Hội chứng sợ búp bê là gì?

Hội chứng sợ búp bê hay còn gọi là Pediophobia, là một dạng ám ảnh sợ hãi khiến người bệnh cảm thấy lo lắng, sợ hãi hoặc hoảng loạn khi nhìn thấy, chạm vào, hoặc thậm chí chỉ nghĩ về búp bê. Đây là một dạng ám ảnh khá phổ biến thuộc nhóm rối loạn ám ảnh sợ hãi (phobia), thường gây ra những phản ứng mạnh mẽ và không kiểm soát được trong tâm lý người bệnh.

Đặc điểm của Pediophobia

Hội chứng này được phân loại dưới dạng ám ảnh sợ hãi đối tượng (specific phobia), tương tự như những nỗi sợ phổ biến khác như sợ chú hề (Coulrophobia) hoặc sợ búp bê robot, mô hình nhân vật giống người (Automatonophobia). Mặc dù nguyên nhân của hội chứng này vẫn chưa được xác định rõ ràng nhưng phần lớn các nghiên cứu đều cho rằng nó có liên quan đến những trải nghiệm trong quá khứ, đặc biệt là thời thơ ấu.

Búp bê vốn dĩ được tạo ra để mô phỏng hình dạng con người nhưng trong mắt những người mắc Pediophobia, sự giống nhau một cách kỳ lạ giữa búp bê và con người lại chính là yếu tố tạo nên sự rùng rợn. Mặt khác, búp bê là đồ vật vô tri, thiếu cảm xúc, khiến chúng trở thành những biểu tượng dễ khiến người ta liên tưởng đến các hình tượng trong các bộ phim kinh dị hay truyền thuyết ma quái.

Phân biệt Pediophobia với các hội chứng sợ hãi khác

Như đã đề cập ở trên, Pediophobia đôi khi dễ bị nhầm lẫn với Automatonophobia và Coulrophobia vì cả ba đều liên quan đến nỗi sợ các hình tượng nhân tạo. Tuy nhiên, sự khác biệt chủ yếu nằm ở đối tượng mà người bệnh sợ hãi. Trong khi Coulrophobia liên quan đến nỗi sợ chú hề với khuôn mặt trang điểm quá mức và Automatonophobia liên quan đến các mô hình nhân tạo giống người như robot, mannequin thì Pediophobia tập trung vào nỗi sợ búp bê, một đồ vật mô phỏng trẻ em hoặc con người nhưng không có sự sống.

Nguyên nhân gây ra hội chứng sợ búp bê

Hội chứng sợ búp bê (Pediophobia) không phải là nỗi sợ vô căn cứ. Mặc dù các nhà khoa học và chuyên gia tâm lý vẫn đang tiếp tục nghiên cứu về nguyên nhân cụ thể của hội chứng này, có một số lý thuyết phổ biến giải thích lý do tại sao nhiều người cảm thấy ám ảnh với búp bê.

Lý thuyết tiến hóa

Một trong những giả thuyết phổ biến nhất về nguồn gốc của Pediophobia là từ góc nhìn tiến hóa. Theo lý thuyết này, con người có xu hướng sợ những thứ trông giống người nhưng lại thiếu một số yếu tố nhất định khiến chúng trở nên “khác lạ” và không tự nhiên. Điều này được cho là bắt nguồn từ một phản xạ bảo vệ tự nhiên của con người trước những thứ tiềm ẩn nguy hiểm hoặc bất thường trong môi trường sống.

Uncanny Valley – một thuật ngữ trong lĩnh vực robot học và tâm lý học, miêu tả việc con người thường có cảm giác không thoải mái khi nhìn vào những hình tượng gần giống con người nhưng không hoàn toàn giống. Búp bê, đặc biệt là những loại có gương mặt cứng nhắc, ít biểu cảm, thường rơi vào vùng Uncanny Valley này, tạo cảm giác lo sợ và xa lạ cho người nhìn.

Yếu tố văn hóa và phim Ảnh

Văn hóa đại chúng, đặc biệt là phim kinh dị, cũng đóng vai trò lớn trong việc hình thành nỗi sợ búp bê ở nhiều người. Những bộ phim nổi tiếng như Annabelle, Chucky hay The Conjuring đã tạo ra những hình tượng búp bê đáng sợ, khiến nhiều người liên tưởng búp bê với sự tà ác, hắc ám.

