiên bất kỳ chiến thuật nào cũng có nhược điểm. Các cầu thủ tham gia tứ giác tiền vệ phải có khả năng di chuyển tốt và kiểm soát bóng, trong khi phạm vi chuyền bóng của các tiền vệ phòng ngự trong tứ giác thường bị giới hạn: chuyền bóng thận trọng về phía sau hoặc chuyền thẳng lên tiền vệ tấn công của tứ giác. Trong khi các tiền vệ cổ điển của Pep trước đây thường có góc chuyền bóng 60° theo mọi hướng thì tiền vệ trong tứ giác có góc 90° rộng hơn nhiều, nghĩa là các cầu thủ phải cầm bóng tốt, ít bị lệch góc khi cầm bóng.

Việc tập trung 4 cầu thủ vào giữa sân cũng để lại khoảng trống ở hàng phòng ngự khi đội nhà cầm bóng, thường là 3 hậu vệ ở những đội như Man City, Arsenal và Liverpool. Các đối thủ thường tìm cách khai thác điểm yếu của đội hình 3-2-2-3 này, đẩy hai người lên để tạo sức ép và tìm kiếm may mắn với những đường bóng dài. Chính HLV Guardiola đã đánh bại tứ giác tiền vệ của HLV Arteta tại sân Etihad vào năm 2023 bằng sơ đồ 4-4-2 khi không cầm bóng, trong đó Kevin De Bruyne và Erling Haaland giành chiến thắng trong các pha tấn công nhanh. Vì vậy tứ giác tiền vệ chắc chắn không phải là chiến thuật hoàn hảo.

Mời bạn xem thêm các bài liên quan:

• Lionel Messi đưa ra tuyên bố về vấn đề giải nghệ
• Đội tuyển Anh mặc áo đấu “kỳ lạ” trong trận giao hữu với đội tuyển Bỉ

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Vị trí số 10 trong bóng đá có ý nghĩa gì?

Số 10 được cho là vị trí mang tính biểu tượng nhất của bóng đá, với nhiều tên tuổi vĩ đại trong lịch sử từng khoác số áo này. Nhưng thực chất vị trí số 10 là gì? Và những cầu thủ có khả năng chơi tốt ở vị trí này có phải là đang ngày càng khan hiếm?

Về mặt chiến thuật, số 10 là vị trí kết nối hàng tiền vệ với hàng công của đội bóng, cố gắng hoạt động ở những khoảng trống có thể xuất hiện trước hàng phòng ngự của đối phương. Theo truyền thống, số áo này thường được trao cho tiền vệ tấn công mạnh nhất của đội. Và mặc dù số áo trong bóng đá ngày nay có thể không liên quan với vị trí của cầu thủ trên sân nhưng khái niệm số 10 chiến thuật vẫn tồn tại ở các đội bóng trên khắp thế giới.

Cách hiểu đơn giản nhất là cầu thủ số 10 đóng vai trò như một cầu nối giữa các tiền đạo và phần còn lại của đội khi có bóng. Đó cũng là nguồn gốc ra đời của thuật ngữ “enganche” trong bóng đá Argentina. Một thuật ngữ tiếng Anh cổ điển hơn để chỉ vị trí số 10 là chơi bóng “in the hole”. Nhưng bất kể tên gọi thế nào thì nhiệm vụ của số 10 đều tương tự nhau: họ phải hỗ trợ và kiến tạo nhiều nhất có thể cho các đồng đội bằng cách dẫn bóng hoặc thực hiện những đường chuyền sắc bén cho tiền đạo.

Những cầu thủ số 10 vĩ đại trong lịch sử bóng đá thế giới

Cái tên đầu tiên không thể bỏ qua chính là người mà ở mọi quốc gia – ngoại trừ Brazil và Anh – được coi là cầu thủ bóng đá vĩ đại nhất lịch sử: Diego Maradona.

Maradona chắc chắn là số 10 xuất sắc nhất. Chưa bao giờ có cầu thủ nào có khả năng xoay sở trong không gian chật hẹp tốt hơn Diego, thậm chí ông ấy còn chơi hay hơn nữa khi đối thủ gây áp lực. Đối thủ càng áp sát, Maradona càng trở nên nguy hiểm hơn.

