Say nắng là gì?

Say nắng, hay còn gọi là sốc nhiệt (heat troke), là một dạng rối loạn thân nhiệt nghiêm trọng xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với nắng nóng trong thời gian dài, làm cho nhiệt độ cơ thể tăng quá cao (thường trên 40°C) và thường kèm theo tình trạng rối loạn hoạt động của các cơ quan như thần kinh, tuần hoàn, hô hấp,…do tác động của nắng nóng hoặc các hoạt động thể lực quá mức.

Nguyên nhân gây ra tình trạng say nắng

Nguyên nhân dẫn đến say nắng thường do tiếp xúc với môi trường nóng ẩm trong thời gian dài khiến nhiệt độ cơ thể tăng lên. Một nguyên nhân phổ biến không kém là do hoạt động thể lực quá sức dưới trời nắng quá lâu, đặc biệt là buổi trưa hoặc khi thời tiết oi bức. Ngoài ra, một số yếu tố có liên quan như làm việc ngoài trời mà không đội mũ, không uống đủ nước, không mặc đồ thoáng mát, nghỉ ngơi không đủ hoặc uống rượu,…cũng làm tăng nguy cơ say nắng.

Các triệu chứng khi bị say nắng

Các triệu chứng say nắng thường gặp bao gồm:

• Nhiệt độ cơ thể tăng cao, da khô, nóng, ửng đỏ.
• Thở gấp, tim đập nhanh.
• Đau đầu, chóng mặt, choáng váng.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Mệt mỏi.
• Yếu cơ, chuột rút.
• Ngất xỉu, co giật nếu không được xử lý kịp thời.

Cách xử trí khi bị say nắng

• Nhanh chóng đưa người bị say nắng vào nơi mát mẻ, thông thoáng.
• Giảm thân nhiệt cho người bệnh bằng cách nới lỏng quần áo, chườm mát bằng khăn lạnh ở các vị trí như trán, cổ, nách,…
• Nếu nạn nhân còn tỉnh, cho uống nước mát pha chút muối hoặc nước điện giải.
• Trong trường hợp người bị say nắng ngất xỉu hoặc xảy ra các tình trạng như buồn nôn, khó thở, đau ngực, co giật,…thì thì phải gọi cấp cứu hoặc chuyển đến cơ sở y tế nhanh chóng. Trong thời gian này, liên tục theo dõi tình trạng người bệnh và thường xuyên chườm mát cho họ.

Các biện pháp phòng ngừa say nắng

Dưới đây là những biện pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả để tránh bị say nắng:

Hạn chế ra ngoài khi trời nắng gắt

Tránh ra ngoài trong khoảng thời gian 11h trưa đến 3h chiều, khi ánh nắng gay gắt nhất. Nếu buộc phải ra ngoài, nên che chắn cẩn thận và tránh đứng lâu dưới nắng trực tiếp.

Che chắn cẩn thận khi ra ngoài

Như đã nói ở trên, nếu bắt buộc phải ra ngoài khi trời nắng nóng và oi bức, bạn nên đội mũ rộng vành, nón lưỡi trai hoặc mang ô/dù đồng thời có thể đeo kính râm, khẩu trang để bảo vệ mắt và da mặt khỏi tia UV. Nếu mặc quần áo dài tay, hãy chọn chất liệu thoáng mát, màu sáng để phản xạ ánh nắng tốt hơn.

Uống đủ nước

Uống đủ nước cũng là cách phòng ngừa say nắng hiệu quả. Bạn nên uống nước từng ngụm nhỏ, ngay cả khi chưa khát. Nếu hoạt động ngoài trời nhiều, có thể bổ sung thêm nước điện giải, nước dừa, nước trái cây,…

Làm mát cơ thể thường xuyên

Nếu thấy quá nóng, hãy dùng khăn ướt, xịt khoáng hoặc quạt cầm tay để làm dịu nhiệt. Bạn cũng có thể tắm để làm mát nhưng cần lưu ý là tránh tắm ngay khi vừa đi nắng về. Tốt nhất là nên nghỉ ngơi 1 lúc cho cơ thể hạ nhiệt tự nhiên sau đó mới tắm.

Không làm việc hoặc hoạt động thể chất quá lâu dưới trời nắng

Để ngăn ngừa say nắng, bạn không nên làm việc hoặc hoạt động thể chất quá sức dưới trời nắng trong thời gian dài. Nếu bắt buộc phải làm, nên nghỉ ngơi định kỳ sau khoảng 45 phút hay 1 tiếng ở những nơi mát mẻ.

Bổ sung dinh dưỡng hợp lý

Trong những ngày nắng nóng, bạn có thể ăn nhiều trái cây, rau củ, đặc biệt là loại nhiều nước như dưa hấu, cam, dưa leo,…và tránh ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ.

Bạn có thể quan tâm:

• 8 loại thực phẩm chống lão hóa mà bạn có thể thêm vào thực đơn thường ngày
• 12 cách duy trì và cải thiện sức khỏe thận mà bạn nên biết
• 7 thực phẩm giúp tăng cường trao đổi chất mà bạn nên bổ sung vào chế độ ăn uống thường ngày
• 10 thói quen xấu có thể khiến da nhanh lão hóa, hình thành nếp nhăn sớm

Trong khi một số người lựa chọn tạm ngưng tập thể dục trong khoảng thời gian này, một số khác lại chọn luyện tập trong nhà với điều hòa mát mẻ, thì vẫn có không ít người muốn duy trì thói quen luyện tập ngoài trời. Nếu bạn cũng thuộc nhóm này thì những mẹo nhỏ sau đây có thể giúp bạn thoải mái luyện tập mà không lo “tác dụng phụ” do nắng nóng gây ra.

