Mình sinh năm 2001, là sinh viên đã tốt nghiệp của Trường đại học Công nghệ Thông tin, chuyên ngành Thương mại điện tử. Nghe đến đây thì các bạn sẽ nghĩ ngành Thương mại điện tử thì liên quan gì đến lập trình đúng không?

Sự thật là có đó, có thể ngành Thương mại điện tử của những trường đại học khác sẽ không dạy nhiều về lập trình. Nhưng bởi vì mình học Đại học Công nghệ Thông tin, nên việc đối mặt với code là không thể tránh khỏi.

Mình sẽ chia sẻ những kinh nghiệm cũng như trải nghiệm thực tế mà một đứa con gái như mình đúc kết được trong quá trình 4 năm học tại trường. Từ đó các bạn nữ có thể cân nhắc xem xét cẩn thận để đưa ra quyết định cho riêng mình nha.

2. Kinh nghiệm thực tiễn

2.1 Hãy trả lời câu hỏi “Bạn có thật sự thích lập trình?”

Mình thấy rất nhiều người học lập trình chỉ vì nghĩ nó là ngành hot, ngành xu hướng của tương lai, hay vì ba mẹ ép buộc, hay đơn giản là chọn bừa. Học một thứ mình không thích không phải là chuyện lạ, có rất nhiều người vẫn có thể hàng ngày làm những điều mình không thích một cách máy móc.

Nhưng lập trình thì khác, nó không hề dễ một chút nào. Ngành Thương mại điện tử của mình không thuần Công nghệ thông tin nên cũng không tính là quá khó, nhưng những ngành khác như Kỹ thuật phần mềm, Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin,… đều là những ngành chuyên sâu của lập trình.

Mỗi ngày bạn đều phải đối mặt với đống code vô tri vô giác, viết một chức năng, chức năng lỗi, sửa lỗi, rồi lại viết,… Đó là một vòng lặp vô tận, bạn sẽ làm gì để hoàn thành công việc của mình nếu bạn chả có hứng thú gì với nó.

Mình đã chứng kiến rất nhiều đứa bạn bỏ học giữa chừng chỉ vì không theo kịp chương trình học, nợ môn, chán nản, áp lực.

Có thể bạn sẽ nghĩ đến trí tuệ nhân tạo AI, lúc mình học thì nó chưa quá phổ biến nhưng dạo gần đây thì nó nổi lên như một hiện tượng. Chỉ cần mô tả yêu cầu, và AI sẽ cho bạn chính xác từng dòng code cũng như các thao tác phải thực hiện để chạy được đống code đó.

Nhưng mà phải làm sao nếu bạn không hiểu nguyên lý hoạt động của nó, đến lúc thi cử thì ai cho bạn mang máy tính vào, ai cho bạn tra Google.

2.2 Deadline dồn dập

Ngày đi học mình có một bảng tổng kết tháng, ngày nào có bài tập cần nộp thì ngày đó sẽ hiện chấm xanh.

Và như mọi người đã thấy, deadline bất chấp ngày đêm. Deadline không chừa chủ nhật, một tháng 30 ngày thì hết 15 ngày có bài tập cần nộp, có khi 4 cái bài cần nộp trong 4 ngày liên tục.

Bài tập không hề dễ, mình không thể hoàn thành nó chỉ trong vòng 15 hay 20 phút. Vậy nên thức khuya là điều không thể tránh khỏi. Bạn có thể nhờ bạn bè giúp đỡ, việc đó vẫn giúp bạn qua được thời hạn nộp bài. Nhưng không phải thầy cô nào cũng dễ tính, họ sẽ bất chợt gọi bạn lên và bắt bạn phải làm lại bài tập đó mà không có bất kỳ sự trợ giúp nào.

Những bạn nữ đa số sẽ quan tâm chăm sóc bản thân nhiều hơn những bạn nam. Và việc phải dán mắt vào màn hình máy tính một thời gian dài có thể khiến mắt bạn tệ đi, quần thâm, thiếu sức sống. Thức khuya quá nhiều cũng khiến bạn trông già hơn, mọi nỗ lực chăm sóc da của bạn sẽ trở nên vô nghĩa.

2.3 Tư duy logic là điều không thể thiếu

Theo như những gì mình hay đọc được thì nữ giới sẽ thiên về những môn xã hội, thiên về cảm xúc. Còn nam giới sẽ thiên về các môn tự nhiên và tư duy logic. Nếu bạn đã từng chơi những trò chơi IQ và giải đố thì trong lập trình cũng cần những điều tương tự như vậy.

