Nâu là màu mắt xuất hiện đầu tiên

Tuy nghe có vẻ kỳ lạ nhưng khởi điểm, tất cả mọi người đều chỉ có một màu mắt nâu mà thôi. Sau đó một đột biến gen đã làm giảm việc sản xuất melanin đến mức không đủ để tạo màu nâu cho mắt, đây chính là cách mắt xanh xuất hiện.

Ngày nay, màu nâu vẫn là màu mắt phổ biến nhất trên thế giới. Nhờ lượng melanin cao mà mắt nâu có khả năng chống lại một số loại bệnh về mắt tốt hơn. Mắt nâu nhạt phổ biến nhất ở châu Mỹ, Tây Á và châu Âu, trong khi mắt nâu sẫm thường thấy ở châu Phi, Đông Nam Á và Đông Á.

Tất cả những người mắt xanh đều có chung một tổ tiên

Một đột biến duy nhất trong các gen sản xuất melanin đã cho chúng ta vô số biến thể của màu xanh lam, xanh lục, xám và hạt dẻ. Hơn nữa, đột biến di truyền này có liên quan đến cùng một tổ tiên chung. Các nhà khoa học tin rằng vị tổ tiên này là một người châu Âu đến từ vùng Biển Đen, có thể sống từ 6.000 đến 10.000 năm trước.

Tỷ lệ người mắt xanh ở châu Âu ngày nay dao động từ 20% đến 40% trong khi xét trên toàn thế giới thì tỉ lệ chỉ có 8% đến 10%. Mắt xanh phổ biến nhất ở Bắc Âu, người mắt xanh ở Mỹ có tỷ lệ tương đối cao (27%) vì đây là những người Mỹ có nguồn gốc từ Đông Âu, Ailen và Anh.

Màu mắt thay đổi tùy theo sự di cư của tổ tiên chúng ta

Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết rằng sự thay đổi của màu mắt cũng tương ứng với sự di cư của tổ tiên chúng ta từ vùng khí hậu ấm hơn sang lạnh hơn. Ngày nay, người châu Âu có nhiều loại màu mắt nhất, từ xanh lam nhạt đến nâu đậm. Lý do mắt sẫm màu phổ biến ở những vùng khí hậu nóng hơn, chẳng hạn như châu Á và châu Phi, là do hắc tố melanin, có tác dụng bảo vệ mắt khỏi ánh nắng mặt trời và tác hại của tia UV.

Không đến 1% dân số thế giới có mắt màu xám

Trước kia người ta vẫn tin rằng một gen duy nhất chịu trách nhiệm tạo ra màu mắt. Nhưng hóa ra có đến 16 gen hoạt động để xác định màu mắt nên chúng có thể tạo ra một số màu hiếm và độc đáo, chẳng hạn như màu xám. Mặc dù thoạt nhìn đôi mắt xám có vẻ giống như màu xanh lam, nhưng không giống như màu mắt xanh lam thuần túy, màu xám thường có những đốm nâu và vàng.

Chỉ có chưa đến 1% dân số thế giới có đôi mắt màu xám, điều này khiến xám trở thành một trong những màu mắt hiếm nhất. Các sắc thái của mắt xám có thể thay đổi từ xanh lục sang xanh dương khói đến nâu hạt dẻ, điều này thường phụ thuộc vào môi trường sống, đặc biệt là ánh sáng. Người mắt xám sống nhiều nhất ở Bắc Âu và Đông Âu.

Những người mắt màu sáng có khả năng chịu đau tốt hơn

Theo một nghiên cứu khảo sát trên phụ nữ mang thai, những phụ nữ có đôi mắt sáng màu có khả năng chịu đau cao hơn những phụ nữ có đôi mắt màu nâu hoặc màu hạt dẻ. Phụ nữ mắt xanh và xanh lục ít cảm thấy khó chịu hơn khi sinh nở. Một phát hiện thú vị khác có liên quan đến chứng trầm cảm sau sinh là nhờ có ít sắc tố melanin hơn, phụ nữ có màu mắt sáng ít cảm thấy lo lắng và trầm cảm hơn phụ nữ mắt sẫm màu.