Ngoài ra, trong một số văn hóa dân gian và truyền thuyết, búp bê được xem là nơi trú ngụ của linh hồn hoặc được sử dụng trong các nghi lễ tâm linh, điều này càng làm tăng thêm sự ám ảnh với chúng. Những trải nghiệm tiêu cực từ phim ảnh hoặc câu chuyện kinh dị này có thể gắn sâu vào tâm trí và hình thành nên Pediophobia.

Ký ức từ thời thơ ấu

Trải nghiệm cá nhân cũng là một yếu tố quan trọng gây nên hội chứng sợ búp bê. Một số người có thể đã trải qua những sự kiện không mong muốn liên quan đến búp bê trong thời thơ ấu, chẳng hạn như bị dọa bởi một con búp bê có hình dạng đáng sợ hoặc chứng kiến một sự việc kinh hoàng có sự xuất hiện của búp bê.

Những ký ức này có thể không rõ ràng nhưng chúng vẫn tiềm ẩn trong tiềm thức và dẫn đến phản ứng sợ hãi mỗi khi đối mặt với búp bê khi đã trưởng thành. Tâm lý học Freud cho rằng những nỗi sợ tiềm ẩn từ thời thơ ấu có thể tiếp tục ám ảnh con người trong suốt cuộc đời và điều này có thể lý giải cho hiện tượng Pediophobia ở một số người.

Triệu chứng của người mắc hội chứng sợ búp bê

Pediophobia, giống như nhiều loại ám ảnh sợ hãi khác, có thể gây ra những phản ứng tâm lý và thể chất mạnh mẽ khi người bệnh phải đối mặt với nỗi sợ của mình. Các triệu chứng này không chỉ dừng lại ở sự khó chịu mà còn có thể phát triển thành những cơn hoảng loạn dữ dội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hằng ngày. Dưới đây là những triệu chứng phổ biến mà người mắc hội chứng sợ búp bê có thể gặp phải:

Phản ứng thể chất

Người mắc hội chứng sợ búp bê thường có những phản ứng mạnh về mặt thể chất khi đối mặt với nỗi sợ. Các triệu chứng thể chất thường bao gồm:

• Tim đập nhanh: Nhịp tim tăng mạnh do adrenaline được cơ thể tiết ra trong quá trình lo lắng.
• Khó thở hoặc thở gấp: Cảm giác bị nghẹt thở hoặc không thể hít đủ không khí.
• Chóng mặt: Đôi khi người bệnh có thể cảm thấy chóng mặt hoặc mất cân bằng.
• Buồn nôn: Một số người cảm thấy buồn nôn hoặc đau bụng khi đối diện với búp bê.
• Các cảm giác khác: Toát mồ hôi, lạnh run hoặc cảm giác rùng mình là những triệu chứng phổ biến khác.

Những phản ứng này thường xuất hiện tức thời khi người bệnh nhìn thấy búp bê hoặc nghĩ về chúng, và mức độ nghiêm trọng có thể khác nhau tùy vào từng cá nhân.

Phản ứng tinh thần

Ngoài các triệu chứng về thể chất, những người mắc Pediophobia còn phải đối diện với các triệu chứng tinh thần như:

• Cảm giác sợ hãi quá mức hoặc hoảng loạn: Khi nhìn thấy một con búp bê, thậm chí là chỉ qua hình ảnh, người mắc Pediophobia có thể ngay lập tức cảm thấy lo lắng, không thoải mái và có xu hướng né tránh đối tượng gây sợ. Mức độ sợ hãi này không tỉ lệ thuận với nguy cơ thực tế mà búp bê mang lại mà phụ thuộc vào cảm giác cá nhân của người bệnh. Một số người có thể run rẩy, đổ mồ hôi hoặc cảm thấy bất an chỉ vì sự hiện diện của búp bê trong môi trường xung quanh.
• Tránh né: Những người mắc hội chứng sợ búp bê sẽ có xu hướng né tránh hoàn toàn những nơi có khả năng xuất hiện búp bê. Điều này có thể gây ra những ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống cá nhân, khi họ phải thay đổi thói quen hoặc hạn chế tiếp xúc với các địa điểm như nhà trẻ, cửa hàng đồ chơi hoặc thậm chí tránh xem phim có liên quan đến búp bê.
• Cảm giác không kiểm soát được: Người bệnh thường cảm thấy mất kiểm soát đối với nỗi sợ của mình, dù hiểu rằng búp bê thực sự không nguy hiểm. Điều này tạo ra sự mâu thuẫn trong nhận thức, dẫn đến cảm giác tội lỗi và căng thẳng.