Lập trình có nhiều mảng, và nghề mà mình nghĩ cần dùng nhiều tư duy logic nhất chính là lập trình viên. Mình học về lập trình web nên mình sẽ lấy ví dụ về web, mình sẽ cố gắng nói dễ hiểu nhất có thể.

Ví dụ về một chức năng đơn giản chính là phân trang, giống như là bạn tìm kiếm trên Google, Google sẽ trả cho bạn khoảng 10 kết quả tìm kiếm ở trang đầu tiên, nếu bạn muốn xem nhiều hơn, bạn sẽ chuyển sang trang thứ hai, hoặc thứ ba, thứ bốn,… Nó không thể trả cho bạn hết một lượt mười mấy ngàn hay mười mấy triệu kết quả trong 1 trang duy nhất.

Vậy thì lập trình viên cần làm gì để hoàn thành chức năng đó?

Giả sử mình có 100 kết quả cần hiện ra, mỗi trang 10 kết quả, vậy chi 100 chia 10 là 10 trang. Mỗi lần mình chỉ hiện 5 trang mà thôi. Các bạn xem hình minh họa bên dưới để hiểu rõ hơn nhà.

Nếu người dùng ở trang đầu tiên, thì các trang tiếp theo sẽ là 2, 3, 4, 5, và đồng thời nút bấm về trang trước cũng bị vô hiệu hóa, bởi vì trang số 1 là trang đầu tiên, không hề có trang phía trước. Mình muốn là trang mình đang xem nó phải nằm ở chính giữa, và bởi vì trang 2 và trang 3 là ngoại lệ nên mình vẫn sẽ giữ nguyên vị trí của nó. Đến trang 4 thì dãy 5 số đã không còn là 1, 2, 3, 4, 5 nữa mà đã đổi thành 2, 3, 4, 5, 6. Lúc này số 4 đã ở giữa.

Và tiếp tục như thế cho đến trang 9, nó cũng ngoại lệ như trang 1, 2 nên không thể là 7, 8, 9, 10, 11 bởi vì chúng ta chỉ có 10 trang mà thôi. Ở trang 10 là trang cuối cùng thì nút “Sau” sẽ bị vô hiệu hóa.

Đó là xong ở phần ý tưởng, nhưng máy tính thì làm sao mà hiểu được ý tưởng của bạn. Bạn phải dùng ngôn ngữ lập trình để giao tiếp với nó. Chưa kể đến việc có hàng trăm cái ngôn ngữ lập trình khác nhau để lựa chọn học.

Bạn sẽ không thể code một phát từ trên xuống dưới, rồi chạy mà không gặp bất kỳ lỗi nào, cụ thể chính là phải “Fix bug” lên bờ xuống ruộng.

Phân trang chỉ là một chức năng cơ bản, logic không quá khó khăn, nhưng những dự án thực tế thì không bao giờ đơn giản như này, chưa kể đến việc đôi khi ngôn ngữ lập trình bạn đang dùng không hỗ trợ cho chức năng bạn làm, nền tảng còn nhiều điểm hạn chế, hoặc thuận toán của bạn quá lằng nhằng khiến trang web bị chậm đi ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng.

Tư duy logic có thể luyện tập, chỉ cần chăm chỉ thì sẽ gặt được quả ngọt. Nhưng mình chỉ sợ bạn nản lòng thôi. Thử hỏi cũng một chức năng, người khác mất 4 tiếng để hoàn thành, bạn mất 8 tiếng vẫn chưa xong. Người khác tan làm chính là tan làm, bạn tan làm về nhà vẫn phải miễn cưỡng tiếp tục công việc còn dang dở, thật sự là áp lực đến phát khóc luôn đó.

Những đứa con trai trường mình nó giỏi kinh khủng, mình lúc nào cũng chỉ biết nhìn nó bằng ánh mắt ngưỡng mộ. Đương nhiên, nữ cũng có bạn giỏi không kém, biết đâu sau này bạn sẽ nằm trong số đó.

2.4 Trở ngại giao tiếp

Môi trường công nghệ thông tin có rất nhiều nam, tỷ lệ nam nữ ở trường mình là 9:1. Mình cảm giác là cái nhà vệ sinh nữ chỉ có mỗi mình mình dùng luôn đó.

Nếu bạn hướng ngoại thì quá tốt, còn nếu bạn vừa hướng nội vừa e thẹn thì mình nghĩ có chút trở ngại. Nếu bạn đi học trong một lớp toàn nam thì kiểu gì bạn chẳng thấy ngại, đôi khi nhờ vả hay bắt chuyện với một bạn nữ thì dễ dàng hơn rất nhiều.

