hormone tuyến giáp – BlogAnChoiBlog giải trí về du lịch, làm đẹp, quán ngon dành cho giới trẻ.2025-05-27T02:07:09Zhttps://bloganchoi.com/feed/atom/Mee<![CDATA[7 loại thực phẩm giúp tuyến giáp khỏe mạnh hơn mỗi ngày]]>https://bloganchoi.com/?p=9085952025-05-27T02:07:09Z2025-05-16T01:46:49ZTuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ hình cánh bướm nằm ở cổ, tuy nhỏ nhưng lại đóng vai trò thiết yếu trong việc điều hòa quá trình trao đổi chất, mức năng lượng, nhiệt độ cơ thể và nhiều chức năng quan trọng khác. Để tuyến giáp hoạt động hiệu quả, một chế độ ăn uống lành mạnh và hợp lý là yếu tố không thể thiếu. Trong đó, một số loại thực phẩm có khả năng hỗ trợ trực tiếp đến sức khỏe tuyến giáp nhờ vào hàm lượng dinh dưỡng đặc biệt mà chúng sở hữu. Dưới đây là 7 loại thực phẩm nổi bật giúp nuôi dưỡng và bảo vệ tuyến giáp, từ việc cung cấp iốt, selen đến các chất chống oxy hóa và axit béo thiết yếu. Việc bổ sung những thực phẩm này vào chế độ ăn hàng ngày có thể giúp cân bằng hormone, cải thiện chức năng trao đổi chất và góp phần duy trì sức khỏe tổng thể.
1. Quả mọng
Các loại quả mọng như việt quất, dâu tây, mâm xôi,…chứa hàm lượng cao chất chống oxy hóa, giúp giảm căng thẳng oxy hóa – một yếu tố có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tuyến giáp. Chúng cũng cung cấp vitamin C, chất xơ và nhiều hợp chất thực vật có lợi cho hệ miễn dịch và sức khỏe nói chung.
Hãy dùng quả mọng tươi vào bữa sáng, trộn cùng sữa chua hoặc sinh tố. Chúng không chỉ ngon miệng mà còn giúp cơ thể chống lại các gốc tự do, bảo vệ tuyến giáp và cải thiện làn da.
Quả mọng chứa hàm lượng cao chất chống oxy hóa, rất tốt cho tuyến giáp (Ảnh: Internet)
2. Rong biển
Iốt là một trong những chất quan trọng nhất đối với tuyến giáp và rong biển là nguồn iốt tự nhiên vô cùng tuyệt vời. Thiếu iốt có thể dẫn đến suy giáp và các vấn đề về hormone. Rong biển không chỉ cung cấp iốt mà còn chứa nhiều khoáng chất khác như canxi, magiê và chất xơ.
Bạn có thể bổ sung rong biển thông qua các món ăn như sushi, canh rong biển hoặc làm rong biển chiên giòn tại nhà. Tuy nhiên, hãy chú ý đến lượng tiêu thụ để tránh nạp quá nhiều iốt, đặc biệt nếu bạn có tiền sử bệnh tuyến giáp.
Rong biển là nguồn iốt tự nhiên vô cùng tuyệt vời, quan trọng đối với tuyến giáp (Ảnh: Internet)
3. Cá hồi
Cá hồi là loại thực phẩm giàu axit béo omega-3, một thành phần quan trọng giúp giảm viêm và cải thiện chức năng tế bào, trong đó có tế bào tuyến giáp. Bên cạnh đó, cá hồi còn cung cấp protein chất lượng cao và vitamin D – hai yếu tố giúp tăng cường hệ miễn dịch và điều hòa hormone.
Bạn có thể chế biến cá hồi bằng nhiều cách như nướng, áp chảo hoặc hấp, ăn kèm với rau xanh để có một bữa ăn vừa bổ dưỡng vừa tốt cho tuyến giáp. Cá hồi cũng là một lựa chọn lý tưởng cho những ai đang tìm kiếm một bữa ăn lành mạnh, ít chất béo xấu.
Cá hồi giàu axit béo omega-3, protein và vitamin D, giúp giảm viêm và cải thiện chức năng tế bào đồng thời tăng cường hệ miễn dịch và điều hòa hormone (Ảnh: Internet)
4. Sữa chua
Sức khỏe đường ruột có mối liên hệ mật thiết với hoạt động của tuyến giáp. Sữa chua, đặc biệt là loại không đường, có chứa nhiều men vi sinh (probiotics), giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, từ đó hỗ trợ quá trình hấp thụ iốt và các dưỡng chất quan trọng khác.
