Hơn 125.000 phụ nữ mang thai đã được chẩn đoán mắc COVID-19 kể từ khi đại dịch bắt đầu, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Mỹ (CDC). Cho đến nay, hơn 22.000 phụ nữ trong số này đã phải nhập viện và 161 người đã tử vong.

Theo CDC, những bệnh nhân COVID-19 đang mang thai có nguy cơ phải nhập viện chăm sóc đặc biệt (ICU) cao gấp đôi và 70% nguy cơ tử vong so với những người không mang thai. Số phụ nữ mang thai tính riêng trong tháng 8/2021 đã xảy ra 22 trường hợp tử vong.

Theo báo cáo của CDC, bất chấp những rủi ro, chỉ có khoảng 31% phụ nữ mang thai ở Mỹ đã được tiêm phòng đầy đủ. Tỷ lệ tiêm chủng thậm chí còn thấp hơn đối với phụ nữ da màu mang thai, ở mức 25% đối với các bà mẹ gốc Tây Ban Nha và 16% đối với các bà mẹ da đen.

CDC cho biết, gần như tất cả các trường hợp mắc COVID-19 ở phụ nữ mang thai đều nằm trong số những người chưa được tiêm chủng. Kara Polen, đồng trưởng phụ trách tiêm chủng COVID-19 cho các bà mẹ của CDC cho biết: “Ngoài những nguy cơ về bệnh nặng và tử vong cho những người đang mang thai và mới mang thai, còn có nguy cơ gia tăng các biến chứng thai kỳ và kết quả thai kỳ không tốt.”

Ví dụ, COVID-19 trong thời kỳ mang thai làm tăng nguy cơ sinh non và trẻ sơ sinh phải nhập viện chăm sóc đặc biệt (ICU). Polen cho biết những hậu quả thai kỳ khác, chẳng hạn như thai chết lưu, cũng đã được ghi nhận.

Rủi ro khi mang thai với COVID-19

Mặc dù tổng số ca tử vong và bệnh nặng ở phụ nữ mang thai ít hơn nhiều so với nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, nhưng một số nghiên cứu so sánh kết quả mang thai có và không có COVID-19 đã cho thấy cần quan tâm nghiêm túc về những rủi ro.

Một nghiên cứu được công bố vào tháng 01/2021 trên tạp chí JAMA Internal Medicine đã khảo sát 406.446 phụ nữ sinh con tại các bệnh viện tại Mỹ từ ngày 01/4 đến ngày 23/11/2020, trong đó có 6.380 bà mẹ mắc COVID-19. Kết quả cho thấy tỷ lệ tử vong ở phụ nữ mang thai có COVID-19 là 141/100.000, so với 5/100.000 ở những người không bị nhiễm. COVID-19 cũng có liên quan đến tăng tỷ lệ đau tim, xuất hiện cục máu đông ở tĩnh mạch chân có thể gây tử vong và huyết áp cao nguy hiểm trong thai kỳ được gọi là tiền sản giật.

Một nghiên cứu khác được công bố vào tháng 7/2021 trên Tạp chí Bệnh Truyền nhiễm Lâm sàng, đã tổng hợp 489.471 ca sinh từ tháng 3 đến tháng 9 năm 2020, trong đó có 6.550 bà mẹ được chẩn đoán COVID-19. Phụ nữ mắc COVID-19 có nguy cơ bị suy hô hấp cấp tính cao gấp 34 lần, khả năng phải thở máy cao gấp 13 lần và nguy cơ tử vong cao gấp 17 lần. Nhiễm COVID-19 cũng có liên quan đến các biến cố về tim như đau tim hoặc đột quỵ cao hơn gấp đôi, và tăng 20% ​​nguy cơ sinh non.

Một nghiên cứu được công bố vào tháng 01/2021 trên tạp chí JAMA Pediatrics đã khảo sát 706 phụ nữ mang thai nhiễm COVID-19 và 1.424 phụ nữ không bị nhiễm. Kết quả: COVID-19 có liên quan đến nguy cơ tiền sản giật cao hơn 76%, nguy cơ nhập viện ICU cao gấp 5 lần và nguy cơ tử vong mẹ gấp 22 lần. Trẻ sơ sinh cũng có nguy cơ bị các biến chứng nặng hoặc tử vong cao gấp hai lần khi mẹ bị nhiễm COVID-19.

Polen nói: “Tiêm vắc-xin COVID-19 có thể ngăn ngừa bệnh nặng, tử vong và các biến chứng thai kỳ liên quan đến COVID-19.”

Bất đắc dĩ mới phải tiêm vắc xin?

Mariell Jessup, giám đốc khoa học và y tế tại Hiệp hội Tim mạch Mỹ và là giáo sư danh dự về y khoa tại Đại học Pennsylvania ở Philadelphia cho biết có rất nhiều thứ phụ nữ được khuyên nên tránh khi mang thai – từ cá ngừ, pho mát đến thuốc nhuộm tóc – nên cũng dễ hiểu khi phụ nữ mang thai sẽ cực kỳ thận trọng về vắc-xin COVID-19.

Jessup nói: “Trong trường hợp không có bằng chứng, những phụ nữ đang mang thai sẽ buộc phải miễn cưỡng tiêm vắc xin.”

Trong giai đoạn đầu của đại dịch, có rất ít thông tin về tính an toàn hoặc hiệu quả của việc tiêm ngừa COVID-19 trong thời kỳ mang thai. Đó là bởi vì những người mang thai không được đưa vào các thử nghiệm lâm sàng đối với vắc-xin.

Tuy nhiên sau đó hàng trăm nghìn phụ nữ mang thai đã được tiêm phòng. Polen nói rằng những trường hợp thực tế này cho thấy rõ ràng lợi ích của việc tiêm chủng và nguy cơ nhiễm COVID-19 ở những phụ nữ chưa được tiêm chủng.

Báo cáo mới của CDC nêu bật bằng chứng rõ ràng về tác hại liên quan đến COVID-19 và lưu ý rằng cho đến nay không có bằng chứng nào cho thấy tiêm chủng có nguy cơ gây hại đối với phụ nữ mang thai hoặc thai nhi.

Polen nói: “Bằng chứng tích lũy đã cho thấy vắc xin COVID-19 an toàn cho những người đang mang thai. Do nguy cơ mắc bệnh nặng do COVID-19 trong thời kỳ mang thai tăng lên, CDC đặc biệt khuyến cáo những người đang cố gắng mang thai nên tiêm một trong các loại vắc xin COVID-19 được ủy quyền hoặc phê duyệt càng sớm càng tốt.”

Nhớ theo dõi BlogAnChoi để cập nhật tin tức về COVID-19 nhé!

Mời bạn xem thêm tin về sức khoẻ:

• 5 điều quan trọng cần biết về vắc xin COVID-19 cho phụ nữ mang thai
• Liều vắc xin COVID-19 tăng cường có thể ngăn chặn sự lây lan của biến thể Delta không?
• Mạng xã hội đã ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của mọi người như thế nào trong đại dịch?

Cùng tìm hiểu về vắc xin COVID-19

Vắc xin COVID-19 là vắc xin giúp phòng ngừa bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus SARS-CoV-2 gây ra. Sau khi được đưa vào cơ thể, vắc xin sẽ kích thích hoạt động của hệ miễn dịch để chống lại virus xâm nhập.

Hiện nay có rất nhiều đơn vị trên thế giới đã, đang và sẽ phát triển vắc xin COVID-19. Thế nhưng chỉ có một số ít nhà sản xuất đã thành công trong lĩnh vực này cho đến thời điểm hiện tại. Dù đã được phép sử dụng hay đang nghiên cứu chế tạo, các loại vắc xin đều dựa theo 3 dạng công nghệ chính sau đây:

• Vắc xin mARN: mARN là vật chất di truyền của virus, có chức năng hướng dẫn tế bào vật chủ tổng hợp ra phân tử protein của virus. Khi tiêm loại vắc xin này vào cơ thể sẽ tạo ra protein và giúp hệ miễn dịch nhận diện được protein lạ đó. Sau này khi bị nhiễm virus thật các tế bào miễn dịch sẽ ghi nhớ và tiêu diệt virus giống như kiến thức sinh học cấp 3 chúng ta từng nghiên cứu.

• Vắc xin tiểu đơn vị protein: Đây là loại vắc xin chứa nhiều mảnh protein tinh khiết và vô hại của virus. Khi chúng ta tiêm vắc xin, hệ miễn dịch phát hiện protein lạ xâm nhập và sản sinh ra các kháng thể để chống lại chúng.
• Vắc xin vector: Là loại vắc xin được sản xuất một cách gián tiếp nhờ sử dụng phiên bản đã được chỉnh sửa của một loại virus khác với SARS-CoV-2. Loại virus này được gọi là vector, bản thân nó không gây bệnh nhưng trên vỏ có mang các thành phần của virus gây bệnh, khi tiêm vào cơ thể sẽ tạo ra nhiều bản sao của protein đó kích thích hệ miễn dịch sản sinh tế bào lympho và kháng thể chống lại.

Như đã nói, dù là loại vắc xin COVID-19 nào cũng phải được phát triển dựa trên 3 cơ chế, công nghệ trên đây. Vậy cùng xem hiện tại ở Việt Nam chúng ta đang được tiêm những loại vắc xin nào và theo công nghệ gì nhé.

Những loại vắc xin COVID-19 đã được cấp phép sử dụng ở Việt Nam

Việt Nam đã gấp rút nghiên cứu vắc xin tiêm chủng sớm cho người dân. Nhưng khi chưa có vắc xin nội địa, chính phủ cũng đã nhanh chóng phê duyệt những loại vắc xin an toàn đối để phục vụ cho chiến dịch tiêm chủng lớn chưa từng có từ trước đến nay.

Cùng xem người dân Việt Nam đang được tiêm những loại vắc xin COVID-19 nào nhé. Tính đến thời điểm này, nước ta đã phê duyệt 8 loại vắc xin COVID-19 của các hãng khác nhau bao gồm:

1. Vaccine AstraZeneca

Vaccine COVID-19 AstraZeneca được phát triển bởi một nhà khoa học người Mỹ và hiện tại đã được cấp phép sử dụng ở hơn 180 quốc gia khác nhau trên toàn thế giới.

Có rất nhiều nhà máy sản xuất loại vắc xin này trên khắp thế giới và hiện tại đã có khoảng 980 triệu liều vắc xin được ra lò. Tại Việt Nam, kể từ khi được bộ y tế cấp phép tháng 3/2021, đã có hơn 20 triệu liều vắc xin loại này về nước chiếm hơn 50% tổng số vắc xin của nước ta.

2. Vaccine SPUTNIK V

Vaccine Sputnik V được phát triển bởi các nhà khoa học Nga hiện đã được cấp phép tại hơn 70 quốc gia trên thế giới. Đã có khoảng gần 100 triệu liều vắc xin loại này xuất xưởng.

Ở Việt Nam tính từ thời điểm Bộ Y tế phê duyệt có điều kiện vào tháng 3/2021 thì 12.000 liều vaccine Sputnik V do Chính phủ Liên bang Nga viện trợ đã được triển khai tiêm chủng.

