Nỗi lo bảo mật và an toàn cá nhân trên TikTok

Theo công ty, dữ liệu người dùng TikTok của hai nhà báo từng làm việc cho Financial Times và BuzzFeed đã bị truy cập trái phép bởi một số nhân viên ByteDance.

Các nhân viên này bao gồm 2 người ở Hoa Kỳ và 2 người ở Trung Quốc, đã bị sa thải sau cuộc điều tra do một công ty luật bên ngoài tiến hành thay mặt công ty, CEO của TikTok và ByteDance đã thông báo cho nhân viên trong 2 email nội bộ vào thứ Năm.

Theo người phát ngôn, dữ liệu cá nhân được truy cập từ tài khoản của các nhà báo bao gồm địa chỉ IP. Cần nói thêm rằng địa chỉ IP có thể cung cấp thông tin về vị trí của người dùng.

“Các cá nhân liên quan đã lạm dụng quyền hạn của họ để có quyền truy cập vào dữ liệu người dùng TikTok,” Giám đốc điều hành Shou Chew cho biết trong một email gửi cho nhân viên. “Điều này là không thể chấp nhận được.”

TikTok có đang trở thành công cụ giám sát toàn cầu của chính phủ Trung Quốc?

Vụ bê bối này càng khiến chính phủ Mỹ tăng thêm mối lo ngại về an ninh quốc gia do những nghi ngờ giữa hoạt động của ByteDance với chính phủ Trung Quốc. Các nhà lập pháp Mỹ đã đặt câu hỏi về tính bảo mật của dữ liệu người dùng và khả năng nhân viên Trung Quốc của công ty truy cập thông tin về người dùng TikTok ở Mỹ.

Những chỉ trích nhằm vào TikTok vốn đã tăng lên vào đầu năm nay, sau khi một báo cáo của BuzzFeed News cho biết một số dữ liệu người dùng Mỹ đã được truy cập nhiều lần từ Trung Quốc và trích dẫn một nhân viên được cho là đã nói rằng “mọi thứ đều được nhìn thấy ở Trung Quốc”.

Tiếp đến vào tháng 10, Forbes đưa tin rằng ByteDance đã lên kế hoạch sử dụng dữ liệu TikTok để giám sát một số công dân Mỹ. Tờ New York Times cũng đưa tin rằng một số nhà báo đang bị phía công ty theo dõi – điều mà đại diện của TikTok đã từ chối bình luận.

Về phần mình, TikTok đã xác nhận một số nhân viên ở Trung Quốc có thể truy cập dữ liệu người dùng Mỹ, nhưng công ty nói rằng một nhóm bảo mật có trụ sở tại Mỹ quyết định ai có thể truy cập dữ liệu người dùng Mỹ từ Trung Quốc. Tuy nhiên, với những gì đã diễn ra thì rõ ràng “nhóm bảo mật” này đang không thực hiện nhiệm vụ quan trọng nhất của mình – đó là bảo mật thông tin người dùng.

“Hành vi sai trái của những cá nhân này, những người không còn làm việc tại ByteDance, là sự vi phạm nghiêm trọng quyền hạn của họ để có quyền truy cập vào dữ liệu người dùng,” Oberwetter cho biết. “Hành vi này là không thể chấp nhận được và không phù hợp với những nỗ lực của chúng tôi trên TikTok để giành được sự tin tưởng của người dùng.”

Cũng theo người phát ngôn, để đối phó với vụ việc, TikTok đã cơ cấu lại các nhóm kiểm toán nội bộ và rủi ro, đồng thời xóa quyền truy cập vào dữ liệu người dùng Mỹ cho các nhóm đó. Oberwetter cho biết: “Chúng tôi cực kỳ coi trọng vấn đề bảo mật dữ liệu và chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường các giao thức truy cập của mình, vốn đã được cải thiện và tăng cường đáng kể kể từ khi sự cố này xảy ra.”

“Bất kể nguyên nhân hay kết quả là gì, những hành vi sai lầm này đã vi phạm nghiêm trọng Quy tắc ứng xử của công ty và đáng bị lên án,” Giám đốc điều hành ByteDance, Rubo Liang cho biết trong email nội bộ gửi tới nhân viên ngày thứ năm. “Đơn giản là chúng ta không thể chấp nhận những rủi ro về tính liêm chính gây tổn hại đến lòng tin của người dùng, nhân viên và các bên liên quan.”