Bạn có thể dùng sữa chua vào buổi sáng hoặc như một bữa ăn nhẹ trong ngày. Thêm vào một ít trái cây tươi, các loại hạt hay mật ong nguyên chất không chỉ giúp tăng hương vị mà còn tăng cường giá trị dinh dưỡng.
Sữa chua giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, hỗ trợ tuyến giáp hoạt động hiệu quả (Ảnh: Internet)
5. Hạt Brazil
Hạt Brazil là một trong những nguồn thực phẩm giàu selen nhất, một khoáng chất thiết yếu cho việc sản xuất hormone tuyến giáp, đặc biệt là T3 (triiodothyronine). Chỉ cần ăn một đến hai hạt mỗi ngày đã đủ để đáp ứng nhu cầu selen của cơ thể. Selen không chỉ giúp tuyến giáp hoạt động trơn tru mà còn đóng vai trò như một chất chống oxy hóa, bảo vệ tuyến khỏi tác hại của gốc tự do.
Bạn có thể thưởng thức hạt Brazil như một món ăn nhẹ tiện lợi hoặc cắt nhỏ để rắc lên các món salad, sữa chua,…để tăng thêm hương vị.
Hạt Brazil giàu selen, đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất hormone tuyến giáp, đặc biệt là T3 (Ảnh: Internet)
6. Trứng
Trứng, đặc biệt là lòng đỏ, chứa cả iốt và selen – hai khoáng chất quan trọng cho tuyến giáp khỏe mạnh. Ngoài ra, trứng còn là nguồn cung cấp vitamin B12, protein và chất béo lành mạnh. Một bữa sáng với trứng và rau xanh không chỉ no lâu mà còn rất có lợi cho chức năng tuyến giáp.
Trứng chứa nhiều iốt và selen – hai khoáng chất quan trọng cho tuyến giáp khỏe mạnh (Ảnh: Internet)
6. Rau bina
Magie là khoáng chất thường bị bỏ quên nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sản xuất hormone tuyến giáp và duy trì mức năng lượng ổn định. Rau bina (cải bó xôi) là một trong những nguồn thực phẩm giàu magiê dễ tìm và dễ chế biến nhất.
Bạn có thể dùng rau bina trong salad, sinh tố hoặc xào nhẹ với tỏi và dầu ô liu để giữ lại tối đa dưỡng chất. Việc bổ sung rau bina thường xuyên không chỉ giúp tuyến giáp khỏe mạnh mà còn tốt cho hệ thần kinh và tim mạch.
Rau bina giàu magie, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sản xuất hormone tuyến giáp và duy trì mức năng lượng ổn định (Ảnh: Internet)
Một tuyến giáp khỏe mạnh là nền tảng cho một cơ thể tràn đầy năng lượng và hoạt động hiệu quả. Bằng cách đưa vào thực đơn hằng ngày các thực phẩm giàu iốt, selen, omega-3, magie và chất chống oxy hóa, bạn đang giúp cơ thể cân bằng nội tiết, cải thiện sức khỏe trao đổi chất và phòng tránh các rối loạn tuyến giáp.
Hãy nhớ rằng, không có thực phẩm đơn lẻ nào có thể “chữa khỏi” các vấn đề tuyến giáp, nhưng một chế độ ăn uống khoa học, giàu dưỡng chất và đa dạng luôn là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe của bạn từ bên trong.
]]>2aozora<![CDATA[Giấc ngủ ảnh hưởng tới hormone như thế nào? Ngủ quá nhiều hoặc quá ít có hại ra sao?]]>https://bloganchoi.com/?p=4306972021-10-04T10:35:32Z2021-10-04T10:35:32ZGiấc ngủ có vai trò quan trọng đối với cơ thể chúng ta theo nhiều cách khác nhau, chẳng hạn như ngủ quá ít làm trí óc dễ sai sót hoặc ngủ quá nhiều khiến tinh thần uể oải. Nhưng bạn đã biết giấc ngủ ảnh hưởng đến các loại hormone như thế nào? Hãy cùng khám phá nhé!
Giấc ngủ ảnh hưởng đến nhiều loại hormone trong cơ thể, bao gồm cả những hormone liên quan đến cảm giác căng thẳng hoặc đói-no. Thiếu ngủ hoặc ngủ quá nhiều đều có thể phá vỡ sự cân bằng nội tiết tố, từ đó gây ra nhiều vấn đề sức khỏe cả về thể chất lẫn tinh thần.
Các hormone trong cơ thể thay đổi theo giấc ngủ (Ảnh: Internet).
Hormone là gì và có chức năng như thế nào trong cơ thể?
