Hai mặt của mạng xã hội

Trong cuộc sống ngày càng tiên tiến phát triển, mạng xã hội trở nên thân cận với con người hơn, nhưng cái gì cũng đều có hai mặt tốt xấu và mạng xã hội cũng vậy.

Mặt tích cực

Với đặc tính nổi trội, kết nối nhanh, không gian chia sẽ rộng chỉ cần những thiết bị điện thoại, laptop, ipad chúng ta có thể tham gia, truy cập vào các trang mạng “Zalo, Facebook, Tiktok, Google, Youtube,”… để liên lạc, kết bạn và nhắn tin với người thân hay những người bạn ở xa, có thể giúp các bạn học sinh tra kết quả và tìm hiểu thêm nhiều kiến thức, giúp tra đường đi, hay địa chỉ cần tìm,… có thể thấy mạng xã hội đem lại rất nhiều tiện ích cho người sử dụng với nhiều thông tin đa dạng, phong phú. Nó sẽ đem lại rất nhiều lợi ích từ đời sống sinh hoạt hằng ngày đến việc học tập, công việc nếu người sử dụng biết khai thác một cách hợp lý và đúng cách.

Mặt tiêu cực

Ngoài việc mang lại rất nhiều lợi ích thì nó gây ra rất nhiều hệ lụy. Ngoài những thông tin chính thống thì ngược lại nhiều thông tin xấu chứa những nội dung sai lệch, có tính lôi kéo hay những trang mạng ảo đánh lừa lấy cắp thông tin, hay những trang mạng với hình ảnh khiêu dâm, trụy lạc, bạo lực, thông tin xấu không chính thống về cách mạng, khiêu khích phản động và chiến tranh, với những thông tin đó nếu một cá nhân nào đó không đủ tỉnh táo, nhận thức được vấn đề sẽ dễ dàng bị sa ngã dẫn đến ảnh hưởng bỏ bê việc học, công việc sa sút, tâm lý, sức khỏe của con người.

Cách sử dụng mạng xã hội đúng cách

Cách hạn chế mạng xã hội xấu

Để hạn chế việc ảnh hưởng xấu của mạng xã hội đến đời sống của con trẻ hiện nay, mỗi gia đình chúng ta cần giáo dục giúp con nhỏ có ý thức phân biệt các thông tin nào là đúng, thông tin nào là sai và sử dụng mạng xã hội như thế nào là đúng, cũng như cho con biết những hậu quả, hệ lụy khi tin và phổ cập những thông tin sai. Giáo dục giúp nâng cao ý thức trách nhiệm, tự chủ và kiểm soát hành động của bản thân. Không đăng đàng những thông tinh sai mà chính bản thân mình không hiểu rõ lên bất kì trang mạng nào.

Sử dụng mạng xã hội đúng cách

Không chỉ dạy trẻ con mà bản thân người trưởng thành như chúng ta cũng nên chọn lọc những thông tin tốt, đăng tải những nội dung, thông tin đúng chính thống, báo cáo những trang mạng có bài viết sai lệch, thông tin không chính thống cho cơ quan, biết lên án những trang mạng chứa nội dung hình ảnh, trụy lạc, bạo lực gây thù địch chiến tranh, dân tộc, đồng bào.

• Jungkook lập kỷ lục lịch sử với lượt xem cao nhất trên Weverse
• IU được Billboard vinh danh là “Nghệ sĩ số 1 Hàn Quốc”, hé lộ kế hoạch hợp tác với sao quốc tế

Mặt tối của mạng xã hội: Tại sao cần “detox”?

Mạng xã hội chi phối suy nghĩ và cảm xúc của người dùng

Mạng xã hội cho phép chúng ta chia sẻ những suy nghĩ, hình ảnh và thậm chí là những cột mốc quan trọng nhất trong cuộc đời mà trước đây không ai quan tâm đến ngoại trừ những người gần gũi và thân yêu nhất của mình. Nhưng khi cho đi thì bạn cũng nhận lại: rất nhiều cảm xúc sẽ nảy sinh khi bạn liên tục lướt qua bảng tin.

