Bệnh nhân đái tháo đường tiêu thụ quá nhiều thức uống có cồn sẽ dẫn đến những nguy cơ gì?

• Xơ gan do rượu
• Tăng huyết áp
• Rối loạn mỡ máu
• Nguy cơ hạ đường huyết, đặc biệt ở những người đang điều trị bằng insulin. Đây là biến chứng nguy hiểm, có thể gây tử vong nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Nguyên nhân là do rượu ức chế quá trình tạo đường glucose ở gan. Chính vì vậy, những người đái tháo đường không ăn mà uống rượu sẽ dẫn tới hạ đường huyết.

Khuyến cáo tiêu thụ thức uống có cồn ở bệnh nhân đái tháo đường

Bệnh nhân đái tháo đường có thể tiêu thụ thức uống có cồn ở mức vừa phải. Mức vừa phải đối với nữ là dưới 1 đơn vị cồn/ngày và đối với nam là dưới 2 đơn vị cồn/ngày. 1 đơn vị cồn tương đương 1 lon bia 330ml hoặc 150ml rượu vang hoặc 45ml rượu mạnh.

Tuy nhiên, những bệnh nhân có kèm rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hay suy giảm chức năng gan thì nên hạn chế tiêu thụ thức uống có cồn. Nên ăn thực phẩm giàu chất bột đường như cơm, mì, khoai,… khi uống bia rượu.

Trong những ngày uống bia rượu, bệnh nhân đái tháo đường cần theo dõi đường huyết thường xuyên, đặc biệt là vào buổi tối trước khi đi ngủ.

Khuyến nghị sử dụng chất tạo ngọt cho bệnh nhân đái tháo đường

Đường cát, mật ong giúp tạo vị ngọt cho món ăn. Thế nhưng, những loại đường đơn giản này làm tăng nhiều và tăng nhanh đường huyết. Do đó, để tạo vị ngọt mà không ảnh hưởng nhiều đến đường huyết, người ta thường sử dụng chất tạo ngọt. Đây là chất có đậm độ ngọt cao hơn nhiều lần so với đường sucrose (đường cát thường dùng thông thường) và được phân thành 2 loại tùy theo chất tạo ngọt đó có cung cấp năng lượng hay không.

Chất tạo ngọt không cung cấp năng lượng (đường hóa học)

Chất tạo ngọt không cung cấp năng lượng có độ ngọt cao gấp hàng trăm lần so với đường sucrose (đường cát) và đặc biệt là không làm tăng đường huyết. Một số loại đường hóa học phổ biến là saccharin, aspartam, acesulfam potassium. Hiện nay, đường cyclamate đã bị cấm sử dụng.

Trong thời kỳ mang thai và cho con bú thì không khuyến cáo sử dụng đường saccharin, thay vào đó thì nên sử dụng liều lượng vừa phải aspartam và acesulfam potassium. Các loại đường này được sử dụng trong công nghiệp chế biến thực phẩm cho người ăn kiêng và đái tháo đường. Ví dụ như nước ngọt Coca Light sử dụng aspartam để tạo vị ngọt.

Chất tạo ngọt aspartam có liều sử dụng an toàn hàng ngày (Acceptable Daily Intake – ADI) là 40 mg/kg/ngày. Chất tạo ngọt acesulfam potassium có liều sử dụng an toàn hàng ngày (Acceptable Daily Intake – ADI) là 15 mg/kg/ngày. Chất tạo ngọt saccharin có liều sử dụng an toàn hàng ngày (Acceptable Daily Intake – ADI) là 5 mg/kg/ngày.

Trên đây là liều sử dụng an toàn hằng ngày các chất tạo ngọt không cung cấp năng lượng. Thực tế thì liều sử dụng an toàn mỗi ngày (ADI) cao hơn rất nhiều so với liều sử dụng trong tạo ngọt món ăn. Tuy nhiên, các chất tạo ngọt này được xếp vào nhóm phụ gia thực phẩm và được khuyến cáo là sử dụng càng ít càng tốt, nếu được, không nhất thiết phải dùng.

Chất tạo ngọt có cung cấp năng lượng

Chất tạo ngọt có cung cấp năng lượng bao gồm 2 loại, một là thành phần của trái cây như đường fructose và hai là đường rượu như sorbitol, xylitol, manitol, isomalt,… Nếu sử dụng nhiều đường rượu có thể gây đau bụng, tiêu chảy. Những loại đường này có khả năng tạo vị ngọt không cao hơn đường sucrose (đường cát) và gây tăng đường huyết yếu hơn.

Các chất tạo ngọt này có thể sử dụng cho người đái tháo đường nhưng cần chú ý giảm đi lượng glucid tương ứng. Tiêu thụ một lượng vừa phải chất tạo ngọt có thể được xem là một phần của chế độ ăn cân bằng cho bệnh nhân đái tháo đường. Một điểm đáng lưu ý là không nên sử dụng chất tạo ngọt để chữa hạ đường huyết.