Các triệu chứng nghiêm trọng hơn

Trong những trường hợp nghiêm trọng, người mắc Pediophobia có thể trải qua các triệu chứng trầm trọng hơn, bao gồm:

• Cơn hoảng loạn toàn diện: Cơn hoảng loạn điển hình có thể bao gồm những cơn lo âu cực độ, tim đập nhanh, cảm giác như sắp ngất và không thể thở được. Những cơn hoảng loạn này có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ và cần được can thiệp y tế.
• Rối loạn giấc ngủ: Nhiều người mắc Pediophobia thường gặp ác mộng liên quan đến búp bê, gây ra tình trạng mất ngủ hoặc lo âu trước khi đi ngủ. Điều này làm ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe tinh thần của họ.

Nếu không được can thiệp và điều trị, hội chứng sợ búp bê có thể dẫn đến những hậu quả tâm lý lâu dài. Người bệnh có thể trở nên lo lắng quá mức về những tình huống liên quan đến búp bê và điều này có thể lan rộng sang các khía cạnh khác của cuộc sống, ảnh hưởng đến khả năng làm việc, học tập và duy trì các mối quan hệ xã hội.

Ảnh hưởng của hội chứng sợ búp bê trong cuộc sống

Hội chứng sợ búp bê (Pediophobia) không chỉ gây ra những cơn hoảng loạn hay cảm giác khó chịu tạm thời mà còn có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống hàng ngày của người mắc. Tùy theo mức độ nghiêm trọng của nỗi sợ, các tác động có thể khác nhau từ nhỏ đến lớn, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, các mối quan hệ xã hội và thậm chí cả công việc.

Tác động đến đời sống xã hội

Người mắc hội chứng sợ búp bê thường cảm thấy khó khăn khi tham gia vào các hoạt động xã hội, đặc biệt là khi có sự hiện diện của búp bê hoặc những đối tượng có liên quan. Điều này có thể bao gồm các sự kiện trong gia đình, tiệc tùng hoặc thậm chí là những chuyến du lịch đến những nơi có trưng bày búp bê (như bảo tàng, cửa hàng đồ chơi).

Một số tình huống cụ thể có thể gây căng thẳng cho người mắc Pediophobia:

• Các bữa tiệc sinh nhật của trẻ em: Đây là một trong những dịp thường có nhiều búp bê xuất hiện, khiến người bệnh cảm thấy căng thẳng và có xu hướng tránh né.
• Cửa hàng đồ chơi hoặc các trung tâm thương mại: Những nơi này thường trưng bày nhiều loại búp bê và mô hình, gây lo lắng khi người bệnh phải đi qua hoặc vào mua sắm.

Hành vi né tránh xã hội này lâu dần có thể dẫn đến sự cô lập, khiến người bệnh dần mất kết nối với bạn bè và gia đình.

Tác động tâm lý lâu dài

Không chỉ ảnh hưởng đến đời sống xã hội, Pediophobia còn gây ra những tác động tiêu cực về mặt tâm lý. Sự lo âu, căng thẳng kéo dài có thể dẫn đến:

• Rối loạn lo âu: Người mắc hội chứng này có thể phát triển các chứng rối loạn lo âu nếu nỗi sợ búp bê không được điều trị. Việc phải liên tục đối diện với nỗi lo lắng khi ra ngoài, đến những nơi công cộng hoặc chỉ đơn giản là xem một bộ phim có búp bê cũng đủ để gây căng thẳng tinh thần kéo dài.
• Trầm cảm: Việc cảm thấy mình khác biệt, lo lắng quá mức về những tình huống thông thường có thể dẫn đến cảm giác bất lực và trầm cảm. Người bệnh thường tự trách bản thân vì không kiểm soát được nỗi sợ của mình và điều này có thể làm suy giảm lòng tự trọng.

Ảnh hưởng đến gia đình và các mối quan hệ cá nhân

Pediophobia cũng có thể gây ra căng thẳng trong các mối quan hệ gia đình, đặc biệt khi gia đình hoặc bạn bè không hiểu rõ về tình trạng của người mắc hội chứng. Các xung đột có thể xảy ra khi người bệnh từ chối tham gia các sự kiện có sự xuất hiện của búp bê, điều này có thể bị hiểu nhầm là hành vi thiếu hợp tác hoặc vô lý.