3. Vaccine Vero Cell

Vaccine Vero Cell được phát triển bởi các nhà khoa học Trung Quốc, do công ty Sinopharm hợp tác với Viện Sinh phẩm Bắc Kinh nghiên cứu sản xuất.

Đến nay đã có khoảng hơn 1 tỷ liều vắc xin Vero Cell được sản xuất và sử dụng tại 59 quốc gia. Tại Việt Nam, vaccine Vero Cell được Bộ Y tế phê duyệt từ tháng 7/2021. Đã có gần 1 triệu liều vắc xin loại này về đến Việt Nam và tiêm chủng cho người dân.

4. Vaccine Pfizer/BioNTech

Vaccine của Pfizer/BioNTech là loại vắc xin được phát triển bởi các nhà khoa học Đức hợp tác cùng doanh nghiệp Mỹ để sản xuất. Hiện tại đã có 111 quốc gia và vùng lãnh thổ chấp nhận loại vaccine này để tiêm cho người dân.

Ở Việt Nam, loại vắc xin này đã được Bộ Y tế phê duyệt sử dụng khẩn cấp từ tháng 3/2021, đến nay chúng ta đã tiếp nhận gần 1 triệu liều để tiêm chủng cho người dân trên tổng số gần 1 tỷ liều đã được sản xuất trên toàn thế giới.

5. Vaccine Moderna

Vaccine Moderna được phát triển và sản xuất tại Mỹ. Hiện đã có trên 50 quốc gia và vùng lãnh thổ cấp phép cho loại vắc xin này. Có khoảng gần 500 triệu liều được sản xuất trên toàn thế giới tính đến tháng 9/2021.

Vaccine Moderna được Bộ Y tế phê duyệt sử dụng ở Việt Nam từ tháng 4/2021. Tính đến nay, nước ta đã tiếp nhận tổng cộng hơn 5 triệu liều vaccine Moderna do chính phủ Mỹ viện trợ thông qua cơ chế COVAX Facility.

6. Vaccine Johnson & Johnson

Vắc xin Johnson & Johnson được phát triển bởi Janssen Pharmaceutica NV (Bỉ) và Janssen Biologics B.V (Hà Lan). Hiện có 60 quốc gia trên toàn thế giới phê duyệt sử dụng loại vắc xin này để tiêm chủng. Đã có trên 200 triệu liều xuất xưởng trên toàn thế giới. Việt Nam chưa tiếp nhận vắc xin này nhưng đã cấp phép sử dụng từ tháng 7/2021 vừa qua.

7. Vaccine Hayat – Vax

Thêm một loại vắc xin của Trung Quốc được Việt Nam phê duyệt sử dụng trong năm 2021. Hayat vax là sản phẩm do Công ty TNHH Viện Sinh phẩm Bắc Kinh phát triển nhưng được sản xuất và đóng gói bởi Julphar (Gulf Pharmaceutical Industries) thuộc Các tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất (UAE).

Bộ y tế đã phê duyệt loại vắc xin này vào ngày 10/9/2021 nhưng đến nay nước ta cũng chưa tiếp nhận để tiêm chủng cho người dân.

8. Vaccine Abdala

Vắc-xin Abdala là cái tên cuối cùng trong danh sách này mới được phê duyệt sử dụng ngày 17/9/2021, được viện nghiên cứu nhà nước Cuba phát triển và sản xuất bởi Công ty AICA Laboratories, Base Business Unit (BBU) AICA – Cuba.

Việt Nam đã ký kết mua 10 triệu liều vắc xin loại này của Cuba từ nay cho đến cuối năm 2021, hiện mới chỉ có khoảng hơn 1 triệu liều về đến nước ta theo chuyến bay của chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và đang chờ Bộ Y tế hướng dẫn để tiêm chủng cho người dân.

Như vậy là có 8 loại vắc xin đã được chính thức cấp phép sử dụng ở Việt Nam để tiêm chủng, nhưng chỉ có 5 loại đã chính thức tiêm cho người dân cho đến thời điểm này. “Vắc xin tốt nhất là vắc xin tiêm sớm nhất”, hãy chủ động khi được ưu tiên tiêm chủng mọi người nhé. Vì một Việt Nam không còn Covid và quay trở lại trạng thái bình thường mới với độ bao phủ trên 75% dân số được tiêm vắc xin. Chúc cho Việt Nam sớm khoẻ mạnh!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Thực hư chuyện test nhanh COVID-19 dương tính giả do nước ngọt, nước trái cây: Tại sao lại thế?
• Biến thể R.1 có nguy cơ kháng vaccine COVID-19, khiến các chuyên gia phải theo dõi sát sao

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!

Vắc xin và biến thể Delta: Cuộc chiến chưa có hồi kết

Trong vài tháng qua, biến thể Delta của SARS-CoV-2 đã phổ biến rộng rãi ở các nước trên thế giới, chiếm ưu thế ở nhiều nơi.

Sự lây lan nhanh chóng của nó gần đây đã khiến các quốc gia, chẳng hạn như Úc, phải tăng cường các biện pháp cách ly cộng đồng, vì biến thể này có khả năng lây nhiễm cao hơn những biến thể đã có trước đó như Beta và trong một số trường hợp có dấu hiệu cho thấy nó vẫn có khả năng lây nhiễm cao dù đã tiêm đủ 2 liều vắc xin COVID-19.

Giáo sư Sir Andrew Pollard, người đứng đầu Nhóm vắc xin Oxford – công ty đã đóng góp vào sự phát triển của vắc xin Oxford-AstraZeneca, thậm chí còn nhận xét rằng: theo ý kiến ​​của ông, biến thể Delta có khả năng lây truyền cao đã khiến việc đạt được miễn dịch cộng đồng trở nên bất khả thi.

Ông nói với The Guardian: “Biến thể Delta sẽ vẫn lây nhiễm cho những người đã được tiêm chủng. Và điều đó có nghĩa là bất kỳ ai vẫn chưa được tiêm chủng tại một thời điểm nào đó sẽ nhiễm vi-rút mà chúng ta lại không có bất kỳ thứ gì có thể ngăn chặn hoàn toàn sự lây truyền đó“.

Ngoài ra, dữ liệu gần đây cũng cho thấy khả năng miễn dịch do vắc-xin COVID-19 cung cấp mất dần đáng kể theo thời gian, điều này cũng có nghĩa là những người được tiêm chủng vẫn có khả năng dễ bị nhiễm virus hơn.

Tuy nhiên, một số nhà khoa học và công ty dược phẩm lập luận rằng liều tăng cường (mũi tiêm thứ 3) của một số loại vắc xin COVID-19 được sử dụng hiện nay có thể ngăn chặn biến thể Delta một cách hiệu quả.

Nhưng cho đến nay bằng chứng vẫn chưa rõ ràng, và các quốc gia trên toàn thế giới phản ứng như thế nào với quan điểm tiêm mũi thứ 3 trong chiến dịch tiêm chủng COVID-19 của họ?

Dữ liệu sơ bộ về liều vắc xin COVID-19 tăng cường

Trong khi dữ liệu về hiệu quả của vắc-xin COVID-19 chống lại biến thể Delta vẫn chưa nhiều, một số công ty sản xuất và phân phối vắc-xin COVID-19 đã thông báo rằng các thử nghiệm lâm sàng gần đây cho thấy hiệu quả của chiến lược này.

Theo báo cáo quý II năm 2021 của Pfizer, việc tiêm thêm một liều vắc-xin COVID-19 tăng cường của hãng sau khi đã tiêm 2 liều ban đầu sẽ làm tăng lượng kháng thể chống biến thể Delta lên gấp 5 lần ở những người từ 18 đến 55 tuổi và gấp 11 lần ở những người 65–85 tuổi.

Để trả lời những thắc mắc, người phát ngôn của Pfizer giải thích rằng “kết luận này dựa trên dữ liệu ban đầu từ quá trình thử nghiệm tiêm tăng cường đang diễn ra đối với liều thứ 3 của vắc xin BNT162b2 hiện tại và các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm.”

“Thử nghiệm liều tăng cường được xây dựng dựa trên thử nghiệm giai đoạn 1/2/3 và là một phần trong chiến lược phát triển lâm sàng của công ty nhằm xác định hiệu quả của liều thứ 3 chống lại các biến thể đang phát triển.”

Liều tăng cường thứ ba này sẽ giống với hai liều của vắc-xin Pfizer hiện được sử dụng. Tuy nhiên hãng này cũng đang thử nghiệm và sẽ cho ra liều vắc xin “cập nhật” được thay đổi để nhắm chính xác vào biến thể Delta.

Hãng Moderna cũng nói rằng mũi tiêm vắc-xin COVID-19 tăng cường của họ sẽ có thể khiến cho biến thể Delta khó có thể “tác quái”. Thông báo này được đưa ra trong báo cáo tài chính quý 2 của họ, trong đó nói rằng “các phản ứng kháng thể khó chịu đã được quan sát thấy từ các mũi tăng cường Moderna hiện có chống lại COVID-19 trong các nghiên cứu giai đoạn 2.”

Báo cáo cũng nêu rõ: “Trong một nghiên cứu giai đoạn 2, tiêm 50 microgam mũi thứ 3 của 3 loại vắc xin Moderna mRNA khác nhau đã tạo ra các phản ứng kháng thể mạnh mẽ chống lại các biến thể quan trọng đáng quan tâm, bao gồm Gamma (P.1); Beta (B.1.351); và Delta (B.1.617.2).”

Các mũi tiêm tăng cường đã được cho phép chưa?

Sau những phát hiện này, cả Pfizer và Moderna đều đang xin cấp phép cho các mũi tiêm tăng cường từ các quốc gia đã chấp nhận vắc xin COVID-19 của họ.

Cho đến nay, Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Mỹ (FDA) đã cho phép tiêm mũi tăng cường thứ 3 của cả Pfizer và Moderna – nhưng chỉ dành cho những người bị suy giảm miễn dịch và do đó có nguy cơ lây nhiễm cao hơn với các biến thể mới xuất hiện.

Israel gần đây cũng đã cho phép phân phối mũi thứ 3 của vắc-xin Pfizer dành cho “những người trên 50 tuổi, nhân viên y tế, những người có các yếu tố nguy cơ nghiêm trọng đối với coronavirus, tù nhân và quản giáo.”

Trong khi đó Vương quốc Anh vẫn chưa cấp phép tiêm mũi tăng cường. Các báo cáo không chính thức cho thấy họ đã đặt mua hàng triệu liều tăng cường cho chiến dịch tiêm vắc xin COVID-19 vào mùa thu năm 2022.

WHO kêu gọi tạm dừng mũi tiêm tăng cường

Trong khi mũi tiêm tăng cường có thể bảo vệ tốt hơn trước các biến thể mới của SARS-CoV-2, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã bày tỏ lo ngại rằng việc phân phối nhanh các liều vắc xin thứ 3 ở các nước thu nhập cao sẽ tiếp tục góp phần vào “chủ nghĩa dân tộc vắc xin” và nới rộng khoảng cách tiêm chủng so với các nước thu nhập thấp và trung bình.

Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc WHO, cho biết trong cuộc họp báo ngày 4/8: “Tôi hiểu mối quan tâm của tất cả các chính phủ trong việc bảo vệ người dân của họ khỏi biến thể Delta. Nhưng chúng tôi không thể chấp nhận các quốc gia đã sử dụng hầu hết nguồn cung vắc xin toàn cầu lại muốn sử dụng nhiều hơn nữa.”

Trong nỗ lực cố gắng phá vỡ khoảng cách ngày càng gia tăng này, WHO đã yêu cầu các quốc gia có thu nhập cao đi đầu trong lĩnh vực phát triển và phân phối vắc xin không cung cấp thêm bất kỳ liều tăng cường nào cho đến tháng 9 năm 2021.

Tiến sĩ Tedros nhấn mạnh rằng chúng ta cần thay đổi ngay lập tức: thay vì phân phối phần lớn vắc xin cho các nước thu nhập cao thì phải ưu tiên phần lớn cho các nước thu nhập thấp.

Khi nào thì liều vắc xin COVID-19 tăng cường là cần thiết?

Phát biểu với tạp chí Nature, Tiến sĩ Laith Jamal Abu-Raddad, nhà dịch tễ học bệnh truyền nhiễm tại Weill Cornell Medicine – Qatar, cho rằng lợi ích của liều tăng cường bổ sung cho những người đã được tiêm chủng đầy đủ là rất ít.

Giáo sư Robert Aldridge, một nhà dịch tễ học bệnh truyền nhiễm từ Đại học College London ở Anh, có suy nghĩ thận trọng hơn. Theo ông, việc các nhà lãnh đạo có cho phép tiêm tăng cường trong tương lai gần hay không sẽ là một quyết định khó khăn, “và nó gần như chắc chắn sẽ phải được thực hiện dựa trên bằng chứng chưa đầy đủ,” trong lúc các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm hiểu lợi ích thực sự của liều vắc xin tăng cường.

Mời bạn xem thêm:

• 5 điều quan trọng cần biết về vắc xin COVID-19 cho phụ nữ mang thai
• Bổ sung sắt cho cơ thể có lợi ích ra sao, khi nào cần và phải lưu ý những gì?
• Tiền mãn kinh: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị để giảm bớt triệu chứng phiền toái

Nhớ theo dõi BlogAnChoi để cập nhật thêm tin tức về sức khỏe bạn nhé!

1. COVID-19 có thể cực kỳ nguy hiểm cho phụ nữ mang thai

Mang thai là một thời kỳ xung đột sinh lý bên trong cơ thể. Bởi vì một nửa thông tin di truyền của thai nhi là khác biệt so với cơ thể người mẹ nên phản ứng của hệ miễn dịch sẽ phải thích nghi trong suốt thai kỳ để bảo vệ thai nhi khỏi bị tấn công. Sự thay đổi miễn dịch này có thể làm tăng khả năng bị nhiễm trùng, bao gồm cả virus đường hô hấp như cúm và SARS-CoV-2 – loại virus gây ra COVID-19.

Điều này thực tế đã diễn ra trong năm ngoái và các số liệu thống kê rất đáng lo ngại. Những người nhiễm COVID-19 trong thời kỳ mang thai có nhiều khả năng dẫn đến bệnh nặng hơn so với những người không mang thai.

Cynthia Gyamfi-Bannerman, một chuyên gia sản khoa ở San Diego (Mỹ) tham gia trong Đội đặc nhiệm COVID-19 của Hiệp hội Y học Bà mẹ và Thai nhi (SMFM) cho biết: “So với những người không mang thai, dữ liệu hiện tại cho thấy những người mang thai bị nhiễm virus COVID-19 có nguy cơ cần chăm sóc ICU cao gấp 3 lần, có khả năng cần hỗ trợ và ống thở cao gấp 2 đến 3 lần, đối mặt với nguy cơ tử vong tăng, và đối mặt với nguy cơ thai chết lưu và sinh non ngày càng tăng.”

Tiến sĩ Gyamfi-Bannerman cũng lưu ý rằng mối nguy hiểm này rõ ràng hơn ở những người lớn tuổi mang thai, những người có tình trạng sức khỏe yếu từ trước, người da đen hoặc Latin đều là những người có nguy cơ mắc bệnh nặng và tử vong cao hơn so với người da trắng nếu bị nhiễm COVID- 19.

2. Tiêm phòng vắc-xin COVID-19 khi mang thai có thể giúp giảm đáng kể những nguy cơ này

Tiến sĩ Gyamfi-Bannerman giải thích: “Tiêm phòng là cách tốt nhất để giảm nguy cơ nhiễm COVID-19 và các biến chứng liên quan cho cả bà mẹ và trẻ sơ sinh.”

Nữ tiến sĩ lưu ý rằng vắc-xin là biện pháp hiệu quả giúp chống lại đại dịch hiện nay, kể cả biến thể Delta. Và ngay cả khi ai đó không may bị nhiễm COVID-19 sau khi tiêm thì họ “có khả năng bị nhiễm bệnh nhẹ hơn nhiều so với những người không được tiêm chủng”. Phần lớn những người hiện đang nhập viện hoặc tử vong do COVID-19 đều là người chưa được tiêm chủng.

Tiến sĩ Gyamfi-Bannerman tiếp tục: “Đây là lý do tại sao vắc-xin đã được các tổ chức sức khỏe bà mẹ hàng đầu thế giới xác nhận, cũng như đã được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật đặc biệt khuyến nghị tiêm ngừa COVID-19 cho tất cả mọi người từ 12 tuổi trở lên, kể cả những người đang mang thai, đang cho con bú, đang cố gắng có thai, hoặc có thể có thai trong tương lai.”

Mặc dù những người mang thai không được tham gia vào các thử nghiệm vắc xin, nhưng một số người đã mang thai trong quá trình thử nghiệm. Ngoài ra còn có các dữ liệu về vắc xin trong thai kỳ từ hơn 148.500 trường hợp mang thai được báo cáo qua hệ thống theo dõi sức khỏe sau tiêm chủng của CDC, trong đó những người được tiêm chủng có thể cho biết về sức khỏe và cảm giác của họ sau khi tiêm.

Nhìn chung, các tác dụng phụ của vắc-xin khá tương tự nhau ở nhóm người mang thai và không mang thai. Không có báo cáo nào về tác dụng không mong muốn đối với tình trạng mang thai hoặc tình trạng thai nhi được xác định là do tiêm ngừa COVID-19.

Các nhà sản xuất vắc xin, các nhà khoa học độc lập và CDC của Mỹ đang tiến hành thêm các nghiên cứu về vấn đề này. Tính đến giữa tháng 7/2021, hơn 5.000 người mang thai đã được ghi danh vào sổ đăng ký mang thai an toàn, theo dõi những người được tiêm chủng trong suốt thời kỳ mang thai và những tình trạng khác. Dữ liệu này sẽ bao gồm người được tiêm tự báo cáo cũng như xem xét hồ sơ y tế để có được thông tin chi tiết về kết quả mang thai.

Tiến sĩ Gyamfi-Bannerman cũng bác bỏ một trong những tin đồn sai lầm nhưng khá phổ biến về việc tiêm ngừa COVID-19: cho rằng nó có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. “Không có bằng chứng nào cho thấy mối liên hệ giữa tiêm ngừa COVID-19 với tăng tỷ lệ sẩy thai. Hơn nữa, không có khả năng vắc xin làm thay đổi DNA của cơ thể hoặc vật chất di truyền khác.”

Và mặc dù người phụ nữ không thể tiêm một số loại vắc xin trong thời kỳ mang thai vì chúng có chứa vi rút sống, nhưng các loại vắc xin COVID-19 được FDA cho phép hoặc phê duyệt hiện tại ở Mỹ không thuộc loại như vậy.

3. Tiêm vắc xin COVID-19 khi đang mang thai càng sớm càng tốt

Các chuyên gia đều đồng ý rằng: thời điểm tốt nhất để tiêm vắc xin COVID-19 khi đang mang thai là càng sớm càng tốt. Dựa trên các dữ liệu hiện có về tiêm vắc xin cho phụ nữ mang thai thì không có khái niệm nào gọi là “thời điểm tốt nhất để tiêm vắc xin cho phụ nữ mang thai”. Nghĩa là phụ nữ mang thai được tiêm vắc xin càng sớm càng tốt, chứ không phải là nên tiêm trong tháng thứ mấy.

Tiến sĩ Gyamfi-Bannerman đồng ý rằng tiêm ngừa COVID-19 rất an toàn và hiệu quả tại bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ. “Trong số 2.400 người mang thai được tiêm trong ba tháng đầu, không có nguy cơ bị sẩy thai, các vấn đề về tăng trưởng hoặc dị tật bẩm sinh so với những người mang thai không được tiêm. Không có vấn đề nào được báo cáo ở những người được tiêm sau khi mang thai.”

4. Tiêm phòng khi đang mang thai cũng có thể giúp bảo vệ trẻ sau khi sinh ra

Tiến sĩ Gyamfi-Bannerman nói: “Ngay cả sau khi mang thai, tiêm ngừa COVID-19 có thể bảo vệ trẻ sơ sinh thông qua các kháng thể.” Chúng ta đều biết rằng tiêm vắc xin khi mang thai có thể bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi các bệnh truyền nhiễm khác – chẳng hạn như ho gà và cúm – trong những tháng đầu khi các bé dễ bị nhiễm trùng nhất nhưng chưa thể tiêm chủng. May mắn thay, điều này cũng đúng đối với vắc xin COVID-19.

Tiến sĩ Eckert chỉ ra một nghiên cứu cho thấy những người được tiêm chủng khi đang mang thai có khả năng truyền kháng thể kháng COVID-19 cho con. Nhiều nghiên cứu đã phát hiện thấy nếu người mẹ mang thai được tiêm vắc xin thì trong máu cuống rốn của trẻ sơ sinh sẽ có kháng thể miễn dịch, cũng như trong sữa của người mẹ.

Các nhà khoa học đang tìm hiểu xem kháng thể sẽ tồn tại ở trẻ sơ sinh trong bao lâu và có thể bảo vệ chống lại COVID-19 hiệu quả đến mức nào.

5. Điểm mấu chốt: Bất kỳ ai đủ điều kiện đều nên tiêm chủng

Quá mệt mỏi với những ông bố bà mẹ “anti vắc xin”, nhưng nhìn chung việc tiếp nhận vắc-xin COVID-19 ở Mỹ vẫn tương đối dễ dàng. Tiến sĩ Gyamfi-Bannerman nói: “Tại Mỹ, bất kỳ ai trên 12 tuổi đều đủ điều kiện nhận vắc-xin COVID-19 miễn phí bất kể tình trạng nhập cư hoặc bảo hiểm.”

Đặc biệt với biến thể Delta có khả năng lây truyền cao đang lưu hành, những người chưa được tiêm ngừa sẽ có nhiều nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng nếu bị nhiễm virus. Tiến sĩ Eckert nói: “Những người mang thai quyết định đợi đến khi sinh xong mới tiêm có thể vô tình làm tăng nguy cơ mắc bệnh nặng hoặc tử vong. Những người mới sinh con và chưa được tiêm phòng trong thời kỳ mang thai được khuyến khích nên tiêm càng sớm càng tốt.”