Tài liệu tham khảo:

• Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
• Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Hà Nội (2016) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Thực phẩm chức năng có giúp kiểm soát đường huyết không? Vì sao bệnh nhân đái tháo đường cần tập luyện thể dục?
• Nguyên tắc dinh dưỡng cho bệnh đái tháo đường giúp người bệnh giảm triệu chứng và tránh biến chứng
• Các biến chứng nguy hiểm của bệnh đái tháo đường cần phát hiện sớm

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Nhu cầu nước

Nước tuy không cung cấp năng lượng và cũng không phải là thành phần cấu trúc của các men chuyển hóa, thế nhưng nước có vai trò quan trọng không thua kém bất cứ chất dinh dưỡng nào khác trong cơ thể. Với thai phụ, nước còn quan trọng hơn gấp nhiều lần vì sẽ giúp làm tăng khối lượng máu, tạo ra nước ối che chở cho thai trong dạ con.

Bên cạnh đó, nước cũng giúp cho thận của thai phụ được khỏe mạnh, giảm nguy cơ phù nề, táo bón và nguy cơ nhiễm trùng đường tiểu. Nhu cầu nước hàng ngày của một thai phụ sẽ thay đổi tùy vào điều kiện môi trường và tính chất công việc. Tuy nhiên, thường không thể dưới 2 lít nước mỗi ngày.

Các mẹ có thể cung cấp nước bằng nhiều dạng thức uống khác nhau, chẳng hạn như sữa, nước lọc, nước trái cây, nước canh, nước súp,… Lưu ý là các mẹ nên hạn chế tối đa những loại nước uống có năng lượng rỗng, nghĩa là có chứa đường đơn giản mà lại không kèm theo các chất vi lượng khác như vitamin, chất khoáng,…

Nước chứa nhiều đường đơn giản thường làm mẹ tăng mỡ nhiều hơn là giúp bé tăng cân. Nếu là nước trái cây, dù là nước trái cây nguyên chất, không pha thêm đường cũng là một dạng nước cung cấp đường đơn giản mà không có đủ các vitamin và khoáng chất giúp chuyển hóa chất đường một cách cân đối, phù hợp.

Lý do là vì đa số các vitamin giúp chuyển hóa chất đường đã bị giữ lại trong phần xác của trái cây khi ép. Nếu các mẹ sử dụng nhiều loại nước có đường đơn giản mà không cung cấp đủ vitamin giúp chuyển hóa chất đường này từ khẩu phần ăn hàng ngày cũng làm tăng nguy cơ hao hụt vitamin nhóm B vốn được dự trữ rất ít trong cơ thể vì cơ thể phải huy động các vitamin dự trữ để chuyển hóa chất đường.

Ngoài ra, các mẹ cũng cần hạn chế các loại nước có gas vì sẽ làm căng dạ dày, chèn ép lên cơ hoành, làm giảm khả năng hô hấp cũng như dễ bị cảm giác chán ăn và giảm phần thể tích dạ dày cần thiết cho các thực phẩm dinh dưỡng khác.

Nhu cầu chất xơ

Chất xơ có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự sống, nhất là ở thai phụ, ví dụ như:

• Chống táo bón: Vì tử cung chèn ép lên ruột làm ảnh hưởng đến nhu động ruột và tiết diện ruột, thai phụ thường có nguy cơ bị táo bón nhiều hơn người bình thường. Chất xơ có tác dụng làm tăng thể tích phân, chống lại sự ép xẹp các đoạn ruột. Chất xơ đồng thời giữ nước trong lòng ruột, làm mềm phân nên sự tống xuất phân dễ dàng hơn.
• Điều hòa hoạt động tiêu hóa và hấp thu thông qua probiotics: Chất xơ là thức ăn của các probiotics (các loại vi khuẩn sống trong lòng ruột). Hoạt động của các vi khuẩn này giúp tạo ra một số vitamin quan trọng đối với thai kỳ như vitamin B3, đặc biệt là vitamin K, ngoài ra cũng giúp làm giảm nguy cơ nhiễm trùng tiêu hóa cho thai phụ.

Nhu cầu chất xơ của thai phụ thường tăng tương ứng với mức độ tăng năng lượng trong khẩu phần. Bởi lẽ, mức năng lượng khẩu phần trong thai kỳ tăng trung bình 10-15% nên khẩu phần chất xơ khuyến nghị cho thai phụ thường vào khoảng 20-30g chất xơ mỗi ngày (Viện Dinh dưỡng quốc gia Việt Nam 2007).

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Nhu cầu acid folic và vitamin C trong thai kỳ giúp mẹ và bé khỏe mạnh tối ưu
• Những lưu ý về nhu cầu vitamin A và vitamin D trong thai kỳ cho mẹ và bé khỏe mạnh
• Bổ sung sắt, kẽm và iod trong thai kỳ giúp mẹ và bé khỏe mạnh tối ưu

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha!

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM (2019) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.