Có hôm mình đi học trong giảng đường gần trăm đứa, xung quanh mình toàn những bạn nam xa lạ, xa xa mới có được vài bạn nữ. Không phải mình không có bạn, mà là bạn mình nó rủ nhau cúp học hết rồi, nó cũng rủ mình nhưng mình siêng đột xuất, vậy nên mình đi học một mình.

2.5 Không nhất thiết phải viết code

Lập trình có nhiều hướng, không nhất định bạn phải làm lập trình viên, các bạn mình là nữ và tụi nó làm tester khá nhiều. Tester đại loại là kiểm thử phần mềm, kiếm ra những lỗi mà lập trình viên bỏ sót hoặc là vâng vâng mây mây những thứ khác. Tester không cần logic dữ dội như lập trình viên, nên các bạn nữ có thể tham khảo.

3. Tâm sự đôi chút

Mình theo hướng lập trình web, bởi vì mình thích mấy thứ logic học thuật này kia nên mình cảm thấy nó khá ổn với mình.

Mình học cũng không khó khăn lắm, không giỏi không dở. Chương trình 4 năm nhưng mình chỉ cần 3,5 năm là đã hoàn thành rồi. Mình cũng không chăm chỉ lắm đâu, đơn giản là mình chỉ đang làm điều mình thích mà thôi. Mình thích công nghệ thông tin, và mình học nó một cách tự nguyện. Có thể sẽ có lúc áp lực mệt mỏi, cũng có quần thâm mắt, cũng bị deadline dí, nhưng mà mình thấy vui.

Vẫn câu nói cũ, trước khi chọn học lập trình thì bạn phải xác định rõ ràng xem bạn có thích nó hay không, học lập trình rất dễ nản, nó không dễ như việc đọc một cuốn sách, mà là đọc một cuốn sách sau đó viết tiếp phần hai cho cuốn sách đó hoặc tìm ra lỗ hỗng của cuốn sách thì đúng hơn.

Bạn bắt buộc phải vận dụng tư duy, suy nghĩ, cân đo đong đếm. Làm gì có cái gọi là việc nhẹ lương cao, sở dĩ ngành IT lương cao là vì nó tốn nhiều chất xám, thế thôi.

Mong là những gì mình viết có thể giúp bạn được phần nào. Chúc các bạn thành công trên con đường mình lựa chọn.

Ai muốn mình review chân thật trường mình thì có thể để lại bình luận nha. Cảm ơn các bạn đã đọc.

Ngày nay bạn có thể tìm kiếm thông tin về lập trình rất dễ dàng trên mạng, có đủ mọi chi tiết về mức lương hấp dẫn, nhu cầu tuyển dụng cao, tài nguyên quý giá và cơ hội phát triển. Nhưng nhiều người vẫn e ngại khi lựa chọn công việc này, thậm chí nhiều người đã từ bỏ chỉ sau vài tháng. Một lý do chính dẫn đến điều này là những quan niệm sai lầm được lan truyền rộng rãi, đặc biệt có ảnh hưởng rất lớn đến những người mới vào nghề. Dưới đây hãy cùng tìm hiểu sự thật về ngành lập trình nhé.

1. Muốn làm lập trình phải có bằng đại học?

Do tính chất kỹ thuật của công việc này, nhiều người cho rằng bắt buộc phải có bằng đại học liên quan đến công nghệ thông tin thì mới có cơ hội trở thành lập trình viên và phát triển phần mềm. Tuy nhiên sự thật không phải như vậy vì thực tế có những người làm lập trình chuyên nghiệp không học chính quy.

Bất kể bạn đã có bằng cấp trong lĩnh vực nào, bạn vẫn có thể tham gia vào ngành lập trình và phát triển phần mềm nếu thực sự yêu thích. Hiện nay có rất nhiều khóa học viết code online hoặc trực tiếp chất lượng cao và có người hướng dẫn bài bản, tạo cơ hội cho bất kỳ ai muốn trở thành lập trình viên.

Mặc dù bằng đại học không phải là bắt buộc nhưng việc học chính quy vẫn có giá trị rất lớn đối với công việc lập trình viên. Chúng ta sẽ xem xét vấn đề này sâu hơn ở các phần sau.