Mạng xã hội có thể mang lại niềm vui, kiến thức mới và những khoảnh khắc đáng nhớ, có thể giúp chúng ta cảm thấy bớt cô đơn hơn. Nhưng cùng lúc đó nó cũng có thể tạo sự đố kỵ, buồn bã, mặc cảm, thậm chí mất niềm tin vào cuộc sống. Nếu không được sử dụng đúng cách, mạng xã hội có thể kiểm soát hành vi và suy nghĩ của chúng ta, làm hại sức khỏe tinh thần và các mối quan hệ.

Mạng xã hội dễ gây trầm cảm

Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây trầm cảm và cô đơn ngày nay chính là sử dụng mạng xã hội. Theo các nhà khoa học, “giao tiếp qua máy tính có thể dẫn đến ấn tượng bị thay đổi (và thường là sai) về các đặc điểm thể chất và tính cách của những người dùng khác. Nó có thể dẫn đến những kết luận không chính xác liên quan đến ngoại hình, trình độ học vấn, trí thông minh, tư cách đạo đức, cũng như nhiều đặc điểm khác của những người bạn trên mạng”. (Pantic 2014)

Thể hiện bản thân là một trong những trọng tâm của mạng xã hội, thường “gây ra hoặc ít nhất là thúc đẩy hành vi tự ái” (Mehdizadeh 2010). Khoa học đã phát hiện có mối liên quan đáng kể giữa lòng tự ái và chứng trầm cảm. Một nghiên cứu được công bố tháng 2/2020 cho thấy “tính dễ bị tổn thương do lòng tự ái góp phần vào cảm giác tiêu cực dai dẳng, do đó góp phần làm trầm trọng thêm các triệu chứng trầm cảm.”

Nếu bạn đã bị trầm cảm vì bất cứ lý do gì trước đó thì mạng xã hội có thể khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn. Nhưng kể cả khi không bị trầm cảm thì bạn có thể hình thành suy nghĩ kiểu tự ái ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần.

Mạng xã hội giúp chúng ta gần nhau hay xa nhau hơn?

“Alone together” là khái niệm mới xuất hiện để mô tả hiện tượng ngày càng phổ biến: chúng ta kết nối với nhau nhiều hơn nhưng không sâu sắc hơn. Chẳng hạn như khi dự tiệc, rất nhiều người chỉ chăm chăm chụp ảnh để đăng lên mạng, quan tâm đến vẻ bề ngoài hơn là trò chuyện hay chơi đùa với những người khác.

Ngoài ra còn có hình ảnh đã quá quen thuộc ngày nay: đi cafe với bạn bè nhưng ai cũng dán mắt vào điện thoại và khoe những thứ hay ho trên mạng thay vì nói chuyện với nhau thực sự.

Theo các nhà nghiên cứu, việc quá dựa dẫm vào công nghệ đã dẫn đến “thui chột” các kỹ năng xã hội, mọi người không còn trò chuyện với nhau một cách có ý nghĩa, dẫn đến giảm sự chú ý và giảm khả năng lưu giữ thông tin.

Mạng xã hội không phản ánh đúng thực tế

Sử dụng mạng xã hội quá nhiều có thể làm sai lệch cách nhìn của chúng ta về thực tế do hiện tượng tự so sánh mình với người khác và tin rằng cuộc sống của họ tốt đẹp hơn, có ý nghĩa hơn cuộc sống của chính mình.

Nghiên cứu cho thấy những người có lòng tự tôn thấp thường dễ bị kiểu so sánh này hơn, và ngược lại khi lòng tự tôn thấp thì chúng ta lại càng dành nhiều thời gian hơn để lướt mạng xã hội.

Mạng xã hội gây “nghiện” như thế nào?

Mạng xã hội kiếm được nhiều tiền hơn nếu chúng ta sử dụng thường xuyên hơn, vì vậy mục tiêu của họ là phải khiến cho chúng ta không thể rời mắt. Đó là lý do các trang mạng được thiết kế để người dùng nhìn thấy nội dung từ những người thân quen nhất cũng như những người có ảnh hưởng.

