Nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) là tình trạng nhiễm trùng ở bất kỳ bộ phận nào của hệ thống tiết niệu. Hệ thống tiết niệu bao gồm thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo. Hầu hết các bệnh nhiễm trùng liên quan đến đường tiết niệu dưới – bàng quang và niệu đạo.

Phụ nữ có nguy cơ mắc UTI cao hơn nam giới. Nếu nhiễm trùng chỉ giới hạn ở bàng quang, nó có thể gây đau đớn và khó chịu. Nhưng các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng có thể xảy ra nếu UTI lan đến thận.

Các bác sĩ thường điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu bằng thuốc kháng sinh. Bạn cũng có thể tự thực hiện các bước để giảm nguy cơ mắc UTI ngay từ đầu.

Dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu

UTI không phải lúc nào cũng gây ra các triệu chứng. Dấu hiệu có thể bao gồm:

• Liên tục cảm thấy muốn đi tiểu
• Cảm giác nóng rát khi đi tiểu
• Đi tiểu thường xuyên và đi tiểu một lượng nhỏ
• Nước tiểu có màu đục
• Nước tiểu có màu đỏ, hồng tươi hoặc màu cola – dấu hiệu của máu trong nước tiểu
• Nước tiểu có mùi nồng
• Đau vùng chậu, ở phụ nữ – đặc biệt là ở trung tâm của xương chậu và xung quanh khu vực xương mu
• Ở người lớn tuổi, nhiễm trùng tiểu có thể bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các tình trạng khác.

Các loại nhiễm trùng đường tiết niệu

Mỗi loại UTI có thể dẫn đến các triệu chứng cụ thể hơn. Các triệu chứng phụ thuộc vào phần nào của đường tiết niệu bị ảnh hưởng.

Thận

• Đau lưng hoặc đau bên
• Sốt cao
• Run rẩy và ớn lạnh
• Buồn nôn, nôn mửa

Bàng quang

• Áp lực vùng chậu
• Bụng dưới khó chịu
• Đi tiểu thường xuyên, đau đớn
• Máu trong nước tiểu

Niệu đạo

• Nóng rát khi đi tiểu
• Buốt

Khi nào nên đi khám?

Liên hệ với bệnh viện để được chăm sóc sức khỏe nếu bạn có các triệu chứng của UTI.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng tiểu

Nhiễm trùng tiểu thường xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào đường tiết niệu qua niệu đạo và bắt đầu lây lan trong bàng quang. Hệ thống tiết niệu có cấu tạo để tránh vi khuẩn, nhưng tuyến phòng thủ đôi khi thất bại. Khi điều đó xảy ra, vi khuẩn có thể xâm nhập và phát triển thành một bệnh nhiễm trùng toàn diện trong đường tiết niệu.

UTI xảy ra chủ yếu ở phụ nữ và ảnh hưởng đến bàng quang và niệu đạo.

Nhiễm trùng bàng quang

Loại UTI này thường do Escherichia coli (E. coli) gây ra. E. coli là một loại vi khuẩn thường được tìm thấy trong đường tiêu hóa. Nhưng đôi khi vi khuẩn khác là nguyên nhân.

Quan hệ tình dục cũng có thể dẫn đến nhiễm trùng bàng quang, nhưng bạn không cần phải hoạt động tình dục nhiều mới bị nhiễm trùng. Tất cả phụ nữ đều có nguy cơ bị nhiễm trùng bàng quang vì giải phẫu. Ở phụ nữ, niệu đạo gần hậu môn và lỗ niệu đạo nằm sát bàng quang. Điều này làm cho vi khuẩn xung quanh hậu môn dễ dàng xâm nhập vào niệu đạo và di chuyển đến bàng quang.

Nhiễm trùng niệu đạo

Loại UTI này có thể xảy ra khi vi khuẩn đường ruột lây lan từ hậu môn đến niệu đạo. Nhiễm trùng niệu đạo cũng có thể do nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục. Chúng bao gồm herpes, lậu, chlamydia và mycoplasma. Điều này có thể xảy ra vì niệu đạo của phụ nữ gần với âm đạo.

Các yếu tố nguy cơ của nhiễm trùng tiểu

Nhiễm trùng tiểu thường gặp ở phụ nữ. Nhiều phụ nữ trải qua nhiều lần UTI trong suốt cuộc đời của họ.

Các yếu tố nguy cơ đối với UTI dành riêng cho phụ nữ bao gồm:

Giải phẫu

Phụ nữ có niệu đạo ngắn hơn nam giới. Do đó, khoảng cách để vi khuẩn di chuyển đến bàng quang sẽ ngắn hơn.