2. Phải rất giỏi toán mới làm lập trình được?

Bạn thường xuyên phải toát mồ hôi với các bài toán giải tích hay hình học ở trường? Đừng lo vì điều đó cũng không ảnh hưởng đến kỹ năng lập trình của bạn sau này. Nhưng tại sao quan niệm “lập trình viên phải giỏi toán” lại cực kỳ phổ biến như vậy?

Đúng là bạn không cần quá giỏi toán để trở thành nhà phát triển phần mềm, nhưng hai việc này đều tuân theo các nguyên tắc tương tự nhau. Quá trình phân tích để tìm ra lời giải cho các bài toán cũng được áp dụng tương tự khi viết các chương trình trên máy tính. Mặc dù công việc lập trình không dùng đến các công thức toán học hay thực hiện phép đo, nhưng sẽ rất hữu ích nếu bạn có tư duy logic để viết code hiệu quả.

3. Lập trình là công việc phức tạp và chỉ dành cho những bộ óc thiên tài?

Đây là một trong những quan niệm được lan truyền phổ biến nhất trong lĩnh vực này. Những người mới vào nghề thường xem các đoạn code dài và phức tạp được viết bởi các nhà phát triển hàng đầu và kết luận rằng công việc lập trình quá khó.

Trên thực tế, lập trình không phải là con đường dễ dàng nhất trong lĩnh vực công nghệ nói chung, nhưng nó cũng không khó như chế tạo tên lửa. Nếu bạn có khả năng phân tích và suy luận logic vững chắc, sẵn sàng bắt tay vào công việc và chăm chỉ cố gắng thì chắc chắn bạn có thể trở thành lập trình viên giỏi.

Đừng lo lắng về những thuật ngữ khó hiểu khi mới bắt đầu làm công việc này. Những đoạn code chuyên nghiệp có thể trông đáng sợ, nhưng bạn sẽ học cách viết các chương trình từ đơn giản đến phức tạp theo thời gian, bắt đầu bằng những kiến thức cơ bản và từ từ nâng cao kỹ năng lên trình độ khó hơn.

4. Trí tuệ nhân tạo AI sẽ sớm thay thế các lập trình viên?

Những thành tựu gần đây của AI trong lĩnh vực công nghệ và mọi lĩnh vực của đời sống nói chung là không thể phủ nhận. Chúng ta đã thấy các mô hình AI có thể viết code đơn giản và học hỏi tiến bộ rất nhanh. Nhưng sự phát triển của AI có đồng nghĩa với hồi kết của những người làm lập trình hay không?

Chắc chắn là không, bởi vì kỹ năng lập trình và phát triển phần mềm do con người thực hiện là không thể thiếu để đảm bảo AI hoạt động chính xác. Ví dụ: các nhà phát triển hợp tác chặt chẽ với các nhà khoa học dữ liệu để tạo ra, thử nghiệm và triển khai các mô hình AI cũng như hỗ trợ bảo trì chúng.

Tất nhiên các lập trình viên con người phải không ngừng học hỏi và nâng cao kỹ năng chuyên môn của mình để giữ được vị trí trong công việc. Công nghệ không ngừng phát triển và con người cũng phải phát triển cùng với nó.

5. Ngôn ngữ lập trình này ưu việt hơn ngôn ngữ lập trình khác?

Đối với những người mới vào nghề, việc lựa chọn một ngôn ngữ lập trình để học không hề đơn giản. Khi tìm kiếm trên Google bạn sẽ thấy rất nhiều ý kiến khác nhau, mỗi ý kiến đều đưa ra những ưu điểm và nhược điểm của các ngôn ngữ. Từ đó bạn có thể kết luận rằng một ngôn ngữ nào đó có ít nhược điểm hơn là tốt hơn, nhưng thực ra không phải như vậy.

Các ngôn ngữ lập trình được thiết kế khác nhau về cách sử dụng và tính phù hợp, do đó lựa chọn ngôn ngữ nào phụ thuộc vào kiểu lập trình mà bạn muốn học, và điều đó không ảnh hưởng đến giá trị của các ngôn ngữ khác. Ví dụ như các nhà phát triển web thường dùng JavaScript, trong khi các nhà phát triển Android chọn ngôn ngữ Kotlin.

Bên cạnh chức năng và mục đích sử dụng, bạn phải xem xét nhiều yếu tố khác trước khi chọn ngôn ngữ, và nhớ rằng tất cả chúng đều có tầm quan trọng như nhau. Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng có những ngôn ngữ lập trình có thể khiến bạn thất nghiệp do không được ứng dụng nhiều trong thực tiễn. Vì vậy khi chọn ngôn ngữ lập trình để học, hãy tìm hiểu xem nhu cầu sử dụng trong thực tế như thế nào.