Một nghiên cứu cho biết: đối với một số ít người thì sử dụng mạng xã hội có thể là hoạt động quan trọng nhất trong cuộc sống của họ. Đa số các nhà tâm lý học đồng ý rằng mấu chốt là vì những thứ xuất hiện trên mạng khiến cho chúng ta cảm thấy thỏa mãn và càng muốn xem thêm nhiều hơn nữa.

Các nghiên cứu cũng xác nhận rằng nghiện mạng xã hội nhìn chung cũng trải qua các giai đoạn giống với nghiện chất kích thích, theo thứ tự là:

• Khởi đầu: sử dụng hàng ngày
• Thay đổi tâm trạng: cảm thấy tâm trạng tốt hơn sau khi sử dụng
• Dung nạp: nhu cầu phải dùng lại, thậm chí phải tăng liều để tạo ra tác dụng như trước
• Ngưng dùng: xuất hiện cảm giác tiêu cực khi không được dùng
• Tái phát: lặp lại các bước như trên
• Xung đột: xuất hiện các vấn đề do sử dụng quá mức

Mạng xã hội gây rối loạn giấc ngủ

Lướt Facebook hoặc Instagram trước khi đi ngủ là thói quen của nhiều người, nhưng việc đó có thể phá hỏng chu kỳ giấc ngủ. Một nghiên cứu được thực hiện trên 1788 thanh niên Mỹ từ 18 đến 32 tuổi đã kết luận rằng những người tự khai sử dụng mạng xã hội trung bình 61 phút mỗi ngày cũng tự thấy có rối loạn giấc ngủ ở mức độ trung bình hoặc cao.

Các nhà khoa học giải thích rằng việc lướt mạng ngay trước khi ngủ không chỉ làm chúng ta thức lâu hơn và giảm thời gian ngủ mà còn kích thích các cảm xúc, nhận thức và phản ứng sinh lý trong cơ thể.

Mạng xã hội có thể đưa thông tin sai lệch

Trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay, nhiều người đã quen nhận tin tức từ mạng xã hội. Nhưng điều quan trọng là mức độ đáng tin cậy của nguồn tin: các nghiên cứu chỉ ra rằng những người sử dụng mạng xã hội để cập nhật tin tức về COVID-19 có nhiều khả năng gặp thông tin sai lệch nguy hiểm.

Ngoài ra các tin tức trên mạng cũng gây căng thẳng không đáng có, chẳng hạn như liên tục nhấn mạnh vào số ca tử vong tăng cao và các chuyên gia y tế “tuyệt vọng”. Điều đó khiến chúng ta mệt mỏi và kiệt quệ về tinh thần, dẫn đến bị chi phối sai lệch.

Làm thế nào để cai nghiện mạng xã hội?

Đầu tiên cần xác định xem bạn có thực sự cần phải cai nghiện, hay bạn vẫn đang tự làm chủ được mình? Dưới đây là một số câu hỏi để biết được điều đó:

• Số like trên mạng xã hội có làm bạn cảm thấy cả một ngày của mình thay đổi hay không?
• Số like đó có khiến bạn cảm thấy mất tự tin hơn không?
• Bạn chụp ảnh chỉ để khoe lên mạng hay bạn thực sự yêu thích đối tượng đó?
• Bạn có cảm thấy cuộc sống thiếu thiếu nếu không đăng gì lên mạng trong một thời gian không?
• Bạn giữ liên lạc với mọi người chỉ thông qua mạng xã hội hay vẫn thường xuyên gặp trực tiếp?
• Bạn cảm thấy gặp mọi người trên mạng hay ngoài đời thoải mái hơn?

Nếu bạn trả lời “có” với đa số các câu hỏi trên đây thì có lẽ đã đến lúc phải dứt ra khỏi mạng xã hội trước khi trở thành “nô lệ” của nó.