Ngoài ra, việc phải né tránh các không gian quen thuộc hoặc yêu cầu người khác loại bỏ búp bê khỏi nhà có thể tạo ra sự bất đồng trong các mối quan hệ, khiến cho người bệnh cảm thấy bị cô lập hoặc không được ủng hộ.

Cách điều trị hội chứng sợ búp bê

Hội chứng sợ búp bê (Pediophobia) có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến cuộc sống của người bệnh, nhưng may mắn thay, nó là một dạng ám ảnh có thể điều trị được. Việc tiếp cận đúng phương pháp điều trị giúp người bệnh kiểm soát nỗi sợ, giảm bớt lo âu và khôi phục lại cuộc sống bình thường. Dưới đây là một số phương pháp điều trị phổ biến và hiệu quả cho người mắc hội chứng này.

Liệu pháp tâm lý (Psychotherapy)

Liệu pháp tâm lý, đặc biệt là liệu pháp nhận thức hành vi (Cognitive Behavioral Therapy – CBT), là một trong những phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với các ám ảnh cụ thể như Pediophobia. CBT giúp người bệnh nhận diện và thay đổi cách suy nghĩ và hành vi liên quan đến nỗi sợ búp bê.

Trong quá trình điều trị, nhà trị liệu sẽ giúp người bệnh:

• Nhận diện nỗi sợ: Hiểu rõ về nguồn gốc và lý do gây ra nỗi sợ hãi với búp bê.
• Thách thức những suy nghĩ tiêu cực: Người bệnh sẽ học cách thay thế những suy nghĩ tiêu cực về búp bê bằng những suy nghĩ thực tế hơn, từ đó giảm bớt cảm giác sợ hãi.

Liệu pháp này không chỉ giúp người bệnh giảm dần sự ám ảnh, mà còn mang lại công cụ giúp họ tự quản lý cảm xúc và đối phó với nỗi sợ hãi trong tương lai.

Liệu pháp tiếp xúc (Exposure Therapy)

Liệu pháp tiếp xúc là một phương pháp điều trị chủ chốt cho người mắc Pediophobia. Phương pháp này giúp người bệnh đối mặt trực tiếp với nỗi sợ trong môi trường kiểm soát, dưới sự hướng dẫn của chuyên gia tâm lý. Tiến trình này thường được thực hiện từng bước, từ việc nhìn thấy hình ảnh búp bê cho đến việc chạm vào hoặc ở gần búp bê thật.

Các bước tiếp xúc thường bao gồm:

• Bắt đầu từ xa: Người bệnh có thể bắt đầu bằng việc xem hình ảnh búp bê hoặc xem phim có sự xuất hiện của búp bê.
• Tiến gần hơn: Sau đó, họ có thể dần dần tiến đến việc gặp búp bê thật trong một không gian an toàn.
• Tương tác với búp bê: Cuối cùng, người bệnh có thể học cách tiếp xúc hoặc tương tác trực tiếp với búp bê mà không còn cảm giác lo lắng quá mức.

Liệu pháp này giúp não bộ của người bệnh làm quen dần với nỗi sợ và thay đổi cách phản ứng trước búp bê.

Dùng thuốc

Trong một số trường hợp nặng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc để hỗ trợ điều trị hội chứng sợ búp bê. Các loại thuốc thường được sử dụng bao gồm:

• Thuốc chống lo âu: Các loại thuốc này giúp giảm triệu chứng lo âu ngay lập tức khi người bệnh phải đối diện với búp bê.
• Thuốc chống trầm cảm (Antidepressants): Được sử dụng trong những trường hợp bệnh nhân mắc Pediophobia kèm theo các triệu chứng trầm cảm hoặc rối loạn lo âu kéo dài.

Tuy nhiên, việc dùng thuốc chỉ là biện pháp tạm thời để giảm triệu chứng và không phải là phương pháp điều trị lâu dài. Thuốc thường được kết hợp với liệu pháp tâm lý để đạt hiệu quả tốt nhất.

Kỹ thuật thư giãn và giảm căng thẳng

Các kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga, hít thở sâu cũng có thể giúp người mắc Pediophobia kiểm soát được các phản ứng hoảng loạn khi gặp búp bê. Những kỹ thuật này giúp làm giảm căng thẳng và lo âu ngay từ khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện.

