chăm sóc trẻ sơ sinh – BlogAnChoi

Một số động tác mát xa cho trẻ sơ sinh do chuyên gia gợi ý: Đơn giản, an toàn, cha mẹ hoàn toàn có thể tự thực hiện tại nhà

2024-07-16T03:43:02Z

Mát xa cho trẻ sơ sinh có nhiều lợi ích cho sự phát triển của trẻ và động tác thường đơn giản nên các mẹ có thể dễ dàng thực hiện tại nhà. Hãy cùng BlogAnChoi điểm qua 4 bài mát xa cho trẻ sơ sinh cơ bản và những lưu ý các mẹ nên biết khi mát xa nhé.

Lợi ích của việc mát xa cho trẻ sơ sinh

Mát xa cho trẻ sơ sinh có thể được thực hiện chỉ vài tuần sau khi bé chào đời, tùy vào tình trạng sức khỏe và tâm trạng của bé. Nhiều chuyên gia về sức khỏe trẻ sơ sinh đồng tình rằng việc mát xa cho trẻ sơ sinh thường xuyên mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển của trẻ. Theo Elina Furman – nhà sáng lập thương hiệu sức khỏe trẻ em Kahlmi, mát xa cho trẻ sơ sinh giúp bé ngủ ngon hơn và bớt khó chịu trong quá trình mọc răng. Ngoài ra, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mát xa cho bé cũng giúp cha mẹ và con trở nên thân thiết hơn.

Trẻ sơ sinh chỉ có thể nhận được những lợi ích trong trường hợp bé được mát xa thường xuyên. Dưới đây là một số cách mát xa cho trẻ sơ sinh do Viện hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) hướng dẫn.

Các động tác mát xa cho trẻ sơ sinh cơ bản

Mát xa lưng

Vuốt nhẹ nhàng từ phần bả vai xuống đến thắt lưng của bé. Bạn có thể thực hiện động tác mát xa này trong tummy time (thời gian bé nằm sấp dưới sự quan sát của cha mẹ), hoặc khi bé đang tự ngồi, ngồi trên đùi hoặc nằm trong lòng bạn.

Mát xa chân

Giữ cổ chân bé bằng một tay, lòng bàn tay đỡ gót chân còn ngón cái vuốt dọc theo vòm bàn chân. Bạn thử nhéo nhẹ các ngón chân bé, nếu bé có vẻ thích thú, có thể lặp lại động tác này.

Mát xa lòng bàn chân cho trẻ sơ sinh (Nguồn: Internet)

Mát xa tay

Nắm hai bàn tay bé trong hai bàn tay bạn, đặt ngón cái của bạn vào lòng bàn tay bé, xoa tròn bằng một lực vừa phải để giúp bé thư giãn.

Mát xa vai và cánh tay

Dùng các ngón tay xoa bằng một lực vừa phải từ đầu vai, di chuyển dần xuống cánh tay bé khi bé đang ở tư thế ngồi thẳng.

Các động tác mát xa cho trẻ sơ sinh cơ bản thường dễ làm, phù hợp với các mẹ lần đầu mát xa cho con. Để hình dung được rõ hơn từng bước mát xa, các mẹ có thể tham khảo video dưới đây:

4 bài mát xa cho trẻ sơ sinh thông dụng

1. Động tác mát xa cho trẻ sơ sinh giảm đầy bụng

Nhiều trẻ sơ sinh thường xuyên quấy khóc do cảm giác khó chịu vì đầy bụng. Bác sĩ Casares gợi ý cha mẹ có thể sử dụng kĩ thuật “chữ L ngược” theo hướng dẫn sau đây:

Đặt bé nằm ngửa.
Đặt tay bạn lên vị trí phía trên bên phải bụng bé.
Dùng một lực vừa đủ vuốt sang phía trên bên trái bụng của bé.
Chậm rãi di chuyển dần xuống phần bụng dưới bên trái để hoàn thành “chữ L ngược”.
Lặp đi lặp lại động tác này với một lực vừa phải.

Kĩ thuật mát xa “Chữ L ngược” (Nguồn: The Bump)

2. Động tác mát xa cho trẻ sơ sinh hỗ trợ hệ tiêu hóa

“Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh vẫn chưa phát triển đầy đủ, vậy nên, mát xa rất có hiệu quả trong việc giúp trẻ tránh đầy hơi và hỗ trợ chuyển động ruột“, theo Furman.

Cô hướng dẫn cha mẹ có thể thực hiện các bước sau để giúp giảm khó tiêu ở trẻ sơ sinh:

Đặt trẻ nằm ngửa.
Vuốt bụng bé theo chuyển động tròn thuận chiều kim đồng hồ, hai tay luân phiên nhau.
Lặp lại động tác này trong hai đến ba phút.
Tiếp đó, giữ hai chân bé và nhẹ nhàng co chúng về phía ngực bé.
Sau đó, từ từ duỗi thẳng hai chân bé. Động tác này có thể giúp trẻ sơ sinh đi nặng dễ dàng hơn.

Động tác mát xa hỗ trợ chuyển động ruột ở trẻ sơ sinh (Nguồn: The Bump)

3. Động tác mát xa cho trẻ sơ sinh giúp bé ngủ ngon hơn

Furman đưa ra nhiều dẫn chứng chứng minh mát xa thường xuyên có thể giúp trẻ sơ sinh ngủ ngon hơn. “Chỉ mát xa một lần thì khó có thể khiến trẻ nhạy tiếng ngủ sâu hơn nhưng nếu cha mẹ duy trì thói quen mát xa cho con, bé sẽ có xu hướng ngủ ngon và ít quấy khóc hơn.”

CEO thương hiệu sức khỏe trẻ em Kahlmi cho biết thêm, “Thời gian trước khi ngủ trưa và ngủ đêm là những thời điểm thích hợp để thư giãn cho bé, từ đó, giúp bé có một giấc ngủ ngon.”

Và dưới đây là một số bước mát xa có thể thực hiện vào thời điểm này:

Đặt hai ngón trỏ của bạn vào điểm trên hai đầu lông mày của trẻ và vuốt nhẹ nhàng về phía thái dương.
Tiếp theo, nhẹ nhàng di đầu ngón tay từ trán bé xuống đến chóp mũi.
Lặp lại hai động tác này từ năm đến mười lần, giảm dần tốc độ cho đến khi bé vào giấc.

Động tác mát xa giúp trẻ sơ sinh ngủ ngon (Nguồn: The Bump)

5 điều nên lưu ý khi mát xa cho trẻ sơ sinh

Điều quan trọng cần nhớ là đừng đặt nặng việc mát xa cho bé như một nhiệm vụ buộc phải thực hiện hàng ngày. Bạn nên chọn thời điểm khi tâm trạng của bạn và con đều vui vẻ, thoải mái để mát xa cho con và cũng không cần phải tuân thủ nghiêm ngặt một lộ trình mát xa nào, cứ áp dụng những động tác an toàn, đơn giản, miễn là cả cha mẹ và con đều vui.

Nếu muốn cải thiện trải nghiệm mát xa của con, bạn có thể tham khảo 5 gợi ý dưới đây:

1. Hãy mát xa cho con ở nơi thoải mái

Một căn phòng không quá sáng, ấm áp và âm nhạc dễ chịu có thể sẽ khiến bé thấy thoải mái hơn khi cha mẹ bắt đầu mát xa. Trong trường hợp trời đang lạnh, cha mẹ có thể xoa hai tay vào nhau để làm ấm trước khi chạm vào làn da trần của trẻ sơ sinh và luôn luôn chuẩn bị chăn để giữ ấm cho bé phòng khi bé lạnh.