Một cách khác để xác định mình có cần cai nghiện hay không là xem lượng thời gian dành cho mạng xã hội. Theo báo cáo Global Web Index 2020, người dùng hiện nay đang dành trung bình 2 giờ 24 phút mỗi ngày trên các mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin. So với kết quả năm 2017 thì con số này đã tăng nửa giờ.

Một nghiên cứu được thực hiện trên 143 sinh viên tại Đại học Pennsylvania (Mỹ) đã kết luận rằng “việc hạn chế sử dụng mạng xã hội trên điện thoại ở mức 10 phút cho mỗi nền tảng mỗi ngày trong vòng 3 tuần có tác động đáng kể đến sức khỏe”. Có lẽ đó là giới hạn mà chúng ta nên cố gắng hướng tới – 10 phút cho mỗi nền tảng.

Vậy cụ thể thì cách “detox” mạng xã hội là như thế nào?

1. Giới hạn thời gian dùng mạng xã hội

Vì đây cũng là một dạng nghiện nên việc giảm thời gian cần thực hiện từ từ. Nếu bạn dành cho mạng xã hội khoảng 2 tiếng rưỡi mỗi ngày thì hãy giảm xuống từng chút một, chẳng hạn như 2 giờ trong tuần đầu tiên, sau đó 1 giờ rưỡi vào tuần tiếp theo, v.v.

Không cần phải ngưng hoàn toàn, thực tế thì gần như là không thể làm vậy trong thế giới ngày nay. Nhưng chỉ cần giảm thời gian tiêu tốn cho các nền tảng này là bạn sẽ thấy cuộc sống của mình thay đổi tích cực hơn.

2. Làm những việc khác để “đánh lạc hướng”

Bạn nên tìm cho mình một sở thích hoặc một việc gì đó thích làm trong thời gian rảnh, và tập trung vào nó. Nếu bạn nhận ra mình đang check thông báo mạng xã hội lần thứ n trong ngày thì hãy dừng lại ngay và đi tập yoga, dắt chó đi dạo, xem phim, đọc sách, dọn dẹp nhà cửa, hoặc gọi điện cho bạn bè.

Bạn có thể đặt một cuốn sách trên bàn của mình, nếu là sách kiến thức càng tốt. Khi cảm thấy bồn chồn muốn dùng mạng, hãy mở sách ra và đọc vài trang thú vị. Những thông tin trong sách thường có giá trị hơn bất kỳ thứ gì tràn ngập trên mạng xã hội.

3. Nghĩ về kết quả tích cực

Khi bạn đã quyết định giảm dùng mạng xã hội thì giai đoạn đầu có thể cảm thấy hơi khó chịu. Thời điểm này là rất quan trọng và bạn cần nhận ra mặt tích cực là mình đã đạt được một chút tự do. Bạn không còn phải chờ đợi lượt like hay comment của mọi người nữa, cũng chẳng cần hóng drama từng phút từng giờ. Nói cho cùng thì những thứ đó có liên quan gì đến mình đâu?

4. Xóa các ứng dụng khỏi điện thoại

Rất nhiều người đã làm cách này, chỉ giữ lại những thứ cần thiết cho công việc. Thay vì check Facebook trên điện thoại, bạn có thể xóa đi và chỉ sử dụng nó trên máy tính khoảng một lần một tuần. Instagram còn gây nghiện hơn nữa, nên bạn có thể xem nó chỉ khi nào thực sự hết việc để làm, như khi chờ xe bus.

Những ngày đầu tiên có thể bạn sẽ lấy điện thoại ra và tìm các ứng dụng như một thói quen, nhưng sau một thời gian thói quen sẽ biến mất và bạn không còn nhớ chúng nhiều như thế nữa.

Trong cuốn sách Digital Minimalism (Chủ nghĩa tối giản kỹ thuật số), tác giả Cal Newport khuyên rằng chỉ nên giữ lại một ứng dụng trong cuộc sống của bạn nếu:

• Nó đem lại một giá trị gì đó mà bạn coi trọng thực sự (không phải là sự vui thích hời hợt) và nó là phương tiện công nghệ tốt nhất để có được giá trị đó.
• Nó đóng một vai trò cụ thể trong cuộc sống của bạn, và bạn có các quy tắc cụ thể về thời gian và cách thức sử dụng nó (ví dụ chỉ sử dụng Facebook ở nơi làm việc, nhưng không bao giờ dùng ở nhà).