6. Phải học nhiều tháng mới có thể thực hành lập trình hiệu quả?

Quan niệm rằng bạn phải học và nghiên cứu rất lâu mới có đủ khả năng thực hành lập trình là không đúng. Trên thực tế, bạn có thể viết dòng code đầu tiên ngay sau buổi học đầu tiên.

Việc chờ đợi đến khi học nhiều mới bắt đầu viết code và thực hành lập trình sẽ cản trở quá trình học tập của bạn. Có rất nhiều thứ để học trong ngành này, và việc nhồi nhét lý thuyết mà không ứng dụng thực tế sẽ chẳng có ích gì cho bạn. Thay vào đó, hãy thực hành ngay bất cứ điều gì mà bạn vừa học được, dần dần bạn sẽ thành thạo các kỹ năng lập trình từ lúc nào không hay.

7. Lập trình là công việc nhàm chán và tốn nhiều thời gian?

Nếu bạn cảm thấy thoải mái với lịch làm việc chung của mọi người thì công việc lập trình cũng không quá khó khăn về thời gian. Lĩnh vực công nghệ nổi tiếng về khả năng linh hoạt, tức là bạn có thể thương lượng về số giờ làm việc của mình ở hầu hết các công ty, miễn là đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng lập trình có nhàm chán không? Điều đó tùy thuộc vào sở thích và ưu tiên của bạn. Không ai có thể nhận xét thay cho bạn, mà chính bạn hãy khám phá mọi khía cạnh của công việc này để quyết định xem nó có phù hợp với mình hay không.

8. Lập trình đồng nghĩa với viết code?

Sự thật này có thể làm bạn ngạc nhiên, nhưng viết code và lập trình có ý nghĩa khác nhau, mặc dù trong thực tế 2 khái niệm này thường được sử dụng thay thế cho nhau do chúng có mối quan hệ chặt chẽ.

Lập trình là toàn bộ quá trình hướng dẫn một hệ thống máy tính sử dụng các ngôn ngữ lập trình cụ thể. Nó bao gồm thuật toán, logic, mã, bảo trì chung của phần mềm hệ thống, v.v.

Trong khí đó khái niệm viết code và cách thức hoạt động của nó liên quan đến việc viết các câu lệnh hướng dẫn cụ thể cho máy tính. Công việc này cụ thể hơn và xác định những nhiệm vụ mà máy tính phải làm, kể cả những thao tác xử lý nhỏ nhất. Viết code là một phần quan trọng của lập trình, nhưng không phải là tất cả.

9. Làm lập trình chỉ là học các ngôn ngữ lập trình?

Lập trình viên phải học các nguyên tắc cơ bản về lập trình – chứ không chỉ ngôn ngữ – để xây dựng các dự án và phát triển các hệ thống quy mô lớn. Nếu chỉ học ngôn ngữ lập trình mà không có kiến thức cơ bản về viết code và các khái niệm lập trình thì cũng giống như lái xe mà không có điểm đến rõ ràng, cuối cùng chỉ lãng phí tài nguyên mà không làm được việc gì.

Trên thực tế, trình độ của lập trình viên được thể hiện qua chất lượng của code chứ không phải số lượng ngôn ngữ lập trình đã học.

10. Bằng đại học không cần thiết cho công việc lập trình?

Ở phần trên đã nhấn mạnh rằng bằng cấp không phải là yêu cầu bắt buộc để làm lập trình, nhưng mặt khác, nếu bạn đã có bằng cấp hoặc đang trong quá trình học lấy bằng thì đừng coi đó là sự lãng phí.

Bằng cấp trong lĩnh vực tin học và khoa học máy tính sẽ giúp bạn có tiềm năng phát triển và thăng tiến trong công việc lập trình. Ngoài ra, những kiến thức liên quan đến công nghệ thông tin, toán học và kỹ thuật đều giúp bạn rèn luyện khả năng phân tích và lập luận logic, đó là những yếu tố rất cần thiết để trở thành lập trình viên chuyên nghiệp. Tất nhiên, bằng cấp cũng giúp cho lý lịch của bạn đẹp hơn và có lợi thế hơn khi tìm việc so với những ứng viên không có bằng cấp.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Adobe Firefly: Công cụ AI mới của Adobe có nhiều tính năng hấp dẫn
• Cách dùng ChatGPT Plus để tự học ngoại ngữ dễ dàng và hiệu quả

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!