Maradona không có bất kỳ nhiệm vụ phòng thủ nào và được tự do di chuyển vào những vị trí có thể tận dụng cơ hội tốt nhất. Đối với đội tuyển Argentina và CLB Napoli trong giai đoạn giữa và cuối những năm 1980, việc trao cho Maradona quyền di chuyển tự do là điều không cần phải đắn đo, vì tầm nhìn và sự sáng tạo của ông có khả năng giúp đội bóng giành chiến thắng trong bất kỳ trận đấu nào.

Người được cho là truyền nhân của Maradona là Lionel Messi cũng là huyền thoại với áo số 10 trong suốt sự nghiệp lừng lẫy của mình, nhưng phần lớn thời gian Messi chơi ở vị trí tiền đạo cao hơn.

Kaka, Michel Platini, Dennis Bergkamp, Juan Roman Riquelme và Mesut Ozil cũng là những ngôi sao vĩ đại từng khoác áo số 10. Tất cả họ đều có thể ghi nhiều bàn thắng nhưng đó không phải là yếu tố duy nhất khiến họ được ngưỡng mộ.

Wayne Rooney trong phần lớn sự nghiệp của mình ở CLB Everton và Manchester United thường chơi gần với vị trí số 10 hơn là tiền đạo trung tâm. Thậm chí Rooney đã nhiều lần nói rằng anh không coi mình là một “tay săn bàn bẩm sinh”, mặc dù đã ghi 253 bàn cho MU và cũng là cầu thủ giữ kỷ lục ghi bàn nhiều nhất cho đội tuyển Anh trong 4 năm.

Ưu và nhược điểm của số 10 truyền thống

Hãy bắt đầu với những nhược điểm. Nếu bạn là HLV của một đội bóng thi đấu với đối thủ có khả năng kiểm soát bóng tốt hơn thì việc giữ một cầu thủ số 10 kiểu cũ là rất mạo hiểm. Bạn phải bố trí đội hình phòng ngự kỷ luật để ngăn cản đối phương tấn công, vì vậy không thể cho một cầu thủ tự do và khó lùi về phòng ngự như số 10.

Mesut Ozil là một cầu thủ số 10 kiểu truyền thống và là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất trong thế hệ của mình, nhưng sự đóng góp của anh ấy ở Arsenal dường như giảm dần theo thời gian.

Khi Ozil mới đến, Arsenal là đội chiếm ưu thế về kiểm soát bóng so với phần lớn các đối thủ ở Premier League và cả đội chơi theo một hệ thống được xây dựng xung quanh Ozil. Nhưng trong vài mùa giải cuối cùng của anh, Arsenal đã suy yếu và không thể kiểm soát trận đấu khiến Ozil không thể phát huy khả năng của mình và bị chỉ trích vì thiếu khả năng phòng ngự.

Nhưng ưu điểm của số 10 là rõ ràng. Nếu HLV bố trí tấn công rộng hơn để đảm bảo số 10 có thể cầm bóng và tác động đến trận đấu thì việc tạo ra cơ hội sẽ không còn là vấn đề nữa. Một cầu thủ số 10 giỏi luôn có thể tìm ra điểm yếu của hàng phòng ngự đối thủ, đó là lý do những cầu thủ thực sự vĩ đại thường có thể tự mình ghi bàn.

Mời bạn xem thêm các bài liên quan:

• Cristiano Ronaldo bị chỉ trích vì hành động xấu khi khán giả gọi tên Messi
• Harry Kane sẽ đối đầu với đội bóng cũ Tottenham trong giải đấu giao hữu mùa hè này

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Năm 2015, cựu cầu thủ Jamie Carragher từng nói đùa rằng “khi còn nhỏ không ai muốn trở thành hậu vệ cánh, không ai muốn lớn lên và trở thành Gary Neville”. Đó là thời mà các hậu vệ cánh không được chú ý trong bóng đá, nhưng ngày nay sự nổi lên của chiến thuật hậu vệ cánh đảo ngược đã thay đổi quan niệm đó.

Hậu vệ cánh đảo ngược là gì?

Quan niệm thông thường cho rằng hậu vệ cánh đảo ngược chỉ đơn giản là những hậu vệ cánh chơi ở phía không thuận của họ, ví dụ như một hậu vệ thuận chân trái được sắp xếp ở vị trí cánh phải hoặc ngược lại.