5. Unfollow những người không cần thiết

Hãy sử dụng mạng xã hội một cách có chọn lọc thay vì chỉ làm “nô lệ” một cách thụ động. Không cần phải follow tất cả những người “nổi tiếng” nếu họ không đem lại giá trị có ý nghĩa đối với bạn. Chỉ cần theo dõi những người thực sự đáng quý, và loại bỏ tất cả những thứ không cần thiết.

6. Nghỉ ngơi khi cảm thấy quá tải

Mạng xã hội sống nhờ quảng cáo, do đó quảng cáo ngày càng xuất hiện nhiều. Ít nhất 74% người dùng cảm thấy mệt mỏi khi nhìn thấy chúng, thậm chí giai đoạn hiện nay có thể còn nhiều hơn nữa vì các nhà quảng cáo đang cố gắng tận dụng giãn cách xã hội để tiếp cận mọi người nhiều hơn.

Nếu bạn cảm thấy quá tải bởi bất cứ thứ gì trên mạng – dù là quảng cáo hay nội dung – thì cứ việc tắt điện thoại đi. Mạng xã hội không phải là thứ gì đó quá thiết yếu, hãy nghỉ ngơi và nếu muốn thì có thể trở lại vào lúc khác.

7. Chỉ xem những nội dung có chất lượng

Thay vì giết thời gian bằng những cuộc đấu khẩu hay drama vô nghĩa thì hãy tận hưởng những nội dung có chất lượng. Bản thân những nội dung này đã là phần thưởng cho người xem, nhưng còn có một số lợi ích khác có thể áp dụng vào cuộc sống, chẳng hạn như dạy cho chúng ta biết cách tư duy và tương tác với thế giới.

Lời kết

Có nên bỏ hoàn toàn mạng xã hội không? Có thể phù hợp với một số người, nhưng không phải là lựa chọn của hầu hết chúng ta. Những trang web và ứng dụng đó chắc chắn có nhiều mặt tốt không thể phủ nhận, đặc biệt là trong thời đại hiện nay. Nhưng hãy học cách sử dụng chúng một cách thông minh và hợp lý để chúng không bao giờ chi phối cuộc sống của bạn.

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Công ty Facebook đổi tên thành Meta, cư dân mạng nhanh trí chế meme và joke đá xoáy
• Tại sao nhiều người hiện nay muốn bỏ Facebook?

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!

Trong tháng 9 vừa qua, một báo cáo của Nhật báo Phố Wall (Wall Street Journal – WSJ) cho biết: các nhà chức trách và các nhóm nghiên cứu đã phát hiện thấy Instagram for Kids có tác động tiêu cực đối với các bé gái, dẫn đến việc Facebook (chủ sở hữu của Instagram) phải tạm dừng ứng dụng này và phải cử đại diện trả lời chất vấn của các cơ quan quản lý về vấn đề bảo vệ trẻ em liên quan đến ứng dụng.

Nhưng chính xác thì tại sao Instagram lại có ảnh hưởng như vậy, và tác động tiêu cực này có phải chỉ giới hạn ở độ tuổi thanh thiếu niên?

Tác động của Instagram đối với tuổi teen

Báo cáo của WSJ dựa trên nghiên cứu nội bộ của chính Facebook, cho thấy Instagram tác động tiêu cực đến nhóm tuổi teen, đặc biệt đối với các teen girl ứng dụng này có thể ảnh hưởng tới cảm nhận của họ về hình ảnh cơ thể.

Nghiên cứu cho thấy cứ 3 teen girl được khảo sát thì có 1 người có các vấn đề về hình ảnh cơ thể trở nên tồi tệ hơn do Instagram. Đồng thời các teen cũng cho biết ứng dụng này làm tăng trầm cảm và lo âu. Theo báo cáo, khoảng 13% teen ở Anh và 6% teen ở Mỹ tham gia vào khảo sát này cho biết họ đã từng có ý nghĩ tự tử liên quan tới Instagram.