2. Luôn chú ý đến tâm trạng của trẻ sơ sinh

Nếu trẻ sơ sinh đang cười, vui vẻ, nhiều khả năng bé sẽ có kiên nhẫn cho việc mát xa. Ngược lại, nếu bé tỏ ra cau có hoặc bắt đầu khóc, cha mẹ nên dừng mát xa và thử lại vào thời điểm khác, khi tâm trạng bé có vẻ tốt hơn. Đặc biệt, không nên mát xa cho trẻ sơ sinh khi bé đang đói hoặc mệt, theo bác sĩ Casares.

3. Dùng lực vừa đủ

Kiểm soát lực mát xa rất quan trọng bởi nếu quá mạnh, cha mẹ có thể vô tình làm tổn thương con nhưng nếu lực quá yếu đến mức hời hợt, việc mát xa khi đó trở nên vô tác dụng. Để tạo ra một lực vừa đủ, cha mẹ có thể tưởng tượng rằng mình đang ấn một cục bột mì làm bánh vừa ủ xong, lực phải vừa đủ để cục bột lõm xuống có thể đàn hồi lại chứ không phải lõm thành vệt.

4. Có thể dùng dầu mát xa

Các chuyên gia gợi ý khi chọn dầu mát xa, cha mẹ nên chọn dầu hữu cơ chưa qua chế biến và có thể ăn được phòng trường hợp trẻ nuốt phải. Đặc biệt, cha mẹ không nên sử dụng dùng dầu đậm đặc bởi nhiều khả năng nó sẽ khiến da bé bị bỏng và luôn phải kiểm tra xem liệu loại dầu mình mua có khiến con bị kích ứng da không trước khi bôi lên toàn thân bé.

Đọc thêm về cách kiểm tra dị ứng với dầu mát xa ở trẻ sơ sinh trong bài viết cùng series.

5. Kiên nhẫn là chìa khóa

“Bạn không cần phải tự gây áp lực cho bản thân nhưng nên cố gắng mát xa cho con thường xuyên bởi mát xa chỉ thực sự có hiệu quả sau nếu được thực hiện đều đặn.” Furman chia sẻ, “Bạn duy trì việc mát xa cho bé càng lâu dài, hiệu quả sẽ càng cao.”

Cha mẹ có thể tranh thủ mát xa nhanh cho bé 5 phút bất cứ khi nào bé vui vẻ, trong thời gian chơi hoặc tắm mỗi ngày.

Mát xa cho trẻ sơ sinh tác động tích cực đến sức khỏe của bé và hơn thế nữa, nó giúp bé trở nên gắn bó với cha mẹ hơn nên đừng coi nó là một thủ tục, hãy mát xa cho con khi nào bạn cảm thấy mình và con có thể cùng tận hưởng nó.

Mát xa cho trẻ sơ sinh tác động tích cực đến sức khỏe của bé (Nguồn: Internet)

Khi cha mẹ tự mát xa cho trẻ sơ sinh tại nhà, kĩ thuật có thể không hoàn hảo nhưng điều này không quan trọng. Cha mẹ chỉ cần đảm bảo rằng bé an toàn và tận hưởng quá trình mát xa là đủ bởi mát xa không chỉ giúp cải thiện sức khỏe của trẻ sơ sinh mà còn bé gần gũi với cha mẹ hơn.

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo một số bài viết khác trên BlogAnChoi như:

Đừng quên theo dõi BlogAnChoi để có thêm nhiều kiến thức và kinh nghiệm hữu ích nhé!

Những kiến thức cần biết khi chọn dầu mát xa cho trẻ sơ sinh

2024-07-16T03:31:34Z

Các mẹ thường kết hợp thêm dầu khi mát xa cho trẻ sơ sinh bởi chúng giúp giảm ma sát và cung cấp thêm nhiều dưỡng chất cho da bé. Tuy vậy, không phải loại dầu nào cũng phù hợp cho việc này. Hãy cùng BlogAnChoi điểm qua những kiến thức cần biết khi chọn dầu mát xa cho trẻ sơ sinh nhé.

12 loại dầu an toàn cho da của trẻ sơ sinh

Một số loại dầu tương đối lành tính và an toàn với hầu hết trẻ sơ sinh được các chuyên gia đến từ Viện hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ gợi ý bao gồm:

1. Dầu dừa

Dầu dừa có thể là lựa chọn tốt khi mát xa cho trẻ sơ sinh nhưng loại dầu dừa được sử dụng phải là hàng chất lượng cao và chưa tinh chế. Loại dầu này có đặc tính dưỡng ẩm và cấp ẩm cho da khô. Ngoài ra, một nghiên cứu y khoa năm 2020 được đăng tải trên Journal of Tropical Pediatrics, Đại học Oxford phát hiện rằng dầu dừa tinh khiết giúp da của trẻ sinh non khỏe mạnh hơn. Tuy nhiên, vẫn nên thận trọng khi sử dụng dầu dừa cho trẻ có làn da nhạy cảm.

Dầu dừa được cho là an toàn với đa số trẻ sơ sinh (Nguồn: Internet)

2. Dầu hạnh nhân

Dầu hạnh nhân là một lựa chọn tốt để mát xa cho trẻ sơ sinh bởi chúng rất dịu nhẹ và dễ hấp thụ vào da bé. Theo một nghiên cứu lâm sàng thực hiện năm 2020 bởi bởi Phó Giáo sư Seda Caglar cùng các cộng sự, dầu hạnh nhân an toàn với trẻ sơ sinh và có thể cải thiện sức đề kháng da nhờ chứa hàm lượng vitamin E cao. Loại dầu này còn được biết đến bởi đặc tính chống viêm, có thể giúp giảm kích ứng da.

3. Sáp dầu khoáng

Sáp dầu khoáng (được biết đến nhiều nhất trong Vasaline) được nhiều cha mẹ lựa chọn là sữa dưỡng ẩm hoàn hảo cho trẻ sơ sinh, bởi sản phẩm này nổi tiếng với khả năng giữ lại độ ẩm tự nhiên trên da trẻ sơ sinh.

4. Dầu em bé

Dầu em bé thực chất là một loại dầu khoáng. Một thử nghiệm lâm sàng được thực hiện bởi A. V. Rawlings và K. J. Lombard năm 2012 chỉ ra rằng, giống như sáp dầu khoáng, dầu khoáng đa số là an toàn khi sử dụng trên da em bé.

5. Bơ hạt mỡ (Bơ Shea)

Bơ hạt mỡ là một loại kem dưỡng ẩm tự nhiên phù hợp với làn da mỏng manh của trẻ sơ sinh. Nếu lựa chọn bơ hạt mỡ, cha mẹ nên tìm mua bơ hạt mỡ nguyên chất không pha thêm bất kì hương liệu hay chất hóa học nào khác. Tuy nhiều nghiên cứu đã chỉ ra lợi ích của bơ hạt mỡ tới sức khỏe con người, vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để khẳng định hiệu quả của nó tới trẻ sơ sinh.

6. Dầu rum

Dầu rum là một loại dầu thực vật ép lạnh chứa nhiều vitamin E, hỗ trợ cấp ẩm cho da. Phương pháp ép lạnh giúp dầu ít biến chất hơn trong quá trình chế biến, do vậy, nhiều người tin rằng dầu rum là một lựa chọn đáng chú ý khi chọn dầu mát xa cho trẻ sơ sinh.

7. Dầu hạt nho

Dầu hạt nho thường được cho là an toàn với trẻ sơ sinh nhưng trước khi sử dụng, cha mẹ vẫn cần thực hiện bước kiểm tra dị ứng cho trẻ để tránh rủi ro có thể xảy ra. Một ưu điểm của dầu hạt nho là đặc tính chống ô xy hóa nhờ hàm lượng chất béo phong phú chứa trong nó. Lượng dưỡng chất này được giữ lại tối đa nếu được điều chế bằng phương pháp ép lạnh, chính vì vậy, các chuyên gia khuyến khích cha mẹ chọn mua dầu hạt nho được điều chế bằng phương pháp này để tăng cường hiệu quả của dầu lên da bé.

