Nguyên nhân gây ra tình trạng loét miệng

Hóa trị hoặc xạ trị vùng đầu cổ làm tổn thương các tế bào niêm mạc ở miệng, làm cho miệng bị lở loét, sưng và đau. Thế nhưng, tình trạng này sẽ dần cải thiện khi bệnh nhân kết thúc điều trị.

Hậu quả của tình trạng loét miệng

• Tăng nguy cơ suy dinh dưỡng do giảm lượng thực phẩm ăn vào.
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng. Vi trùng dễ dàng xâm nhập vào cơ thể thông qua các vết loét, đặc biệt là khi bệnh nhân không vệ sinh răng miệng sạch sẽ.

Cần làm gì để cải thiện tình trạng ăn uống khi loét miệng?

• Thực phẩm mềm như bún, cá phi lê, thịt thăn,… và những thực phẩm nấu chín kỹ thường dễ nhai và ít gây tổn thương các vết loét ở miệng.
• Chế biến thực phẩm ở dạng mềm, ướt thay cho dạng cứng, khô. Chẳng hạn như: Phi lê cá hấp nước tương thay vì phi lê cá tẩm bột chiên giòn.
• Đối với thực phẩm ở dạng khô cứng, nên cho thêm nước sốt để làm mềm ẩm thực phẩm. Ví dụ: Cá chiên sốt cà hay bánh mì chấm sữa.
• Lựa chọn thực phẩm dễ nhai và dễ nuốt.

• Cắt thực phẩm thành những miếng nhỏ để làm giảm bớt quá trình nhai, xé thực phẩm ở khoang miệng.
• Hút thức ăn lỏng như cháo, sữa, súp xay, sinh tố,… bằng ống hút để hạn chế thức ăn đi qua các vết loét trên khoang miệng.
• Thức ăn nên để nguội hoặc lạnh vì thức ăn nóng gây tổn thương vết loét nhiều hơn.
• Ngậm những viên đá nhỏ. Nước đá làm tê vết loét, giúp bệnh nhân dễ chịu hơn.

Những thực phẩm nào cần tránh khi loét miệng?

Những loại thực phẩm sau đây có thể làm cho vết loét tệ hơn:

• Thực phẩm có vị chua như cam, chanh, tắc,…
• Các loại gia vị như tiêu, ớt, hành, gừng, cà ri,…
• Thực phẩm có vị mặn.

• Thực phẩm cứng như rau củ quả sống (cà rốt sống), snack khoai tây, các loại bánh,…
• Thức uống chứa cồn như bia, rượu, nước trái cây, trà hay cà phê lên men,…
• Khói thuốc lá.

Những vấn đề cần lưu ý khi vệ sinh răng miệng

Vệ sinh răng miệng giúp cải thiện đáng kể tình trạng loét miệng:

• Khám răng và điều trị các vấn đề về răng miệng (nếu có) trước khi bắt đầu điều trị ung thư.
• Chải răng, lưỡi, niêm mạc má nhẹ nhàng sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ.
• Sử dụng bàn chải có lông chải nhẹ nhàng và kem đánh răng loại nhẹ.
• Súc miệng sau khi đánh răng với nước muối hoặc nước súc miệng không chứa cồn. Các bạn có thể tự pha nước muối súc miệng với công thức 1/4 muỗng cà phê muối pha với một ly nước ấm 240ml.
• Tháo răng giả khi không sử dụng và rửa sạch răng giả sau khi sử dụng.

• Nếu tình trạng loét miệng trở nên trầm trọng làm bạn không thể đánh răng được thì chỉ nên súc miệng bằng nước muối sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ.
• Hạn chế tối đa các loại thực phẩm có độ bám dính cao trên răng miệng như thịt xơ sợi, rau già, các loại mứt, kẹo mạch nha,…
• Không nên sử dụng tăm để xỉa răng, thay vào đó nên dùng tăm nước hoặc chỉ nha khoa.
• Kiểm tra răng miệng thường xuyên để phát hiện sớm các vết loét.

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Đảm bảo an toàn thực phẩm cho người bệnh trong quá trình điều trị ung thư
• Bệnh nhân ung thư cần bao nhiêu protein mỗi ngày? Cách viết nhật ký ăn uống ra sao?
• Dinh dưỡng tốt có vai trò quan trọng như thế nào trong quá trình điều trị ung thư?

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau .

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM (2019) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.

Nhu cầu dinh dưỡng của bệnh nhân ung thư nhiều lúc có thể khác nhau và chế độ ăn uống cũng có thể khác với những nguyên tắc truyền thống để giúp cơ thể chống chọi với sự khắc nghiệt của quá trình trị liệu cũng như chữa bệnh. Chế độ ăn uống lúc này sẽ chú trọng vào các thực phẩm có năng lượng cao để giúp bệnh nhân duy trì nguồn năng lượng mỗi ngày.

Bệnh nhân ung thư cần bao nhiêu protein mỗi ngày?

• Bước 1: Đánh giá tình trạng cân nặng
• Bước 2: Tính nhu cầu protein (chất đạm)

Nhu cầu protein được khuyến nghị chung cho bệnh nhân ung thư không kèm theo bệnh lý nền như suy gan, bệnh thận mạn, đái tháo đường, tăng huyết áp,… như sau:

• Bệnh nhân cần duy trì cân nặng: 1,2 – 1,5 g protein/cân nặng hiện tại/ngày.
• Bệnh nhân cần tăng cân hay đang tăng nhu cầu chuyển hóa, chẳng hạn như nhiễm trùng, phẫu thuật: 1,5 – 2,5 g protein/cân nặng hiện tại/ngày.

Ví dụ: Bệnh nhân có cân nặng 50kg, chiều cao 1,6m

• BMI = 50 / (1,6 x 1,6) = 19,5 kg/m² -> BMI bình thường và bệnh nhân cần duy trì cân nặng ở mức này.
• Nhu cầu protein = 1,5 x 50 = 75 g/ngày.

Tuy nhiên công thức tính toán trên đây chỉ mang tính chất tương đối và có giá trị trong việc ước lượng nhu cầu ban đầu. Do vậy, mỗi bệnh nhân nên viết nhật ký ăn uống mỗi ngày, theo dõi cân nặng hàng tuần để điều chỉnh nhu cầu dinh dưỡng hợp lý. Vậy, viết nhật ký ăn uống là gì?

Viết nhật ký ăn uống ở bệnh nhân ung thư

Nhật ký ăn uống là gì?

Nhật ký ăn uống là nơi bạn ghi chép chi tiết tất cả lượng thức ăn, thức uống mà bạn đã tiêu thụ trong ngày bao gồm buổi ăn, giờ ăn, số lượng thực phẩm tiêu thụ,…

Lợi ích của nhật ký ăn uống đối với bệnh nhân ung thư

Bệnh nhân ung thư thường phải đối mặt với các rối loạn ăn uống như chán ăn, buồn nôn, nôn ói, thay đổi vị giác,… Chính vì vậy, việc ghi chép cẩn thận nhật ký ăn uống giúp bệnh nhân nhận biết chế độ ăn của mình đã đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng hay chưa để từ đó có kế hoạch điều chỉnh kịp thời.

Bí kíp để viết nhật ký ăn uống dễ dàng hơn

• Viết ngay sau khi ăn
• Nên tra cứu thông tin dinh dưỡng trước khi ăn để xem xét món ăn có phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của mình hay không.
• Chia nhỏ mục tiêu năng lượng và các chất dinh dưỡng vào các mốc thời gian khác nhau trong ngày. Việc chia nhỏ mục tiêu này giúp cho bạn có đủ thời gian điều chỉnh, chẳng hạn như bạn cần bổ sung thêm thực phẩm cao năng lượng vào buổi trưa vì năng lượng bạn nạp vào buổi sáng không đủ so với mục tiêu.

Ví dụ: Nhu cầu năng lượng của bạn là 1500kcal/ngày thì bạn cần đạt 500kcal vào bữa sáng – trước giờ ăn trưa. Tương tự như vậy, bạn sẽ cần đạt 1000kcal vào bữa trưa – trước giờ ăn chiều. Và cuối cùng là bạn cần đạt 1500kcal vào bữa chiều – trước giờ đi ngủ.

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Dinh dưỡng tốt có vai trò quan trọng như thế nào trong quá trình điều trị ung thư?
• Ngủ ngon có thể giúp bạn tránh nguy cơ mắc bệnh ung thư
• 5 bệnh ung thư phụ nữ dễ mắc và nguy hiểm, làm sao để phòng ngừa và phát hiện sớm?

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau .

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM (2019) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.