1. Thế nào là bệnh trào ngược dạ dày thực quản?

Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng axit trong dạ dày liên tục và thường xuyên trào ngược lên thực quản. Tên tiếng Anh của bệnh này là Gastroesophageal Reflux Disease, hay viết tắt là GERD.

Còn thực quản là ống dẫn thức ăn từ khoang miệng xuống đến dạ dày. Axit trong dạ dày trào ngược lên thực quản gây ra chứng ợ nóng và các triệu chứng khác, đồng thời cũng có thể gây ra tổn thương trên niêm mạc mô.

2. Triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

• Ợ nóng: là cảm giác khó chịu phía sau xương ức, cảm giác như có một luồng chất lỏng nóng rát chảy qua. Nó có xu hướng trở nên tồi tệ hơn nếu bạn nằm xuống hoặc cúi xuống hay ngay cả sau khi ăn thức ăn. Tuy nhiên, không phải tất cả những người bị trào ngược dạ dày đều gặp hiện tượng này, các triệu chứng khác có thể xảy ra như:
• Buồn nôn và nôn: Axit trào ngược từ dạ dày lên gây kích thích ở họng tạo ra cảm giác buồn nôn và nôn. Triệu chứng buồn nôn và nôn, có thể xảy vào sáng sớm khi vừa thức dậy, sau khi ăn hoặc trước khi đi ngủ.

  

• Miệng tiết rất nhiều nước bọt: Tiết nhiều nước bọt ở miệng là một phản ứng tự nhiên của cơ thể. Nước bọt được tiết ra để trung hòa axit trong khoang miệng, họng.
• Đau tức ngực: Khi axit từ dạ dày bị đẩy lên, thực quản bị kích thích sẽ gây cảm giác đau thắt vùng ngực.
• Khó nuốt: Khó nuốt là cảm giác khi thực quản bị tổn thương cản trở quá trình vận chuyển thức ăn từ khoang miệng xuống dạ dày.

• Khàn họng và ho: Khản họng và ho là do axit dạ dày tiếp xúc với dây thanh quản và vùng họng gây tình trạng viêm họng, ho hay khàn giọng.

Ngoài các triệu chứng kể trên, người bị trào ngược dạ dày thực quản có thể xuất hiện một số triệu chứng khác như hôi miệng, viêm tai giữa tái phát, viêm phổi, hen suyễn, đầy bụng, khó tiêu,…

3. Nguyên nhân của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Bị trào ngược dạ dày thỉnh thoảng là tình trạng khá phổ biến ở nhiều người, thường xảy ra do ăn quá nhiều, nằm sau khi ăn hoặc ăn một số loại thực phẩm không lành mạnh. Tuy nhiên, trào ngược dạ dày tái phát, được chẩn đoán là do bệnh trào ngược dạ dày thực quản gây ra.

Bệnh có nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên và có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng hơn. Cần lưu ý tình trạng này có thể gặp ở bất kỳ độ tuổi nào, và nhiều trường hợp không tìm được nguyên nhân.

Nhìn chung, trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi cơ vòng ở đáy thực quản mất khả năng co thắt bình thường, để cho thức ăn trào lên trên. Những đối tượng dễ mắc bệnh này là:

• Thừa cân hoặc béo phì do lớp mỡ tăng áp lực lên bụng
• Phụ nữ mang thai
• Người đang dùng các loại thuốc nhất định, bao gồm một số điều trị bệnh hen suyễn, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc kháng histamin, thuốc an thần và thuốc chống trầm cảm.
• Người hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc
• Người bị thoát vị Hiatal (Thoát vị khe hoành), là hiện tượng phần trên của dạ dày bị kéo lên qua khe hở của cơ hoành. Từ đó các cơ của thực quản bị giảm áp lực và dễ mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

4. Bệnh trào ngược dạ dày có nguy hiểm không

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản có thể trở nên trầm trọng hơn và chuyển thành các tình trạng khác nếu không được điều trị kịp thời:

• Viêm thực quản: là tình trạng thực quản bị viêm nhiễm.
• Hẹp thực quản: cơ quan này bị hẹp lại làm thức ăn khó đi qua, bạn sẽ cảm thấy khó nuốt khi ăn.
• Barrett thực quản: là tình trạng các tế bào lát mặt trong của thực quản thay đổi thành các tế bào niêm mạc ruột và có thể phát triển thành ung thư.
• Các vấn đề về hô hấp: Khi axit dạ dày trào ngược lên trên thực quản, trong quá trình hô hấp người bệnh có thể hít phải axit dạ dày vào phổi. Điều này có thể dẫn đến nhiều tình trạng như tức ngực, khản tiếng, hen suyễn, viêm đường hô hấp…

5. Phòng ngừa trào ngược dạ dày thực quản

Những thay đổi về lối sống và thói quen sinh hoạt có thể giúp giảm nguy cơ bị trào ngược dạ dày thực quản:

• Ăn lượng thức ăn vừa phải và tránh ăn quá nhiều, hạn chế ăn đồ chua cay nóng.
• Ngừng ăn 2 đến 3 giờ trước khi ngủ.
• Bỏ hoặc tránh hút thuốc.
• Nếu bạn bị thừa cân, giảm cân có thể giúp ngăn ngừa các triệu chứng của GERD.
• Không mặc quần áo bó sát vùng bụng.
• Ngủ nghiêng một chút với gối đầu hơi cao.
• Chế độ ăn của người trào ngược dạ dày thực quản

6. Phác đồ điều trị trào ngược dạ dày thực quản

Nếu bạn có các triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản như đã nêu trên, bạn nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám và đưa ra các phương pháp điều trị kịp thời.

Một số xét nghiệm khả thi để chẩn đoán GERD:

• Theo dõi độ pH và trở kháng thực quản
• Nội soi dạ dày
• Theo dõi độ pH thực quản bằng hệ thống Bravo không dây
• Đo vận động thực quản 24h
• Chụp X-quang đường tiêu hóa trên,…

  

7. Thuốc trị trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản thường sẽ được điều trị bằng thuốc trước khi thử các phương pháp điều trị khác. Trong đó, phổ biến nhất là các nhóm thuốc sau:

Thuốc ức chế bơm proton là một trong những lựa chọn điều trị bằng dược phẩm chính cho những người bị GERD. Nó có tác dụng làm giảm lượng axit do dạ dày tạo ra.

Các nhóm thuốc khác:

• Thuốc kháng histamin H2: đây là một thuốc giúp giảm tiết axit dạ dày
• Thuốc kháng axit: Những thuốc này làm trung hòa axit trong dạ dày bằng các hóa chất kiềm. Có thể gây ra các tác dụng phụ như tiêu chảy và táo bón.
• Thuốc Prokinetics (thuốc tăng co bóp thực quản): Những thuốc này giúp dạ dày trống rỗng nhanh hơn. Các tác dụng phụ có thể xảy ra khi sử dụng thuốc bao gồm tiêu chảy, buồn nôn và lo lắng.
• Erythromycin (kháng sinh nhóm macrolide): là một loại thuốc cũng giúp làm trống dạ dày.

Đây chỉ là gợi ý một số nhóm thuốc Tây phổ biến dùng để điều trị trào ngược dạ dày thực quản, bạn vẫn nên đến bệnh viện để được bác sĩ kê đơn thuốc phù hợp nhất.

8. Chữa trào ngược dạ dày thực quản tại nhà

Bên cạnh tây dược, bạn cũng có thể tham khảo một số phương pháp chữa trị tại nhà bằng các thực phẩm gần gũi nhưng cũng có nhiều hiệu quả nhất định như:

• Mật ong: được biết đến như một thực phẩm có khả năng chống viêm cực kỳ hiệu quả, bởi trong mật ong có chứa một loại men đặc biệt. Men này giúp tạo ra chất có tác dụng diệt các vi trùng có hại trong dạ dày (như H.pylori). Bạn nên sử dụng mật ong kết hợp với nước ấm (và bột nghệ) vào mỗi sáng rất tốt cho sức khỏe và đẹp da. Tuyệt đối không dùng mật ong với nước nóng.
• Nghệ, tinh bột nghệ: trong nghệ có chứa curcumin có đặc tính kháng viêm rất hiệu quả. Bạn có thể dùng nghệ kết hợp với mật ong.