Hormone là các chất hóa học đóng vai trò điều hòa các phản ứng và quá trình sinh học trong cơ thể, đảm bảo các cơ quan thực hiện đúng chức năng của mình. Có rất nhiều loại hormone khác nhau cùng phối hợp để toàn bộ cơ thể hoạt động bình thường, chúng được giải phóng từ các tuyến nội tiết nằm rải rác khắp cơ thể như trong não (tuyến yên, tuyến tùng), ở cổ (tuyến giáp, cận giáp), trong bụng (tuyến thượng thận, buồng trứng), v.v.
Rất nhiều tuyến nội tiết cùng phối hợp hoạt động với nhau (Ảnh: Internet).
Nếu các hormone bị rối loạn, tất cả các chức năng của cơ thể đều sẽ bị ảnh hưởng, bao gồm:
Chuyển hóa năng lượng và cảm giác thèm ăn
Sự tăng trưởng và phát triển
Điều hòa thân nhiệt, nhịp tim, huyết áp
Chức năng sinh sản
Chu kỳ ngủ – thức
Có rất nhiều yếu tố bên trong cơ thể và bên ngoài môi trường ảnh hưởng đến sản xuất và hoạt động của hormone, trong đó có giấc ngủ.
Giấc ngủ và nội tiết tố có liên quan như thế nào?
Các hormone thay đổi theo chu kỳ giấc ngủ và ngược lại, nhịp sinh học của cơ thể cũng làm tăng giảm hormone theo nhiều cách khác nhau. Ngủ đủ giấc là yếu tố rất quan trọng để điều hòa một số loại hormone như:
Cortisol từ tuyến thượng thận
Estrogen và progesterone từ buồng trứng
Các hormone liên quan tới đói-no như insulin, leptin và ghrelin từ các cơ quan của hệ tiêu hóa
Melatonin từ tuyến tùng trong não
Các hormone tuyến giáp
Các hormone tăng trưởng
Hầu như tất cả các hormone đều liên quan với giấc ngủ (Ảnh: Internet).
Ví dụ: melatonin tăng lên vào buổi tối khiến chúng ta cảm thấy buồn ngủ, còn các hormone tăng trưởng được tiết ra trong giai đoạn ngủ sâu, kích thích sự phát triển và sửa chữa các tế bào, làm cơ thể lớn lên. Đối với các hormone khác như cortisol, nồng độ của chúng trong cơ thể phụ thuộc vào thời gian và chất lượng của giấc ngủ.
Bác sĩ Sara Gottfried, phó giáo sư tại Đại học Thomas Jefferson (Mỹ), cho biết giấc ngủ ngon có ý nghĩa rất quan trọng đối với sức khỏe. Hầu như tất cả mọi hormone trong cơ thể đều thay đổi theo đồng hồ sinh học hay chu kỳ ngủ-thức của cơ thể. Thói quen ngủ không tốt sẽ gây hại cho các hormone, và “điều đó đúng cho dù bạn 30, 50 hay 70 tuổi”.
Dù ở lứa tuổi nào cũng cần quan tâm đến giấc ngủ và hormone (Ảnh: Internet).
Bác sĩ Abhinav Singh, giám đốc y tế của Trung tâm Giấc ngủ Indiana (Mỹ) cho biết: “Ngủ điều độ có thể giúp điều hòa hormone”. Nếu giấc ngủ thường xuyên bị rối loạn về số lượng và chất lượng, các hormone sẽ bị mất cân bằng và có nguy cơ dẫn đến các vấn đề sức khỏe.
Cortisol
Cortisol là một loại hormone steroid do tuyến thượng thận sản xuất, nó còn được gọi là hormone stress vì được tiết ra nhiều trong những tình huống căng thẳng, đặc biệt là căng thẳng mãn tính. Cortisol có tác động tới nhiều hormone khác trong cơ thể.
Bác sĩ Gottfried nói: “Khi bạn thư giãn và ngủ ngon và thức dậy với cảm giác sảng khoái, cortisol của bạn sẽ đạt mức cao nhất trong vòng 30 phút sau khi thức dậy. Mức đỉnh đó sẽ thiết lập tất cả các hormone khác của bạn, bao gồm cả tuyến giáp và estrogen”.
Ngủ kém có thể làm rối loạn việc giải phóng cortisol. Bác sĩ Gottfried khuyên rằng nên ngủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm để duy trì mức cortisol ổn định tối ưu.
Estrogen, progesterone và hormone tuyến giáp
Tuyến giáp nằm bao quanh khí quản, là tuyến nội tiết quan trọng (Ảnh: Internet).