Đặc biệt là phần lớn người dùng Instagram cho biết họ cảm thấy ngoại hình của mình “không hấp dẫn” bắt nguồn từ ứng dụng này. Một số teen girl cũng cho biết Instagram không chỉ khiến họ cảm nhận hình ảnh cơ thể mình tệ hơn mà còn có thể dẫn đến chứng rối loạn ăn uống trong một số trường hợp.

Facebook phản ứng thế nào trước vấn đề này?

Phản ứng với báo cáo của WSJ, phó chủ tịch của Facebook là bà Pratiti Raychoudhury cho rằng kết luận “Instagram có hại cho teen girl” là chủ quan và không toàn diện. Bà cho biết khảo sát của họ giúp phát hiện những điểm xấu cần giảm bớt và điểm tốt cần phát huy, do đó không nên chỉ tập trung vào những nhận xét tiêu cực.

Về việc Instagram có thực sự “độc hại” đối với trẻ em gái hay không, bà Raychoudhury nói rằng nghiên cứu của họ cho thấy “đối với 11 trong số 12 vấn đề về sức khỏe, những teen girl nói rằng họ phải khổ sở vì những vấn đề khó khăn đó cũng nói rằng Instagram làm cho chúng tốt hơn thay vì tệ hơn.”

Facebook khẳng định rằng dùng Instagram sẽ giúp ích cho thanh thiếu niên khi họ gặp khó khăn với những vấn đề thường ngày. Facebook cũng công khai các dữ liệu được WSJ đề cập đến, trong đó cho thấy các teen girl chỉ nói rằng Instagram làm cho vấn đề hình ảnh cơ thể trở nên tồi tệ hơn chứ không phải là 11 vấn đề khác. Chẳng hạn như đối với sự cô đơn hay buồn bã, ứng dụng này thực tế đã làm cho họ cảm thấy tốt hơn.

Ngoài ra Facebook cũng nói rằng có một số vấn đề được nghiên cứu, chẳng hạn như “thanh thiếu niên đổ lỗi cho Instagram làm tăng tỷ lệ lo âu và trầm cảm” chỉ dựa trên khảo sát từ 40 người. Đối với một ứng dụng có hơn 1 tỷ người dùng trên khắp thế giới thì phản hồi của 40 người không mang tính đại diện, Facebook tuyên bố.

Tuy nhiên trên thực tế Facebook đã không công khai tất cả dữ liệu trong nghiên cứu của họ về tác động của Instagram đối với người dùng tuổi teen.

Vậy tại sao Instagram for Kids lại bị tạm dừng?

Người đứng đầu Instagram là Adam Mosseri khẳng định họ vẫn tin rằng phiên bản Instagram dành cho trẻ em là đúng đắn và nên làm, nhưng hiện tại họ đang tạm dừng nó vì một số lý do. “Chúng tôi sẽ sử dụng thời gian này để làm việc với phụ huynh, chuyên gia và các nhà hoạch định chính sách để chứng minh giá trị và nhu cầu của sản phẩm này. Chúng tôi sẽ tiếp tục xây dựng các công cụ tùy chọn để phụ huynh giám sát thanh thiếu niên.”

Instagram for Kids được tạo ra dành cho trẻ em dưới 13 tuổi, vì hiện tại giới hạn độ tuổi được phép sử dụng Instagram là từ 13 trở lên. Mosseri giải thích rằng ngày nay trẻ em sử dụng điện thoại ngày càng sớm, khai gian tuổi và tải các ứng dụng dành cho người từ 13 tuổi trở lên, đó là lý do họ muốn tạo một ứng dụng dành riêng cho trẻ em.

Các nhà phát triển tin rằng phiên bản Instagram dành cho trẻ em sẽ giúp cha mẹ có thể kiểm soát và giám sát con mình nhiều hơn so với ứng dụng thông thường. Phiên bản này hướng đến trẻ em 10-12 tuổi và phải có sự cho phép của cha mẹ mới được tham gia. Hơn nữa nó sẽ có nội dung và các tính năng phù hợp với lứa tuổi, đặc biệt là không có quảng cáo.