8. Kem dưỡng ẩm cúc la mã (Chamomile lotion)

Kem dưỡng ẩm cúc la mã thường được sử dụng để làm dịu chàm sữa và hăm tã ở trẻ và đủ an toàn để sử dụng như là dầu mát xa cho trẻ sơ sinh. Thành phần cúc la mã giúp làm dịu và cấp ẩm cho làn da khô, mẩn đỏ. Ngoài ra, với mùi thơm dễ chịu của mình, loại dầu này còn có thể hỗ trợ làm dịu tâm trạng của bé những khi gắt gỏng.

Kem dưỡng ẩm Johnson & Johnsons cúc la mã rất phổ biến ở Việt Nam

9. Dầu jojoba

Dầu Jojoba được khuyến khích sử dụng với các trẻ sơ sinh bị chàm sữa bởi nó có khả năng làm lành da. Loại dầu này còn chứa hàm lượng vitamin E cao, giúp da bé khỏe mạnh hơn. Nếu lựa chọn dầu Jojoba làm dầu mát xa, cha mẹ nên cân nhắc chọn mua dầu ép lạnh bởi phương pháp này giúp hạn chế tác động làm biến đổi chất lượng dầu và cũng hiếm khi phải them hóa chất trong quá trình điều chế.

10. Dầu hạt lưu ly

Dầu hạt lưu ly chứa hàm lượng axit béo GLA cao có thể giúp làm dịu và chữa lành tổn thương da của trẻ sơ sinh. Loại dầu này được cho là an toàn với da của trẻ sơ sinh bị chàm sữa nhưng trên nguyên tắc, cha mẹ vẫn cần kiểm tra kích ứng da trước khi sử dụng cho trẻ.

11. Dầu tầm xuân

Dầu tầm xuân có hàm lượng chất béo cao hỗ trợ cải thiện làn da trẻ sơ sinh, làm dịu vết đỏ và kích ứng ở trẻ sơ sinh bị chàm và các loại phát ban khác.

12. Kem trị chàm

Nếu trẻ sơ sinh bị chàm ở mức nhẹ cho tới khá nặng, bạn có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa trong việc sử dụng kem trị chàm để mát xa cho trẻ sơ sinh. Làn da nhạy cảm của nhiều trẻ sơ sinh hoặc những vùng bị chàm của trẻ có thể sẽ không chịu được các loại dầu thiên nhiên đã liệt kê ở trên, đặc biệt là khi nhiều sản phẩm dầu trên thị trường có thể sẽ chứa một lượng nhỏ hương liệu tạo mùi.

Video dưới đây được thực hiện bởi Medical Centric có thể sẽ cung cấp cho cha mẹ nhiều thông tin và hình ảnh trực quan hơn về các loại dầu mát xa có thể sử dụng cho trẻ sơ sinh trước khi quyết định mua:

5 loại dầu nên tránh khi mát xa cho trẻ sơ sinh

Dầu thiên nhiên tốt nhưng không phải loại dầu nào cha mẹ cũng nên thử dung cho trẻ sơ sinh. Một số loại dầu khả năng cao có thể gây kích ứng da ở trẻ sơ sinh mà cha mẹ có thể lưu ý bao gồm:

1. Dầu oliu

Dù dầu oliu là một phần không thể thiếu trong các khẩu phần ăn tốt cho sức khỏe thì trên thực tế, loại dầu này không thích hợp để sử dụng trên làn da mong manh của trẻ (thậm chí là da của người lớn). Dầu oliu chứa axit oleic và loại chất béo này khi tồn tại trong dầu oliu có khả năng làm mòn da thay vì hỗ trợ phục hồi da. Chính vì vậy, dầu oliu không phải một lựa chọn an toàn cho trẻ sơ sinh bị chàm hoặc các chứng phát ban khác.

Một nghiên cứu năm 2016 thực hiện bởi Alison Cooke và các cộng sự chỉ ra rằng dầu oliu có thể thay đổi cấu trúc lipid da của trẻ sơ sinh mà không mang lại bất kì lợi ích đáng kể nào.

Dầu oliu không phù hợp làm dầu mát xa cho trẻ sơ sinh (Nguồn: Internet)

2. Dầu bơ và dầu đậu nành

Giống như dầu oliu, dầu bơ và dầu đậu nành đều chứa axit oleic, có thể gây kích ứng da của bé nên đây không phải là lựa chọn ưu tiên của cha mẹ khi mua dầu mát xa cho trẻ sơ sinh.

3. Dầu lạc

Dầu lạc chứa đạm đậu phộng và một số trẻ sơ sinh bị dị ứng với chất này có thể sẽ bị kích ứng da hoặc có các phản ứng khác sau khi dầu dính lên da.

4. Dầu mù tạt

Dầu mù tạt cay nồng rất dễ gây kích ứng và làm da của trẻ sơ sinh bị nóng, ửng đỏ.

5. Các loại tinh dầu

Tinh dầu đậm đặc có thể gây kích ứng da ở cả trẻ em và người lớn nên cần phải cân nhắc cực kì kĩ lưỡng trước khi chọn sử dụng bất kì loại tinh dầu nào trên da của trẻ sơ sinh. Một số tinh dầu rất an toàn nhưng cha mẹ vẫn nên pha loãng nó trước khi sử dụng trên da của trẻ sơ sinh.

Một số loại tinh dầu có thể không phù hợp với da của trẻ sơ sinh (Nguồn: Internet)

Cách kiểm tra dị ứng cho bé trước khi mát xa với dầu

Kiểm tra dị ứng là bước không thể bỏ qua bất cứ khi nào cha mẹ muốn sử dụng loại dầu mát xa mới cho con. Bước kiểm tra nên được thực hiện ít nhất một ngày trước khi cha mẹ mát xa cho bé, bằng cách một một lượng dầu nhỏ bằng hạt đậu lên vùng trong khuỷu tay hoặc trên bụng bé. Tiếp theo đó, cha mẹ nên theo dõi vùng da bôi dầu trong vòng một giờ sau đó hoặc lâu hơn để phát hiện kịp thời nếu da bé bị kích ứng hoặc bé có các dấu hiệu dị ứng khác. Trường hợp có dấu hiệu khác thường, cha mẹ cần dùng nước lau sạch, tiếp tục theo dõi và đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu tình trạng dị ứng tiếp diễn hoặc trở nặng. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý sử dụng các sản phẩm thuốc bôi ngoài điều trị dị ứng trên da trẻ sơ sinh khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn.

Một số câu hỏi thường gặp khi chọn dầu mát xa cho trẻ sơ sinh

Khi nào có thể mát xa cho trẻ sơ sinh với dầu?

Thời điểm lí tưởng nhất để mát xa cho trẻ sơ sinh với dầu là sau khi bé đã được ít nhất một tháng tuổi. Lý do là bởi trước đó, da của bé vẫn đang phát triển, cực kì mong manh và nhạy cảm với bất kì loại dầu nào. Tuy vậy, các mẹ nên lưu ý là cho dù bé đã bao nhiêu tháng tuổi thì các mẹ vẫn cần tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi trước khi thực hiện bất kì liệu trình mát xa nào cho bé.

Nước da của trẻ sơ sinh có thể bị thay đổi sau thời gian dài thường xuyên mát xa với dầu không?

Câu trả lời ngắn gọn là không, mát xa với dầu không khiến nước da của bé thay đổi. Nước da của một người, bao gồm màu sắc, kết cấu và vẻ ngoài tự nhiên của làn da được quyết định chủ yếu bởi gen và các tác nhân môi trường như lượng ánh nắng mặt trời mà da tiếp xúc hàng ngày… Tuy vậy, sau khi mát xa thường xuyên với dầu, da trẻ sơ sinh vẫn có thể có những cải thiện nhỏ có thể nhận thấy như làn da khô và bong tróc trở nên mịn màng và mềm mại hơn.