Estrogen và progesterone đóng vai trò chủ chốt điều hòa hoạt động của hệ sinh sản ở nữ giới. Theo bác sĩ Gottfried, ngủ không ngon giấc sẽ làm cortisol tăng cao khi thức dậy vào buổi sáng, từ đó gây rối loạn estrogen và progesterone. “Nó có thể khiến tuyến giáp của bạn hoạt động chậm lại, có thể ảnh hưởng đến sự trao đổi chất bằng cách làm chậm nó.”
Các hormone đói-no
Giấc ngủ giúp điều hòa quá trình trao đổi chất, tức là toàn bộ các phản ứng hóa học trong cơ thể để chuyển hóa thức ăn thành năng lượng cung cấp cho các tế bào và cơ quan hoạt động.
Giấc ngủ bị rối loạn hoặc ngủ không ngon có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các hormone đói-no trong cơ thể, làm thay đổi cảm giác đói, thèm ăn và lượng thức ăn nạp vào cơ thể, từ đó dẫn đến tăng cân không kiểm soát.
Cảm giác đói-no và thèm ăn được điều hòa bởi các hormone như ghrelin và leptin (Ảnh: Internet).
Giấc ngủ kém chất lượng ảnh hưởng tới leptin, ghrelin, insulin, đó là các hormone không chỉ tạo cảm giác đói hoặc no mà còn kiểm soát lượng đường trong máu và dự trữ các chất trong cơ thể.
Bác sĩ Gottfried giải thích: “Những hormone này chịu trách nhiệm về việc thức ăn mà bạn ăn vào được sử dụng như thế nào để tạo ra năng lượng và tích trữ trong cơ thể. Giấc ngủ kém sẽ làm rối loạn sự tương tác mỏng manh này và có thể dẫn đến tình trạng kháng insulin và tăng cân, đặc biệt là ở phần giữa của cơ thể”.
Theo bác sĩ Gottfried, chỉ cần một đêm ngủ không ngon giấc cũng có thể làm rối loạn mức insulin trong máu, do đó ngày hôm sau bạn nên kiểm tra lượng đường huyết của mình.
Melatonin
Melatonin là hormone được sản xuất bởi tuyến tùng trong não giúp điều hòa chu kỳ ngủ-thức và nhịp sinh học của cơ thể, ví dụ như buổi tối cảm thấy buồn ngủ và ban ngày thấy tỉnh táo. Giấc ngủ kém có thể làm rối loạn melatonin và chức năng tạo giấc ngủ của nó.
Tuyến tùng có kích thước rất nhỏ nằm sâu trong não (Ảnh: Internet).
Bác sĩ Gottfried nói: “Melatonin kiểm soát hơn 500 gene trong cơ thể, trong đó có các gene liên quan đến hệ miễn dịch, do đó kiểm soát melatonin bằng giấc ngủ ngon là yếu tố then chốt.”
Hormone tăng trưởng
Hormone tăng trưởng ở người (HGH), còn được gọi là somatotropin, có vai trò quan trọng đối với các quá trình:
Sản xuất và tổng hợp protein
Phát triển cơ bắp
Miễn dịch và trao đổi chất
Bác sĩ Gottfried nói: “Khi ngủ ít đi, bạn sẽ giảm lượng hormone tăng trưởng, và có thể sẽ khó chữa lành các tổn thương và dễ tích mỡ bụng hơn.”
Hormone tăng trưởng không chỉ làm cơ thẻ cao lớn mà còn nhiều tác dụng khác (Ảnh: Internet).
Theo một nghiên cứu năm 2016, hormone tăng trưởng ảnh hưởng đến chuyển hóa glucose, lipid và protein trong cơ thể. Sự thiếu hụt HGH đã được chứng minh là có tác động đến tăng trưởng, trao đổi chất và tỷ lệ các chất trong cơ thể.
Ngủ quá ít ảnh hưởng đến hormone như thế nào?
Theo bác sĩ Gottfried, thời gian ngủ cần thiết cho hầu hết người lớn là khoảng 7 đến 9 giờ mỗi ngày. Nhiều người quan niệm rằng có thể thức khuya nhiều ngày liền rồi sau đó “ngủ bù” vào cuối tuần, nhưng thực tế các nghiên cứu khoa học đã cho thấy điều đó không có tác dụng. Ngủ nhiều hơn vào một ngày không thể bù lại được những tác hại của nhiều ngày thiếu ngủ trước đó.