Trên đây là một số lưu ý cần biết về vắc xin COVID-19 cho phụ nữ mang thai. Hy vọng các bạn luôn khỏe mạnh và an toàn trong thời kỳ này. Nhớ theo dõi BlogAnChoi để cập nhật thêm những tin tức khác về sức khỏe nhé!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• COVID-19 lại có thêm nhân vật mới: Biến thể C.1.2 và Mu là gì, và chúng ta có nên lo lắng không?
• COVID-19 có thể gây ra 11 triệu chứng rất kỳ lạ này – Bạn đã biết chưa?
• Vaccine COVID-19 có cần tiêm mũi thứ 3 tăng cường ngay bây giờ?

Nguyên nhân khách quan

Do biến thể Delta có khả năng lây lan mạnh hơn

Chủng virus Delta có đột biến kép làm tăng khả năng lây nhiễm lên nhiều lần. Tốc độ lây lan nhanh và lan vào các khu công nghiệp, khi dân cư đông đúc khiến chúng ta không kịp trở tay.

Chủng virus mới lây lan nhanh kết hợp với tỷ lệ rất cao người nhiễm virus không hề có triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ dẫn đến việc nhận diện ca bệnh và kiểm soát dịch càng trở nên khó khăn.

Nguồn cung vaccine còn hạn chế và phụ thuộc từ nước ngoài

Có thể hiểu rằng ở đợt dịch thứ 4 này, chủng mới Delta có khả năng lây nhiễm nhanh gấp 2 lần so với biến thể ban đầu, vì thế phương pháp chống dịch giống như 3 đợt bùng phát trước đó là chưa đủ để ngăn chặn sự lây lan của nó. Bên cạnh truy vết khoanh vùng để ngăn chặn đà lây lan thì vaccine là thứ vũ khí không thể thiếu để giúp chúng ta quay lại trạng thái bình thường mới nhanh nhất.

Thế nhưng tình trạng khan hiếm vắc xin trên toàn cầu dẫn đến khả năng cung cấp cho nước ta cũng bị hạn chế. Vắc xin trong nước chưa thể tự chủ trong sản xuất dẫn đến tình hình là hiện nay Việt Nam mới chỉ tiêm được hơn 21 triệu liều trên tổng số 150 triệu liều cần thiết để đạt được miễn dịch cộng đồng. Tính ra, chúng ta mới tiêm được 1 phần 8 số lượng cần thiết.

Hiện tại vắc xin của Việt Nam là Nanocovax đã thử nghiệm giai đoạn 3 thành công và gửi lên hội đồng thẩm định. Chúng ta cùng hy vọng rằng sẽ sớm tự chủ được nguồn vắc xin trong thời gian tới. Việt Nam cũng đã ký kết mua hơn 100 triệu liều vắc xin với các đối tác, và chính phủ vẫn đang tiếp tục tìm nguồn cung vắc xin thêm nữa. Hy vọng rằng mục tiêu sẽ sớm hoàn thành và vắc xin sẽ chuyển về Việt Nam một cách nhanh nhất.

Nguyên nhân chủ quan

Do ý thức của một bộ phận người dân chưa tốt

Yếu tố quan trọng giúp nước ta thành công trong những đợt dịch trước đây là nhờ người dân chấp hành tuyệt đối các chỉ thị được đưa ra, không ra đường khi có yêu cầu giãn cách. Còn trong đợt bùng phát lần này chúng ta lại thấy thường xuyên có những trường hợp vi phạm quy định giãn cách, không chịu đi cách ly, thậm chí trốn cách ly làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh ra cộng đồng.

Nguyên nhân của những hành động đó một phần là vì bản thân ý thức kém, chưa hiểu rõ dịch bệnh này nguy hiểm và có ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội như thế nào, một phần khác là vì sự chủ quan sau khi nước ta đã chống dịch thành công ở những lần trước.

Cũng do ý thức của một bộ phận người dân chưa tự giác nên nhiều địa phương phải siết chặt quy định, đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh phải yêu cầu người dân ở yên trong nhà và mọi nhu yếu phẩm đều được các lực lượng chống dịch cung cấp đến từng nhà dân.

Một số địa phương mắc sai sót trong công tác chống dịch

Bên cạnh vi phạm của người dân thì bản thân các cơ quan chức năng ở một số địa phương cũng vi phạm quy định phòng chống COVID-19. Những trường hợp chốt kiểm soát không nghiêm hay cán bộ chủ quan đã được nhiều báo đưa tin trong thời gian qua.

Nhiều địa phương đã được lãnh đạo Nhà nước kiểm tra thị sát tận nơi để đánh giá công tác chống dịch và chấn chỉnh các sai phạm nếu có. Ngày 26/8 vừa qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã kiểm tra đột xuất thành phố Thủ Đức, và ngày 31/8 Thủ tướng đã kiểm tra, phê bình công tác chống dịch ở quận Thanh Xuân (Hà Nội).

Cuối cùng phải kể đến nguyên nhân mở cửa đợt nghỉ lễ 30/4 – 1/5

Có thể nhớ lại rằng trước đó chúng ta đã khống chế đợt bùng dịch ở Bắc Ninh và Bắc Giang tốt đến như thế nào. Nhưng việc mở cửa du lịch trong dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5 lại khiến nhiều người lo ngại sẽ làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh, và thực tế đã xảy ra đúng như vậy.

Kỳ nghỉ kéo dài 5 ngày, mọi người đi du lịch khắp nơi trên cả nước dẫn đến việc người ra Bắc vào Nam cũng nhiều mang theo nguồn lây đến nhiều địa phương khác nhau.

Theo các bạn đâu là nguyên nhân chính dẫn đến đợt dịch lần thứ 4 bùng phát dữ dội như hiện nay? Chúng ta cùng hy vọng rằng không phải nghỉ 2/9 đến tết âm lịch giống như cái cách chúng ta nghỉ 30/4 đến mùng 2/9 nữa. Chúc các lực lượng chống dịch tuyến đầu dồi dào sức khỏe để “Covid nhanh đi đi”.

Bởi vì chúng ta là người Việt Nam, chúng ta sẽ chiến thắng đại dịch để được tiếp tục nghe giai điệu của bài hát “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” một lần nữa tại chính thành phố mang tên Bác.

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Biến thể Delta có gì đặc biệt? Vì sao COVID-19 bùng phát dữ dội khi xuất hiện biến thể Delta?
• Tránh bị COVID “dí” bằng những việc đơn giản mà cần thiết giúp nâng cao sức khỏe và tự cách ly tốt trong mùa dịch

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!

Có thể giảm nguy cơ mắc COVID-19 chỉ bằng cách lựa chọn thực phẩm

Đây là kết luận của các nhà khoa học đến từ Đại học Tây Bắc ở Chicago, Mỹ. Kết luận được đưa ra sau khi xem xét mối liên quan giữa chế độ ăn từ năm 2006 đến năm 2010 và các trường hợp nhiễm COVID-19 từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2020 ở cùng một nhóm người.

Khoảng 38.000 tình nguyện viên đã tham gia vào nghiên cứu này và được xét nghiệm COVID-19. Chỉ có 17% trong số này dương tính với virus. Các loại thực phẩm cụ thể được sử dụng trong nghiên cứu đã được chứng minh là góp phần nâng cao hệ miễn dịch, giúp bảo vệ con người khỏi COVID-19.

Kết quả cho thấy, sử dụng những loại thực phẩm dưới đây hằng ngày có thể giúp làm giảm 10% nguy cơ nhiễm COVID-19:

• Cà phê: từ 1-2 cốc mỗi ngày (1 cốc cà phê tương đương 80-100 mg caffeine)
• Rau củ các loại (trừ khoai tây), đặc biệt là cải xoăn: 2/3 khẩu phần ăn hàng ngày
• Sữa mẹ (những người được nuôi bằng sữa mẹ khi còn nhỏ)

Các nhóm thực phẩm khác như trà, trái cây hay thịt đỏ không có ảnh hưởng tới khả năng nhiễm bệnh. Nhưng sử dụng thịt chế biến sẵn, thịt hộp, thịt nguội hay xúc xích lại có thể làm tăng nguy cơ mắc COVID-19.

Vì sao những loại thực phẩm này làm giảm nguy cơ mắc COVID-19?

Mặc dù các nhà khoa học chưa tìm ra được cơ chế phòng bệnh cụ thể của các loại thực phẩm này, nhưng chắc chắn việc duy trì một lối sống khỏe mạnh, dinh dưỡng cân bằng có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe. Dưới đây là một vài lý giải của các nhà khoa học về kết quả của nghiên cứu trên:

Cà phê

Tuy cả trà và cafe đều có ảnh hưởng tích cực tới hệ miễn dịch của bạn, nhưng theo Chritian Meyer-Jax – cố vấn y tế của 2 công ty LifeSum và Gympass, thì hàm lượng polyphenol trong cà phê nhiều hơn trà (gấp khoảng 1,7 lần).

Nhờ vậy, hiệu quả mà cà phê đem lại cho sức khỏe của chúng ta cao hơn, giúp cơ thể chống lại virus SARS-CoV-2 hiệu quả hơn so với những người sử dụng trà làm đồ uống ưa thích.

Rau xanh

Cũng theo Meyer-Jax, rau xanh chứa nhiều vi chất và dưỡng chất thực vật giúp tăng cường hệ miễn dịch hiệu quả.

Ngoài ra rau còn chứa nhiều chất xơ, giúp hạn chế các vấn đề về hệ tiêu hóa, từ đó cải thiện sức khỏe tổng thể.

Sữa mẹ

Từ xưa đến nay việc nuôi con bằng sữa mẹ luôn được đề cao, và trong bối cảnh mà đại dịch COVID-19 không biết bao giờ mới chấm dứt thì điều này lại càng trở nên quan trọng hơn.

Rất nhiều các nghiên cứu đã chứng minh rằng, sữa mẹ cung cấp cho trẻ nhỏ nhiều chất dinh dưỡng và các kháng thể, giúp trẻ chống lại các bệnh như nhiễm trùng tai, cảm lạnh, cúm, nhiễm trùng đường ruột, nhiễm trùng đường hô hấp, v.v. Như vậy trẻ em và cả những người trưởng thành từng được nuôi bằng sữa mẹ sẽ có miễn dịch tốt hơn đối với các loại virus.

Ngoài ra, nếu người mẹ đã được tiêm vaccine COVID-19 thì sự bảo vệ của vaccine sẽ được truyền sang cho bé thông qua sữa mẹ.

Khuyến cáo của chuyên gia

Dù việc ăn uống lành mạnh có thể làm giảm nguy cơ lây nhiễm COVID-19, tuy nhiên tiến sĩ Purvi Parikh cũng khẳng định rằng chỉ có dinh dưỡng tốt thôi là chưa đủ, mà chúng ta vẫn nên tiêm phòng vaccine COVID-19.

Được biết, tiến sĩ Purvi Parikh là chuyên gia về dị ứng và miễn dịch học, đồng thời cũng là người đã tham gia nghiên cứu vaccine phòng chống COVID-19 tại phòng thí nghiệm của Trung tâm Vaccine Đại học New York.