Trường hợp khác, nếu bé hợp dầu, sau một khoảng thời gian mát xa bằng dầu, các nốt phát ban, hăm đỏ trên da bé lại lặn hết nhờ các dưỡng chất trong dầu đã củng cố hàng rào phòng ngự của da bé.

Tôi nên mát xa với dầu cho con bao nhiêu lần một tuần?

Dịch vụ Y tế Quốc gia chính phủ Anh đưa ra lời khuyên rằng cha mẹ không nên dung bất kì loại sữa dưỡng ẩm hoặc dầu nào trên da của trẻ sơ sinh cho đến khi bé được một tháng tuổi. Nhiều phụ huynh, để đảm bảo an toàn, quyết định kéo dài thời gian chờ lên sáu tuần tuổi.

Sau giai đoạn này, bạn có thể mát xa cho bé với dầu bất cứ khi nào bạn thấy hợp lí. Nhiều cha mẹ thường mát xa trước khi bé ngủ đêm, số khác lại chọn mát xa sau khi bé tắm (việc này không thể thực hiện hàng ngày, đặc biệt khi bé chỉ mới vài tháng tuổi).

Chỉ mát xa khi cả cha mẹ và con đều thấy vui với nó (Nguồn: Internet)

Một vài trẻ sơ sinh sẽ thích được cha mẹ âu yếm nhiều hơn các bé khác và cũng có những bậc phụ huynh không quen dùng dầu mát xa. Vậy nên, những việc liên quan đến mát xa cho trẻ sơ sinh như tần suất mát xa, có dùng dầu hay không phụ thuộc vào bạn và con.

Bơ thanh lọc (ghee) có thể dùng trong mát xa cho trẻ sơ sinh hay không?

Bơ thanh lọc là một sản phẩm bơ chứa nhiều chất béo hơn so với bơ thông thường. Nó rất giàu axit béo và các chất chống oxy hóa nên trên lý thuyết, nó có khả năng cấp ẩm hiệu quả. Tuy vậy, vẫn chưa có đủ nghiên cứu khai thác ảnh hưởng của bơ thanh lọc với trẻ sơ sinh nên chưa thể đưa ra kết luận về hiệu quả của loại bơ này với da của bé.

Chưa đủ bằng chứng để kết luận bơ thanh lọc tốt cho da của trẻ sơ sinh (Nguồn: Internet)

Mát xa với dầu có giúp trẻ sơ sinh cải thiện tình trạng da khô không?

Có, mát xa cho trẻ sơ sinh giúp tăng tuần hoàn máu và trên hết, các dưỡng chất có trong dầu mát xa có thể giúp dưỡng ẩm cho da của bé. Nếu da của bé quá khô, các mẹ nên cân nhắc chọn những dòng sản phẩm dầu mát xa có công dụng cấp ẩm và tạo màng bảo vệ khóa ẩm cho da bé.

Mát xa cho trẻ sơ sinh: Khi những “cái chạm” của cha mẹ dễ dàng giúp con phòng ngừa nhiều căn bệnh thường gặp

2024-07-02T15:13:38Z

Mát xa cho trẻ sơ sinh là một liệu pháp đơn giản mà cha mẹ có thể tự thực hiện tại nhà để cải thiện chất lượng giấc ngủ cũng như hạn chế nhiều triệu chứng gây khó chịu trong giai đoạn đầu đời của bé. Liệu pháp này được các chuyên gia nhận định có tác động tích cực tới sự phát triển của trẻ, trước hết là giảm đầy hơi, chuột rút và táo bón,… Hãy cùng BlogAnChoi tìm hiểu thêm về liệu pháp dễ thực hiện mà hiệu quả vẫn cao này nhé.

1. Thời điểm thích hợp nhất để bắt đầu mát xa cho trẻ sơ sinh

Theo các chuyên gia đến từ IAIM (Tổ chức quốc tế đi đầu trong việc cung cấp kiến thức về mát xa trẻ sơ sinh), cha mẹ nên thể hiện sự quan tâm của mình tới con càng sớm càng tốt sau khi bé chào đời, bắt đầu bằng những cái chạm nhẹ. Nhiều bậc phụ huynh thường sử dụng phương pháp Kangaroo, khi những gì cần làm chỉ đơn giản là ôm con vào lòng, để làn da bé áp lên da mình và nhẹ nhàng xoa chân, lưng bé.

Sau vài tuần đầu chào đời, cha mẹ có thể bắt đầu mát xa cho con, tùy thuộc vào tâm trạng của bé. Một số người cho rằng nên mát xa cho bé trước khi tắm hoặc trước khi ngủ nhưng thực tế, cha mẹ có thể mát xa cho con bất cứ khi nào, miễn là phải sau ăn tối thiểu 45 phút nhằm tránh bé bị nôn trớ.

Mát xa cho trẻ sơ sinh vài tuần sau khi bé chào đời (Nguồn: Internet)

Ngoài ra, cha mẹ không nên thực hiện các động tác mát xa có thể khiến bé cảm thấy khó chịu hoặc những động tác yêu cầu chuyên môn khi chưa được hướng dẫn bởi các chuyên gia.

2. Lợi ích của việc mát xa cho trẻ sơ sinh

Theo Elina Furman – nhà sáng lập thương hiệu sức khỏe trẻ em Kahlmi, việc mát xa cho trẻ sơ sinh có thể mang lại những hiệu quả rõ rệt, như giúp bé giảm căng thẳng, quấy khóc và khó chịu khi mọc răng– và khi cha mẹ kiên trì mát xa cho bé thường xuyên, liệu pháp này còn có thể mang đến ảnh hưởng tích cực lâu dài trong việc phát triển trí não của trẻ.

Ngoài ra, một số nghiên cứu còn phát hiện việc mát xa cho trẻ sơ sinh có thể mang lại những lợi ích tiềm năng khác, bao gồm:

Điều hòa các hormone gây stress và giúp trẻ bình tĩnh hơn
Giúp trẻ sơ sinh dễ ngủ và ngủ ngon hơn
Giảm quấy khóc
Hỗ trợ hệ tiêu hóa và hạn chế hiện tượng khóc dạ đề (hay còn gọi là đau bụng co thắt ở trẻ sơ sinh)
Hỗ trợ phát triển cơ bắp và khả năng giữ thăng bằng
Tăng cường hệ miễn dịch

Mát xa thường xuyên giúp trẻ sơ sinh dễ ngủ và ngủ ngon hơn (Nguồn: Internet)

Ngoài ra, trẻ sơ sinh không phải đối tượng duy nhất nhận được lợi ích từ quy trình mát xa hằng ngày. Bác sĩ nhi khoa Whitney Casares nói rằng việc mát xa cho trẻ sơ sinh giúp cha mẹ gần gũi với con nhanh hơn. Một nghiên cứu gần đây cho thấy một nhóm các bậc phụ huynh thường xuyên mát xa cho con mình có xu hướng điềm tĩnh hơn, ít cáu gắt và đặc biệt là họ trở nên thân thiết hơn với con mình.

3. Một số lưu ý trước khi thực hiện mát xa cho trẻ sơ sinh

Các động tác mát xa cho trẻ sơ sinh thường thấy được thực hiện ở vùng đầu, bụng và lòng bàn chân của bé. Cho dù các động tác được chuyên gia nhận định không khó để thực hiện, vẫn luôn có một số trở ngại khi cha mẹ lần đầu mát xa cho con.