Màu mắt xanh lá cây thường được tìm thấy ở Bắc Âu và Trung Âu

Chỉ có 2% dân số thế giới có đôi mắt xanh lục, màu hiếm nhất trong số các màu mắt tự nhiên. Mặc dù mắt xanh có thể xuất hiện tự nhiên ở mọi chủng tộc, nhưng khoảng 16% những người có mắt xanh có tổ tiên là người Germanic và Celtic. Nói chính xác hơn, 86% người Ireland và Scotland có đôi mắt màu xanh lục.

Hổ phách là một trong những màu mắt độc đáo nhất

Thường được gọi là ”mắt vàng”, mắt hổ phách thuộc họ mắt ”nâu” nhưng chúng lại có một vài đặc điểm độc đáo khác. Điều khiến chúng trở nên khác biệt với nhóm mắt nâu và hạt dẻ là thực tế là chúng không chứa các màu nâu, cam hoặc xanh lá cây. Không giống như đôi mắt màu hạt dẻ có thể xuất hiện các màu sắc khác nhau, màu sắc của đôi mắt màu hổ phách luôn là vàng trong. Những người có đôi mắt màu hổ phách thường có tổ tiên là người Tây Ban Nha, Nam Mỹ, Nam Phi hoặc Châu Á.

Mắt màu hạt dẻ thường bị nhầm lẫn với màu nâu

Tùy thuộc vào ánh sáng, đôi mắt màu hạt dẻ có thể có màu nâu nhạt. Tuy nhiên, chúng chứa nhiều sắc thái đa dạng hơn so với mắt nâu. Ở đôi mắt màu hạt dẻ, chúng ta thường có thể thấy sự kết hợp của màu nâu, xanh lục và hổ phách có thể xuất hiện dưới dạng các chấm hoặc vòng nhỏ bên trong mống mắt. Những người có đôi mắt màu hạt dẻ có một lượng melanin vừa phải để tạo ra những màu xanh lục và nâu này. Khoảng 5% dân số thế giới có màu mắt này.

Mặc dù nó xuất hiện tự nhiên ở mọi chủng tộc, nhưng đôi mắt màu hạt dẻ lại phổ biến nhất ở những người gốc Trung Đông, Brazil, Tây Ban Nha hoặc Bắc Phi. Đây là một màu mắt tương đối hiếm, đặc biệt là ở những người có nguồn gốc châu Phi và châu Á. Đa số những người sinh ra với màu mắt này có lẽ có một số gốc da trắng.

Không đến 1% dân số có đôi mắt khác màu

Màu mắt của con người có thể xuất hiện với nhiều biến thể thú vị, bao gồm một số trường hợp hiếm hoi mắc chứng dị sắc tố, chỉ xuất hiện trên số dân không đến 1%. Trường hợp này xảy ra do sự tập trung không đồng đều của sắc tố melanin trong mắt khiến mắt có màu sắc khác nhau một phần hoặc hoàn toàn. Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình trạng này, bao gồm di truyền, một số hội chứng hiếm gặp hoặc chấn thương thực thể ở mắt.

Màu mắt đen không thật sự tồn tại

Mặc dù mắt của một số người có vẻ giống màu đen nhưng màu mắt đen không thực sự tồn tại trong tự nhiên.

Lý do tại sao mắt đen không có trong tự nhiên là vì các vật thể màu đen có xu hướng hấp thụ nhiều tia UV hơn các màu khác. Do đó, chúng ta sẽ gặp khó khăn lớn trong việc xử lý ánh sáng mặt trời nếu chúng ta có một đôi mắt hoàn toàn đen. Điều này sẽ gây ra các vấn đề về thị lực và suy giảm sức khỏe của mắt.

Bạn có thể đọc thêm:

• Màu mắt có thể dự báo điều gì về sức khỏe và nguy cơ bệnh tật?
• “Bói tính cách” bằng nhóm máu: Nhóm máu sẽ tiết lộ bí mật gì của bạn?
• Cách “nhìn người” nhanh nhất chỉ bằng màu mắt

Màu mắt không chỉ đơn thuần mang tính thẩm mỹ mà còn ẩn chứa nhiều bí mật kỳ thú. Ví dụ như có nhiều gene khác nhau trong cơ thể cùng tham gia vào quá trình tạo nên màu mắt, do đó những người trong cùng gia đình tuy có màu mắt “giống nhau” nhưng thực ra vẫn có khác biệt, theo bác sĩ Rachel Bishop tại Viện Mắt Quốc gia của Mỹ.