Sinh hoạt tình dục

Hoạt động tình dục có xu hướng dẫn đến nhiễm trùng tiểu nhiều hơn. Có bạn tình mới cũng làm tăng nguy cơ.

Một số phương pháp ngừa thai

Sử dụng màng ngăn ngừa thai có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu. Sử dụng chất diệt tinh trùng cũng có thể làm tăng nguy cơ.

Mãn kinh

Sau khi mãn kinh, sự suy giảm estrogen lưu thông gây ra những thay đổi trong đường tiết niệu. Những thay đổi có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu.

Các yếu tố nguy cơ khác đối với UTI bao gồm:

• Các vấn đề về đường tiết niệu. Trẻ sinh ra có vấn đề về đường tiết niệu có thể gặp khó khăn khi đi tiểu. Nước tiểu có thể trào ngược vào niệu đạo, có thể gây nhiễm trùng tiểu.
• Tắc nghẽn trong đường tiết niệu. Sỏi thận hoặc phì đại tuyến tiền liệt có thể giữ nước tiểu trong bàng quang. Do đó, nguy cơ nhiễm trùng tiểu cao hơn.
• Suy giảm hệ thống miễn dịch. Bệnh tiểu đường và các bệnh khác có thể làm suy yếu hệ thống miễn dịch — khả năng phòng vệ của cơ thể chống lại vi trùng. Điều này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu.
• Sử dụng ống thông. Những người không thể tự đi tiểu thường phải sử dụng một ống, được gọi là ống thông tiểu, để đi tiểu. Sử dụng ống thông làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu. Những người đang ở trong bệnh viện có thể sử dụng ống thông. Chúng cũng có thể được sử dụng bởi những người có vấn đề về thần kinh gây khó kiểm soát việc đi tiểu hoặc những người bị liệt.
• Dụng cụ khám chữa bệnh. Phẫu thuật tiết niệu hoặc khám đường tiết niệu có sử dụng dụng cụ y tế đều có thể làm tăng nguy cơ phát triển UTI .

Biến chứng của nhiễm trùng tiểu

Khi được điều trị kịp thời và đúng cách, viêm đường tiết niệu dưới ít dẫn đến biến chứng. Nhưng nếu không được điều trị, UTI có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Các biến chứng của UTI có thể bao gồm:

• Nhiễm trùng lặp đi lặp lại, có nghĩa là bạn bị nhiễm trùng đường tiết niệu từ hai lần trở lên trong vòng sáu tháng hoặc ba lần trở lên trong vòng một năm. Phụ nữ đặc biệt dễ bị nhiễm trùng lặp đi lặp lại.
• Tổn thương thận vĩnh viễn do nhiễm trùng thận do UTI không được điều trị.
• Sinh con nhẹ cân hoặc sinh non khi nhiễm trùng tiểu xảy ra trong thai kỳ.
• Niệu đạo bị hẹp ở nam giới do bị nhiễm trùng niệu đạo nhiều lần.
• Nhiễm trùng huyết, một biến chứng có khả năng đe dọa tính mạng của nhiễm trùng. Đây là một rủi ro đặc biệt nếu nhiễm trùng đi lên đường tiết niệu đến thận.

Phòng tránh nhiễm trùng tiểu

Các bước này có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu :

• Uống nhiều chất lỏng, đặc biệt là nước. Uống nước giúp làm loãng nước tiểu. Điều đó dẫn đến việc đi tiểu thường xuyên hơn – cho phép vi khuẩn được đẩy ra khỏi đường tiết niệu trước khi nhiễm trùng có thể bắt đầu.
• Hãy thử nước ép nam việt quất. Các nghiên cứu xem xét liệu nước ép nam việt quất có ngăn ngừa UTI hay không vẫn chưa phải là nghiên cứu cuối cùng. Tuy nhiên, uống nước ép nam việt quất có thể không gây hại cho cơ thể.
• Lau từ trước ra sau. Làm điều này sau khi đi tiểu và sau khi đi cầu. Nó giúp ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn từ hậu môn sang âm đạo và niệu đạo.
• Làm trống bàng quang của bạn ngay sau khi quan hệ tình dục. Ngoài ra, hãy uống một cốc nước đầy để giúp loại bỏ vi khuẩn.
• Tránh các sản phẩm phụ nữ có khả năng gây kích ứng. Sử dụng chúng ở vùng sinh dục có thể gây kích ứng niệu đạo. Những sản phẩm này bao gồm thuốc xịt khử mùi, thụt rửa và bột.
• Thay đổi phương pháp ngừa thai của bạn. Màng chắn, bao cao su không bôi trơn hoặc bao cao su được xử lý bằng chất diệt tinh trùng có thể góp phần vào sự phát triển của vi khuẩn.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Khái niệm, dấu hiệu và cách điều trị bệnh tay chân miệng
• Cách nhận biết bị kiến ba khoang cắn và cách điều trị hiệu quả chỉ trong 3 ngày