Cha mẹ có thể giám sát thời gian con mình sử dụng app và giám sát những người nào có thể nhắn tin cho con, những người nào mà con có thể follow cũng như người nào có thể follow con mình.

Nhưng tại sao chỉ có Instagram chịu “tai tiếng”? Còn những mạng xã hội khác?

Các nghiên cứu đã cho thấy mạng xã hội nói chung làm tăng lo âu và trầm cảm ở người dùng thuộc mọi nhóm tuổi, nhưng không phải ngẫu nhiên mà Instagram bị chú ý đặc biệt. Ứng dụng này có khả năng “gây nghiện”, tập trung vào những khoảnh khắc đẹp nhất của người dùng, có các bộ lọc giúp màu da và ánh mắt đẹp hơn, cùng với sự xuất hiện của những người nổi tiếng khoe lối sống xa hoa hào nhoáng – tất cả những yếu tố đó có thể tạo ra một môi trường thực sự “độc hại”.

Đối với những thanh thiếu niên tuổi teen đang trải qua nhiều thay đổi về tâm sinh lý thì môi trường đó có thể gây tác động rất mạnh. Nhiều người còn ví Instagram giống như một loại chất gây nghiện và cần được xem xét nghiêm túc.

Riêng với vấn đề hình ảnh cơ thể, tác động của Instagram không chỉ giới hạn ở các teen girl mà ngay cả phụ nữ trưởng thành cũng gặp rắc rối. Dịch vụ Y tế Quốc gia của Vương quốc Anh (NHS) hồi tháng 5 năm nay đã chỉ trích gay gắt vì Instagram không mạnh tay ngăn chặn quảng cáo Apetamin, một loại thuốc tăng cân được nhiều người có ảnh hưởng rao bán trên nền tảng này.

Apetamin được cho là giúp phụ nữ có thân hình tròn trịa hơn, nhưng có các tác dụng phụ nghiêm trọng bao gồm cả suy gan. Instagram khẳng định rằng họ đã “gỡ bỏ các tài khoản quảng cáo và bán Apetamin”, nhưng người dùng vẫn có thể dễ dàng tìm thấy nó bằng các chức năng tìm kiếm trên ứng dụng này.

Mặc dù Instagram đang cố gắng khắc phục một số vấn đề, nhưng nền tảng này vẫn là nơi mà ai cũng muốn để lại hình ảnh đẹp nhất của mình. Đối với thanh thiếu niên, áp lực về hình ảnh bản thân trên không gian mạng có thể gây hại cho sức khỏe tinh thần ngoài đời thật.

Theo một nghiên cứu gần đây của tổ chức Common Sense Media, nhóm tuổi teen dành khoảng 9 giờ mỗi ngày để online trên mạng xã hội. Vậy nghĩa là ngoài thời gian đi học và ngủ, các teen gần như liên tục “dán mắt” vào điện thoại để tương tác với bạn bè và phần còn lại của thế giới thông qua Instagram, Snapchat, Facebook và nhiều nền tảng khác.

Không thể phủ nhận mạng xã hội là phương tiện để kết nối với mọi người và truyền đi nhiều thông tin tích cực, nhưng ở khía cạnh khác chúng cũng có thể khiến ta cảm thấy mệt mỏi và thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, đặc biệt là ở độ tuổi thanh thiếu niên.

Hiệp hội Y tế Công cộng Hoàng gia của Vương quốc Anh đã khảo sát 1.500 thanh thiếu niên về thói quen sử dụng mạng xã hội của họ. Kết quả cho thấy Instagram và các mạng xã hội khác có liên quan đến tăng lo âu, trầm cảm, bắt nạt và cảm giác “sợ bỏ lỡ” (FOMO), ngoài ra cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh cơ thể và tạo thói quen ngủ không lành mạnh.