Một số lợi ích của kỹ thuật thư giãn bao gồm:

• Giảm nhịp tim và cải thiện hô hấp, giúp người bệnh cảm thấy bình tĩnh hơn.
• Tăng cường khả năng kiểm soát cảm xúc khi đối mặt với nỗi sợ.
• Tăng sức khỏe tinh thần tổng thể, giảm bớt cảm giác căng thẳng và lo âu trong cuộc sống hàng ngày.

Tự quản lý tại nhà

Bên cạnh việc điều trị với chuyên gia, người mắc Pediophobia có thể áp dụng một số biện pháp tự quản lý tại nhà để cải thiện tình trạng của mình. Một số phương pháp bao gồm:

• Đối mặt từ từ với nỗi sợ: Cố gắng tiếp xúc dần dần với búp bê trong môi trường thoải mái, an toàn.
• Ghi nhật ký: Viết ra những cảm xúc và suy nghĩ khi gặp búp bê có thể giúp người bệnh hiểu rõ hơn về nỗi sợ của mình và kiểm soát chúng hiệu quả hơn.
• Nói chuyện với người thân: Chia sẻ về nỗi sợ với người thân, bạn bè để được hỗ trợ tinh thần.

Kết luận

Hội chứng sợ búp bê (Pediophobia) có thể là một nỗi ám ảnh dai dẳng và gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người mắc. Tuy nhiên, giống như nhiều ám ảnh khác, Pediophobia có thể được kiểm soát và điều trị nếu bạn tiếp cận đúng phương pháp và có sự hỗ trợ từ chuyên gia.

Nỗi sợ búp bê bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm các tác động văn hóa, truyền thông và tâm lý cá nhân. Các triệu chứng của hội chứng này có thể biểu hiện từ nhẹ đến nghiêm trọng, và nếu không được điều trị kịp thời, có thể gây ra những hậu quả tâm lý lâu dài. Tuy nhiên, với các phương pháp điều trị hiện đại như liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), liệu pháp tiếp xúc, và các kỹ thuật giảm căng thẳng, người mắc có thể vượt qua nỗi ám ảnh này.

Điều quan trọng là không nên coi thường cảm xúc của mình và nếu nỗi sợ này ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, bạn nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý để có thể lấy lại sự tự tin và kiểm soát cuộc sống của mình.

Bạn có thể quan tâm:

• Pteronophobia là gì: Bí ẩn đằng sau hội chứng sợ lông vũ
• Hội chứng Charles Bonnet: Khi thực tại trở nên mờ ảo

Uncanny Valley nghĩa là gì?

Uncanny Valley (Tạm dịch: Thung lũng kỳ lạ) là thuật ngữ được nghĩ ra bởi kỹ sư robotics người Nhật Bản – ông Masahiro Mori. Cụm từ này dùng để mô tả cảm giác khó chịu và bất an khi chúng ta bắt gặp một thực thể nhìn giống con người nhưng lại hết sức “giả trân”. Chính xác hơn thì nỗi ám ảnh này vốn bắt nguồn từ android – một loại robot có đặc điểm nhận dạng của người thật (da, tóc, mắt, biểu cảm khuôn mặt…).

Dựa trên giả thuyết về hiện tượng tâm lý Uncanny Valley của kỹ sư Mori, ông giải thích về việc trước giờ chúng ta không cảm thấy có vấn đề khi xem WALL-E hoặc Baymax vì về cơ bản, tạo hình của những robot này chỉ mô phỏng theo con người với độ tương đồng thấp.

Tuy nhiên đối với những android có mức độ tương đồng nhất định với người thật, bản năng chúng ta sẽ lập tức nhận ra nhiều chi tiết “sai sai” khi quan sát chúng do hình thái lúc này của android đã vượt quá ngưỡng mà não bộ con người có thể chấp nhận. Từ đây, mức độ yêu thích chúng ta dành cho loại robot này đột ngột “lao dốc” và chuyển hoá thành sự dè chừng, không thoải mái, thậm chí là sợ hãi khi nhìn thấy chúng.

Bạn có thể xem ví dụ về android tại đây:

1. Actroid DER2

1. Geminoid HI-1

1. Sophia the Robot

Ngày nay, không chỉ android mà một số loại búp bê, ma-nơ-canh hoặc nhân vật ảo cũng gây ra hiệu ứng tâm lý Uncanny Valley cho nhiều người.