Tham khảo thêm những kiến thức hữu ích giúp bảo vệ bản thân và gia đình khỏi COVID-19:

• Phòng chống COVID-19: Mách bạn 12 cách bảo vệ bản thân hiệu quả nhất
• COVID-19 và cảm cúm thông thường: Bạn đã biết 10 điểm khác nhau giữa chúng hay chưa?
• Hãy bổ sung những loại thực phẩm mà bạn nên ăn mỗi ngày này để cơ thể khỏe mạnh toàn diện, phòng tránh bệnh tật!

Đừng quên theo dõi chuyên mục Sức khỏe tại BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích bạn nhé!

Cho đến nay, cả ba loại vắc-xin COVID-19 được dùng tại Mỹ (Pfizer, Moderna, Johnson & Johnson) đều cho kết quả khá vững chắc. Tuy nhiên vẫn có rất nhiều người sợ hãi và lầm tưởng về vắc-xin, cùng với những câu chuyện về tác dụng phụ của chúng có thể khiến họ cảm thấy do dự về việc tiêm phòng.

Vậy những tác dụng phụ nào là bình thường sau khi tiêm vắc-xin, và khi nào thì cần phải lo ngại? Dưới đây là những phản ứng có thể xảy ra nếu bạn tiêm vắc-xin COVID-19 của Pfizer, Moderna, Johnson & Johnson và AstraZeneca.

Những tác dụng phụ của vắc-xin nói chung

Tất cả các loại vắc-xin đều có thể gây ra tác dụng phụ với mức độ từ nhẹ đến vừa. Tiến sĩ Roshni Mathew, chuyên gia bệnh truyền nhiễm nhi khoa tại Stanford Children’s Health, cho biết các tác dụng phụ thường gặp của vắc-xin bao gồm đau tại chỗ, sưng, đỏ và đôi khi bầm tím tại chỗ tiêm, cũng như sốt và mệt mỏi.

Tiến sĩ Thomas Duszynski, giám đốc giáo dục dịch tễ học tại Đại học Indiana, cho biết với bất kỳ loại vắc-xin nào bạn cũng có thể bị đau trong và sau khi tiêm. Ông nói thêm rằng một số người có thể cảm thấy ớn lạnh, mệt mỏi hoặc đau đầu nhẹ sau khi tiêm vắc-xin.

Những tác dụng phụ của vắc-xin COVID-19 đã được ghi nhận đến nay

Theo CDC, các tác dụng phụ phổ biến của vắc-xin COVID-19 bao gồm:

• Đau, sưng tấy tại chỗ tiêm
• Sốt
• Ớn lạnh
• Đau đầu
• Mệt mỏi

Tác dụng phụ của vắc-xin Pfizer

Những người tiêm vắc-xin COVID-19 do Pfizer sản xuất có thể sẽ bị đau nhức, mẩn đỏ và sưng tấy tại chỗ tiêm, ớn lạnh và mệt mỏi. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) liệt kê một số tác dụng phụ khác đối với vắc-xin Pfizer-BioNTech bao gồm đau cơ, đau khớp, buồn nôn và sưng hạch bạch huyết.

FDA lưu ý rằng hầu hết mọi người đều gặp phải những tác dụng phụ này sau khi tiêm liều thứ hai của vắc-xin.

Tác dụng phụ của vắc-xin Moderna

Đối với vắc-xin Moderna cũng vậy, các tác dụng phụ thường gặp vẫn là điển hình: đau và sưng tại chỗ tiêm, ớn lạnh, sốt, mệt mỏi và đau đầu. Trong một thông cáo tổng hợp phân tích thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3, Moderna cho biết rằng “không có tác dụng phụ nghiêm trọng nào được ghi nhận trong thử nghiệm.”

Nhìn chung hầu hết mọi người đều báo cáo các tác dụng phụ nặng hơn sau khi tiêm liều thứ hai của vắc-xin Pfizer và Moderna, cả hai đều là dạng vắc-xin mRNA.

Tác dụng phụ của vắc-xin Johnson & Johnson

Được phê duyệt gần đây nhất để sử dụng trong trường hợp khẩn cấp tại Mỹ, vắc-xin Johnson & Johnson – hay còn gọi là vắc-xin Janssen – chỉ yêu cầu tiêm một liều thay vì hai liều bắt buộc như vắc-xin Pfizer và Moderna.

Theo FDA, các tác dụng phụ được ghi nhận phổ biến nhất của vắc-xin Janssen là đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi, đau cơ và đau nhức tại chỗ tiêm. Theo dữ liệu thử nghiệm lâm sàng, hầu hết mọi người gặp phải những tác dụng phụ này trong vòng một đến hai ngày sau khi tiêm.

Nổi mề đay cũng được ghi nhận ở sáu người tham gia thử nghiệm lâm sàng, một trong số họ được tiêm giả dược. Một “phản ứng quá mẫn, không được xếp loại là phản vệ” đã được báo cáo và được cho là có thể liên quan đến vắc-xin.

Tác dụng phụ của vắc-xin Oxford-AstraZeneca

Loại vắc-xin này vẫn chưa được FDA cấp phép sử dụng khẩn cấp tại Mỹ, nhưng một số tác dụng phụ đã được báo cáo trong các thử nghiệm lâm sàng cho đến nay.

Trong kết quả thử nghiệm lâm sàng được công bố trên tạp chí The Lancet, các tác dụng phụ từ nhẹ đến trung bình của vắc-xin AstraZeneca tương tự như tác dụng phụ nhẹ của vắc-xin Pfizer-BioNTech. Đáng chú ý là việc thử nghiệm vắc-xin AstraZeneca đã bị tạm dừng sau khi một tình nguyện viên xuất hiện các triệu chứng rối loạn thần kinh.

Các thử nghiệm được tiếp tục sau khi đánh giá lại mức độ an toàn đã xác nhận rằng các triệu chứng phản ứng không liên quan đến vắc-xin. Việc tạm dừng các thử nghiệm lâm sàng để xem xét tính an toàn là không hiếm gặp, vì các vấn đề có thể tình cờ xảy ra trong các nghiên cứu lớn và kéo dài.

Cũng có một số loại vắc-xin ngừa COVID-19 khác đang được nghiên cứu, và trong số những loại đã có dữ liệu báo cáo cho đến nay thì các tác dụng phụ thường gặp bao gồm sưng và đau tại chỗ tiêm, sốt, mệt mỏi, đau đầu, ớn lạnh và buồn nôn – tất cả các triệu chứng này đều không quá bất thường.

Tác dụng phụ nghiêm trọng của vắc-xin COVID-19

Theo FDA và CDC, một số tác dụng phụ nghiêm trọng do vắc-xin COVID-19 đã được ghi nhận. Tại Anh, hai người có sẵn cơ địa dị ứng nặng đã bị phản ứng dị ứng sau khi tiêm vắc-xin COVID-19, và cả hai đều đã bình phục. Vào ngày 15/12/2020, một nhân viên chăm sóc sức khỏe ở Alaska đã gặp phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vắc-xin Pfizer nhưng sau đó đã bình phục. Trước đó cô ta không có tiền sử dị ứng với vắc-xin.

Trong các thử nghiệm lâm sàng của Pfizer, không có phản ứng dị ứng nghiêm trọng nào được ghi nhận ở hơn 40.000 tình nguyện viên tham gia thử nghiệm. Mặc dù các phản ứng dị ứng nghiêm trọng có thể hiếm gặp, nhưng điều quan trọng là những người đã biết trước có khả năng bị dị ứng phải báo với nhân viên y tế trước khi tiêm vắc-xin.

CDC khuyến cáo nên đánh giá kỹ nguy cơ và xem xét hoãn tiêm cho những người đã từng có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với các loại vắc-xin khác, và tránh tiêm cho những người có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với bất kỳ thành phần nào trong vắc-xin COVID-19.

Một số tác dụng phụ nghiêm trọng đã được báo cáo từ vắc-xin Johnson & Johnson bao gồm một trường hợp đau dữ dội xung quanh vị trí tiêm kéo dài 74 ngày, cũng như mệt mỏi và suy nhược nghiêm trọng kéo dài ba ngày ở một người khác.

FDA cho biết những trường hợp này có thể liên quan đến vắc-xin, nhưng tần suất của chúng trong các thử nghiệm lâm sàng không cao hơn so với tỷ lệ trong dân số chung. Nói cách khác, tỷ lệ phản ứng này đã được dự tính trước.

Vắc-xin COVID-19 và chứng liệt Bell

Các phương tiện truyền thông hiện nay đang xôn xao vì bốn người tham gia thử nghiệm vắc-xin của Pfizer-BioNTech đã xuất hiện một tình trạng gọi là liệt Bell trong quá trình thử nghiệm.

Liệt Bell là hiện tượng yếu hoặc liệt tạm thời các cơ ở mặt, nhưng cả 4 tình nguyện viên nói trên đều đã hồi phục. Trên thực tế, hầu hết những người bị liệt Bell thường hồi phục hoàn toàn trong vòng vài tuần đến 3 tháng.

Thông báo tóm tắt của FDA về vắc-xin Pfizer cho biết “bốn trường hợp trong nhóm tiêm vắc-xin không cho thấy tần suất cao hơn so với dự kiến trong dân số chung“, vì vậy không có mối liên hệ nào giữa tiêm vắc-xin với chứng liệt Bell. FDA đang tiếp tục theo dõi các trường hợp mắc phải tình trạng này khi vắc-xin được phân phối rộng rãi hơn.

Tại sao vắc-xin lại gây ra tác dụng phụ?

Các tác dụng phụ như sốt, ớn lạnh và mệt mỏi sau khi tiêm cho thấy hệ miễn dịch của chúng ta đang phản ứng với vắc-xin. Nhưng ngay cả khi bạn không gặp những hiện tượng này thì cũng không có nghĩa là hệ miễn dịch không hoạt động, chỉ là nó hoạt động nhẹ nhàng hơn một chút thôi.

Chẳng hạn như vết bầm tím, sưng tấy và nhạy cảm ở vết tiêm: cơ thể bạn có thể sẽ phản ứng tương tự như vậy sau khi bị kim đâm vào da vì bất kỳ lý do nào khác ngoài tiêm vắc-xin. Những tác dụng phụ này có thể xuất hiện với bất kỳ loại vắc-xin nào, cũng như khi bạn được lấy máu hoặc tiêm thuốc.

Tác dụng phụ của vắc-xin kéo dài bao lâu?

Thông thường các tác dụng phụ của vắc-xin không kéo dài quá vài ngày. Một số người có thể phải chịu đựng trong nhiều ngày hơn. Các tác dụng phụ liên quan trực tiếp đến vết tiêm như bầm tím và mẩn đỏ sẽ giảm đi tương đối nhanh, trong khi các hiện tượng toàn thân như sốt và nhức đầu có thể kéo dài hơn.

Nếu bạn vẫn phải chịu tác dụng phụ kéo dài hơn một tuần sau khi tiêm bất kỳ loại vắc-xin nào thì hãy gọi cho bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế ngay. Nếu bạn cảm thấy phản ứng nghiêm trọng đến mức đe dọa tính mạng (như dị ứng nặng), hãy đến cơ sở cấp cứu y tế ngay lập tức.

