COPD bao gồm:

• Viêm phế quản tắc nghẽn mạn tính (được xác định trên lâm sàng)
• Khí phế thũng (được xác định qua giải phẫu bệnh hay X-quang)

Nhiều bệnh nhân có các đặc điểm của cả hai.

Bệnh COPD làm tăng khả năng tiêu hao năng lượng lúc nghỉ và/hoặc giảm năng lượng ăn vào do nhiều nguyên nhân như khó thở, tác dụng phụ của thuốc hoặc là do tình trạng nhiễm trùng tái đi tái lại,… Điều này dẫn đến cân bằng năng lượng âm gây ra sụt cân, suy mòn cơ và thậm chí là suy dinh dưỡng.

Suy dinh dưỡng làm giảm sức cơ hô hấp, giảm tổng hợp các sợi đàn hồi trong nhu mô phổi, tăng khó thở và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Tất cả những điều này góp phần làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ tử vong trên bệnh nhân COPD. Khối cơ là một phần rất quan trọng đối với chức năng hô hấp, khả năng vận động thể lực và chất lượng cuộc sống.

Bệnh nhân COPD có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh loãng xương như hút thuốc lá, sử dụng thuốc corticoid, suy dinh dưỡng, giảm khả năng vận động, thiếu vitamin D,… Bổ sung dinh dưỡng đơn thuần không thể cải thiện chất lượng sống mà cần phải phối hợp thêm với tập luyện thể chất và chức năng hô hấp thì mới có thể cải thiện đáng kể khối cơ và giúp giảm tỷ lệ tử vong.

Nhu cầu dinh dưỡng cho bệnh nhân COPD

• Năng lượng: 30 – 35 kcal/kg/ngày. Trong giai đoạn cấp tính, nhu cầu năng lượng chỉ nên khoảng 20 – 25kcal/kg/ngày, trong giai đoạn hồi phục thì có thể tăng nhẹ nhu cầu năng lượng lên 25 – 30kcal/kg/ngày.
• Protein: 1.2 – 1.7g/kg/ngày

• Lipid: 30 – 40% tổng năng lượng. Trong đó 1/3 là acid béo no và 2/3 là acid béo không no
  • Lưu ý: Chế độ ăn tăng chất béo và giảm chất bột đường có thể làm giảm sinh khí CO2, tốt cho bệnh nhân COPD. Thế nhưng, nó có thể không cần thiết đối với bệnh nhân khi đã ổn định. Ngoài ra, chế độ ăn giàu béo còn có thể gây ra các tác dụng phụ như khó tiêu, gây cảm giác no sớm, làm chậm thời gian làm trống dạ dày hoặc tăng chất béo có hại ở bệnh nhân có thêm bệnh tim mạch đi kèm.
• Vitamin và khoáng chất: Cung cấp đủ nhưng cần đặc biệt chú ý đến vitamin D và canxi ở bệnh nhân đang điều trị bằng thuốc corticoid.

Những lưu ý khi xây dựng thực đơn cho bệnh nhân COPD

• Chia nhỏ bữa ăn với thức ăn giàu dinh dưỡng để giúp bệnh nhân giảm khó thở khi ăn
• Chọn thức ăn mềm, dễ nhai, dễ nuốt, dễ tiêu
• Tránh ăn uống những thực phẩm gây đầy hơi, chướng bụng như: nước uống có cồn, nước ngọt có gas, các loại đậu, các loại rau họ cải,…

• Không nên uống nước trong bữa ăn để không bị no giữa chừng
• Ăn chậm, nhai kỹ, hạn chế nói chuyện trong lúc ăn để tránh nuốt không khí trong khi ăn
• Ngồi ăn để làm giảm bớt áp lực cho phổi

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Người bệnh COPD nên ăn uống thế nào? Loại thực phẩm nào giúp giảm nhẹ triệu chứng, ngăn bệnh trở nặng?
• 8 sự thật bất ngờ về COPD – Căn bệnh phổ biến và nguy hiểm không kém bệnh tim mạch, đột quỵ!
• Tình trạng tăng cân ở bệnh nhân ung thư và gợi ý những thực phẩm dễ ăn cho người bệnh

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau.

Tài liệu tham khảo:

• Bộ Y tế (2015). Dinh dưỡng điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Hướng dẫn điều trị dinh dưỡng lâm sàng, NXB Y Học Hà Nội, 166 – 168.

Khi nói đến các bệnh của đường hô hấp, đa số chúng ta thường nghĩ về ung thư phổi, hen suyễn hay viêm phổi. Nhưng bạn đã từng nghe nói đến bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD chưa?

COPD xuất hiện khi các mô và tế bào của đường dẫn khí trong phổi bị phá hủy, xơ hóa khiến cho không khí bị tắc nghẽn và khó lưu thông như bình thường. Tình trạng này khiến người bệnh khó thở nghiêm trọng, ngoài ra phản ứng viêm của đường hô hấp gây ho đàm nhiều cũng ảnh hưởng đến đời sống của người bệnh.