Thiếu ngủ có thể dẫn đến:
Giảm khả năng miễn dịch, dễ bị bệnh nhiễm trùng và bệnh tật nói chung
Tăng cảm giác thèm ăn, dẫn đến nạp nhiều calo và tăng cân
Bác sĩ Gottfried lưu ý: “Nếu bạn ngủ 4 giờ mỗi đêm trong 5 ngày, bạn sẽ bị “nợ” 24 giờ ngủ [vào cuối tuần]. Bạn không thể bù đắp lại nó trong một ngày cuối tuần.”
Điều quan trọng là phải duy trì giấc ngủ ngon thường xuyên để điều hòa các hormone một cách tối ưu, cụ thể là ngủ đủ lâu và đủ sâu để đạt đến giai đoạn giấc ngủ chuyển động mắt nhanh (REM). Ngủ không sâu hoặc thường xuyên bị gián đoạn sẽ không hiệu quả.
Bác sĩ Gottfried nói: “Nợ ngủ là một thứ dịch bệnh mà rất nhiều người coi đó là điều hiển nhiên do lối sống bận rộn. Giấc ngủ giúp làm sạch các chất độc trong não của bạn. Nó giống như một chất tẩy mạnh. Giấc ngủ kém sẽ phá hỏng các quá trình sinh hóa bên trong cơ thể bạn”.
Hãy ngủ đều đặn chứ đừng ngủ bù (Ảnh: Internet).
Bác sĩ Singh nói: “Sự phá vỡ cân bằng hormone xảy ra nếu bạn không ngủ đủ giấc. Nếu cơ thể bạn sản xuất cortisol lâu hơn thì có nghĩa là bạn đang tạo ra nhiều năng lượng hơn mức cần thiết”, từ đó dẫn đến giảm leptin và tăng ghrelin. Thiếu ngủ cũng làm mất đi thời gian chữa lành cơ thể nhờ hormone tăng trưởng được tiết ra trong khi ngủ.
Ngủ quá nhiều ảnh hưởng đến hormone như thế nào?
Bác sĩ Gottfried nói: “Ngủ nhiều hơn không phải lúc nào cũng tốt hơn. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng phụ nữ đạt điểm cao nhất trong các bài kiểm tra nhận thức khi ngủ 7 giờ, nhưng tăng giấc ngủ lên quá 9 giờ có liên quan đến điểm nhận thức thấp hơn.”
Ngủ quá nhiều cũng không tốt (Ảnh: Internet).
Ngủ quá nhiều có thể dẫn đến:
Mệt mỏi, uể oải vào ban ngày
Giảm trao đổi chất
Kém tập trung
Rối loạn chu kỳ ngủ
Giấc ngủ điều độ mỗi ngày là tốt nhất cho sức khỏe và cân bằng hormone, do đó ngủ quá nhiều cũng có thể gây hại cho cơ thể tương tự như thiếu ngủ.
Làm thế nào để có giấc ngủ ngon giúp cân bằng nội tiết tố?
Một vài lưu ý nhỏ sau đây sẽ giúp bạn hình thành thói quen ngủ điều độ có lợi nhất cho sức khỏe:
Cố gắng ngủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm
Đi ngủ và thức dậy vào những giờ đều đặn để cơ thể quen dần
Nếu đã có một đêm không ngon giấc, hãy hạn chế ăn đường vào ngày hôm sau vì insulin đã bị rối loạn
Tránh để dồn “nợ ngủ” quá nhiều, chẳng hạn như không thức khuya để xem phim
Không dùng các đồ điện tử, ánh sáng nhân tạo và điện thoại trước khi đi ngủ. Không dùng phòng ngủ cho các hoạt động giải trí ồn ào
Giữ cho không gian ngủ luôn mát mẻ và thông thoáng, đặc biệt là gối, nệm và ga trải giường
Dùng nệm tốt để cơ thể được nghỉ ngơi thoải mái và ngủ sâu
Thư giãn trước khi đi ngủ
Có thể theo dõi giấc ngủ bằng các thiết bị đeo trên người để biết thời gian ngủ thực tế
Sử dụng tấm che mắt hoặc rèm ngăn sáng để dễ ngủ hơn
Bật những âm thanh dịu nhẹ êm ái để dễ ngủ như tiếng nước chảy, mưa rơi
Khi nào nên tìm đến các chuyên gia?