Các loại vắc-xin ngừa COVID-19 có gây ra tác dụng phụ lâu dài không?

Hiện tại vẫn là quá sớm để kết luận liệu vắc-xin COVID-19 có gây ra tác dụng phụ lâu dài hay không, mặc dù các chuyên gia tin rằng chúng an toàn. CDC, WHO, FDA và các cơ quan y tế khác sẽ tiếp tục theo dõi các tác động lâu dài và thu thập dữ liệu khi có nhiều người được tiêm chủng hơn.

Trên đây là những điều cần lưu ý về tác dụng phụ của vắc-xin ngừa COVID-19. Hãy tuân thủ các khuyến cáo y tế để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng bạn nhé!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Có cần đeo khẩu trang sau khi đã tiêm vắc-xin COVID-19? Tại sao khuyến cáo của WHO và CDC lại khác nhau?
• COVID-19 và cảm cúm thông thường: Bạn đã biết 10 điểm khác nhau giữa chúng hay chưa?

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!

Những người đã tiêm vắc-xin COVID-19 có nên đeo khẩu trang không?

Câu trả lời còn tùy thuộc vào từng cơ quan. Tổ chức Y tế Thế giới và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Mỹ (CDC) có những khuyến nghị hoàn toàn khác nhau về vấn đề đeo khẩu trang cho những người đã được tiêm chủng, vì những lý do hoàn toàn khác nhau.

Vào ngày 25/6 vừa qua, Trợ lý Tổng Giám đốc WHO, Tiến sĩ Mariangela Batista Galvao Simao đã gây chú ý khi khuyến cáo những người được tiêm chủng nên tiếp tục đeo khẩu trang ngay cả khi đã tiêm hai liều vắc-xin như Pfizer hoặc AstraZeneca. Vài ngày sau, Giám đốc CDC, Tiến sĩ Rochelle Walensky đưa ra lời khuyên ngược lại, dựa trên tỷ lệ bảo vệ cao mà những người đã tiêm chủng có được đối với biến thể delta và các chủng khác.

Những lời khuyên trái ngược nhau được đưa ra trong lúc biến thể delta rất dễ lây lan vẫn đang chiếm tỷ lệ cao trong số các trường hợp mắc mới trên khắp thế giới, bao gồm cả ở Mỹ. Cả WHO và CDC đều đồng ý rằng những người chưa được tiêm chủng nên tiếp tục đeo khẩu trang, nhưng tại sao họ lại mâu thuẫn về vấn đề này đối với những người đã tiêm vắc-xin?

Tại sao WHO và CDC không thống nhất về khuyến cáo đeo khẩu trang cho người đã tiêm chủng?

Vài ngày sau khi WHO khuyến nghị những người đã tiêm vắc-xin COVID-19 nên tiếp tục đeo khẩu trang, Tiến sĩ Anthony Fauci, chuyên gia hàng đầu về bệnh truyền nhiễm của Mỹ và cũng là cố vấn cho 7 đời tổng thống đã giải thích lý do tại sao lời khuyên của WHO lại khác với CDC.

“Có lý do cho điều đó,” ông nói trong một cuộc họp báo trực tuyến tại Nhà Trắng, “WHO chịu trách nhiệm cho toàn bộ thế giới,” và khi so sánh với cả thế giới thì ở nước Mỹ mọi chuyện lại khác.

Theo trang web Our World in Data, chỉ 23,7% dân số toàn cầu được tiêm chủng đầy đủ. Ở Mỹ con số này là gấp đôi: 47% người Mỹ được coi là đã tiêm chủng đầy đủ tính đến ngày 30/6, theo số liệu của trung tâm y tế Mayo Clinic.

Ở Mỹ, ưu tiên cấp thiết là giúp thật nhiều người Mỹ được tiêm phòng ngay từ đầu, thay vì tranh cãi nhau về việc đeo khẩu trang sau khi tiêm. Để chứng minh cho quan điểm của mình, tiến sĩ Fauci đã trích dẫn các phát hiện cho thấy hai liều vắc-xin Pfizer và AstraZeneca có hiệu quả giảm khả năng nhập viện từ 90% trở lên đối với biến thể delta.

Hướng dẫn của WHO: Những người đã được tiêm chủng vẫn nên đeo khẩu trang

Tiếp tục đeo khẩu trang là điều quan trọng, ngay cả đối với những người đã tiêm vắc-xin, theo Trợ lý Tổng giám đốc WHO Simao cho biết trong một cuộc họp báo vào ngày 25 tháng 6. “Mọi người không thể cảm thấy an toàn chỉ vì họ đã tiêm đủ hai liều.”

Tiến sĩ Maria Van Kerkhove, nhà dịch tễ học về bệnh truyền nhiễm người Mỹ, cũng cho biết trong cuộc họp này rằng đeo khẩu trang ở những nơi công cộng là điều cần thiết để giúp mọi người không hít phải mầm bệnh.

Mặc dù vắc-xin Pfizer và Moderna đang cho thấy khả năng bảo vệ mạnh mẽ chống lại các biến thể, nhưng các trường hợp nhiễm bệnh bất ngờ vẫn có thể xảy ra thường xuyên. Trong một trường hợp hồi đầu tháng 6, một phụ nữ được tiêm chủng đầy đủ ở Napa, California, đã tử vong vì COVID-19. Bà đã hơn 65 tuổi và được ghi nhận là có các bệnh lý nền khác.

Hướng dẫn của CDC: Những người được tiêm chủng có thể không đeo khẩu trang ở Mỹ

Hướng dẫn hiện tại của CDC cho biết những người đã được tiêm chủng đầy đủ có thể “tiếp tục các hoạt động mà không cần đeo khẩu trang hoặc giãn cách” trừ khi được yêu cầu, chẳng hạn như trên máy bay và trong công việc kinh doanh.

Tiến sĩ Rochelle Walensky, giám đốc của CDC, đã nhắc lại hướng dẫn này trên chương trình Today của đài NBC, nói rằng những người đã tiêm chủng đầy đủ sẽ được bảo vệ khỏi biến thể delta. Tuy nhiên CDC đã lưu ý với CNN rằng vẫn có khả năng nhỏ những người được tiêm chủng đầy đủ có thể bị nhiễm biến thể mới nếu họ tiếp xúc với chúng.

Tại sao biến thể delta lại được quan tâm đến vậy? Theo WHO, delta là biến thể mới nhất trong số các biến thể của virus SARS-CoV-2 và là biến thể dễ lây lan nhất được xác định cho đến nay. WHO cũng cho biết biến thể này đang lan rộng trong cộng đồng những người chưa được tiêm chủng.

“Biến thể delta hiện là mối đe dọa lớn nhất ở Mỹ đối với nỗ lực loại bỏ COVID-19 của chúng ta”, tiến sĩ Fauci cho biết trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 22/6.

Tuy vậy có một số nơi không bao giờ nới lỏng quy định về đeo khẩu trang, chẳng hạn như sân bay và các hãng hàng không. Ở Mỹ, các phương tiện giao thông công cộng vẫn yêu cầu hành khách đeo khẩu trang, chẳng hạn như xe buýt và tàu hỏa.

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Những lưu ý trước, trong và sau khi tiêm vắc xin phòng COVID-19
• Đeo khẩu trang khi tập thể dục thời COVID-19: Liệu có hại hay có lợi nhiều hơn?

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!

Đại dịch COVID-19 liệu có thể kết thúc?

Chúng ta đã bước qua cột mốc một năm rưỡi sống chung với virus SARS-CoV-2 và đại dịch COVID-19 mà nó gây ra. Tại thời điểm này có lẽ tất cả mọi người trên toàn thế giới đang tự hỏi mình hai câu hỏi giống nhau: Cơn ác mộng này sẽ kết thúc như thế nào? Và khi nào mới đến ngày đó?

Có một khả năng – dù khá mong manh – là con người có thể ngăn chặn sự lây lan của SARS-CoV-2 và đẩy lùi nó trở lại môi trường hoang dã, như đã từng làm được với “người anh em” của nó là virus SARS hồi năm 2003. Nhưng cánh cửa đó dường như đã bị đóng chặt từ lâu. Một lựa chọn khác là tiêm vắc-xin tuy nhanh chóng nhưng lại khá tốn kém mà không phải quốc gia nào cũng có thể đạt được trong tương lai gần.

Tình hình hiện nay nghe có vẻ khá ảm đạm, nhưng đừng tuyệt vọng. Sự thật là các đại dịch luôn có điểm kết thúc. Nhưng trong lịch sử từ xưa đến nay vắc-xin ít khi đóng vai trò quan trọng trong việc chấm dứt dịch bệnh (điều đó không có nghĩa là lần này vắc-xin không cần thiết, nhờ vắc-xin mà số người tử vong vì COVID-19 sẽ ít hơn).

Lịch sử về những đại dịch cúm đã qua

Trên thực tế không có vắc-xin chủng ngừa cúm vào năm 1918, thời kỳ mà thế giới vẫn chưa biết rằng đại dịch đó do một loại virus tên H1N1 gây ra. Năm 1957 khi đại dịch H2N2 càn quét thế giới, vắc-xin cúm chủ yếu chỉ dành cho quân đội.

Trong đại dịch năm 1968 do chủng cúm H3N2, nước Mỹ đã sản xuất gần 22 triệu liều vắc-xin, nhưng đúng lúc chuẩn bị sẵn sàng thì đỉnh dịch đã trôi qua và nhu cầu tiêm vắc-xin giảm xuống. Hiện tượng “lệch pha” đó lại tái diễn vào năm 2009 khi thế giới đã có khả năng sản xuất hàng trăm triệu liều vắc-xin H1N1. Thậm chí khi đó một số quốc gia đã hủy bỏ phần lớn đơn đặt hàng của mình vì cuối cùng họ không cần đến chúng nữa.

Vậy những đại dịch đó đã kết thúc như thế nào? Thực ra virus không biến mất hoàn toàn: một hậu duệ của virus cúm Tây Ban Nha vẫn còn lưu hành cho đến ngày nay (H1N1 hiện đại), và điều tương tự cũng đúng với H3N2. Con người cũng không phát triển khả năng miễn dịch cộng đồng đối với chúng (hiện tượng mầm bệnh ngừng lây lan vì có rất nhiều người miễn dịch sau khi đã bị nhiễm bệnh hoặc được tiêm ngừa).

Trên thực tế các virus gây ra các đại dịch này đã trải qua quá trình chuyển đổi. Hay chính xác hơn là bản thân con người chúng ta đã thay đổi. Hệ miễn dịch của chúng ta đã “quen” với mầm bệnh đến mức đủ để chống lại những biểu hiện nguy hiểm nhất của bệnh đó, ít nhất là trong hầu hết các trường hợp.

Con người và virus đã đạt đến ngưỡng cân bằng: thay vì những cơn sóng thần thảm khốc, theo thời gian, các loại virus này chỉ còn gây ra những đợt bùng phát nhẹ mà thôi. Đại dịch cúm ngày nay đã trở thành bệnh cúm theo mùa, và các virus toàn cầu đã trở thành lưu hành địa phương.