Chính phủ Mỹ tăng cường các biện pháp giám sát và hạn chế hoạt động của TikTok

Độ tin cậy của những phát ngôn trên sẽ cần nhiều thời gian để chứng minh, nhưng thời điểm hiện tại rất khó để chúng ta không đặt nghi vấn về ứng dụng này.

“Việc theo dõi các phóng viên, can thiệp vào công việc của họ hoặc đe dọa nguồn tin của họ là hoàn toàn không thể chấp nhận được. Chúng tôi sẽ điều tra chi tiết hơn về vấn đề này trước khi quyết định phản ứng chính thức của mình” – tờ Financial Times tuyên bố.

Người phát ngôn của BuzzFeed cũng cho biết họ “vô cùng băn khoăn” trước thông tin mới được tiết lộ, và gọi đó là “sự coi thường trắng trợn quyền riêng tư và quyền của các nhà báo cũng như người dùng TikTok”.

“Điều đáng lo ngại hơn nữa là điều này xảy ra sau một loạt báo cáo của BuzzFeed News, phơi bày các vấn đề lớn trong công ty mẹ của TikTok, từ việc truy cập trái phép dữ liệu của người dùng Mỹ từ Trung Quốc đến nỗ lực của ByteDance nhằm đẩy thông điệp thân Trung Quốc tới người Mỹ.” người phát ngôn của BuzzFeed cho biết.

Nhiều tiểu bang ở Mỹ, bao gồm Maryland, Nam Dakota và Texas, đã công bố lệnh cấm sử dụng TikTok đối với nhân viên tiểu bang trên các thiết bị do chính phủ cấp. Một số trường đại học tại quốc gia này cũng đang chặn quyền truy cập vào TikTok trên các thiết bị do trường sở hữu hoặc chặn truy cập từ Wifi của trường. Mới đây, thượng viện Mỹ cũng đã thông qua dự luật cấm TikTok khỏi tất cả các thiết bị của chính phủ.

Nhằm cứu vãn tình hình, TikTok hiện đang đàm phán với chính phủ Mỹ về một giải pháp lâu dài cho các vấn đề an ninh quốc gia và để ứng dụng được tiếp tục hoạt động tại Mỹ. Công ty này cho biết họ đã thực hiện các bước để cách ly dữ liệu người dùng Mỹ khỏi các bộ phận khác trong hoạt động kinh doanh của mình, bao gồm cả thông qua quan hệ đối tác với Oracle có trụ sở tại Mỹ.

Các bài viết liên quan:

• TikTok: Cứ mỗi 3 phút lại xuất hiện thêm nội dung xấu độc
• Facebook đang giảm doanh thu và số người dùng – TikTok có phải là nguyên nhân duy nhất?

Quan điểm của bạn về vấn đề này là gì? Hãy để lại bình luận bên dưới và đừng quên theo dõi Blog Ăn Chơi để theo dõi những tin tức mới nhất nhé!

Các mạng xã hội phổ biến hiện nay như Facebook, Twitter, Reddit đều cho phép mọi người đăng ký và sử dụng mà không mất chi phí nào, và có đến hàng tỷ người sử dụng chúng thường xuyên. Vậy làm sao các trang mạng thu được lợi nhuận để duy trì hoạt động?

Chắc bạn cũng biết cách kiếm tiền phổ biến của mạng xã hội là thông qua quảng cáo. Nhưng thực tế còn có những cách khác như huy động vốn đầu tư hoặc đăng ký thành viên cao cấp có trả phí. Hãy cùng xem chi tiết những phương thức này hoạt động như thế nào nhé.

1. Thu hút vốn đầu tư mạo hiểm

Đầu tư mạo hiểm là một hình thức tài trợ tư nhân, là nguồn tài chính giúp cho rất nhiều mạng xã hội có thể khởi nghiệp lúc ban đầu.