Tuy nhiên trong thực tế, hậu vệ cánh đảo ngược là một hậu vệ cánh di chuyển vào khoảng trống trung tâm khi đội của mình đang nắm quyền kiểm soát bóng, vào sâu hơn các trung vệ. Trong hầu hết các sơ đồ chiến thuật hiện đại, họ sẽ hỗ trợ cho tiền vệ phòng ngự và dâng lên cao, thậm chí vượt qua vạch giữa sân để nhận bóng và triển khai lối chơi tấn công về phía trước. Khi đội mất quyền kiểm soát bóng, thông thường hậu vệ cánh đảo ngược sẽ tìm cách trở lại khu vực phòng ngự quen thuộc của họ càng nhanh càng tốt.

Mục đích cơ bản của chiến thuật này là tăng số cầu thủ hiện diện ở giữa sân, đặc biệt khi đội chiếm quyền kiểm soát bóng nhiều hơn so với đối phương có lối chơi phòng ngự lùi sâu. Điều này cho phép các tiền vệ dâng cao hơn và nhận bóng ở những khu vực có khả năng tạo cơ hội ghi bàn.

Ở mức độ đơn giản, chiến thuật hậu vệ cánh đảo ngược rất hữu ích cho các đội muốn kiểm soát khu trung tâm của sân. Đối với các HLV muốn chiếm ưu thế ở khu vực này, ví dụ như Pep Guardiola, các hậu vệ cánh đảo ngược giúp tăng cường lực lượng ở giữa sân trong khi vẫn đảm bảo một vùng đệm phòng thủ.

Những HLV sử dụng chiến thuật hậu vệ cánh đảo ngược

Khá nhiều HLV trên thế giới đã sử dụng chiến thuật này, hoặc ít nhất là biến thể của nó. Nổi tiếng nhất có lẽ là HLV Guardiola, được coi là người đưa hậu vệ cánh đảo ngược trở lại chiến thuật bóng đá hiện đại và giúp Bayern Munich giành được 3 chức vô địch Bundesliga liên tiếp. Tuy nhiên, giống như hầu hết các cải tiến về chiến thuật bóng đá khác, Johan Cruyff đã sử dụng cách chơi này nhiều năm trước ở Barcelona.

Đôi khi Pep đảo ngược cả hai hậu vệ cánh, nhưng kể từ khi làm việc ở Manchester City, huấn luyện viên người Catalan dôi khi chỉ sử dụng một hậu vệ và để cho hậu vệ cánh còn lại ở vị trí cũ cùng với các trung vệ.

Điều đáng chú ý là mặc dù Man City đã áp dụng chiến thuật này trong trận đấu đầu tiên của HLV Guardiola tại Premier League và chiến thắng sít sao 2-1 trước Sunderland nhưng họ vẫn gặp khó khăn trong việc tạo ra cơ hội. Có thể là do hai hậu vệ cánh lúc đó là Gael Clichy và Bacary Sagna chưa ở đỉnh cao phong độ và không đủ thể lực để thực hiện lối chơi đầy thách thức này.

Cựu huấn luyện viên của Athletic và Leeds là Marcelo Bielsa cũng sử dụng một phiên bản biến thể của chiến thuật này khi giúp đội tuyển Chile vào vòng 16 đội của World Cup 2010. Các HLV Roberto De Zerbi và Ange Postecoglou cũng là fan của chiến thuật này khi để lại dấu ấn ở Premier League.

Trong khi đó, HLV Mikel Arteta áp dụng chiến thuật này ở Arsenal một cách thú vị, dường như thiên về phòng thủ hơn là tấn công. HLV người Tây Ban Nha thường yêu cầu Ben White và Oleksandr Zinchenko di chuyển sát vào trong để tạo ra đội hình chặt chẽ hơn khi các đồng đội đang có bóng. Kể cả khi Arsenal mất bóng, một trong hai cầu thủ này thường di chuyển trong phạm vi hẹp để đảm bảo đối phương không có cơ hội phản công dễ dàng khi không có ai bảo vệ tuyến phòng thủ cuối cùng.

Trent Alexander-Arnold thường xuyên di chuyển vào bên trong cũng là do HLV Jurgen Klopp áp dụng chiến thuật này ở Liverpool. Khi cầu thủ này mới gia nhập đội, anh ấy thường di chuyển rộng và chồng lên các tiền đạo bên trong. Nhưng hiện nay anh thường cầm bóng ở gần vòng tròn giữa sân, chỉ cao hơn một chút so với tiền vệ phòng ngự của Quỷ đỏ.