Video dưới đây được thực hiện bởi tổ chức Child Health BC, đã thu hút 3,6 triệu lượt xem từ những bậc cha mẹ quan tâm đến hướng dẫn mát xa cho trẻ sơ sinh tại nhà.

Hướng dẫn tự mát xa cho trẻ sơ sinh tại nhà (Nguồn: Child Health BC)

Một số tips dưới đây được các chuyên gia chia sẻ trên hãng tin về sức khỏe trẻ em The Bump có thể sẽ giúp lần đầu mát xa trở nên an toàn và dễ chịu hơn cho cả bé và cha mẹ.

Khởi động một cách chậm rãi

Đặt trẻ sơ sinh nằm ngửa và bắt đầu xoa bằng một lực vừa phải, tránh làm đau bé. Bạn nên dành một khoảng thời gian cho quá trình này, bắt đầu từ vùng đầu, di chuyển chậm rãi xuống đến bàn chân. Quá trình này có thể kéo dài bao lâu tùy thích, miễn là bạn và bé cảm thấy thoải mái.

Lặp đi lặp lại một động tác nhiều lần

Nếu bé tỏ ra thoải mái khi bạn thực hiện động tác mát xa, bạn nên tiếp tục lặp đi lặp lại những động tác này vài lần, bắt đầu từ phần đầu và di chuyển chậm xuống đến ngón chân.

Lặp lại các động tác mát xa giúp trẻ sơ sinh thấy dễ chịu hơn (Nguồn: Internet)

Nói chuyện với bé xuyên suốt quá trình mát xa

Bạn nên nói chuyện với bé xuyên suốt quá trình mát xa. Có thể gọi tên bé và an ủi bé để bé giữ bình tĩnh. Bạn cũng có thể kể chuyện cho bé hoặc ngân nga điệu ru mà bé thích trong khi mát xa toàn thân cho bé, miễn là nó khiến bé thấy thoải mái.

Tinh dầu không phải một phần bắt buộc của quy trình mát xa

Một số bậc phụ huynh cảm thấy tinh dầu chuyên dụng không cần thiết trong khi số khác cho rằng dầu giúp hạn chế ma sát trong quá trình họ mát xa cho bé. Nếu bạn có ý định sử dụng tinh dầu trong quá trình mát xa, nên chắc chắn rằng loại tinh dầu đó dành cho trẻ sơ sinh và chúng đủ an toàn phòng trường hợp trẻ sơ sinh vô tình cho vào miệng.

Bước đầu tiên trước khi sử dụng dầu trong quá trình mát xa là kiểm tra xem tinh dầu có phù hợp với trẻ hay không. Đây là một bước cực kì quan trọng để phòng trường hợp bé bị dị ứng với các thành phần của dầu hoặc có da nhạy cảm. Việc kiểm tra có thể thực hiện bằng cách cho một lượng nhỏ lên da cánh tay của bé rồi theo dõi kĩ trong khoảng vài tiếng để chắc chắn không có bất kì dấu hiệu dị ứng nào.

Cha mẹ nên kiểm tra thành phần tinh dầu trước khi mát xa cho trẻ sơ sinh (Nguồn: Internet)

Mát xa cho trẻ sơ sinh mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển của trẻ, bao gồm giúp bé ngủ ngon hơn, giảm căng thẳng và tăng sự gần gũi của cha mẹ với con. Tuy vậy, không phải ai cũng có năng khiếu trong việc mát xa, cha mẹ nên kiên nhẫn, thực hiện từng bước thật chậm rãi và không bỏ cuộc dù cho lần mát xa đầu tiên diễn ra không suôn sẻ. Bạn và bé con có thể sẽ phải mất một vài lần thực hành cẩn thận, theo dõi các phản ứng của bé trước khi tìm được các động tác thích hợp nhất. Cứ tự tin thử và đừng bỏ cuộc, con trẻ sẽ biết ơn bạn sau này.

Chăm sóc trẻ sơ sinh và trẻ sinh non đúng cách để bé khỏe mạnh và phát triển tối ưu trong giai đoạn đầu đời

2024-01-15T06:04:25Z

Thời kỳ trẻ sơ sinh là tính từ lúc trẻ mới ra đời đến khi hết tuần thứ 4 sau khi sinh. Chăm sóc trẻ sơ sinh trong thời kỳ này đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận và sạch sẽ gần như tuyệt đối. Các mẹ hãy cùng BlogAnChoi tham khảo bài viết sau để có thể chăm sóc bé một cách tốt nhất, tránh nguy cơ nguy hiểm cho trẻ sơ sinh.

1. Chăm sóc đối với trẻ sơ sinh đủ tuần đủ tháng

Trẻ sơ sinh đủ tuần đủ tháng là trẻ có tuổi thai phát triển trong tử cung từ 37 đến 42 tuần (tính từ ngày đầu của kỳ kinh cuối).

Có thể khẳng định tỷ lệ trẻ sơ sinh bị bệnh nặng và tử vong chủ yếu phụ thuộc vào chất lượng của việc chăm sóc. Những nguyên tắc cần đảm bảo là: sữa mẹ, vô khuẩn, đảm bảo thân nhiệt.

Chăm sóc trẻ đủ tháng (Nguồn Internet)

1.1. Quan sát trẻ sơ sinh hằng ngày

Màu sắc da: Bình thường da bé luôn hồng hào, trên da bé có một lớp gây màu trắng. Lớp mỡ phát triển, không thấy các mao mạch dưới da. Nếu trên da có mụn mẩn đỏ, mưng mủ, tím tái cần cho trẻ đi khám ngay
Hô hấp của trẻ: Trẻ có ngừng thở không? Nếu có thì thời gian ngừng là bao lâu? Nếu cơn ngừng thở kéo dài, kèm theo tím tái da và niêm mạc thì phải mau chóng đến bệnh viện, vì rất có thể trẻ đã bị bệnh đường hô hấp hoặc sang chấn não.
Tim mạch: Nhịp tim của trẻ sơ sinh thường phụ thuộc vào nhịp thở nên thường không đều, dao động khoảng 100 – 160 lần/phút.
Tiêu hóa: nếu trẻ bú kém, ngủ li bì hoặc chướng bụng, ngày đầu không đi tiêu, phân su hoặc phân có tính chất khác thường thì phải đưa trẻ tới cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra.
Tiết niệu: Trong ngày đầu sau sinh trẻ có thể tiểu rất ít hoặc không tiểu. Thận thải nước tốt từ sau ngày thứ 3. Trong tháng đầu trẻ có thể tiểu từ 20 – 25 lần/ngày, nước tiểu trong hoặc có màu vàng nhạt.
Thần kinh: hệ thần kinh của trẻ sơ sinh thường bị ức chế nên trẻ có thể ngủ suốt ngày. Ở trẻ sơ sinh có hiện tượng tăng trương lực các cơ gấp nên luôn ở trong tư thế co tay, co chân, bàn tay nắm chặt.

Trẻ sơ sinh ngủ rất nhiều (Nguồn Internet)

Nếu trẻ quấy khóc liên tục và tư thế chân tay duỗi thẳng thì có thể trẻ bị các bệnh liên quan đến hệ thần kinh. Ngoài ra mẹ bỉm sữa cũng nên để ý thêm về phản xạ bú của trẻ vì đây là phản xạ tự nhiên ở trẻ sơ sinh, nếu mất phản xạ này thì rất có thể trẻ đã bị tổn thương nặng ở não.