Và cũng giống như đối với màu da, những người thuộc cùng chủng tộc hoặc cùng huyết thống sẽ có màu mắt tương đối giống nhau đặc trưng cho riêng họ, chẳng hạn như mắt sẫm màu phổ biến ở người châu Phi hơn là người Bắc Âu.

Hơn nữa, dù là màu nâu, màu đen, xanh lá cây, xanh lam, màu xám hay pha trộn giữa các màu đó thì đôi mắt cũng có thể nói lên nhiều điều về bản thân hơn là những gì bạn thường nghĩ. Không chỉ là “cửa sổ tâm hồn” để giao tiếp và làm đẹp, màu mắt có thể ảnh hưởng tới nguy cơ mắc một số bệnh thường gặp. Hãy cùng xem đó là gì.

Mắt màu sẫm có nguy cơ bị đục thủy tinh thể cao hơn

Những vết mờ xuất hiện trên đồng tử của mắt là dấu hiệu phổ biến của bệnh đục thủy tinh thể, một bệnh làm suy giảm thị lực thường gặp khi lão hóa. Những người có mắt sẫm màu có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn: một nghiên cứu năm 2000 được đăng trên Tạp chí Nhãn khoa Mỹ cho thấy những người mắt sẫm có nguy cơ bị đục thủy tinh thể cao hơn 1,5 đến 2,5 lần.

Bảo vệ mắt khỏi tia cực tím là một trong những biện pháp quan trọng để ngăn ngừa đục thủy tinh thể đối với tất cả mọi người, nhưng các nhà nghiên cứu khuyến cáo những người có màu mắt sẫm nên đặc biệt thận trọng khi tắm nắng. Hãy mặc áo chống nắng và đội mũ rộng vành để bảo vệ cơ thể tối đa.

Bệnh bạch biến ít phổ biến hơn ở những người mắt xanh lam

Bạch biến là một bệnh làm cho các mảng da trên khắp cơ thể bị mất màu và trở nên trắng bệch do các tế bào da không tạo ra sắc tố như bình thường. Một bản đánh giá năm 2012 tổng hợp các nghiên cứu về bệnh bạch biến được đăng trên tạp chí Nature cho thấy bệnh này ít gặp hơn ở những người có mắt xanh lam.

Trong số gần 3.000 bệnh nhân bạch biến tham gia vào nghiên cứu trên (tất cả đều là người da trắng) thì có 27% người mắt xanh lam, 30% mắt màu xanh lục hoặc màu hạt dẻ, và 43% có mắt nâu. Trong khi đó tỷ lệ màu mắt trong dân số chung của người da trắng là 52% xanh lam, 22% xanh lục hoặc hạt dẻ, và 27% nâu.

Tác giả của nghiên cứu là bác sĩ Richard A. Spritz tại Đại học Y khoa Colorado (Mỹ) cho biết các biến thể của 2 gene là TYR và OCA2 vốn có vai trò tạo ra màu mắt xanh cũng giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh bạch biến.

Ung thư hắc tố (melanoma) phổ biến hơn ở những người mắt xanh

Theo bác sĩ Spritz thì “melanoma và bạch biến trông như đối lập nhau” xét trên khía cạnh di truyền học. “Chính những biến thể gene mà chúng tôi thấy giúp bảo vệ khỏi bệnh bạch biến thì lại làm tăng nguy cơ ung thư hắc tố.”

Một giả thuyết để lý giải hiện tượng này là: bệnh bạch biến là một bệnh tự miễn dịch, tức phản ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể tấn công các tế bào của bản thân. Phản ứng miễn dịch quá mạnh đó cũng có thể chính là phương thuốc tự nhiên chống lại khối u ác tính, bác sĩ Spritz nói. Mối liên hệ chính xác vẫn chưa được xác định, nhưng các gene bảo vệ chống lại bệnh bạch biến, gene bảo vệ chống lại melanoma và những gene quyết định số lượng và loại sắc tố của cơ thể dường như có liên quan với nhau.

Những người có mắt sẫm màu có thể nhạy cảm hơn với rượu

Theo một nghiên cứu năm 2001 đăng trên tạp chí Personality and Individual Differences, nếu mắt bạn có màu đen hoặc nâu thì có thể bạn sẽ uống rượu ít hơn so với những người mắt xanh lam hoặc xanh lá cây. Cụ thể, những phụ nữ có màu mắt sáng nói rằng họ uống rượu nhiều hơn, và một nhóm tù nhân có màu mắt sáng cũng cho biết họ nghiện rượu nhiều hơn.

Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng những người mắt sẫm màu có thể nhạy cảm hơn với rượu và các loại chất kích thích khác nói chung, do đó họ chỉ cần uống ít hơn là đủ cảm thấy thỏa mãn.

Phụ nữ có màu mắt sáng có thể chịu đau tốt hơn

Trong một nghiên cứu được trình bày tại cuộc họp thường niên năm 2014 của Hiệp hội Đau Hoa Kỳ, giáo sư tiến sĩ chuyên ngành gây mê Inna Belfer đã trình bày những phát hiện cho thấy phụ nữ có màu mắt sáng có thể chịu đựng được cảm giác đau đớn và khó chịu nhiều hơn.

Một nhóm nhỏ phụ nữ đã được khảo sát trước và sau khi sinh con, kết quả là những người mắt sẫm màu có biểu hiện lo lắng và rối loạn giấc ngủ nhiều hơn khi bị đau do quá trình sinh đẻ. Những phụ nữ có mắt sẫm màu cũng giảm đau nhiều hơn sau khi được gây tê ngoài màng cứng, chứng tỏ họ nhạy cảm hơn với đau đớn, theo trang MedPage Today.

Những phát hiện này còn rất sơ bộ, nhưng trong tương lai có thể giúp các bác sĩ xác định nguyên nhân di truyền ảnh hưởng tới mức độ đau của mỗi người.

Những người có màu mắt nhạt có nguy cơ dễ bị thoái hóa điểm vàng do tuổi tác

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây mất thị lực sau 50 tuổi là thoái hóa điểm vàng do tuổi tác hay AMD. Đó là tình trạng tổn thương một khu vực nhỏ của mắt gần trung tâm võng mạc làm giảm thị lực, ban đầu có thể là nhìn mờ và nặng dần đến mức xuất hiện các điểm hoàn toàn không nhìn thấy gì.

Một số nghiên cứu đã gợi ý rằng: ngoài hút thuốc lá và tiền sử gia đình có người mắc bệnh này thì màu mắt sáng cũng làm tăng nguy cơ mắc AMD, có thể là gấp đôi. Tuy nhiên hầu hết các nghiên cứu này đều ở quy mô nhỏ và mối liên hệ chưa rõ ràng, chẳng hạn như AMD phổ biến hơn ở những người da trắng, và tỷ lệ mắt màu nhạt ở họ cũng cao hơn, nhưng chưa có bằng chứng nào cho thấy có mối liên hệ nguyên nhân – kết quả giữa hai hiện tượng đó.

Thay đổi màu mắt có thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề về sức khỏe

Nếu bạn phát hiện lòng trắng của mắt mình bị đỏ lên thì có thể là dấu hiệu của dị ứng. Nếu lòng trắng chuyển sang màu vàng có thể là dấu hiệu mắc các bệnh về gan.

Theo các chuyên gia, nếu chỉ một bên mắt bị thay đổi màu sắc mới gần đây thì có thể là dấu hiệu của các bệnh di truyền như u sợi thần kinh – tức là khối u ở mô thần kinh, hoặc hội chứng Waardenburg – thường biểu hiện tai bị điếc và da nhợt nhạt, hoặc thậm chí có thể là dấu hiệu của u ác tính ở mống mắt (phần lòng đen bao quanh lỗ đồng tử).

Một số người có hai màu mắt khác nhau từ khi sinh ra thì thường không có gì đáng lo ngại, vì mức độ sắc tố có thể khác nhau đôi chút giữa hai mắt trong quá trình phát triển. Nhưng nếu bạn phát hiện có sự thay đổi bất thường gần đây thì hãy đi khám để tìm nguyên nhân chính xác.

Như vậy là màu mắt của chúng ta cũng có thể nói lên nhiều điều về nguy cơ sức khỏe. Hãy chăm sóc bản thân mỗi ngày để phát hiện những dấu hiệu bất thường từ sớm nhé!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Những dấu hiệu bất thường ở móng tay có thể cảnh báo bệnh gì?
• Giảm nguy cơ bệnh gan bằng thức uống cực kỳ quen thuộc này

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!