Ngoài ra, một số thực phẩm khác cũng có tác dụng hỗ trợ điều trị dạ dày trào ngược tốt như nha đam, lá tía tô, gừng,…

9. Chế độ ăn của người trào ngược dạ dày

Chế độ ăn uống hợp lý cũng sẽ giúp bạn hạn chế bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Bạn có thể tham khảo danh sách các thực phẩm mà người mắc chứng trào ngược dạ dày nên và không nên ăn:

Thực phẩm không nên ăn: Đồ chiên, thức ăn nhanh, pizza, khoai tây chiên, ớt bột và hạt tiêu (trắng, đen, cayenne), các loại thịt béo như thịt xông khói và xúc xích, phô mai, nước sốt cà chua, cam quýt, sô cô la, bạc hà, đồ uống có ga,…

Thực phẩm nên ăn:

• Thực phẩm giàu chất xơ: các loại ngũ cốc nguyên hạt như bột yến mạch, hạt diêm mạch và gạo lứt, các loại rau củ như khoai lang, cà rốt và củ cải đường, rau có màu xanh (bông cải xanh, đậu xanh, măng tây).
• Thực phẩm có tính kiềm: ví dụ như chuối, các loại dưa, bông cải trắng, thì là, các loại quả hạch.
• Thực phẩm chứa nhiều nước: rau cần tây, quả dưa chuột, rau diếp, dưa hấu, súp dựa trên nước dùng, trà thảo mộc.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm một số bài viết cùng chủ đề dưới đây:

Biến chứng trào ngược dạ dày thực quản cực nguy hiểm nhưng ít ai biết đến

Trào ngược dạ dày : Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị

6 triệu chứng đau dạ dày cần nhận biết để phát hiện bệnh sớm

Đau dạ dày nên ăn gì để mau lành bệnh?

Trên đây là tổng quan về bệnh “trào ngược dạ dày thực quản”. BlogAnChoi hy vọng chúng sẽ giúp ích cho bạn trong quá trình điều trị bệnh. Mời bạn tiếp tục đón đọc nhiều thông tin hấp dẫn về sức khỏe của BlogAnChoi nhé!

1. Trào ngược dạ dày là gì?

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD- Gastro esophagus Reflux disease) là bệnh lý do các chất chứa trong dạ dày, nhất là axit dịch vị, thường xuyên trào ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng ợ nóng, nóng ngực và các triệu chứng khác, làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống.

2. Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản do các nguyên nhân chính sau gây ra:

• Sự bất thường của cơ thắt thực quản dưới: Cơ thắt thực quản dưới nằm ngay phía dưới thực quản, khi nuốt thức ăn, cơ dãn ra, “mở đường” cho thức ăn đi xuống dạ dày và sau khi ăn, cơ co lại để ngăn không cho thức ăn từ dạ dày “dội ngược” trở lại khi dạ dày co bóp. Cơ thắt thực quản dưới co dãn yếu, làm giảm khả năng ngăn trào ngược, cơ thắt dãn mở bất thường (thường khi dạ dày chứa đầy thức ăn) gây nên hiện tượng trào ngược dạ dày thực quản.
• Chậm làm rỗng thức ăn khỏi dạ dày, tăng áp lực ổ bụng: Thức ăn tồn tại trong dạ dày khiến dạ dày tăng tiết axit để tiêu hóa. Việc co bóp thường xuyên và nhất là khi dạ dày đang đầy thức ăn sẽ tác động đến cơ thắt thực quản, thức ăn, axit dịch vị theo đó có cơ hội “dội ngược” lên thực quản. Việc ăn các đồ ăn thô cứng, ăn vội, nhai không kỹ làm tăng thời gian lưu thức ăn tại dạ dày.
• Co thắt bất thường thực quản: Thông thường thức ăn được nuốt và di chuyển xuống dạ dày một phần do tác dụng của cơ thực quản với các làn sóng co bóp để đẩy thức ăn. Sóng co bóp không bắt đầu sau mỗi lần nuốt hay biến mất ngay trước khi thức ăn xuống dạ dày, cộng với sự co bóp mạnh của dạ dày đều làm cho thức ăn và dịch vị có khả năng trào ngược trở lại.
• Các bệnh tai mũi họng, hô hấp: Hen làm giảm áp lực cơ thắt thực quản dưới, ho làm tăng áp lực trong ổ bụng, một vài thuốc điều trị bệnh lý về hô hấp như theophylin (chứa caffein) có thể gây trào ngược dạ dày thực quản.