Đầu tư mạo hiểm là khi một nhà đầu tư – có thể là cá nhân hoặc ngân hàng – tin rằng một doanh nghiệp non trẻ có tiềm năng phát triển và sinh lời trong tương lai, họ sẽ đổ tiền vào giúp doanh nghiệp có vốn làm ăn (đôi khi đầu tư thêm cả thời gian và kiến thức để hỗ trợ doanh nghiệp), đổi lại họ sẽ được nắm một phần sở hữu doanh nghiệp đó. Số vốn đầu tư càng nhiều thì phần sở hữu càng lớn và họ càng có quyền tác động đến các quyết định của doanh nghiệp nhiều hơn. Sau đó nếu doanh nghiệp làm ăn có lãi thì nhà đầu tư sẽ được hưởng lợi nhuận tương xứng với số vốn bỏ vào.

Các mạng xã hội như Facebook và Twitter đã được rót vốn hàng trăm triệu đô la theo cách này. Ngày nay chúng ta đều biết đó là khoản đầu tư chính xác, nhưng đúng như tên gọi của nó, đầu tư mạo hiểm luôn có rủi ro và không phải lúc nào cũng thành công. Nếu bạn biết đến Facebook ở cái thời còn tên là “Thefacebook” và chỉ có sinh viên Harvard tham gia thì bạn có sẵn sàng đầu tư cho nó không?

2. Quảng cáo

Doanh thu lớn nhất của mạng xã hội đến từ quảng cáo. Đó cũng là lý do các trang mạng này luôn tìm cách thiết kế để người dùng bị “nghiện”, vì chúng ta nhìn vào nó càng lâu thì càng gặp nhiều quảng cáo hơn.

Quảng cáo xuất hiện ở khắp mọi nơi: từ các bài đăng được tài trợ trên trang đầu của Reddit cho đến các video trong Story của Instagram hay các tweet được tài trợ trên dòng thời gian của Twitter, v.v. Chỉ riêng Facebook hiện nay đã có khoảng 2,9 tỷ người dùng hoạt động hàng tháng, đó là số khách hàng tiềm năng khổng lồ để các công ty chào bán sản phẩm và dịch vụ của mình thông qua quảng cáo.

Các mạng xã hội kiếm tiền bằng cách tính phí, tức là các công ty phải trả tiền để đăng quảng cáo trên trang của họ. Số tiền cụ thể còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như số lần hiển thị và thời gian hiển thị quảng cáo.

Tuy nhiên quảng cáo cũng có thể là con dao hai lưỡi. Nếu các trang mạng xã hội đăng quá nhiều quảng cáo tới mức khó chịu thì người dùng có thể sẽ tắt quảng cáo hoặc dùng các công cụ chặn quảng cáo. Do đó phải lựa chọn quảng cáo phù hợp để người dùng nhìn thấy những thứ mà họ quan tâm và nhấp vào xem.

3. Dữ liệu người dùng

Đây cũng là nguồn doanh thu lớn của mạng xã hội nhưng bị phản đối rất nhiều, đó là thu thập và bán dữ liệu của người dùng cho các bên thứ ba. Nhưng hãy hiểu đúng vấn đề ở đây: các trang mạng xã hội không bán những thông tin có thể dùng để nhận dạng con người như số điện thoại, địa chỉ email và các thông tin riêng tư khác.

Tuy nhiên nhiều trang có bán thông tin về hành vi sử dụng của người dùng một cách ẩn danh. Ví dụ: Twitter bán thông tin về lượt truy cập nâng cao vào API (giao diện lập trình ứng dụng) của họ, từ đó các công ty mua dữ liệu có thể biết được các tweet của người dùng. Việc này này chiếm khoảng 11% doanh thu của Twitter.

Hoặc như Facebook từng bị tai tiếng vì những vụ scandal như Cambridge Analytica. Dù có nhiều tranh cãi nhưng thực tế Facebook không cố ý cung cấp dữ liệu người dùng cho các công ty khác, mà chỉ muốn giữ cho riêng mình. Tuy nhiên Facebook vẫn theo dõi hành vi sử dụng mạng xã hội của bạn, ví dụ như bạn thích trang nào, để từ đó giúp các nhà quảng cáo nhắm mục tiêu khách hàng chính xác hơn.