Nếu bạn thường xuyên ngủ không ngon, thức dậy mệt mỏi hoặc cảm thấy uể oải suốt cả ngày thì hãy tìm đến bác sĩ hoặc các chuyên gia về giấc ngủ. Họ có thể giúp bạn tìm ra giải pháp để có những đêm ngon giấc hoặc chẩn đoán xem bạn có bị rối loạn giấc ngủ hay không, nếu có thì các phương pháp điều trị bao gồm:
Liệu pháp hành vi – nhận thức cho chứng mất ngủ
Các bài tập thư giãn và thiền
Thay đổi lối sống
Dùng thuốc theo toa
Tổng kết
Giấc ngủ ngon rất cần thiết để cân bằng các hormone trong cơ thể, duy trì hoạt động bình thường của các cơ quan. Ngủ không ngon, quá ít hoặc quá nhiều đều có thể gây mất cân bằng hormone, dẫn đến hậu quả xấu cho sức khỏe.
Hãy duy trì thói quen ngủ điều độ, từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm và hạn chế ăn đường vào ngày hôm sau nếu giấc ngủ đêm đó không tốt. Chỉ một vài thay đổi đơn giản có thể giúp bạn điều chỉnh nội tiết tố của mình và tăng cường sức khỏe tối ưu.
Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:
Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!
]]>0minhtammocthien<![CDATA[Bệnh cường giáp và tất cả những vấn đề cần biết]]>https://bloganchoi.com/?p=2309322020-03-21T11:00:12Z2020-03-19T10:45:12ZBệnh cường giáp là bệnh lý nội tiết hay gặp, kể cả ở các nước phát triển hay đang phát triển. Ở Mỹ, có 40/ 1000.000 mắc mới mỗi năm. Ở Việt Nam, số bệnh nhân mắc cường giáp chiếm 5.8% tổng số bệnh nhân điều trị nội trú tại khoa nội tiết – bệnh viện Bạch Mai.
Bệnh cường giáp là gì?
Đúng như tên gọi, bệnh cường giáp là bệnh do sự tăng hoạt động của tuyến giáp, vì tuyến giáp hoạt động quá mạnh nên dẫn đến lượng hormone giáp trạng được sản xuất cũng lớn hơn bình thường và vượt quá sự cần thiết của cơ thể. Cơ thể vốn có cơ chế tự cân bằng, bất kì hormone nào dù nhiều quá hay ít quá cũng sẽ gây ảnh hưởng tới sức khỏe. Ở đây, sự tăng lên của hormone tuyến giáp gây ảnh hưởng về mô và chuyển hóa với cơ thể.
Tuyến giáp sản xuất các horome quan trọng với cơ thể (Nguồn: Internet).
Hormone tuyến giáp có tác dụng gì đổi với cơ thể?
Tuyến giáp chia ra làm 2 phần rõ rệt. Một phần sản xuất các hormone liên quan đến sự hấp thụ Iode là thyroxin (T4) và triiodothyronin (T3), một phần còn lại chịu trách nhiệm sản xuất hormone calcitonin. Tuy nhiên, calcitonin cũng có thể được sản xuất từ tuyền cận giáp trạng, cho nên các triệu chứng của bệnh cường giáp chủ yếu do tác động của T3, T4.
Hoạt động của tuyến giáp phụ thuộc nhiều vào việc cung cấp iode từ bên ngoài cơ thể. Nếu cung cấp thiếu iode sẽ có thể mắc bệnh thiểu năng tuyến giáp, cung cấp quá nhiều sẽ có thể dẫn tới cường giáp.
Hormone giáp trạng có chức năng rất lớn đối với hoạt động chuyển hóa chất, năng lượng, dinh dưỡng của cơ thể:
Chuyển hóa glucid: Hormone T3, T4 làm tăng phân hủy glycogen dự trữ để tạo glucose, đồng thời tăng cường hấp thụ glucose ở ruột khi glucose được cung cấp từ các nguồn thức ăn bên ngoài.
T3, T4 tăng cường phân hủy chất béo, triglycerid và cholesterol trong cơ thể. Vì thế khi lượng hormone tăng lên dự dội thì người bệnh giảm cân rất nhanh.
Tăng tổng hợp Protein phục vụ cho việc cung cấp chất cần thiết cho cơ thể
Hormone tuyến giáp tăng sử dụng oxy của cơ thể, từ đó tăng chuyển hóa cơ bản và tăng sinh nhiệt
Vậy những nguyên nhân gây cường giáp là gì? Dấu hiệu nhận biết, các xét nghiệm cần làm và điều trị thế nào? Cùng BlogAnChoi tìm hiểu cụ thể bạn nhé!
T3, T4 là 2 hormone tuyến giáp quan trọng nhất (Nguồn: Internet).
Những nguyên nhân gây bệnh cường giáp thường gặp
Có nhiều nguyên nhân gây bệnh cường giáp. Nguy cơ của người bệnh đối với những nguyên nhân này không có định mà thay đổi theo tuổi.