Bên cạnh các nguyên nhân trên, còn có nhiều yếu tố nguy cơ tạo thuận lợi cho trào ngược biểu hiện và tiến triển như hút nhiều thuốc lá, uống rượu bia, phụ nữ có thai, trẻ em,… Trào ngược dạ dày thực quản khi mang thai hay ở trẻ em là một trong số các nguyên nhân gây ra các biểu hiện buồn nôn, nôn trớ thường gặp.

3. Triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày có nhiều biểu hiện khác nhau, bên cạnh các triệu chứng tại thực quản, còn có các dấu hiệu, hội chứng ngoài thực quản. Cụ thể:

Triệu chứng trào ngược do trực tiếp tác động tại thực quản

• Ợ nóng: là cảm giác nóng rát vùng mũi ức, lan dọc sau xương ức lên đến cổ, thường xuất hiện sau bữa ăn (nhất là các bữa ăn nhiều đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, ăn đồ chua, ăn no, uống nhiều rượu bia), tập thể dục hay khi nằm. Ợ nóng biều hiện nặng hơn khi nằm ngửa hay cúi về phía trước
• Trớ: trớ được định nghĩa là hiện tượng trào ngược thức ăn từ dạ dày lên vùng hầu họng nhưng chưa dẫn đến nôn, do đó làm người bệnh có cảm giác chua, nóng ở miệng (do axit dịch vị). Các động tác cúi hay vận động mạnh làm tăng áp lực thành bụng dễ gây trớ hơn.
• Biểu hiện khác: đau thượng vị (thượng vị hay ngay dưới mũi ức là vị trí giải phẫu của dạ dày trong cơ thể người) , nuốt đau, nuốt khó, buồn nôn hay nôn, khàn tiếng, đầy bụng, đau ngực.
• Triệu chứng tổn thương thực quản giai đoạn muộn: các triệu chứng này là hậu quả của trào ngược dạ dày thực quản như viêm loét thực quản, xuất huyết , chít hẹp thực quản, ung thư biểu mô tuyến thực quản

Triệu chứng do tác động các cơ quan lân cận

• Ho mạn tính, viêm thanh quản mạn tính và suyễn.
• Các hội chứng trên liên quan đến trào ngược dạ dày thực quản, bao gồm những ảnh hưởng trực tiếp (hít sặc, thức ăn, dịch vị tràn vào đường hô hấp) hay gián tiếp (qua trung gian thần kinh).

Các mức độ của trào ngược dạ dày thực quản

Ngoài việc nhận biết các triêu chứng của trào ngược dạ dày thực quản, cũng cần phân biệt rõ từng mức độ triệu chứng, khi nào coi là trào ngược sinh lý tự khỏi không cần can thiệp, khi nào coi là trào ngược bệnh lý và phải điều trị

Trào ngược được coi là biểu hiện sinh lý bình thường khi tần suất ít, chỉ thường gặp do các bữa ăn bất thường (ăn nhiều, đồ ăn cay nóng, rượu bia,..) , không có tính chất lặp lại thường xuyên và không ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt.

Nếu các biểu hiện điển hình của trào ngược (nhất là ợ nóng, nóng rát) xuất hiện ngày càng nhiều, khó kiểm soát, xuất hiện ngay cả sau những bữa ăn thông thường hay thậm chí sau bữa ăn 1 thời gian dài, lặp lại thường xuyên, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, thì được coi là trào ngược dạ dày bệnh lý.