Ưu nhược điểm của chiến thuật hậu vệ cánh đảo ngược

Trước khi áp dụng chiến thuật kiểm soát bóng với sơ đồ 2-3-5 này, các HLV phải suy nghĩ xem những cầu thủ được chọn có thực sự phù hợp với lối chơi hay không. Sẽ rất tốt nếu có những cầu thủ như David Alaba hay Trent Alexander-Arnold với khả năng cầm bóng tốt trên mặt sân tốt.

Nhưng ở các nền bóng đá có trình độ thấp hơn, không có nhiều HLV áp dụng chiến thuật này. Nếu hậu vệ cánh chỉ có mục tiêu hàng đầu là ngăn chặn các cầu thủ tấn công chạy cánh của đối phương thì việc yêu cầu anh ta di chuyển vào giữa để liên kết lối chơi với đồng đội có lẽ không phù hợp.

Các hậu vệ biên đảo ngược cũng phải chạy nhanh để lùi về vị trí phòng ngự khi đối phương tấn công. Không nhiều người có khả năng hồi phục thể lực tốt như Kyle Walker và nếu không có thể lực tốt như vậy thì việc phòng thủ vững chắc là không dễ dàng. Nếu một trong hai hậu vệ cánh không thể bảo vệ vị trí của mình một cách hiệu quả thì cả đội sẽ nhanh chóng gặp nguy hiểm.

Nhưng đối với những đội bóng sở hữu cầu thủ chất lượng thì chiến thuật này có rất nhiều ưu điểm, không chỉ giải phóng không gian cho các tiền vệ sáng tạo có mà còn tăng cường khả năng phòng ngự. Khi phòng thủ trước những pha phản công nhanh của đối phương, các hậu vệ cánh đảo ngược có thể giúp bảo vệ phần giữa sân và buộc đối phương phải tấn công vào hai cánh, rời xa khung thành.

Ngoài ra, với rất nhiều đối thủ hiện nay có khả năng pressing tốt ở tuyến trên thì việc tấn công vào trung lộ ngày càng trở nên khó khăn hơn. Sử dụng các hậu vệ cánh đảo ngược cho phép chuyền bóng ngắn hơn nhưng vẫn hiệu quả khi đối mặt với áp lực mạnh mẽ từ đối phương.

Khi được triển khai một cách thông minh, chiến thuật này có thể gây ra hiệu ứng khủng khiếp, như chúng ta đã thấy Manchester City giành cú ăn ba năm ngoái.

Mời bạn xem thêm các bài liên quan:

• Champions League trở lại: 8 điều hấp dẫn được fan bóng đá kỳ vọng
• Điểm danh những ngôi sao bóng đá nổi tiếng từng chuyển đến Mỹ

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Marcelo Bielsa, ông là ai?

Bóng đá hiện đại ngày nay có nhiều huấn luyện viên (HLV), nhiều đội bóng đang áp dụng chiến thuật pressing, và thường thì mỗi HLV, mỗi đội bóng lại chơi theo một kiểu khác nhau. Nhưng suy cho cùng chúng ta sẽ thấy tất cả đều chỉ bắt nguồn từ một vài cái gốc. Và một trong những cái gốc đó chính là Marcelo Bielsa.

Về thành tích, Marcelo Bielsa (sinh ngày 21/7/1955) không phải là một HLV vĩ đại. Sau hơn 25 năm theo đuổi nghiệp cầm quân, ông chỉ giành được vỏn vẹn 3 chức vô địch Argentina cùng 1 tấm huy chương vàng Olympic. Nhưng với thế giới bóng đá, Bielsa là một người thầy, một nhà tư tưởng vĩ đại, người đã xây móng lý thuyết và đã truyền cảm hứng cho phong cách của rất nhiều huấn luyện viên khác sau này.

Trong số những người từng học hỏi phương pháp của Bielsa, có thể kể đến Pep Guardiola – khi chuẩn bị khởi nghiệp HLV đã từng sang tận Argentina để tìm ông. Giờ đây, Pep luôn dẫn đầu trong các giải đấu mà ông đặt chân tới. Hay Mauricio Pochettino (đá vị trí trung vệ tại Old Boys do Bielsa dẫn dắt những năm 1990, hiện là HLV đội bóng nhà giàu nước pháp PSG)…

Những người đó, chúng ta tạm gọi là những HLV theo trường phái Bielsa. Vậy thì trường phái Bielsa là gì, có những đặc điểm nào? Trước hết, có lẽ chúng ta nên điểm qua vài nét về con người của vị HLV này.