4. Đăng ký thành viên có trả phí

Mặc dù các trang mạng xã hội lớn hiện nay đều cho phép tạo tài khoản miễn phí nhưng một số trang giới hạn các tính năng cao cấp chỉ dành cho người có trả phí, do đó thu hút nhiều người bỏ tiền để trải nghiệm.

Ví dụ như gói đăng ký Premium của Reddit giúp người dùng không phải xem quảng cáo, được truy cập vào subreddit chứa nội dung độc quyền, sở hữu huy hiệu trên profile, v.v. Reddit cũng bán đồng Coin mà bạn có thể mua để tặng huy hiệu cho những người khác khi họ có đóng góp tốt.

Gói đăng ký LinkedIn Premium cũng có ưu đãi là người dùng được truy cập vào các khóa học trên LinkedIn, xem thông tin của những người xem hồ sơ của mình, có thể gửi InMail đến nhà tuyển dụng, v.v.

Hầu hết người dùng không muốn trả tiền để đăng ký cao cấp, do đó các trang mạng xã hội hiện nay về cơ bản vẫn là miễn phí. Tuy nhiên một số ít người sẵn sàng trả tiền vẫn cung cấp một khoản doanh thu cho mạng xã hội.

5. Phí giao dịch và bán vật phẩm ảo

Một số mạng xã hội tạo ra nền tảng để mọi người bán hàng hoặc kêu gọi đóng góp tiền, đổi lại những người đó sẽ phải trả phí cho mạng xã hội. Ví dụ trên Facebook có chức năng cho phép bạn gây quỹ từ thiện, trước đây có tính phí nhưng giờ không còn nữa. Tuy nhiên những người kêu gọi góp tiền cho mục đích cá nhân vẫn bị Facebook tính phí với lý do là để “xử lý thanh toán” và “đóng thuế”.

Một cách kiếm tiền khác là bán vật phẩm ảo, ví dụ như Tumblr tính phí khi người dùng muốn sở hữu các phông nền blog. Facebook cũng từng bán những món “Quà tặng”, đó là các icon vui nhộn mà bạn có thể đặt vào profile của người khác, nhưng giờ không còn nữa.

6. Đa dạng hóa hoạt động kinh doanh

Khi mạng xã hội phát triển lớn mạnh, hoạt động kinh doanh của họ sẽ mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác so với ban đầu. Thậm chí họ có thể chi tiền mua lại các công ty nhỏ để thực hiện việc đa dạng hóa nhanh hơn.

Ví dụ dễ thấy nhất là Meta (trước đây là Facebook) sở hữu không chỉ mạng xã hội Facebook mà cả ứng dụng nhắn tin WhatsApp, mạng xã hội Instagram và doanh nghiệp Oculus chuyên sản xuất phần cứng. Twitter cũng đã mua lại các công ty nhỏ như Gnip, MoPub và Periscope. Việc thâu tóm không chỉ giúp các ông lớn sở hữu được công nghệ và dữ liệu người dùng của các công ty nhỏ, mà còn có thể dùng chúng để hỗ trợ cho nền tảng mạng xã hội chính của mình.

Chiến lược đa dạng hóa còn có thể được thực hiện bằng cách khác, ví dụ như Facebook đã tung ra sản phẩm Portal, đó là thiết bị camera giúp người dùng trò chuyện qua video. Mục đích của Portal không chỉ là kiếm lợi nhuận từ chính sản phẩm đó mà còn thu hút người dùng tham gia vào hệ sinh thái của Facebook như dùng Messenger để chat với bạn bè và dùng Workplace để làm việc với đồng nghiệp.

Tóm lại

Có câu nói rằng: “Nếu có thứ gì đó miễn phí, thì bạn chính là sản phẩm”, điều này càng đúng đối với mạng xã hội. Mặc dù chuyện đó không hẳn là sai trái nhưng vẫn nên ý thức rõ cách mà các mạng xã hội kiếm tiền để trở thành người dùng thông thái hơn.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Khi những gã khổng lồ công nghệ “không ưa nhau”: Hết đấu khẩu tới đấu trí
• Microsoft tiếp tục những thương vụ công nghệ tỉ đô, thâu tóm hàng loạt công ty nhỏ

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!