Mức độ các triệu chứng và độ trầm trọng của bệnh cũng tăng dần từ triệu chứng trào ngược đến bệnh lý trào ngược, bệnh lý tiến triển nặng dần dẫn đến các tổn thương như viêm thực quản và cuối cùng nặng nhất là thực quản Barret và ung thư (Thực quản Barret là bệnh lý mà biểu mô trụ của đoạn thấp thực quản bị thay thế bởi mô giống như của ruột, dễ dẫn đến loạn sản và ung thư).

4. Cách chữa trị trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược nếu không chữa trị sớm, để bệnh tiến triển có thể gây nên nhiều hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe. Vậy người bị trào ngược dạ dày nên ăn gì, uống thuốc gì và cách chữa trị như thế nào cho hiệu quả?

Với điều trị trào ngược dạ dày thực quản, ngay khi bệnh mới ở giai đoạn nhẹ, phương pháp tốt nhất, ít tác dụng phụ nhất là điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt. Khi bệnh nặng hơn, bên cạnh chế độ sinh hoạt cần phối hợp thuốc hay can thiệp của phẫu thuật. Cụ thể:

Chữa dạ dày thực quản bằng cách điều chỉnh lối sống, chế độ ăn:

• Không ăn quá no, nhai kỹ, ăn tốc độ vừa phải. Vì khi bạn ăn nhiều với tốc độ nhanh, dạ dày mặc dù đã đầy nhưng chưa kịp gửi tín hiệu đến trung tâm thần kinh để nhận biết, vì thế sau khi ăn xong một khoảng thời gian ngắn bạn mới thấy rõ cảm giác no, căng tức bụng.
• Sau khi ăn hạn chế các động tác cúi người, nên đi lại nhẹ nhàng.
• Tư thế ngủ: ngủ để đầu cao, nghiêng sang trái.
• Nhai kẹo cao su có thể giúp hạn chế trào ngược dạ dày.
• Tập thể dục thể thao, giảm cân, giữ vóc dáng cân đối, độ nặng của trào ngược giảm dần khi người bệnh giảm cân nặng.
• Tránh các thức ăn như chocolate, rượu bia, đồ cay nóng, chiên xào nhiều dầu mỡ, nước có ga, thức ăn chua.

Sử dụng thuốc, điều trị nội khoa:

Sử dụng nhóm thuốc trung hòa và ức chế bài tiết axit dịch vị

• Nhóm thuốc trung hòa axit: Aluminum, magnesium, calcium. Các thuốc này có thời gian tác dụng ngắn và có thể gây các tác dụng phụ lên đường tiêu hóa như tiêu chảy, táo bón,..
• Nhóm thuốc ức chế thụ thể H2: Cimetidine, Ranitidine, Nizatidine, Famotidine, giúp cải thiện triệu chứng.
• Ức chế bơm proton PPI: ức chế bài tiết axit hoàn toàn, thường dùng khi các thuốc ức chế H2 không hiệu quả, gồm các thuốc như Omeprazole, Lansoprazole, Rabeprazole, Pantoprazole, Esomeprazole, Dexlansoprazole

Ngoài ra, ở giai đoạn có biến chứng nặng nề, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để chữa trị cả nguyên nhân và biến chứng của trào ngược dạ dày, thực quản.

Một số bài viết về bệnh lý liên quan bạn đọc có thể tham khảo:

• 6 triệu chứng đau dạ dày cần nhận biết để phát hiện bệnh sớm
• Viêm loét dạ dày tá tràng uống thuốc gì?
• 6 dấu hiệu ung thư dạ dày mọi người cần chú ý

Hi vọng với những nội dung trên, các bạn đã có những thông tin hữu ích về bệnh trào ngược dạ dày, thực quản, từ đó có các biện pháp chăm sóc tốt cho sức khỏe bản thân. Đừng quên theo dõi Bloganchoi.com để cập nhật thêm nhiều bài viết bổ ích khác nữa nhé!