Basedow chiếm tới 90% những bệnh nhân đến để điều trị cường giáp. Đây chính là dạng cường giáp phổ biến nhất.
U tuyến yên
U tế bào nuôi
Các trường hợp chửa trứng, di căn ung thư tuyến giáp thể nang cũng dẫn tới tăng cường sản xuất hormone tuyến giáp
Bước nhân độc tuyến giáp (kể cả đơn nhân hay đa nhân)
Cường giáp do bệnh nhân dùng quá nhiều Iode: Tuyến giáp mất khả năng thích nghi với lượng lớn iode được đưa vào cơ thể.
Như đã nói ở trên, tỉ lệ người mắc bệnh do các nguyên nhân thay đổi theo tuổi. Với những người trên 70 tuổi, thì nguyên nhân được nhắc đến nhiều nhất là bướu nhân độc tuyến giáp, còn ở độ tuổi dưới 50, thì 90% trường hợp mắc cường giáp là basedow.
Dấu hiệu nhận biết bệnh cường giáp
Thông thường, cường giáp hay xuất hiện ở phụ nữ trẻ. Quá trình khởi phát có thể đột ngột, nhanh chóng ngay sau một yếu tố nhiễm trùng hay stress tâm lý, hoặc khởi phát từ từ, mệt mỏi lâu ngày dần dần nên khó nhận biết.
Khi thăm khám một bệnh nhân cường giáp, bác sĩ sẽ thăm khám, hỏi về các triệu chứng mà bệnh nhân cảm nhận được, phát hiện các triệu chứng khác mà bệnh nhân không để ý và đưa ra các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán bệnh.
Gầy sút cân: Gầy sút là dấu hiệu mà nhiều người mắc bệnh cường giáp sẽ gặp ngay ở giai đoạn đầu. Người mắc bệnh có thể giảm từ 3-20 kg trong vòng 1 vài tuần hoặc vài tháng. Tuy nhiên người bệnh vẫn ăn ngon chứ không chán ăn. Một số ít trường hợp có thể tăng cân do ăn quá nhiều.
Bệnh nhân thường khát nước và muốn uống nước nhiều
Bệnh nhân có những cơn nóng bừng người, vã mồ hôi (đặc biệt là ở ngực và bàn tay)
Bệnh nhân có thể cảm nhận những cơn hồi hộp, đánh trống ngực, vì sự tăng chuyến hóa này mà gây nên cảm giác đau ngực, nghẹt thở
Bệnh cường giáp khiến bệnh nhân dễ bị kích thích, lo lắng, dễ cáu gắt
Bệnh nhân mệt mỏi nhiều, khó ngủ
T3, T4 làm tăng chuyển hóa nên làm tăng nhu động ruột, bệnh nhân có thể gặp triệu chứng đi ngoài nhiều lần, buồn nôn, có thể nôn, đau bụng âm ỉ.
Nhịp tim nhanh: Do tăng sử dụng oxy, tăng chuyển hóa, ngay cả khi ngủ thì nhịp tim của người cường giáp cũng có thể lên tới 100 nhịp/ phút
Có thể nhìn được, sờ được các mạch máu lớn như mạch cảnh, động mạch đùi đập. Trong y học gọi đó là dấu hiệu mạch kích động
Bệnh nhân có thể có dấu hiệu run đầu chi, đặc biệt khi tập trung hay làm những việc cần sự tinh tế của bàn tay như khâu vá, cầm đũa ăn cơm
Yếu cơ tứ chi: Người bệnh sẽ cảm thấy nhanh mỏi, nhanh mệt, đi lại được đoạn ngắn, đứng lên mỏi phải dùng tay đỡ.
Có thể bị chuột rút
Nhiều trường hợp thấy được bướu giáp to bất thường, sờ khi nó di động lên xuống khi nuốt nước bọt sẽ cảm nhận rõ hơn
Các bất thường về mắt: Bệnh nhân có thể biểu hiện lồi mắt rõ một hoặc 2 bên, nhiều khi là biểu hiện mắt nhắm không kín lại được
Các dấu hiệu khác ít gặp hơn, nhưng có thể xảy ra đó là: Rối loạn cương dương ở nam giới, rối loạn kinh nguyệt ở nữ giới (kinh nguyệt thưa, chậm kinh, ít kinh), loãng xương, vàng da,…
Cấu trúc, chức năng tuyến giáp (Nguồn: Internet).