Hãy để cơ thể làm quen dần với cái nóng

Tình trạng nóng lên toàn cầu có thể sẽ khiến khoảng thời gian nắng nóng trong năm kéo dài hơn trong tương lai. Vì vậy, chúng ta sẽ không thể ngồi đợi đến thời điểm thích hợp mà phải học cách thích nghi với cái nóng.

Clare Lobb, nhà sinh lý học cao cấp và là trưởng nhóm kỹ thuật tại Viện Thể thao Anh chia sẻ kinh nghiệm: “Khi đợt nắng nóng bắt đầu, thay vì lập tức luyện tập với cường độ như mọi ngày, bạn hãy bắt đầu lại với cường độ nhẹ hơn, duy trì khoảng 20 phút mỗi ngày. Sau đó, khi cảm thấy cơ thể đã thích nghi, hãy tăng dần thêm 5 phút, 10 phút.”

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng duy trì nhiệt độ cơ thể khoảng 38,5°C mỗi ngày sẽ giúp chúng ta tăng khả năng chịu nóng.

Tập luyện sớm mỗi ngày

Hãy tập luyện vào khoảng thời gian trước 9 giờ sáng. Mặc dù sau đó nhiệt độ có thể chỉ thay đổi một chút, nhưng vì mặt trời di chuyển đến vị trí cao, bức xạ và ánh sáng chiếu trực tiếp xuống mặt đất cũng có thể khiến chúng ta cảm thấy căng thẳng.

Đừng thúc ép bản thân

Trong thời tiết nắng nóng, đừng cố thúc ép bản thân phải luyện tập hết sức có thể. Hãy chấp nhận việc chạy chậm lại một chút, nhảy dây ít hơn một chút. Ngay cả những vận động viên chuyên nghiệp cũng phải làm vậy.

Lobb nói: “Ngay cả khi đang cảm thấy nóng, hệ thống tim mạch vẫn hoạt động chăm chỉ để loại bỏ một phần nhiệt ra khỏi cơ thể. Vì vậy, khi tốc độ chạy chậm hơn, nhưng nhịp tim nhanh hơn, bạn vẫn có thể đốt được một lượng calo tương đương tốc độ chạy thông thường.”

Khi bạn cố gắng để chạy thêm một đoạn ngắn, cơ thể mất nhiều nhiệt hơn có thể khiến bạn cảm thấy mệt mỏi và thậm chí là kiệt sức.

Giữ cho cơ thể đủ nước

Uống đủ nước sẽ giúp cơ thể không gặp căng thẳng ngay từ những phút luyện tập đầu tiên. Hãy uống nước trước giờ tập khoảng 20 phút, và bổ sung nước mỗi 5 đến 10 phút trong quá trình tập.

Đừng chủ quan nếu bạn cho rằng uống nước điện giải có thể giúp cơ thể giữ nước lâu hơn. Điều này không đúng trong tình trạng thời tiết nhiệt độ cao.

Ngoài ra, bạn cũng có thể thử bổ sung sữa sau quá trình luyện tập vì lượng protein và điện giải dồi dào trong sữa có thể giúp bạn nhanh chóng lấy lại sức.

Tìm đến những nơi mát mẻ để tập luyện

Nếu có thể, hãy đến những nơi có nhiều cây xanh hoặc hồ nước tập luyện, vì ở đó nhiệt độ và không khí dễ chịu hơn trong khu đô thị.

Mặc trang phục phù hợp

Đừng bao giờ xem thường trang phục mặc trong lúc luyện tập.

Khi hoạt động dưới nắng, hãy nhớ mặc áo dài tay hoặc áo khoác chống nắng. Bạn cũng nên chọn trang phục sáng màu để ánh sáng được phản chiếu tốt hơn.

Tốt nhất bạn nên sắm cho mình một bộ đồ tập với chất liệu vải kỹ thuật chuyên dụng, vì loại vải này sẽ thấm hút mồ hôi và điều hòa nhiệt độ cơ thể tốt hơn vải cotton thông thường.

Thêm vào đó, hãy nhớ mang theo kính, mũ và bôi kem chống nắng trước khi ra ngoài tập luyện khoảng 20 đến 30 phút.

Phòng ngừa tình trạng khô da khi tiếp xúc với ánh nắng

Nếu da bạn dễ bị khô hoặc nứt nẻ khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, trước khi tập luyện hãy bôi kem dưỡng như Vaseline để đảm bảo da đủ ẩm.

Đây cũng là lí do tại sao bạn nên chọn đồ thể thao chuyên dụng. Mặc dù quần áo dài tay thông thường cũng có thể che nắng, nhưng khả năng thấm mồ hôi không quá tốt sẽ khiến da bạn bị kích ứng hoặc viêm nhiễm.

Chú ý những triệu chứng say nắng

Cuối cùng, hãy dừng luyện tập nếu bạn có những dấu hiệu như: đổ mồ hôi quá nhiều và run người, nhịp tim tăng cao bất thường, buồn nôn, nôn mửa, da xanh xao, nhức đầu hoặc thỉnh thoảng bị chuột rút.

Vì khi gặp những triệu chứng say nắng, sẽ rất khó để bạn có thể xoay sở một mình. Do đó, hãy ưu tiên luyện tập cùng bạn bè để họ kịp hỗ trợ trong những trường hợp không may xảy ra.

Trên đây là những cách giúp bạn duy trì việc tập thể dục trong thời tiết nắng nóng của mùa hè. Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Tập thể dục thời điểm nào là tốt nhất? Nên tập buổi sáng hay tập buổi chiều?
• 3 loại máy chạy bộ Xiaomi giúp bạn tập thể dục trong nhà không lo mưa nắng!