Nói điến Bielsa người ta nhắc ngay tới một “gã điên”. Và không phải tự dưng Bielsa có biệt danh là El Loco (tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là người điên). Ngay từ khi còn trẻ ông đã quyết định theo nghiệp bóng đá, trong khi gia đình ông là nhà danh giá vốn toàn những thành viên là lao động trí óc. Họ hoặc là làm luật sư, hoặc là làm chính trị gia. Anh trai của Bielsa – ông Rafael Bielsa đã làm Bộ trưởng ngoại giao. Chị gái ông, bà Eugenia Bielsa từng giữ chức phó thị trưởng tại địa phương.

Tuy nhiên Bielsa lại tiếp thu ảnh hưởng rất lớn từ ông nội và mẹ. Ông nội có một tủ sách khổng lồ chứa tới hơn 30.000 cuốn, và đó cũng là nơi khơi dậy tinh thần ham học hỏi và là nguồn kiến thức cho Bielsa. Còn mẹ ông là một người chăm chỉ và cầu toàn, sau này Bielsa trở nên “nghiện công việc” là do ảnh hưởng từ mẹ.

Cuộc đời và sự nghiệp của Bielsa có rất nhiều điều để nói, nhưng vài nét trên đây có lẽ là đủ để hình dung khái quát về con người và cách làm việc của ông: là con người cầu toàn, nghiện việc và tỉ mỉ đến từng chi tiết. Trong đời mình, ông đã xem không biết bao nhiêu video bóng đá. Khi không biết làm gì, Bielsa sẽ xem video, thậm chí ông có thể xem và phân tích 2 trận đấu cùng một lúc.

Những ngày đầu trong sự nghiệp cầm quân ở CLB Newell’s, Bielsa đã mang sự nhiệt huyết và tỉ mỉ đó vào các buổi tập trên sân. Nếu Chủ nhật đá thì thứ hai nghỉ, thứ ba và sáng thứ tư tập thể lực. Chiều thứ tư xem và phân tích video. Ngày thứ năm đá tập, nhưng với cường độ của một trận đấu thực sự. Còn ngày thứ sáu và thứ bảy được dành để chuẩn bị cho trận đấu. Bielsa vạch ra hơn 100 tình huống phòng ngự và tấn công, ông buộc các học trò phải phản xạ thật nhanh khi gặp các tình huống đó.

Dĩ nhiên các cầu thủ của ông cảm thấy rất mệt mỏi, đặc biệt là những cầu thủ trong đội hình chính. Nhưng sau đó, những chiến thắng liên tiếp đã tới với ông và các học trò, họ không những có niềm tin vào phương pháp của Bielsa, mà còn bị “nghiện”. Và rồi Newell’s cũng có được những danh hiệu đầu tiên, chức vô địch Apertura và chức vô địch mùa bóng 1990-1991.

Tuy nhiên những thất bại và đỉnh điểm là trận thua 0-6 trước đội bóng San Lorenzo tại vòng bảng Copa Libertadores năm 1992 đã khiến “gã điên” Bielsa nghi ngờ năng lực bản thân mình. Liệu ông đã đi sai hướng, hay đi quá xa với phương pháp của mình hay không? Bielsa bắt tay vào nghiên cứu phân tích và đi đến kết quả: không phải là ông đi quá xa, mà chỉ đơn giản là ông đi chưa đủ xa.

Những gì diễn ra sau đó đã định hình nên thứ gọi là “trường phái Bielsa”. Với Bielsa, phòng ngự là bước đầu tiên của tấn công. Và triết lý của ông là không bao giờ phòng ngự bằng cách lùi lại chờ đối thủ tấn công, mà sẽ chủ động “tấn công” đối phương ngay trên phần sân của họ. Trong các đội bóng mà Bielsa dẫn dắt không có khái niệm vị trí cố định. Mọi cầu thủ đều phải đủ thể lực và tư duy để chơi được nhiều vị trí, bởi chỉ như vậy thì hệ thống mới có thể hoạt động trơn tru khi liên tục xoay chuyển cho phù hợp với tình hình trên sân.