Trend make-up Uncanny Valley bắt đầu từ lúc nào?

Tuy đã có người thực hiện kiểu make-up Uncanny Valley trước đó nhưng xu hướng này chỉ thật sự bùng nổ trên nền tảng TikTok 2023 kể từ lúc Emilia Barth – tên người dùng @blonde.girlyy – đăng tải video vào ngày 29/10.

Trong video, Emilia ngồi một mình ở không gian u ám, cô lựa chọn nhạc nền Brutus của nghệ sĩ The Buttress để tăng phần quỷ dị cho không khí. Tiếp theo, cô thực hiện các bước make-up gồm: đánh nền khiến da trở nên thiếu sức sống, sử dụng bút kẻ mắt màu đen để vẽ đồng tử trông to hơn, làm mờ lông mày, tạo khối cho mặt nhìn hõm lại và dùng chì kẻ môi kéo dài khóe miệng sang 2 bên. Mấu chốt là làm các đặc điểm trên khuôn mặt nhìn càng “giả” càng tốt.

Sau cùng, nỗ lực make-up “không giống người” của Emiliia thành công đem về lượng tương tác ấn tượng với 16 triệu view và 1.7 triệu tim.

Xem video tại đây:

@blonde.girlyy

TRUST THE PROCESS… #fypシ

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

Đến 3/11, người dùng @alkiiwii tiếp thêm nhiệt cho phong trào make-up Uncanny Valley khi đăng tải video nhép môi theo lời thoại của android Chloe (một nhân vật trong tựa game Detroit: Become Human), cô còn đính kèm các hashtag #uncannyvalley, #uncannyvalleymakeup, #uncannyvalleyeffect dưới video của mình. Cư dân mạng TikTok cũng nhanh chóng để lại một số bình luận như sau:

• Đây mới CHÍNH LÀ uncanny valley (113 nghìn lượt thích)
• Bạn chắc chắn không phải người thật (69.1 nghìn lượt thích)
• Nhìn vậy đúng chuẩn uncanny rồi (38.4 nghìn lượt thích)
• Đến giờ thì đây là video đỉnh nhất mà tôi từng xem (31.5 nghìn lượt thích)
• Video này thật sự khiến tôi thấy ớn cả người (7.7 nghìn lượt thích)

Xem video tại đây:

@alkiiwii

UNCANNY VALLEY #uncannyvalley #uncannyvalleymakeup #uncannyvalleyeffect

♬ original sound – Amiceaa

Giờ đây, các TikTokers đang ồ ạt đua theo trend và cố gắng mang đến cho người xem cảm giác “uncanny” (ớn lạnh) bằng cách make-up khuôn mặt sao cho giống android hết sức có thể.

Khởi đầu của những video theo phong trào Uncanny Valley rất đa dạng về mặt bối cảnh, có người bắt đầu với việc tự trang điểm cho bản thân, có người chọn cách dựng một tình huống giả tưởng. Điểm chung ở hầu hết các video thường là kết thúc với phân cảnh một người đột ngột xuất hiện, nhìn chằm chằm vào camera với biểu cảm quái dị kèm loạt cử động bất thường, kém tự nhiên tựa như robot.

Hiện tại, trào lưu này vẫn siêu “hot” và chưa có dấu hiệu dừng lại. Cụ thể, rất nhiều video nhận về hàng triệu đến hàng chục triệu view, có video lên đến hơn 100 triệu view, hashtag #uncannyvalley đạt 1.8 tỷ view (riêng hashtag #uncannyvalleymakeup có 187.6 triệu view) và bài hát Brutus được 133 nghìn lượt sử dụng trên nền tảng TikTok.

Bạn có thể xem các video nổi bật tại đây:

1. @rjchumbley (117.2 triệu view)

@rjchumbley

We’re human, we promise… @TheGoddessBoys #uncannyvalley #uncanny #doppelgänger #skinwalker #alien #ufo

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

1. @melachan (44.5 triệu view)

@___melachan___

Uncanny valley?