Các giác quan khác như:

Xúc giác: là giác quan phát triển tốt nhất ở trẻ sơ sinh, khi ta vuốt nhẹ lên ngực hoặc lưng thì trẻ sẽ thở sâu hơn. Khi chạm vào những bộ phận nhạy cảm như mắt – trẻ sẽ nhắm lại, nếu tiêm thì trẻ sẽ khóc. Nếu trẻ không có phản ứng gì thì nên đưa trẻ đi khám toàn diện.
Thính giác: trẻ giật mình hoặc phản ứng khi có tiếng động mạnh.
Khứu giác: khi được mẹ bế, bé quay đầu tìm vú mẹ do nhận biết được mùi sữa.
Vị giác: Ở trẻ sơ sinh tuy vị giác đã phát triển nhưng chưa hoàn thiện. Trẻ thích vị ngọt do đó nhiều trẻ bỏ bú mẹ sau khi được cho ăn sữa bò ngọt hơn. Các mẹ cần lưu ý điều này khi cho bé ăn hỗn hợp.
Thị giác: là giác quan kém phát triển nhất, trẻ nhìn không định hướng, có thể bị lác nhẹ, đôi lúc có rung giật nhãn cầu.
Tuyến nước mắt ở trẻ sơ sinh chưa phát triển nên khi khóc không có nước mắt.

1.2. Chăm sóc trẻ sơ sinh – những điều rất cần lưu ý

Chăm sóc rốn của trẻ sơ sinh: Với trẻ sơ sinh bình thường, rốn sẽ rụng vào khoảng từ 5 đến 7 ngày sau sinh. Điều này sẽ xảy ra chậm hơn với trẻ sinh non.
- Nếu rốn của trẻ rụng quá sớm (hoặc quá muộn), rốn ướt, rốn có mủ, cần phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Tuyệt đối không tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc nào.

Quá trình rụng rốn của trẻ sơ sinh (Nguồn Internet)

Chăm sóc da: Với trẻ sơ sinh, ngày thứ nhất mẹ cần thấm khô và lau sạch lớp gây ở các nếp gấp cổ, bẹn, nách. Còn các vị trí khác chỉ cần thấm khô, tránh để mất lớp gây vì nó có tác dụng bảo vệ và dinh dưỡng cho da, giữ nhiệt độ cơ thể và chống nhiễm khuẩn.
- Sang đến ngày thứ hai, có thể dùng khăn ướt và ẩm lau hết lớp gây trên da cho trẻ.
Tắm: Tắm cho trẻ sơ sinh bằng nước sạch và ấm. Phòng tắm phải kín gió, ấm áp. Nước tắm ở khoảng nhiệt độ 37 – 38°C. Tắm không quá 5 phút. Không nhúng trẻ vào chậu nước mà phải lau từng phần, từ trên xuống dưới.
- Sau khi lau khô, quấn khăn và đặt trẻ nằm nghiêng một bên (nếu trẻ đủ tháng) hoặc nằm sấp, đầu nghiêng về một bên (nếu là trẻ đẻ non) để tránh sự trào ngược các chất từ dạ dày vào phổi. Trong thời gian rốn chưa rụng hoặc rốn chưa liền, khi tắm cần tránh vị trí rốn hoặc dây rốn.

Tắm cho trẻ sơ sinh đúng cách (Ảnh: Internet).

Cho ăn: Ngay sau khi trẻ chào đời đã có phản xạ bú, nên cho trẻ bú càng sớm càng tốt. Trong những tuần đầu tiên, trẻ phải được ăn no sữa mẹ. Cho trẻ bú hết bên nọ chuyển sang bên kia để tận dụng hết được nguồn sữa cuối có nhiều chất béo. Nếu trẻ bú kém có thể vắt sữa vào bình cho trẻ ăn bằng thìa.
Đảm bảo nhiệt độ cơ thể: Thay tã lót ngay sau khi trẻ tè hoặc ị. Mặc tã lót, quần áo cho trẻ bằng vải sợi bông, thoáng và đủ ấm.

2. Chăm sóc trẻ sơ sinh thiếu tháng (trẻ sinh non)

Trẻ sinh non hay còn gọi là trẻ thiếu tháng, là những bé ra đời trước thời kỳ phát triển bình thường trong tử cung của mẹ (ít hơn 37 tuần)

2.1. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị thiếu tháng

Do cơ thể người mẹ:
- Người mẹ sinh con khi tuổi đời quá trẻ hoặc quá lớn tuổi (dưới 16 hoặc trên 40 tuổi)
- Mẹ mắc bệnh cấp tính như sốt rét ác tính, cảm cúm, viêm phổi hoặc các bệnh mãn tính như lao, tiểu đường, bệnh tim…
- Các bệnh phụ khoa: rau tiền đạo, nhiễm độc thai nghén,…
- Các bệnh miễn dịch, di truyền, nội tiết: bất đồng nhóm máu Rh, mẹ có tiền sử sinh non hoặc sảy thai trước đó…
Do con: Đa thai, thai dị tật nặng…

2.2. Chăm sóc trẻ sơ sinh thiếu tháng – các mẹ nên lưu ý

Trẻ sinh non chưa trưởng thành về chức năng các cơ quan và thiếu khả năng dự trữ các chất dinh dưỡng trong cơ thể, do vậy khả năng thích nghi của trẻ sinh non với môi trường bên ngoài là rất kém. Trẻ rất dễ mắc các vấn đề như: suy hô hấp, hạ đường huyết, hạ thân nhiệt, các bệnh nhiễm khuẩn và nguy cơ tử vong cao.

Trẻ sinh non cần được chắm sóc hết sức cẩn thận (Ảnh: Internet).

Nguyên tắc chăm sóc trẻ sơ sinh thiếu tháng là:

Đảm bảo hô hấp
Trẻ phải được bú sữa mẹ hoàn toàn
Đảm bảo đủ ấm cho trẻ
Điều kiện vệ sinh vô khuẩn

Đảm bảo hô hấp

Trẻ sinh non thường có kiểu thở và nhịp thở như sau:

Kiểu thở bụng: khi hít vào bụng phình lên, thở ra xẹp xuống
Nhịp thở có chu kỳ: trẻ thở nhiều lần với cường độ tăng dần lên, rồi lại giảm xuống. Khi trẻ thở đều là dấu hiệu phát triển hoàn thiện cơ thể. Nếu trẻ có dấu hiệu ngừng thở kéo dài trên 30 giây, da tím tái, các mẹ phải kích thích da bằng cách xoa, vỗ nhẹ, nếu trẻ vẫn chưa thở lại cần đưa ngay tới cơ sở y tế.

Nuôi dưỡng trẻ sơ sinh thiếu tháng

Cung cấp đầy đủ năng lượng cho trẻ: Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ, cho trẻ bú sớm ngay sau khi sinh.
Thuốc: Chỉ dùng kháng sinh khi trẻ bị nhiễm khuẩn hoặc có nguy cơ nhiễm khuẩn như: mẹ chuyển dạ lâu, ối vỡ sớm, trẻ ngạt, hít phải nước ối bẩn lẫn phân su. Có thể tăng cường một số loại vitamin và muối khoáng theo chỉ định của bác sĩ.

Đảm bảo giữ ấm cho trẻ sơ sinh bằng phương pháp kangaroo (da kề da)

Trẻ mặc áo mỏng, quấn tã, đầu đội mũ.
Đặt trẻ ở tư thế thẳng đứng hoặc hơi nghiêng sao cho ngực trẻ áp sát vào ngực mẹ, một bên má tựa vào ngực giữa hai bầu vú.
Mẹ mặc áo quây, dùng khăn dài để giữ trẻ cố định ở vị trí như trên để an toàn và thuận tiện cho việc đi lại của mẹ. Mẹ có thể dùng áo thường ngày của mình khoác bên ngoài che đắp cho trẻ.
Thời gian có thể áp dụng: cả ngày và đêm, ngoại trừ khi tiêm, khi tắm và khi mẹ phải đi vệ sinh.