Nếu mô hình này tiếp tục lặp lại – và rất nhiều khả năng sẽ như vậy – thì một lúc nào đó SARS-CoV-2 sẽ gia nhập vào nhóm gồm một số ít coronavirus ở người gây bệnh cảm lạnh, chủ yếu là vào mùa đông khi các điều kiện môi trường trở nên thuận lợi cho sự lây lan của chúng.

Vậy khi nào điều đó sẽ xảy ra? Đó là một câu hỏi lớn không dễ trả lời.

COVID-19 khi nào mới rút lui?

Maria Van Kerkhove, chuyên gia hàng đầu về coronavirus của Tổ chức Y tế Thế giới thừa nhận: “Tôi nghĩ rằng chúng ta đã qua khỏi giai đoạn cấp tính này rồi”. Tuy nhiên ý kiến của bà bị ảnh hưởng bởi quan điểm cứng rắn cho rằng thế giới có thể ngăn chặn đại dịch nếu các quốc gia chỉ thực hiện các bước đi như New Zealand, Việt Nam và những nước khác đã làm và kiểm soát được sự lây lan.

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với trang STAT, Van Kerkhove nói rằng: “Không có thứ gì – kể cả các biến thể của virus – cho thấy chúng ta chưa thể thoát khỏi giai đoạn cấp tính. Bởi vì điều này là có thể kiểm soát được.”

Kinh nghiệm từ 4 đại dịch gần đây nhất như đã đề cập ở trên cho thấy rằng virus sẽ biến đổi từ đại dịch toàn cầu thành dịch lưu hành địa phương trong vòng khoảng một năm rưỡi sau khi xuất hiện. Nhưng tất cả những đại dịch đó đều là bệnh cúm. Một mầm bệnh khác có thể sẽ đi theo một mô hình khác.

Có thể đã từng xảy ra đại dịch coronavirus trước đây: một giả thuyết cho rằng đại dịch vào năm 1889 được giới y học gọi là “cúm Nga” có thể thực sự là do một trong những coronavirus ở người mang tên OC43 gây ra. Tất cả 4 coronavirus ở người hiện nay được cho là đã “nhảy” từ một loài động vật khác sang, trong đó OC43 được cho là đến từ gia súc, có thể là vào cuối những năm 1800. Nhưng rốt cuộc đây vẫn chỉ là giả thuyết, vì tất cả mọi chuyện đã xảy ra trước khi ngành virus học hiện đại phát triển.

Không có tài liệu lịch sử nào ghi nhận mức độ bệnh tật và đặc biệt là bệnh nặng mà các coronavirus khác gây ra khi chúng bắt đầu lây nhiễm sang người, hoặc mất bao lâu để chúng chuyển sang trạng thái lưu hành địa phương. Do đó các đại dịch cúm là nguồn tư liệu gần nhất mà chúng ta có thể tham khảo.

Jennie Lavine, nhà sinh học tại Đại học Emory và là tác giả của bài báo về mô hình dịch bệnh được xuất bản trên tạp chí Science, cho biết: “Trong lịch sử gần đây tất cả đều là bệnh cúm, và thời gian diễn ra trong vòng vài năm.”

Lavine và các cộng sự dự đoán rằng khi những người lớn tuổi – đối tượng dễ nhập viện và tử vong nhất vì COVID-19 – đã có kinh nghiệm đối phó với virus thì nó sẽ không còn gây ra bệnh nặng nữa, ít nhất là với hầu hết những người đó (không có gì là tuyệt đối cả, chẳng hạn như bệnh cúm đôi khi vẫn gây tử vong cho những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh).

Các tác giả kết luận rằng việc “huấn luyện” cho hệ thống miễn dịch có thể sẽ biến COVID-19 trong tương lai thành gần giống như cảm lạnh. Theo thời gian, khi mức độ bảo vệ trở nên phổ biến hơn ở người lớn thì đối tượng dễ mắc COVID-19 nhất sẽ là trẻ nhỏ, vốn rất ít khi gặp các triệu chứng nghiêm trọng nếu chẳng may bị nhiễm. Đó là mô hình của bệnh do coronavirus ở người.

Marc Lipsitch, nhà dịch tễ học về bệnh truyền nhiễm tại Trường Y tế Công cộng T.H. Chan của Harvard, cho biết đó là kịch bản có nhiều khả năng xảy ra nhất. Theo ông, nhìn chung hầu hết mọi người đều có một dạng miễn dịch nào đó do bị nhiễm bệnh tự nhiên hoặc tiêm chủng, và miễn dịch đó sẽ tồn tại đủ lâu để họ không bị bệnh nặng khi mắc lại. Khi đó dịch bệnh sẽ chuyển sang giai đoạn lưu hành địa phương.

SARS-CoV-2 vẫn có thể tồn tại bên cạnh chúng ta khi đại dịch kết thúc. Sẽ không ngạc nhiên nếu con người không đạt được miễn dịch cộng đồng, vấn đề chỉ là khi COVID-19 trở thành dịch lưu hành địa phương thì mức độ bệnh mà nó gây ra là nhẹ hay nặng mà thôi. Khả năng cao đó chỉ là dịch bệnh nhẹ.

Không chỉ có một mình Lavine nghĩ rằng thế giới sẽ không kiểm soát được sự lây lan của SARS-CoV-2 thông qua miễn dịch cộng đồng. Hồi đầu năm nay, Jonathan Yewdell, một nhà điều tra cao cấp về sinh học tế bào và miễn dịch học virus tại Viện Quốc gia về Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm của Mỹ, đã nêu ý kiến trên tạp chí PLOS Pathogens cho rằng coronavirus không kích hoạt phản ứng miễn dịch lâu dài mà chúng ta cần có để duy trì miễn dịch cộng đồng.

COVID-19 có thể trở thành dịch bệnh lưu hành địa phương giống như cúm?

SARS-CoV-2 dạng lưu hành địa phương sẽ có mô hình theo mùa, lây lan vào những tháng mùa đông khi trẻ em đi học và khi chúng ta tiếp xúc với nhau nhiều hơn trong nhà. Florian Krammer, nhà nghiên cứu vắc-xin tại Trường Y Icahn ở Mount Sinai, New York, nói rằng ban đầu một số đợt bệnh theo mùa này có thể nghiêm trọng, nhưng không đến mức như đại dịch.

Theo Krammer, ở những quốc gia có tỷ lệ tiêm chủng thấp và nền tảng miễn dịch kém thì các đợt bệnh ban đầu có thể nặng hơn một chút. Còn ở những nước có tỷ lệ tiêm chủng cao thì bệnh có thể rất nhẹ.

Các nhà nghiên cứu cho rằng quá trình chuyển đổi này sẽ diễn ra vào các thời điểm khác nhau ở các nước khác nhau. Krammer cho rằng sự khác biệt sẽ rất lớn giữa phương Tây và những nước khác không có đủ vắc-xin để tiêm. Còn Lavine tin rằng sự chuyển đổi có thể xảy ra khá sớm ở các quốc gia như Mỹ đã có mức độ lây nhiễm cao và nhiều người được tiêm chủng.

Một số chuyên gia khác lại thận trọng hơn về vấn đề này. Nhà sử học John Barry, người đã viết một bài tường thuật chi tiết về đại dịch cúm Tây Ban Nha, lưu ý rằng có sự khác biệt đáng kể giữa lây nhiễm COVID-19 so với bệnh cúm. Thời gian ủ bệnh – tính từ khi tiếp xúc với mầm bệnh cho đến khi có triệu chứng – của COVID-19 lâu hơn, người bệnh lâu khỏi hơn, và thời kỳ lây nhiễm cũng dài hơn.

(Bạn có thể đọc thêm trong bài viết: COVID-19 và cảm cúm thông thường: Bạn đã biết 10 điểm khác nhau giữa chúng hay chưa?)

Theo Barry, điều này giống như dịch cúm ở dạng “tua chậm”. Các làn sóng lây nhiễm của đại dịch cúm kết thúc đột ngột và không còn lây lan chỉ sau vài tuần, nhưng COVID-19 thì không như vậy. Thay vào đó, hành vi của con người dường như chính là tác nhân quyết định diễn tiến của dịch bệnh, chẳng hạn như giãn cách xã hội hay mở cửa trở lại.

Nhà dịch tễ học Lipsitch lo lắng rằng những làn sóng bùng phát gần đây ở Brazil và Ấn Độ là lý do chúng ta nên thận trọng khi nói rằng sự chuyển đổi có thể đang đến gần. Cả hai quốc gia này đều đã bị lây nhiễm đáng kể trong thời kỳ đầu của đại dịch, nhưng sau đó vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề do làn sóng thứ hai với các biến thể mới nguy hiểm hơn.

Cécile Viboud, một nhà nghiên cứu về mô hình các bệnh truyền nhiễm và đã nghiên cứu sâu rộng về các đại dịch cúm, cũng tin rằng đại dịch này sẽ kết thúc với kịch bản SARS-CoV-2 trở thành dịch lưu hành địa phương, nhưng không chắc chắn khi nào.

Viboud hiện đang làm việc tại Trung tâm Quốc tế Fogarty của Viện Y tế Quốc gia Mỹ cho rằng coronavirus gây cảm lạnh theo mùa sẽ nhẹ hơn COVID-19, hoặc SARS-CoV-2 sẽ tiếp tục đe dọa chúng ta bằng các biến thể mới, nhất là khi nó phải chịu áp lực tiến hóa do nhiều người được tiêm chủng. Vì vậy vẫn phải thận trọng, dù sao chúng ta cũng mới chỉ có dữ liệu của khoảng 15 tháng mà thôi.

Mike Ryan, người đứng đầu Chương trình Khẩn cấp Y tế của WHO, cũng đồng ý như vậy. “Chúng ta không biết mình đang ở đâu vì đây là đại dịch đầu tiên do coronavirus SARS gây ra. Theo quan điểm của tôi, nếu phải dự đoán thì… chúng ta thậm chí còn chưa đến gần điểm kết thúc của nó.”

Ryan cũng đồng ý với quan điểm của Van Kerkhove, cho rằng các quốc gia không nên chờ đợi vắc-xin hoặc chờ virus chuyển sang dạng lưu hành địa phương, mà nên sử dụng các công cụ khác đã được chứng minh là có thể ngăn chặn lây nhiễm.

Ông cho rằng chúng ta có thể kiểm soát COVID-19 để nó không còn là một đại dịch gây tử vong cao và làm quá tải các bệnh viện như hiện nay. Khi đó nó sẽ không còn là một cuộc khủng hoảng y tế cộng đồng nữa.

COVID-19 có thể sẽ không bao giờ biến mất, nhưng việc tuân thủ các biện pháp phòng bệnh sẽ giúp chúng ta tránh được những đợt bùng phát kinh hoàng như hiện nay. Hãy tự bảo vệ mình và cộng đồng bằng cách thực hiện đúng khuyến cáo y tế bạn nhé!

Bài viết sử dụng tư liệu từ startnews.com

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• COVID kéo dài – Hiện tượng còn nhiều ẩn số trong đại dịch COVID-19 hiện nay
• Những điều cần biết về vaccine COVID-19 của AstraZeneca mà Việt Nam đang sử dụng

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!