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

1. @thammy_palma_ (33.8 triệu view)

@thammy_palma_

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

1. @mybroseph (31.2 triệu view)

@mybroseph

my attempt at the #uncannyvalley trend #trend #uncannyvalleystare #makeup

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

1. @j0hnchappell (12.1 triệu view)

@j0hnchappell

#uncannyvalley #makeup

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

Trend “Make-up đi đêm” tại Việt Nam

Tất nhiên rồi, không lý nào cộng đồng TikTok Việt Nam lại vắng mặt trong sân chơi thú vị này. Thế nên, xu hướng make-up Uncanny Valley đã được giới trẻ đưa về và “việt hoá” thành cái tên hết sức độc lạ: Make-up dành cho các bạn thích đi đêm.

Các bạn trẻ người Việt với tinh thần chịu chơi cũng đầu tư hết nấc để cho ra lò những thành phẩm không thua kém cộng đồng quốc tế. Cùng trải nghiệm thông qua một số video dưới đây nhé!

1. @nganheeepp (12 triệu view)

@nganheeepp

Trả lời @qn055.0802 phương thức đảm bảo chống trộm #makeuptutorial #makeupchallenge #creepymakeup #uncannyvalley #uncannyvalleymakeup #fyp#vietnam #horrortok #funnytiktok #cosplay @Niche person 🧌

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

1. @nganheeepp (5.9 triệu view)

@nganheeepp

Trả lời @Kem.Ca Đến cả tui còn sợ #uncannyvalley #uncannyvalleymakeup #uncannyvalleyeffect #uncannyvalleytrend #horrortok #creepymakeup #cosplay #makeuptransformation

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

1. @ngbdao_ (5 triệu view)

@ngbdao_

Mở khoá kĩ năng mới =))) #fyp #uncannyvalley

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

1. @miwan.tran (1.3 triệu view)

@miwan.tran

#POV Bạn đi đêm về một mình… #uncannyvalley #miwantran

♬ Brutus (Instrumental) – The Buttress

1. @mylinh_makeup (1 triệu view)

@mylinh_makeup

Cách makeup an toàn cho mấy chụy em hay đi sớm về khuya an toàn trăm phần trăm #Mylinhmakeup #chuytuden #uncannyvalleymakeup #uncannyvalley #trendingmakeup

♬ nhạc nền – Chụy TƯ ĐEN – Chụy TƯ ĐEN

Bạn nghĩ sao về xu hướng make-up Uncanny Valley trong năm nay? Hãy để lại bình luận dưới bài viết này của BlogAnChoi nhé!

Bạn có thể quan tâm:

• 15 mẹo trang trí bàn trang điểm đẹp mắt cho góc làm đẹp gia đình
• 240+ mẫu nail Giáng Sinh 2023 đẹp đa dạng, trendy nhất

Khi Pixar công chiếu lần đầu phim hoạt hình ngắn “Tin Toy” vào năm 1988, khán giả đã vô cùng khó chịu với Billy – tạo hình một đứa trẻ bởi kỹ thuật đồ họa cuối thế kỷ 20. Phản ứng của khán giả mạnh mẽ đến mức Pixar sau đó đã tránh việc tạo các nhân vật hình người và chỉ tập trung xây dựng các nhân vật đồ chơi sống động, những chú robot hiếu kỳ, xe cộ biết nói và nhờ đó giành lấy giải Oscar cũng như trái tim khán giả.

Và cho đến ngày nay, thuật ngữ “Thung lũng kỳ quái” vẫn giữ nguyên sự bí ẩn của nó như khi lần đầu được đặt tên vào năm 1970. Nhưng các nhà khoa học đã bắt đầu khám phá sâu hơn về hiện tượng này nhằm tìm kiếm trả lời cho câu hỏi: tại sao các vật thể hình người hoặc các nhân vật ảo hình người lại khiến chúng ta bất an và sợ hãi đến vậy ?

Do các nghiên cứu mới chỉ ở những bước đầu trong việc tìm hiểu hiện tượng này, bạn không nhất thiết phải tin rằng hiện tượng này có thật, cũng như những ảnh hưởng mà nó mang lại.

Uncanny Valley xảy ra khi ta quan sát một tạo vật phi nhân loại mang dáng hình nhân loại, hình dáng nhân loại giúp tạo vật đó cực kỳ thu hút đối với chúng ta. Nhưng, cũng thứ ấy trở nên quá giống người mà lại không hoàn toàn trở thành người thì chúng ta lại cảm thấy sợ hãi. Uncanny Valley chính là thung lũng ngăn cách những thứ cố trở thành con người.