Từ đó ta thấy được trường phái Bielsa có những đặc điểm sau

• Áp dụng high pressing – nghĩa là pressing ngay trên phần sân đối phương, ngay cả khi đối thủ được coi là “chiếu trên”.
• Hậu vệ dâng cao để ép chặt mặt sân, hạn chế không gian chơi bóng của đối phương, và từ đó dễ press giành lại bóng hơn.
• Khi có bóng, các tiền vệ có xu hướng chuyền ngang nhiều để khiến hàng thủ đối phương di chuyển sang hai bên để theo bóng liên tục, từ đó khoảng trống sẽ tự động lộ ra.
• Chỉ có 2 cầu thủ phụ trách tấn công biên (thường là các hậu vệ cánh). Những cầu thủ còn lại trên hàng công có xu hướng bó vào giữa, tạo nên sự chật chội, từ đó những mảng đánh tấn công được thực hiện đa dạng trước khung thành của đối thủ.

Có thể thấy, lối đá của Bielsa là lối chơi đòi hỏi ở các cầu thủ của ông phải vận động với cường độ và sự tập trung cực kì cao. Khi áp dụng lối đá này, thì chỉ cần một mắt xích trong hệ thống bị lỗi, hoặc không tuân thủ chiến thuật, sơ hở sẽ lộ ra và cả hệ thống sẽ phải trả giá.

Xem lại cách Athletic Bilbao của Bielsa ép Barca phải chơi bóng dài:

Mặt trái của cách chơi này là các cầu thủ sẽ sớm rơi vào tình trạng hết thể lực sớm và xuống tinh thần nếu như để thua trước. Không chỉ người chơi kiệt quệ, mà cả huấn luyện viên theo triết lí này cũng vậy. Bielsa rời CLB Athletic Bilbao chỉ sau 2 năm vì không thể chịu được áp lực từ các trận đấu, cho dù các cầu thủ gần như đã cầu xin ông tiếp tục ở lại. Pep Guardiola cũng phải rời Barca sau 4 năm và đi nghỉ 1 năm vì quá mệt mỏi.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Chiến thuật bóng đá cho người mới: Khối đội hình lùi sâu (Low block)
• Những HLV bóng đá xuất sắc lẫy lừng ngày ấy, giờ ra sao?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Trong bài viết này, tác giả xin phép để nguyên thuật ngữ tiếng Anh “Low block” trong phần lớn các trường hợp để đảm bảo ít sai sót nhất về mặt dịch thuật.

Định nghĩa

Low block được dùng để nhắc đến khối đội hình phòng ngự của một đội bóng khi họ không giữ bóng. Thông thường, low block bao gồm hai tuyến cầu thủ phòng ngự, mỗi hàng có 4 người (đôi khi là cả 10 cầu thủ trên sân). Những người này lùi sâu về phần sân nhà, thu hẹp khoảng trống phía trước khung thành, hạn chế việc đội có bóng xâm nhập.

Tuy nhiên, mỗi huấn luyện viên lại có cách vận hành chiến thuật low block một cách khác nhau, đặc biệt là về mức độ thu hẹp mà khối đội hình thể hiện. Ví dụ, Atletico Madrid của Diego Simeone ưa thích tổ chức low block hẹp, bó vào trung tâm, để lại khoảng trống bên hành lang cánh.

Nhiều đội bóng yếu sử dụng low block để đối phó với những câu lạc mạnh hơn. Tuy nhiên, chiến lược gia nổi tiếng Jose Mourinho đã cho thấy việc dùng low block kết hợp với các pha phản công sắc bén là một chiến thuật hữu hiệu để đoạt lấy chức vô địch.

Low block trong nhận định của Mourinho

Sau trận thắng 4-0 của Manchester United trước Chelsea ở mùa 2019/20, Mourinho đã nhận xét:

“Về mặt phòng ngự Chelsea không chơi co cụm (compact), họ để lộ quá nhiều khoảng trống cho đối thủ khai thác, không gây sức ép đủ lớn lên đối thủ khi mất bóng. Hàng phòng ngự, hàng tiền vệ, hàng tấn công, họ đều không kết đặc lại với nhau”.