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Nguồn tham khảo: Mayoclinic

Cơ chế hoạt động của đường tiết niệu

Đường tiết niệu là hệ cơ quan có nhiệm vụ lọc máu và loại bỏ chất lỏng dư thừa (nước tiểu), chất độc và các sản phẩm của chuyển hóa ra khỏi cơ thể. Đường tiết niệu bao gồm có thận, bàng quang, niệu đạo và niệu quản.

Thận có trách nhiệm lọc máu để tạo ra nước tiểu, sau đó vận chuyển đến bàng quang (nơi chứa nước tiểu) bằng các ống nhỏ được gọi là niệu quản. Khi bàng quang dần đầy, một tín hiệu được chuyển tiếp đến não để báo hiệu rằng “đến lúc phải đi tiểu rồi”, và thế là nước tiểu từ từ được thải ra qua niệu đạo.

Thế nào là đi tiểu nhiều một cách bất thường?

Trung bình một người trưởng thành có thể đi tiểu từ 6 – 8 lần trong một ngày. Do đó, nếu số lần đi tiểu của một người hơn 8 lần/ngày đã được coi là đi tiểu nhiều lần. Hiện tượng này có thể do bệnh lý hoặc do chế độ sinh hoạt hàng ngày. Ở bài viết này chúng ta đề cập đến việc đi tiểu nhiều khi giảm cân nên sẽ xét theo góc độ nguyên nhân do chế độ sinh hoạt hàng ngày.

Tại sao khi giảm cân bạn thường đi tiểu nhiều hơn?

Nguyên nhân chính

Sau khi chuyển hóa lượng thức ăn bạn đã nạp vào thành năng lượng để duy trì hoạt động sống, cơ thể dự trữ phần “thức ăn thừa” dưới dạng mỡ trong các tế bào mỡ (giống như đựng nước vào những quả bóng).

Khi bạn giảm cân đồng nghĩa với lượng calo tiêu thụ giảm nên các tế bào mỡ không phải giãn ra để tăng sức chứa cho mô mỡ nữa, dẫn đến hiện tượng tế bào mỡ tự co lại và phá vỡ liên kết của chính nó để tạo năng lượng cho cơ thể (quá trình Lipolysis). Khi điều này diễn ra, mỡ được giải phóng dưới dạng CO2 (84%) và nước (16%).

Chẳng hạn như, theo British Medical Journal, nếu bạn giảm được 10kg mỡ thì 8,4kg đã được thở ra chính là CO2, phần còn lại sẽ được đào thải qua nước tiểu (phần lớn), mồ hôi, nước mắt cũng như các dịch cơ thể khác.

Nguyên nhân này cũng giải thích tại sao những người theo chế độ ăn Keto thường gặp tình trạng đi tiểu nhiều. Đó là bởi chế độ ăn này hoạt động theo nguyên lí cắt bớt tối da lượng tinh bột nạp vào, bắt cơ thể đốt mỡ để duy trì hoạt động sống. Ngoài ra, ăn Keto cũng khiến cơ thể phải dùng hết glycogen (một dạng lưu trữ của tinh bột) có sẵn, mà glycogen chứa nước nên sẽ có hiện tượng thải nước qua đường tiểu khi bạn ăn theo chế độ Keto.

Nạp nhiều nước và rau củ quả

Những người muốn giảm cân thường phải ăn nhiều rau củ quả và uống nhiều nước hơn, mà bản thân các loại rau củ quả đã chứa sẵn hàm lượng nước cao nên “ghé thăm” toilet thường xuyên là chuyện khó tránh khỏi.

Uống trà và cà phê

Trà và cà phê đã được công nhận là hai loại đồ uống có công dụng hỗ trợ giảm cân, tuy nhiên nhược điểm của chúng đối với hệ bài tiết là có thể gây co thắt bàng quang, kiểm soát tiểu tiện, dẫn đến tình trạng đi tiểu nhiều lần trong ngày.

Sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo

Các loại “đường ăn kiêng” như acesulfame K, aspartame, sodium saccharin hiện nay được nhiều người sử dụng để thay thế hoàn toàn đường thông thường với mục đích giảm thèm ngọt khi giảm cân. Không chỉ làm mất cân bằng trong sản xuất nội tiết tố, tăng rối loạn chuyển hóa… chất tạo ngọt nhân tạo (hoặc chất tạo ngọt tổng hợp) còn được chứng minh có thể ảnh hưởng tiêu cực đến bàng quang, gây tiểu nhiều, tiểu gấp.

Đi tiểu nhiều có giúp bạn giảm cân không?

Thật ra là ngược lại, vì bạn giảm cân nên mới gặp tình trạng đi tiểu nhiều. Lượng nước được giải phóng từ mỡ là kết quả của quá trình giảm cân nên bạn không thể “cố tình” đi tiểu với mục đích để giảm cân nếu bàng quang chưa được làm đầy bởi lượng nước mà cơ thể cần đào thải.

Dấu hiệu tiểu nhiều khi giảm cân ở nam và nữ là khác nhau

Nam giới có cơ bắp phát triển, ngược lại nữ giới thường có khối lượng mỡ cao hơn. Vì thế quá trình đi tiểu nhiều do giảm cân ở đàn ông thường diễn ra và kết thúc nhanh chóng hơn, trong khi phụ nữ phải “chịu đựng” điều này trong một thời gian dài.

Làm thế nào để hạn chế việc đi tiểu nhiều khi giảm cân?

• Tính toán lượng nước của riêng bạn: Không phải ai cũng nên uống đủ 2 lít nước mỗi ngày. Vì thế hãy tính lượng nước phù hợp đối với riêng cơ thể bạn và tải ứng dụng nhắc nhở uống nước để không uống thừa hoặc thiếu nước, tránh gây bất tiện trong vấn đề vệ sinh nhé! Tham khảo thêm tại bài viết Uống nước bao nhiêu là đủ? Sự thật về lời khuyên “uống 2 lít nước mỗi ngày”

• Hạn chế uống trà, cà phê, thức uống có ga và rượu: Nước ngọt có ga chứa glucose có tác dụng lợi tiểu khiến bạn đi tiểu nhiều hơn, đặc biệt nếu uống những loại đồ uống có gas chứa caffeine như Coca Cola hay Pepsi thì tình trạng này sẽ càng tệ thêm. Tương tự như thức uống có ga, rượu cũng là một chất lợi tiểu làm tăng nhu cầu đi tiểu.
• Giảm chất tạo ngọt trong khẩu phần ăn.
• Tăng cường vitamin D: Khoa học đã chứng minh sự thiếu hụt vitamin D làm tăng lượng nước tiểu bạn cần thải ra, vì thế hãy bổ sung thêm vitamin D từ lòng trắng trứng, cá mòi, cá hồi, gan, thịt đỏ…

• Hạn chế ăn cay và thức ăn có tính axit cao: Thức ăn cay (tiêu, hành tỏi, ớt chuông, húng quế…) và có tính axit (cà chua, thơm, cam…) dễ kích thích niêm mạc bàng quan, tăng số lần đi tiểu trong ngày của bạn.

Khi nào cần đi khám bác sĩ nếu đi tiểu nhiều và thường xuyên?

Các trường hợp sau cần đi khám ngay:

• Bạn vẫn ăn uống bình thường, không theo bất cứ một chế độ ăn kiêng nào.
• Tiểu nóng, buốt, đau rát, có lẫn máu, tiểu không tự chủ. Cần đi khám bác sĩ ngay nếu bạn gặp những tình trạng này để kịp thời chẩn đoán và chữa trị.

Một vài bài viết hữu ích liên quan bạn có thể tham khảo:

• Tiểu đêm, tiểu nhiều lần là dấu hiệu của bệnh gì? Làm gì nếu bị tiểu đêm nhiều lần?
• Sụt cân không kiểm soát do nguyên nhân gì? Hãy cảnh giác bệnh lý nguy hiểm
• 5 thói quen chúng ta cần loại bỏ ngay lập tức khi đi tiểu
• 6 thói quen ăn uống lành mạnh sẽ giúp bạn khỏe mạnh khi có tuổi

Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã hiểu được lí do tại sao càng giảm cân lại càng phải thường xuyên “ghé” nhà vệ sinh. Hãy chú ý đến sức khỏe và chăm sóc cơ thể nhiều hơn bạn nhé!