Điều này được nhìn thấy rất rõ ràng ở những con búp bê, người máy, nhân vật 3D… kể cả khi mang hình dạng giống người nhưng với đôi mắt vô hồn, những cử chỉ gượng gạo, giọng nói méo mó của chúng chính là thứ khiến ta đôi khi sợ hãi. Một tạo hình mô phỏng con người nhưng không trọn vẹn.

Nguyên nhân là do chúng quá giống người

Uncanny Valley xuất hiện khi ta quan sát một vật nhân tạo có ngoại hình quá giống người, hoặc chúng thực hiện các hành vi mô phỏng con người. Khi đó, một công tắc tinh thần trong não sẽ được bật và não bộ của người xem sẽ vô thức coi “thứ đó” có khả năng thực sự là một con người. Đây là điều tất yếu xảy ra đối với các vật nhân tạo hình người này và Pixar đã học được bài học đó.

Các nghiên cứu đã cho thấy tất cả mọi người, từ sinh viên đại học cho đến các thổ dân đều có một sự nhạy cảm cực kỳ đối với “thứ” giống hay không giống người. Tuy nhiên thì sự nhạy cảm đó chỉ xuất hiện khi các nhà nghiên cứu cho họ xem những khuôn mặt quen thuộc đối với dân tộc họ.

Khi cho xem một loạt khuôn mặt búp bê và khuôn mặt người được tạo ra bằng phần mềm chỉnh sửa, mọi người nói rằng một khuôn mặt chỉ giống người hơn búp bê nếu nó có ít nhất 65% sự pha trộn mặt người. Mọi người thậm chí còn có thể đánh giá hình dáng của nhân vật dựa vào việc quan sát một con mắt.

Sự tiến hóa đã giúp ta có khả năng phát hiện những điều bất bất thường, kỳ quái dù là nhỏ nhất để tìm ra các dấu hiệu của bệnh tật, các vấn đề về tinh thần hoặc thể chất. Do đó, việc tạo các vật thể hình người này là đi ngược với sự tiến hóa.

Những tác dụng của hiệu ứng

Thế giới ngày nay đã phát triển mà không quan tâm gì về Uncanny Valley. Phần lớn mọi người đều không mong đợi hoặc không mong muốn có cho mình một tình nhân robot, một người phục vụ hoặc một người bạn ảo cùng đồng hành trong cuộc sống của họ. Tuy nhiên thì đã có vài trường hợp mà các thứ nhân tạo này lại có tác dụng hơn người thật.

Các sinh viên y tế thể hiện tốt hơn trong các tình huống khẩn cấp ngoài đời thực nếu họ từng được luyện tập với các vật mô phỏng có hình dạng và cử chỉ như người thật. Các nhà làm phim Hollywood cũng tham vọng sử dụng các tạo vật hình người để thực hiện các cảnh quay có độ nguy hiểm cao cũng như thực hiện các pha hành động điên rồ ngoài đời thực.

Dù trước đó không lâu, hiệu ứng Uncanny Valley là nguyên nhân thất bại của vô số các bộ phim hoạt hình. Song công nghệ ngày càng phát triển và sự đầu tư, trau chuốt cho các tạo hình nhân vật ngày càng hoàn thiện, đến một thời điểm nào đó công nghệ sẽ chạm đến đỉnh cao của nó trong tạo hình kỹ thuật số và hiệu ứng “Thung lũng kỳ quái” sẽ biến mất mãi mãi.

Lời cuối, Uncanny Valley là hiệu ứng chỉ tồn tại ở kỷ nguyên công nghệ và mỗi người chúng ta lại có những phản ứng khác nhau đối với hiệu ứng này. Có người cực kỳ sợ hãi những thứ có hình dáng người – nhưng không phải người ấy, có người lại thấy chúng bình thường. Sau cùng thì, việc hiểu và giảm thiểu hiệu ứng này là vô cùng quan trọng trong kỷ nguyên này, khi tương lai của loài người sẽ cùng đồng hành với các robot, AI trên tất cả mọi lĩnh vực.

Ngoài ra, các bạn có thể tham khảo các bài viết khác trên BlogAnChoi như:

• Học trong khi ngủ, tại sao không?
• Hàng giả có làm ta dối trá hơn?
• 10 bộ phim kinh dị hay, nổi tiếng thế giới trong 5 năm gần đây

Cảm ơn các bạn đã đọc bài, hãy theo dõi BlogAnChoi để đón xem các bài viết khác nhé!