Điều kiện vệ sinh vô khuẩn

Trẻ sơ sinh thiếu tháng cơ thể đa phần rất yếu, khả năng thích nghi với môi trường ngoài tử cung là rất kém, nhất là khả năng chống đỡ với tình trạng nhiễm khuẩn, do đó môi trường sống của trẻ phải đảm bảo sạch sẽ.

Lưu ý khi tắm cho trẻ sơ sinh thiếu tháng:

Trẻ sinh non sức đề kháng kém nên cần giữ vệ sinh da, các bé nên được tắm rửa hàng ngày theo nguyên tắc: Tắm bằng nước ấm, bằng xà phòng cho trẻ em, tắm nhanh chóng, lau thật khô.
Mùa đông, sau khi tắm xong nên bôi thêm cho trẻ một lớp mỏng dầu parafin để giữ độ ẩm cho da và tránh tình trạng mất nhiệt.
Trẻ sinh non, trẻ thiếu tháng rất yếu, dễ bị nhiễm khuẩn nếu chăm sóc không kỹ, tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao, nên các mẹ sinh non cần cực kỳ cẩn thận và chu đáo.

Tắm cho trẻ (Nguồn Internet)

Trên đây là một số kiến thức các mẹ bỉm sữa cần lưu ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh, trẻ sinh non để các bé có thể phát triển toàn diện nhất. Chúc các bố mẹ luôn khỏe mạnh, chúc các bé – những mầm non tương lai của đất nước luôn khỏe mạnh, lớn lên hạnh phúc và thông minh.

Cá bài viết liên quan bạn có thể tham khảo :

Cảm ơn bạn đã đọc bài viết này !

Cẩm nang chăm sóc trẻ sơ sinh từ A-Z

2019-05-22T19:16:44Z

9 tháng 10 ngày mang thai là một quá trình không hề dễ dàng với mỗi người mẹ. Sau đó, chăm sóc con sao cho khỏe mạnh và đúng cách cũng là một vấn đề rất cần chú ý. Cùng BlogAnChoi nắm chắc bí kíp trong cẩm nang chăm sóc trẻ sơ sinh từ A-Z để làm mọi điều tốt nhất cho bé yêu nhé!

Quá trình mang thai và chăm con khi còn nhỏ là cả một chặng đường dài với mỗi người mẹ, mỗi gia đình. Trẻ em không phải người lớn thu nhỏ, trẻ em là một cơ thể đang phát triển. Đặc điểm về giải phẫu, sinh lý mọi cơ quan của trẻ em đều chưa đi vào chu kì hoạt động ổn định. Vì thế, việc chăm sóc trẻ nhỏ nói chung hay trẻ sơ sinh nói riêng là vấn đề không hề đơn giản. BlogAnChoi sẽ gửi tới quý phụ huynh những kiến thức cơ bản nhất về việc chăm sóc trẻ sơ sinh trong bài viết sau.

1. Cho trẻ bú mẹ

Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Trẻ được bú mẹ trong những tháng đầu đời không những làm tăng tình mẫu từ mà còn có rất nhiều lợi ích khác:

Trong sữa mẹ có đủ dinh dưỡng cần thiết, phù hợp nhất với trẻ mà trẻ dễ dàng tiêu hóa được.
Bú sữa mẹ giúp trẻ giảm nguy cơ dị ứng so với sữa ngoài.
Thêm vào đó, hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn chưa hoàn thiện, trẻ rất dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn hoặc lây truyền từ môi trường sống, sữa mẹ như một liều thuốc giúp trẻ có được sức đề kháng khỏe mạnh hơn để chống lại bệnh tật.

Trẻ sau khi ra đời nên cho bú mẹ càng sớm càng tốt, sữa non của mẹ dù ít nhưng giá trị dinh dưỡng lớn, rất tốt cho trẻ. Ngoài ra, động tác bú của trẻ cũng kích thích tuyến sữa giúp sữa mẹ về nhanh và nhiều hơn.

Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (Nguồn: Internet).

Nên cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu sau sinh, thời gian sau đó sẽ kết hợp với sữa ngoài hoặc ăn dặm cho đến khi 2 tuổi. Việc cho trẻ ăn bột sớm là hoàn toàn không tốt, dạ dày của trẻ không hấp thu được tinh bột để chuyển hóa và tinh bột cũng là nguyên nhân làm giảm quá trình hấp thu Ca ở trẻ (một trong những nguyên nhân của bệnh còi xương). Uống sữa bò, ăn thức ăn công thức sớm đều làm tăng khả năng mắc bệnh còi xương ở trẻ.

Ngoài ra, các mẹ nên lưu ý việc xin sữa của sản phụ khác về cho con bú là không tốt, hãy đề phòng những bệnh có thể lây nhiễm qua sữa mẹ như viêm gan B, HIV,…mà mình không biết tới.

2. Tắm cho trẻ sơ sinh

Vì cơ thể trẻ còn yếu và da nhạy cảm nên việc tắm cho trẻ sơ sinh cũng là vấn đề rất cần chú ý. Khi mới sinh ra, trên da trẻ có một lớp chất gây, lớp gây này có tác dụng giữ nhiệt, bảo vệ và cung cấp dinh dưỡng cho da, vì thế chưa nên tắm cho trẻ trong ngày đầu tiên, chỉ cần dùng khăn bông khô để lau sạch chất dịch nhầy, máu trên cơ thể bé.

Từ ngày thứ 2 trở đi, nếu không có vấn đề gì đặc biệt, nên tắm cho trẻ hàng ngày để đảm bảo vệ sinh. Mẹ cần chuẩn bị:

Sữa tắm chuyên dùng cho trẻ em. Tìm mua sữa tắm chuyên dùng cho trẻ em tại đây.
Khăn lau người là khăn bông hoặc khăn xô mềm mại, tránh kỳ cọ mạnh khiến da bé bị tổn thương.
Nước tắm không quá nóng, không quá lạnh, thông thường sẽ để nhiệt độ 37 độ C (Nhiệt độ phòng 28 – 30 độ C, tránh gió lùa).

Nên tắm cho trẻ hằng ngày (Nguồn: Internet).

Khi tắm cho trẻ cần nhẹ nhàng, vệ sinh tay, dụng cụ trước khi thực hiện. Da trẻ rất mỏng, dưới da là rất nhiều tổ chức mạch máu, khi cọ xát mạnh hay dùng xà phòng với tính kiềm cao dễ khiến da bé bị tổn thương. Mẹ nên tắm cho trẻ theo từng phần từ phía trên tới phía dưới, chú ý không để nước dính vào cuống rốn, tránh đặt cả người bé vào chậu nước.

Phụ huynh một tay bế trẻ, một tay thực hiện thao tác vệ sinh cho trẻ. Dùng gòn lau mắt cho trẻ từ trong ra ngoài từng bên một, sau đó lau mặt, gội đầu. Khi gội đầu nên chú ý tránh để nước chảy vào tai bé. Cuối cùng lau khô cơ thể bé bằng khăn bông đã chuẩn bị sẵn, quấn tã không quá chặt để trẻ thoải mái và không bị cọ xát vào cuống rốn.

3. Chăm sóc rốn ở trẻ sơ sinh

Chăm sóc rốn ở trẻ sơ sinh là vấn đề rất cần chú ý, vì đây là vết thương hở, dễ nhiễm trùng, nhiễm khuẩn. Đặc biệt khi nhiễm khuẩn ở cuống rốn có thể dẫn đến nhiễm khuẩn toàn thân hay nhiễm khuẩn huyết cực kì nguy hiểm. Các mẹ tuyết đối không tự ý dùng kháng sinh hay chất gì rắc lên vùng rốn của bé.