Đặc biệt COPD có thể gây ra những đợt cấp với biểu hiện ho và khó thở dữ dội đe dọa tính mạng, đồng thời cũng làm tăng nguy cơ mắc thêm nhiều bệnh nguy hiểm khác làm cơ thể ngày càng suy kiệt. Những trường hợp bệnh nặng thậm chí không thể tự chăm sóc bản thân và phải dùng thuốc liên tục mỗi ngày.

COPD có tác hại nặng nề đối với sức khỏe như vậy nhưng hiện nay vẫn còn nhiều người chưa hiểu rõ hoặc lầm tưởng về bản chất của bệnh cũng như ảnh hưởng của nó đối với cuộc sống. Hãy cùng tìm hiểu sự thật về căn bệnh này nhé!

1. COPD là bệnh hiếm gặp?

“Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính” hay “COPD” là khái niệm khá xa lạ và không được chú ý nhiều như các bệnh ung thư, tim mạch hay đột quỵ, do đó hiện nay nhiều người hoàn toàn không biết COPD thực ra phổ biến đến mức nào.

Trên thực tế căn bệnh này không hề hiếm gặp: nó luôn nằm trong top các nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất trên thế giới cùng với bệnh tim, ung thư và đột quỵ. Trong số các bệnh hô hấp thì COPD cũng là vấn đề được tập trung nghiên cứu rất nhiều bên cạnh hen suyễn.

Theo báo cáo của Hiệp hội Phổi Mỹ năm 2013, có hơn 65 triệu người trên toàn thế giới mắc COPD, riêng tại Mỹ có tới 15 triệu người trưởng thành được chẩn đoán mắc bệnh này, tương đương với khoảng 6% dân số. Hơn 10 triệu người trưởng thành khác ở Mỹ cũng mắc COPD, nhưng họ chưa biết mình mắc bệnh. Nhìn chung COPD có thể ảnh hưởng đến khoảng 25 triệu người Mỹ.

2. COPD chỉ ảnh hưởng đến phổi?

Mặc dù tổn thương chủ yếu nằm ở phổi, nhưng căn bệnh này cũng có thể ảnh hưởng nhiều cơ quan khác trên khắp cơ thể.

Khi lượng oxy trong máu thấp do hệ hô hấp hoạt động kém, tim sẽ phải làm việc nhiều hơn. Việc bơm máu qua phổi trở nên khó khăn hơn và áp lực lớn dần có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và đau tim.

Khi COPD hạn chế hoạt động thể chất, nó cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của người bệnh. Nhiều bệnh nhân cảm thấy bị cô lập với xã hội và mắc chứng trầm cảm sau khi được chẩn đoán COPD, họ ít nói chuyện với bạn bè hơn vì cảm thấy mình không thể theo kịp. Do đó điều trị tâm lý luôn là một phần không thể thiếu trong kế hoạch chăm sóc bệnh nhân COPD.

3. Người mắc COPD không thể sinh hoạt và làm việc như bình thường?

Sự thật là: Điều này không đúng trong nhiều trường hợp, đặc biệt là ở giai đoạn sớm của bệnh. Đây cũng là một trong những lý do tại sao cần phải phát hiện sớm COPD.

Những người bị COPD giai đoạn đầu và tuân thủ tốt kế hoạch điều trị thường có thể tiếp tục các hoạt động sống hằng ngày của họ. Có nhiều phương pháp điều trị và chiến lược để kiểm soát các triệu chứng COPD, giúp người bệnh kiểm soát tình trạng của họ đủ để duy trì một cuộc sống bình thường.

4. Không có phương pháp nào điều trị dứt điểm COPD?

Hiện nay căn bệnh này chưa có thuốc chữa khỏi hoàn toàn và cũng không thể ngăn chặn quá trình diễn tiến ngày càng nặng hơn. Tuy nhiên có nhiều cách để kiểm soát các triệu chứng của COPD và làm chậm sự tiến triển của nó.

Nếu COPD thuộc dạng khí phế thũng, bác sĩ có thể cho người bệnh sử dụng oxy bổ sung. Còn COPD dạng viêm phế quản mạn thường được điều trị bằng hai loại thuốc:

• Thuốc giãn phế quản giúp mở rộng đường thở bằng cách làm giãn các cơ xung quanh. Các thuốc này thường được cung cấp qua đường hít, nhưng một số cũng được dùng dưới dạng viên uống hoặc thuốc tiêm.
• Thuốc corticosteroid dạng hít được sử dụng để giảm phản ứng viêm của đường thở.

Đối với cả hai dạng của COPD, chương trình phục hồi chức năng phổi kết hợp với giáo dục, hỗ trợ và tập thể dục để giúp bệnh nhân hoạt động tích cực có thể giúp ích cho quá trình điều trị. Ngoài ra người bệnh cũng được khuyên nên bảo vệ phổi bằng cách không hút thuốc lá và tránh các chất kích thích khác.