Tuy nhiên, gần một nửa số người trong nhóm tin vào việc tiêm vắc-xin thừa nhận rằng họ có thể bị dao động nếu có những thông tin về tính thiếu an toàn của vắc-xin cũng như phản ứng phụ nghiêm trọng của vắc-xin. Hãy hiểu đúng về vắc-xin và đưa ra quyết định đúng đắn nhé.

Bác sĩ Sandra Kesh, một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm và là phó giám đốc y tế của Westmed Medical Group ở Westchester, New York cho biết:

“Khi có nhiều người tiêm vắc-xin hơn, chúng tôi có thể làm được nhiều việc hơn. Việc tiêm vắc-xin mang lại cho bạn sự yên tâm, đó là một điều tuyệt vời sau một năm cố gắng ngăn chặn và kiểm soát đại dịch. Có được 95% khả năng miễn dịch từ vắc-xin mRNA là một điều tuyệt vời.”

Như vậy vắc-xin là một trong những phương pháp hiệu quả và an toàn nhất để chống lại đại dịch COVID-19 đang hoành hành khắp thế giới. Nhưng đâu đó chúng ta vẫn có thể bắt gặp những hiểu lầm và nghi ngại về việc tiêm vắc-xin, chẳng hạn như những quan niệm sai lầm được liệt kê dưới đây.

1. Vắc-xin ngừa COVID-19 sẽ đưa virus vào cơ thể bạn?

Sự thật: Vắc-xin không thể gây nhiễm trùng COVID-19.

Bác sĩ Prathit Kulkarni, phó giáo sư về các bệnh truyền nhiễm tại Đại học Y Baylor ở Houston, Texas, giải thích: “Về mặt sinh học, không thể lấy virus gây bệnh COVID-19 đưa vào trong vắc-xin dựa trên cách chúng được phát triển.”

Các chuyên gia cho biết thêm, các phản ứng thông thường của vắc-xin như sốt, đau nhức và mệt mỏi thường xảy ra trong vài ngày đầu sau mỗi liều tiêm và tất cả đều là dấu hiệu cho thấy hệ thống miễn dịch của bạn đang hoạt động bình thường.

Ho, khó thở và mất khứu giác hoặc vị giác không phải là những phản ứng phổ biến của vắc-xin và có thể là dấu hiệu của việc nhiễm COVID-19 hoặc một bệnh nhiễm trùng khác. Hãy liên hệ với bác sĩ nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào nêu trên sau khi tiêm chủng.

2. Vắc-xin COVID-19 gây vô sinh?

Sự thật: Điều quan trọng đối với phụ nữ đang mang thai hoặc dự định mang thai là phải biết rõ về rủi ro và lợi ích của việc tiêm phòng từ bác sĩ và nhân viên y tế. Cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng nào cho thấy vắc xin gây vô sinh.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết phụ nữ mang thai bị nhiễm virus có nguy cơ bị nhiễm trùng nặng hơn và ảnh hưởng xấu đến quá trình mang thai. Vì vậy các biện pháp an toàn cơ bản như giữ khoảng cách an toàn, đeo khẩu trang, tránh bị nhiễm bệnh cá nhân và rửa tay là rất quan trọng nếu không được chủng ngừa trong khi mang thai.

3. Vắc-xin ngừa COVID-19 không an toàn và chưa được thử nghiệm như các vắc-xin khác?

Sự thật: Mặc dù vắc-xin COVID-19 được phê duyệt đã được phát triển và thử nghiệm tương đối nhanh so với các vắc-xin khác trong lịch sử, nhưng các giai đoạn thử nghiệm giống nhau đã được sử dụng cho tất cả chúng trước khi được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép.

Chuyên gia khẳng định: “Tất cả các loại vắc xin được ủy quyền đã trải qua các thử nghiệm lâm sàng lớn với hàng chục nghìn bệnh nhân được theo dõi chặt chẽ về các tác dụng phụ hoặc các vấn đề với vắc-xin. Không có bất kỳ phản ứng phụ nghiêm trọng nào nguy hiểm đến tính mạng được quan sát thấy, do đó vắc xin đã được cấp phép”.

Mặc dù có vẻ như quá trình nghiên cứu, phát triển và đưa ra thị trường đang diễn ra nhanh chóng vì đây là dịch bệnh được Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố là đại dịch toàn cầu vào ngày 11 tháng 3 năm 2020, nhưng vắc-xin của các hãng Moderna và Pfizer thực sự là các vắc-xin an toàn.

Chuyên gia giải thích: “Công nghệ mRNA được sử dụng trong hai loại vắc-xin này đã được nghiên cứu trong hơn một thập kỷ. Tất cả dữ liệu chúng tôi có từ các thử nghiệm lâm sàng – bao gồm hơn 40.000 người trong thử nghiệm Pfizer và hơn 30.000 người trong thử nghiệm Moderna – chỉ ra rằng vắc-xin an toàn. Không thấy tác dụng phụ nghiêm trọng nào và các tác dụng phụ nhẹ hoặc trung bình gần như hết trong vòng vài ngày.”

“Chúng tôi cũng không thấy mối liên hệ rõ ràng giữa vắc xin mRNA và các tác dụng phụ nghiêm trọng, mặc dù đã có hàng triệu vắc-xin được tiêm cho đến nay.”

Các phản ứng dị ứng phản vệ liên quan đến vắc-xin COVID-19 vẫn rất hiếm, chỉ có khoảng hai hoặc ba trường hợp trên 1 triệu người được tiêm chủng. Những kết quả đó là khá tốt, khi chúng ta đang nói về một căn bệnh có khả năng lây nhiễm cao và gây chết người.

4. Ngay sau khi tiêm vắc-xin, khẩu trang và giãn cách không còn cần thiết nữa?

Sự thật: Sau khi chủng ngừa, bạn vẫn nên tiếp tục đeo khẩu trang và giữ khoảng cách an toàn.

Chuyên gia giải thích: “Vắc-xin có thể bảo vệ bạn khỏi bị nhiễm bệnh, nhưng những người được tiêm chủng vẫn có thể mang và lây lan virus. Vì vậy mặc dù bạn không có khả năng bị triệu chứng nghiêm trọng nguy hiểm tính mạng do COVID-19, nhưng bạn vẫn có thể mang vi rút và phát tán nó.”

Hiện có những nghiên cứu tiềm năng đang được thực hiện về hiệu quả của vắc-xin trong việc ngăn ngừa lây lan và chúng ta sẽ có câu trả lời trong vài tháng tới. Cho đến lúc đó, những người được tiêm chủng nên tiếp tục thực hiện các biện pháp giảm thiểu sự lây lan đã được khuyến cáo lâu nay.

5. Những người đã bị COVID-19 không cần phải tiêm phòng?

Sự thật: Nếu ai đó đã bị COVID-19, họ vẫn có thể được chủng ngừa. Hướng dẫn từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ cho thấy họ có thể cân nhắc hoãn việc tiêm chủng trong 90 ngày, nhưng cuối cùng họ vẫn nên tiêm.

Vắc-xin được thiết kế chủ yếu để ưu tiên những người không có kháng thể (tức là những người chưa bị nhiễm bệnh và do đó chưa hình thành một số miễn dịch tự nhiên đối với virus) tại thời điểm hiện nay khi nhu cầu vắc-xin vượt quá nguồn cung.

Chuyên gia cho biết: “Nếu ai đó được điều trị dựa trên kháng thể, hoặc huyết tương dưỡng bệnh hoặc kháng thể đơn dòng, thì họ được khuyến cáo đặc biệt nên đợi 90 ngày cho đến khi được chủng ngừa. Sau 90 ngày đó, những người đã khỏi bệnh COVID-19 nên chủng ngừa để bảo vệ mình khỏi bị tái nhiễm.”

Kết quả nghiên cứu đã cho thấy rằng vắc-xin kích hoạt mức độ kháng thể trung hòa cao hơn đáng kể so với nhiễm trùng thực sự. Cho đến khi có nhiều thông tin hơn về thời gian miễn dịch có được từ nhiễm trùng thực sự thì vắc-xin vẫn được khuyến nghị tiêm cho tất cả mọi người.

6. Một lần tiêm phòng sẽ bảo vệ bạn khỏi COVID-19 suốt đời?

Sự thật: Các nhà khoa học hiện đang nghiên cứu thời gian miễn dịch của từng loại vắc-xin COVID-19. Chúng ta có thể cần tiêm chủng lặp lại trong tương lai, tương tự như tiêm phòng cúm hàng năm.

FDA cho biết họ dự đoán khả năng miễn dịch ít nhất là một năm. Cho đến nay, các nghiên cứu vẫn chưa cho biết khả năng miễn dịch từ vắc-xin sẽ kéo dài bao lâu. Bởi vì đây là một loại vắc-xin mới, khả năng miễn dịch phải được đo lường theo thời gian và thật khó để trả lời câu hỏi đó vào thời điểm này.

Một điều mà các chuyên gia chắc chắn: “Càng mất nhiều thời gian để chúng ta đạt được khả năng miễn dịch cộng đồng, thì cơ hội virus đột biến càng lớn và chúng ta sẽ cần phải tiêm phòng nhắc lại.”

Tuy nhiên, việc tiêm phòng có nghĩa là bạn không còn phải cách ly nếu bạn tiếp xúc với người có thể bị nhiễm bệnh. Điều này không có nghĩa bạn được tự do gần gũi với người khác hay để tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hay nước bọt của người khác. Khi đã được tiêm phòng, khả năng bạn bị lây nhiễm bởi một người nào đó nhiễm COVID-19 là cực kỳ thấp (dưới 5% với vắc-xin mRNA), vì vậy bạn có thể linh hoạt hơn đối với các quy tắc của CDC về cách ly do phơi nhiễm.

7. Nên đợi cho đến khi bạn có thể chọn loại vắc-xin “tốt nhất”?

Sự thật: Hãy tiêm bất kỳ loại vắc-xin nào được WHO khuyến nghị khi đièu kiện cho phép, cho dù đó là vắc-xin của Pfizer, Moderna hay vắc xin Johnson & Johnson mới được phê duyệt. Tất cả các loại vắc-xin này đã được FDA chấp thuận để sử dụng khẩn cấp vì chúng có hiệu quả tốt.

Các chuyên gia khẳng định: “Tất cả chúng đều đã được thử nghiệm rộng rãi và cực kỳ hiệu quả trong việc ngăn ngừa tình trạng bệnh chuyển biến xấu. Đây là điều quan trọng nhất mà chúng tôi mong muốn từ vắc-xin và chúng đều rất hiệu quả trong việc thực hiện điều này”.

Hy vọng rằng bài viết đã giải đáp phần nào thắc mắc và nghi ngờ về vắc-xin. Bạn hãy có cái nhìn đúng đắn về vắc-xin và hãy tỉnh táo trước những thông tin sai sự thật. Chúc bạn có một sức khỏe tốt!

Một số bài viết bạn có thể tham khảo:

• Việt Nam sắp nhập vaccine COVID-19, bạn đã biết gì về loại vaccine này?
• COVID-19 và cảm cúm thông thường: Bạn đã biết 10 điểm khác nhau giữa chúng hay chưa?

Hãy thường xuyên ghé thăm BlogAnChoi để cập thêm nhiều thông tin hữu ích bạn nhé!