Theo các chuyên gia, đây chỉ là một trong nhiều nghiên cứu cho thấy thanh niên sử dụng mạng xã hội càng nhiều thì càng dễ bị trầm cảm, lo âu. Việc check mạng, theo dõi và tương tác với các sự kiện gần như đã trở thành thói quen hằng ngày không thể bỏ được đối với nhiều người.

Mạng xã hội không phải là đời thực

Một khía cạnh nguy hiểm của mạng xã hội là nó làm cho người dùng tự so sánh bản thân mình với người khác một cách vô thức. Chỉ vài cú nhấp chuột hoặc vuốt màn hình có thể cho chúng ta thấy vô số bạn bè cũng như những người xa lạ, nhưng những thứ mà ta nhìn thấy trên mạng thường không phản ánh đúng cuộc sống đời thực.

So sánh về hình ảnh cơ thể là một vấn đề lớn trên mạng xã hội. Chúng ta thường đánh giá mọi thứ qua cái nhìn đầu tiên, nhưng ngày nay rất nhiều hình ảnh selfie đã được chỉnh sửa bằng các bộ lọc và được coi là điều bình thường, mặc dù không phản ánh đúng sự thật.

Sự so sánh bản thân mình với những hình mẫu lý tưởng phi thực tế có thể hạ thấp lòng tự tôn và tự tin, làm mặc cảm về hình ảnh cơ thể của mình và cảm giác sợ bỏ lỡ. Kết quả là các teen ở cả hai giới nam và nữ đều phải cố “theo kịp” các bạn cùng trang lứa trên mạng xã hội, chẳng hạn như tư thế nào selfie đẹp nhất, hay làm sao để giữ dáng và trông thật xinh đẹp. Những mục tiêu đôi khi không thực tế này lại chiếm mất quá nhiều thời gian trong cuộc sống của họ.

Làm thế nào để sử dụng mạng xã hội lành mạnh hơn?

Sẽ rất khó để bắt các teen từ bỏ mạng xã hội, do đó tốt nhất là học cách sử dụng chúng lành mạnh hơn. Các chuyên gia sức khỏe tâm thần cho rằng các nhà phát triển mạng xã hội nên áp dụng các biện pháp như hiện cảnh báo khi người dùng dành thời gian quá nhiều trên mạng, hay dán nhãn những hình ảnh đã bị chỉnh sửa.

Bản thân người dùng cũng có thể tự bảo vệ mình khỏi những áp lực và cảm giác trầm cảm, lo âu liên quan đến mạng xã hội bằng những cách như:

• Dùng mạng xã hội có ý thức: Hãy tỉnh táo trước những thứ mà bạn nhìn thấy trên mạng và cân nhắc kỹ trước khi đánh giá bản thân mình hoặc ai đó là “đẹp” hay “xấu”. Quan trọng là hãy tự hỏi bản thân: Những thứ này có thực sự cần thiết với mình không? Có làm mình cảm thấy hạnh phúc không? Có phải mình đang lãng phí thời gian vô bổ không?

• Nếu bạn muốn bỏ thói quen check mạng xã hội hằng ngày thì hãy tự đặt ra một ngày duy nhất trong tuần để sử dụng, chẳng hạn như “thứ sáu Facebook” hay “thứ ba Twitter”.
• Giới hạn thời gian sử dụng bất kỳ mạng xã hội nào, chẳng hạn 15 phút mỗi ngày.
• Chỉ check mạng khi có thông báo mới, tức là chỉ tương tác với những mối liên hệ gần gũi với mình chứ không cuộn xuống liên tục một cách vô thức.

Mạng xã hội là phương tiện được tạo ra để giúp chúng ta vui vẻ hơn, nhưng nếu sử dụng không đúng cách sẽ gây hậu quả ngược lại rất nghiêm trọng. Hãy lên mạng một cách có ý thức để không trở thành “nô lệ” của mạng xã hội nhé!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Microsoft sẽ ngừng hỗ trợ Windows 10 vào năm 2025
• Facebook có thể cấm bạn vĩnh viễn nếu bạn vi phạm 5 điều này!

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!