Các xét nghiệm cần làm để chẩn đoán bệnh cường giáp
Việc khám lâm sàng, phát hiện triệu chứng chưa đủ để chẩn đoán bệnh nhân cường giáp. Các bác sĩ sẽ cần chỉ định xét nghiệm để xác định. Các xét nghiệm cần được thực hiện với bệnh nhân nghi ngờ cường giáp là:
Định lượng FT3, FT4. Đó là 2 xét nghiệm xét định T3, T4 ở thể tự do trong huyết thanh của bệnh nhân
Định lượng TSH trong huyết thanh: TSH là một hormone do tuyến yên sản xuất nhưng lại rất có giá trị trong chẩn đoán bệnh cường giáp, do nó chính là hormone kích thích tuyến giáp sản xuất T3, T4. Theo cơ chế feedback, khi nồng độ T3, T4 tăng cao sẽ dẫn đến ức chế ngược làm giảm TSH. Đây là xét nghiệm rất có giá trị để chẩn đoán cường giáp.
Xét nghiệm các kháng thể kháng tuyến giáp
Xạ hình tuyến giáp và đo độ tập trung Iode
Siêu âm tuyến giáp
Ngoài ra, có thể làm thêm: Điện tâm đồ để xác đinh nhịp tim tăng, xét nghiệm sinh hóa máu để thấy sự tăng chuyển hóa glucid, lipid, cholesterol, chụp XQ,…
Một số thể cường giáp đặc biệt cần biết
1. Basedow ở nam giới
Ở nam giới, đa số bướu giáp có sờ thấy cũng không quá to, các biểu hiện hay gặp như:
Lồi mắt
Các biểu hiện về tim mạch như: Tăng như tim, dấu hiệu mạch kích động sẽ thường gặp
Các biểu hiện của yếu cơ khá nổi trội
Tuy nhiên, các dấu hiệu như mất ngủ, nổi cáu, dễ kích động ít gặp
Cân nặng không biến động nhiều
Một vài trường hợp có thể gặp dấu hiệu vú to nam giới
2. Cường giáp ở phụ nữ có thai
Phụ nữ có thai là đối tượng đặc biệt cần quan tâm nếu mắc bệnh cường giáp. Nếu không được điều trị và kiểm soát tốt, nguy cơ sẽ đến với cả mẹ và con. Ngược lại, nếu điều trị tốt thì nguy cơ giảm gần như bằng 0. Vì vậy, việc phát hiện và điều trị đúng bệnh cường giáp ở phụ nữ có thai vô cùng quan trọng.
Nhưng việc phát hiện các dấu hiệu cường giáp ở phụ nữ có thai lại không hề dễ dàng do triệ chứng bị lẫn với những dấu hiệu của thời kì thai nghén. Khi đi kiểm tra thai kì, bà bầu cần được làm xét nghiệm để loại trừ. Ngoài ra, các dấu hiệu có thể thấy như gia đình, bản thân có tiền sử mắc bệnh tuyến giáp, lồi mắt, nhịp tim nhanh, nôn nhiều khi mới mang thai, sút cân,…
Hiện nay, nhờ sự phát triển của y học hiện đại mà việc điều trị cho bệnh nhân cường giáp mang lại các kết quả khả quan. Các phương pháp phổ biến nhất hiện nay là:
Điều trị nội khoa: Dùng thuốc đúng, kết hợp nhiều thuốc, thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt,…
Điều trị bằng Iode phóng xạ: Được chỉ định cho bệnh nhân cao tuổi, có chống chỉ định điều trị ngoại khoa, không đáp ứng với điều trị nội khoa. Phương pháp này không được dùng ở phụ nữ có thai và người dưới 30 tuổi.
Điều trị phẫu thuật: Chỉ định điều trị với bệnh nhân bị basedow tái phát sau lộ trình điều trị nội khoa, có bướu giáp quá to, bướu giáp chìm trong lồng ngực hoặc bướu đa nhân.
Nên đến bệnh viện khi cơ thế có bất thường (Nguồn: Internet).
Bệnh cường giáp có khỏi được không?
Câu trả lời là có. Nhưng, dù bệnh nhân có được xác nhận khỏi bệnh sau điều trị thì bệnh nhân cường giáp cần theo dõi cả đời dù điều trị bằng phương pháp nào. Bệnh nhân điều trị bằng phương pháp nội khoa, phóng xạ hay phẫu thuật cũng cần kiểm soát phòng ngừa tái phát, phòng ngừa suy giáp.
Những cơ sở điều trị cường giáp hiệu quả nhất toàn quốc
1. Những cơ sở điều trị cường giáp hiệu quả nhất Hà Nội