Cách vệ sinh rốn cho trẻ không quá khó, cha mẹ có thể tham khảo hướng dẫn sau hoặc tốt nhất hãy hỏi cách thực hiện và quan sát thao tác của điều dưỡng tại bệnh viện để nắm rõ hơn:

Trước khi thực hiện vệ sinh cho bé, mẹ cần rửa sạch tay bằng xà phòng và sát trùng lại với cồn 90 độ.
Nhẹ nhàng mở bao rốn và quan sát cuống rốn cũng như tổ chức xung quanh, phát hiện các dấu hiệu bất thường như sưng đỏ, chảy máu hay chảy mủ, chảy dịch.
Dùng tăm bông vô khuẩn và nước muối sinh lý (0,9%) hoặc iod (0,5 -1 %) vệ sinh rốn cho bé. Lau nhẹ nhàng từ đầu rốn đến chân rốn.
Khi thực hiện xong các thao tác trên, che rốn lại bằng bao rốn nhẹ nhàng không quá chặt, hoặc có thể để hở khi chân rốn gần khô.
Đặc biệt lưu ý không đóng tã của trẻ trên rốn, tránh để nước tiểu hay phân dính tới rốn gây nhiễm trùng.
Các mẹ tuyệt đối không dùng bất cứ lực gì tác động để sớm làm bong dây rốn cho bé.
Đặc biệt khi thời tiết nóng bức, mẹ chú ý cho bé mặc đồ rộng, thoải mái, tránh quần áo bó sát cơ thể để thông khí, cuống rốn nhanh khô hơn và tránh nhiễm trùng.

Chăm sóc rốn ở trẻ sơ sinh hằng ngày để tránh nhiễm khuẩn (Nguồn: Internet).

Trong quá trình chăm sóc bé, mẹ cần chú ý một trong các dấu hiệu nhiễm trùng rốn sau để báo ngay với bác sĩ điều trị:

Rốn của trẻ rụng muộn sau 3 tuần
Vùng xung quanh chân rốn tấy đỏ hay sưng nề
Rốn chảy máu, khó cầm
Rốn có mủ, chảy ra nước vàng, có mùi hôi

4. Chăm sóc mắt cho trẻ sơ sinh

Trẻ thường bị chảy nước mắt hay có nghèn trong những ngày đầu sau sinh. Việc vệ sinh mắt cho trẻ là điều cần thiết phải làm hằng ngày để tránh viêm kết mạc mắt hay nhiễm khuẩn nặng hơn dẫn đến mù lòa sớm ở trẻ. Ngay sau sinh, các nhân viên hộ sinh đã vệ sinh mắt cho trẻ và tra thuốc mắt trong giờ đầu. Đặc biệt, với những phụ nữ bị viêm âm hộ, âm đạo, nguy cơ nhiễm trùng của trẻ càng cao hơn.

Chính vì những lý do nguy hiểm trên, phụ huynh cần chú ý:

Vệ sinh mắt hàng ngày cho trẻ bằng khăn lau riêng, giữ vệ sinh sạch sẽ.
Tất cả những người chăm sóc cho trẻ đều phải giữ vệ sinh, rửa tay thường xuyên.
Sử dụng đồ dùng sạch sẽ cho việc chăm sóc bé tránh nhiễm trùng, nhiễm khuẩn.
Giữ môi trường sống thoáng mát, sạch sẽ.
Khi trẻ có dấu hiệu sưng mắt hay chảy nước mắt, có nhiều ghèn cần phải báo cho bác sĩ điều trị.

Nhiều người không chú ý tới vấn đề vệ sinh mắt ở trẻ sơ sinh dù nó rất cần thiết (Nguồn: Internet).

5. Theo dõi sát nhiệt độ cơ thể trẻ

Nhiệt độ cơ thể của trẻ dễ bị biến đổi do tác động của môi trường hay bệnh lý. Bình thường, trẻ sơ sinh nhiệt độ cơ thể là 36,5 – 37, 5 độ C. Nhiệt độ của trẻ quá cao hay quá thấp cũng là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Các mẹ cần theo dõi sát nhiệt độ cơ thể của bé hằng ngày. Tốt nhất là hãy sắm riêng một chiếc nhiệt kế tại nhà để dùng khi cần thiết.

Mẹ có thể chọn nhiệt kế điện tử để đo nhanh chóng và dễ dùng, nhưng chính xác nhất vẫn là nhiệt kế thủy ngân truyền thống. Tìm mua nhiệt kế điện tử cho bé tại đây.

Khi đo nhiệt độ cơ thể cho bé, mẹ cần chú ý các mốc sau:

Nếu cơ thể trẻ có nhiệt độ nhỏ hơn 36, 5 độ C cần ủ ấm cho trẻ.
Nếu nhiệt độ trẻ cao hơn 37,5 độ C, hãy để trẻ ở nơi thoáng mát, lau qua cơ thể bằng nước ấm, bỏ bớt chăn, khăn quấn để trẻ dễ chịu, mẹ cho trẻ bú nhiều hơn và tiếp tục theo dõi sát nhiệt độ sau đó.
Khi trẻ lớn hơn 38 độ có nghĩa là trẻ bị sốt, hãy đưa trẻ tới bác sĩ để tìm nguyên nhân và hạ sốt đúng cách.

Dù không có dấu hiệu gì bất thường thi việc theo dõi nhiệt độ cơ thể bé hằng ngày cũng không thể bỏ qua (Nguồn: Internet).

6. Bổ sung vitamin và tiêm phòng cho trẻ

Vì cơ thể của trẻ thiếu vitamin nên việc bổ sung vitamin để nâng cao thể trạng cho bé là cần thiết. Hai loại vitamin cần chú ý nhất là vitamin D và vitamin K.

Vitamin D: giúp cho quá trình hấp thu Ca ở trẻ, giảm nguy cơ còi xương. Đối với trẻ bú mẹ hoàn toàn, nên bổ sung 1000-1200 đơn vị vitamin D mỗi ngày.
Vitamin K: cực kì cần thiết để phòng tránh xuất huyết não ở trẻ nhỏ (Vitamin K là một chất tham gia vào quá trình tổng hợp các yếu tố đông máu của cơ thể). Người ta có thể dùng đường uống hoặc đường tiêm để đưa vitamin K vào cơ thể bé. Nên bổ sung 2mg vitamin K mỗi tuần trong 6-8 tuần.

Chú ý lịch tiêm chủng cho trẻ (Nguồn: Internet).

Ngoài ra, các mẹ lưu ý về việc tiêm phòng 2 mũi bắt buộc là lao và viêm gan B cho trẻ trong tháng đầu tiên sau sinh.

Tham khảo thêm bài viết:

7. Một vài lưu ý khác khi chăm sóc trẻ sơ sinh

Bế trẻ không nên làm động tác rung lắc, điều đó gây ảnh hưởng não và xương cổ của bé.
Tránh vỗ mạnh vào đầu hay lưng trẻ. Đây đều là vị trí thiết yếu quan trọng tập trung các sợi thần kinh trung ương của cơ thể.
Không cắt tỉa lông mi của trẻ. Lông mi là hàng rào bảo vệ đầu tiên cho mắt, việc cắt tỉa sẽ làm mắt dễ bị nhiễm trùng, nhiễm khuẩn hơn.
Tránh quấn tã quá chặt, quá nhiều cho trẻ. Dù với mục đích giữ ấm cho trẻ nhưng phụ huynh cũng cần chú ý, quấn chăn hay tã quá kín khiến các chất thải trên da cùng với mồ hôi không thoát được, từ đó gây tác động không tốt lên da của bé.

Một vài bài viết cùng chuyên mục có thể sẽ hữu ích cho độc giả:

Hi vọng những thông tin mà BlogAnChoi chia sẻ có thể giúp các mẹ cũng như cả gia đình chăm sóc sức khoẻ của trẻ tốt hơn. Đừng quên truy cập chuyên mục Sức khoẻ của BlogAnChoi để được cập nhật thêm nhiều kinh nghiệm bổ ích cho mình bạn nhé!