“Tiền đạo Tammy Abraham ở trên cao, Ross Barkley ở trên cao, Mason Mount ở trên cao, Pedro ở trên cao… Ở thời đại này, nếu nhìn vào những đội bóng lớn bạn sẽ thấy họ phòng ngự co cụm. Dù là khối dâng cao hay lùi sâu, khối lùi sâu thì mang tính phòng ngự nhiều hơn, khối dâng cao thì gây áp lực và tấn công hơn, thì đều phải kết thành khối”.

“Điều này vốn dĩ là một nguyên lý cơ bản rồi. Bạn phải phòng ngự theo khối, co cụm. Chelsea không làm như vậy, và mọi chuyện trở nên dễ dàng với Man United”.

Trong những diễn giải ở trên, chiến lược gia người Bồ Đào Nha nói về khái niệm khối đội hình (block). Về cơ bản thì nó là cấu trúc phòng ngự một cách kết đặc, co cụm của một đội bóng. Tuy nhiên, nên nhớ là một khối đội hình dâng cao (high block) thì không phải lúc nào cũng co cụm. Lý do là bởi để duy trì khối đội hình này, một đội bóng sẽ cần phải gây áp lực (pressing) mạnh mẽ lên đối thủ khi mất bóng, khiến cấu trúc kết đặc bị phá vỡ.

Điểm nguy hiểm của low block là nó không chỉ giúp bảo vệ khung thành, mà còn tạo ra cơ hội ghi bàn. Khi các đối thủ đẩy thêm người lên cao hòng phá vỡ low block, khoảng trống cho các pha phản công sẽ xuất hiện. Giống với cách mà Tiki taka có thể được dùng để phòng ngự, low block kết hợp với phản công sẽ trở thành chiến thuật tấn công đáng gờm.

Pressing với low block

Đối với một đội bóng muốn chiến thắng bằng low block, họ cần một chiến lược pressing đồng bộ, mạch lạc mà không phá vỡ cấu trúc phòng ngự. Thông thường các câu lạc bộ sẽ sử dụng một tiền đạo, một tiền vệ trung tâm và một tiền vệ cánh để kết hợp thành một đơn vị pressing (một nhóm gây áp lực lên đối thủ), tùy thuộc vào việc quả bóng đang ở khu vực nào trên sân.

Một điều quan trọng nữa là phải biết khi nào thì pressing và lúc ấy sẽ pressing ai. Các đội bóng có thể nhắm đến một cầu thủ hoặc một khu vực cụ thể để bắt đầu pressing.

Cách phá vỡ low block

Dãn rộng theo bề ngang mặt sân là yếu tố hệ trọng giúp phá vỡ low block. Bởi vì mục tiêu trọng tâm của low block là giữ vị trí co cụm, kết đặc, nên thường sẽ để lộ khoảng trống ở phần sân đối diện với nơi quả bóng đang được kiểm soát. Khi đối đầu các đội phòng ngự vững chắc với các trung vệ to cao, việc xuống cánh rồi tạt bóng không phải là giải pháp thông minh nhất. Thay vào đó, phương án chiếm đóng hành lang trong (half space), trả ngược lại tuyến hai hay nhanh chóng chuyển hướng bằng các tam giác phối hợp là một vài miếng đánh hữu hiệu.

Một vũ khí nguy hiểm để đả phá low block là các hậu vệ cánh dâng cao – những người đã trở thành kênh tấn công quan trọng trong bóng đá hiện đại. Hậu vệ cánh bây giờ không chỉ cần giỏi tạt bóng, mà phải biết chuyền, chạy chỗ thông minh, phối hợp với các tiền vệ, hoặc bó vào trung tâm khi được yêu cầu. Phần lớn các đội bóng thành công đều có các hậu vệ cánh tấn công còn tốt hơn cả phòng ngự.

Lời kết

Như vậy là chúng ta đã tìm hiểu sơ lược về hệ thống đội hình low block. Dù còn nhiều thiếu sót nhưng mong các bạn yêu thích chiến thuật bóng đá có thêm kiến thức từ bài viết này.

Cuối cùng, nhớ theo dõi BlogAnChoi để cập nhật những bài viết thú vị không kém nhé.

(Nội dung được biên dịch từ bài viết “FOOTBALL TACTICS FOR BEGINNERS: THE LOW BLOCK” của Ritesh Gogineni trên thefalse9.com)