5. Chỉ những người hút thuốc lá mới mắc COPD?

Khoảng 90% người mắc COPD là do phổi bị tổn thương khi hút thuốc lá, đó là nguyên nhân phổ biến nhất cho đến nay. Nhưng không chỉ những người hút thuốc mới bị COPD, những nguyên nhân khác cũng có thể khiến người không hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh.

• Các chất kích thích có hại trong không khí tại nơi làm việc hoặc trong nhà (như bụi silic, bụi bê tông, khói hóa chất) cũng có nguy cơ gây COPD, đây là nguyên nhân gây bệnh cho khoảng 20% ​​người không hút thuốc được chẩn đoán mắc bệnh này.
• Nếu bạn lớn lên ở khu vực thường sử dụng bếp củi trong nhà để nấu nướng thì cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
• Một số rất ít những người khác được sinh ra với tình trạng hiếm gặp được gọi là thiếu hụt alpha-1 antitrypsin, cũng làm cho họ có nhiều khả năng bị COPD ngay cả khi không hút thuốc hoặc hít phải các chất kích ứng.

6. Nếu ngừng hút thuốc thì COPD sẽ tự khỏi? Hay nếu đã mắc COPD thì không cần phải bỏ thuốc lá nữa?

Sự thật là: Không có cách nào để chữa khỏi COPD hoặc phục hồi tình trạng tổn thương phổi do hút thuốc gây ra. Kể cả nếu người bệnh ngừng hút thuốc ngay sau khi được chẩn đoán mắc COPD thì tổn thương phổi vẫn tồn tại vĩnh viễn. Tuy nhiên bỏ thuốc lá sẽ giúp họ có cơ hội kiểm soát bệnh tốt hơn nhiều và giữ cho bệnh không diễn tiến xấu đi nhanh chóng.

Một số người nghĩ rằng không cần phải bỏ hút thuốc khi đã bị COPD. Điều này là hoàn toàn sai lầm, vì đối với bệnh nhân COPD thì cai thuốc là yếu tố then chốt hỗ trợ cho quá trình điều trị.

Nếu người bệnh tiếp tục hút thuốc, tổn thương phổi của họ sẽ trở nên tồi tệ hơn rất nhiều và bệnh sẽ tiến triển nhanh hơn. Các triệu chứng hô hấp cũng nghiêm trọng hơn và các đợt cấp COPD cũng xảy ra thường xuyên hơn so với những người ngừng hút thuốc. Hút thuốc làm cho các triệu chứng khó thuyên giảm và bệnh khó kiểm soát hơn nhiều.

7. Khi đã phải sử dụng oxy thì người bệnh phải sống với nó suốt đời?

Một số người mắc COPD lo lắng rằng khi đã bắt đầu áp dụng liệu pháp oxy thì họ chắc chắn sẽ phải tiếp tục điều trị mãi mãi. Tuy nhiên điều này không phải lúc nào cũng đúng.

Một số người cần phải điều trị oxy ngắn hạn để giúp qua khỏi đợt cấp, hay còn gọi là “cơn COPD”. Trong thời gian đợt cấp, các triệu chứng như ho đàm và khó thở đột ngột trở nên dữ dội hơn nhiều so với thường ngày. Liệu pháp oxy có thể giúp điều trị và kiểm soát các triệu chứng này. Khi đợt cấp kết thúc, người bệnh có thể không cần dùng oxy nữa.

8. Người mắc COPD không thể tập thể dục?

Sự thật là: Ngược lại, tập thể dục là mấu chốt để duy trì chất lượng cuộc sống sau khi được chẩn đoán COPD.

Nếu không vận động nhiều vì khó thở, người bệnh sẽ bị mất khối lượng cơ, mất xương và giảm sức chịu đựng. Khi không còn khả năng chịu đựng, tình trạng khó thở sẽ càng trở nên tồi tệ hơn và cuối cùng tạo thành một vòng luẩn quẩn.

Các chương trình phục hồi chức năng phổi có thể giúp người bệnh thực hiện nhiều bài tập và kỹ thuật thở an toàn. Ví dụ như chuyên gia phục hồi chức năng có thể hướng dẫn cách thở mím môi để giải phóng không khí bị tắc nghẽn bên trong phổi và làm cho mỗi hơi thở có hiệu quả cao hơn.

Người bệnh cũng sẽ được học các bài tập giãn cơ, tim mạch và tăng cường sức mạnh phù hợp với thể trạng của mỗi người để tăng cường sức khỏe, chống lại bệnh tật.

Trên đây là những lưu ý bạn cần nhớ về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính – COPD, căn bệnh rất phổ biến và gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được hiểu đúng và phát hiện kịp thời. Hãy lan tỏa những kiến thức hữu ích để cuộc sống luôn khỏe mạnh và vui tươi bạn nhé!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• 11 quan niệm sai lầm về ung thư vú – căn bệnh cực kỳ nguy hiểm và không hề hiếm gặp
• 9 quan niệm không thể sai hơn về bệnh động kinh – Căn bệnh đang bị hiểu lầm rất nhiều hiện nay

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!