Bệnh hen suyễn ở trẻ em là gì?

Bệnh hen suyễn ở trẻ là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến mà các bậc phụ huynh thường gặp phải. Đây là một căn bệnh phức tạp, gây ra không ít lo lắng và bất tiện cho cuộc sống hàng ngày của trẻ nhỏ. Để đối phó hiệu quả với bệnh hen suyễn, việc nhận biết các dấu hiệu cũng như áp dụng phương pháp chăm sóc đúng cách là vô cùng quan trọng.

Khi trẻ nhỏ bắt đầu biểu hiện những triệu chứng như ho khan kéo dài, khó thở, ngực co rút và cảm giác ngạt thở, đặc biệt là trong những đợt thay đổi thời tiết hoặc khi tiếp xúc với các chất kích thích như khói thuốc lá, bụi bẩn, thì đó có thể là dấu hiệu của bệnh hen suyễn. Tuy nhiên, để chắc chắn cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa để xác định rõ tình trạng sức khỏe của trẻ.

Trong việc chăm sóc trẻ mắc bệnh hen suyễn, điều quan trọng nhất là tạo ra môi trường sống lành mạnh và giảm các tác nhân kích thích gây ra cơn hen. Vệ sinh sạch sẽ cho căn nhà, tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi bẩn và các chất gây kích ứng khác cũng như đảm bảo vận động thể chất và dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp cải thiện tình trạng sức khỏe của trẻ.

Nguyên nhân và biểu hiện của bệnh hen suyễn ở trẻ em

Nguyên nhân

• Yếu tố di truyền: Yếu tố di truyền có vai trò đáng kể gây ra bệnh hen suyễn. Trẻ em có người thân trong gia đình mắc bệnh hen suyễn có nguy cơ cao hơn.
• Môi trường: Tiếp xúc với các tác nhân kích thích như bụi, phấn hoa, khói thuốc lá, ô nhiễm không khí và hóa chất trong không khí có thể góp phần gây ra viêm nhiễm và co thắt đường hô hấp.
• Nhiễm trùng đường hô hấp: Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như cảm lạnh hoặc viêm họng cũng có thể gây ra viêm và co thắt đường hô hấp, góp phần vào sự phát triển của bệnh hen suyễn.
• Tiếp xúc với hóa chất: Tiếp xúc với các hóa chất có thể kích thích phản ứng dị ứng và góp phần gây ra bệnh hen suyễn.

Biểu hiện

• Ho kéo dài: Một trong những biểu hiện phổ biến nhất của bệnh hen suyễn ở trẻ em là ho kéo dài, đặc biệt vào ban đêm hoặc sáng sớm.

• Khó thở: Trẻ có thể gặp khó khăn trong việc thở, cảm thấy ngực bị thắt lại và không thoải mái.
• Ngực co rút: Các cơ co rút gây ra cảm giác ngực co lại và khó chịu.
• Cơn hen: Trẻ có thể trải qua các cơn hen, trong đó có sự hạn chế hô hấp và cảm giác ngực bị căng trước khi cơn hen xảy ra.
• Hạn chế sinh hoạt hàng ngày: Bệnh hen suyễn có thể gây hạn chế sinh hoạt hàng ngày của trẻ như khó ngủ, mệt mỏi và khó chịu.

Cách phòng chống bệnh han suyễn ở trẻ em

Phòng chống bệnh hen suyễn ở trẻ em là điều quan trọng để duy trì sức khỏe và chất lượng cuộc sống của trẻ. Dưới đây là một số cách bạn có thể thực hiện để giảm nguy cơ xuất hiện bệnh hen suyễn ở trẻ em:

• Giữ môi trường sạch sẽ: Đảm bảo không gian sống và chỗ ngủ của trẻ luôn sạch sẽ, thông thoáng và không bị ô nhiễm, giảm tiếp xúc với các tác nhân kích thích như bụi, phấn hoa và vi khuẩn.
• Tránh tiếp xúc với khói thuốc lá: Trẻ em nên tránh xa khói thuốc lá để tránh kích thích và tổn thương đường hô hấp, tăng nguy cơ xuất hiện bệnh hen suyễn.

• Hạn chế tiếp xúc với các tác nhân kích thích khác: Cố gắng hạn chế trẻ tiếp xúc với các tác nhân kích thích như hóa chất, khí độc, ô nhiễm và chất gây dị ứng.
• Tăng cường vận động thể chất: Thúc đẩy trẻ tham gia hoạt động thể chất đều đặn và lành mạn, giúp tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ xuất hiện bệnh hen suyễn.
• Dinh dưỡng cân đối: Cung cấp cho trẻ chế độ ăn uống giàu dinh dưỡng gồm nhiều rau củ, hoa quả và thực phẩm giàu protein, giúp cung cấp năng lượng và chất dinh dưỡng cho cơ thể, tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ bị bệnh.
• Tiêm phòng đúng lịch: Đảm bảo trẻ được tiêm đủ các loại vắc xin theo lịch, bao gồm cả vắc xin phòng bệnh viêm phổi và cảm cúm. Điều này giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp và bảo vệ hệ miễn dịch của trẻ.

Đọc thêm bài viết tại đây:

• 15 cách để thu hút thêm sự tích cực và giải phóng sự tiêu cực
• Năm lời khuyên hữu ích giúp bạn tự chăm sóc cho bệnh trầm cảm
• Trẻ khò khè nghẹt mũi là triệu chứng của bệnh gì, xử lý sao cho mau hết?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Bệnh hen suyễn là gì?

Hen suyễn, hay còn được gọi là hen phế quản, là một bệnh mãn tính của đường hô hấp. Các cơn hen có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào với những triệu chứng như: ho, nặng ngực, khó thở, khò khè… Nếu không được xử lý kịp thời, người bệnh có thể gặp phải những cơn hen trầm trọng hơn, thậm chí tử vong.

Bệnh hen phế quản hiện vẫn chưa có thuốc trị đặc hiệu. Bạn nên chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa để có thể nắm được chính xác tình trạng bệnh của mình. Bên cạnh đó, bạn nên cực kỳ lưu tâm đến những tác nhân gây kích thích dưới đây:

1. Bụi nhà, nấm mốc hoặc vật nuôi

Một trong những tác nhân khởi phát cơn hen hàng đầu chính là bụi. Bên cạnh bụi nhà, các loại bụi ở ngoài môi trường như bụi mịn cũng có thể khiến người bệnh đối mặt với các triệu chứng như hắt xì, qua đó gián tiếp khởi phát cơn hen. Các loại nấm mốc và lông từ vật nuôi như chó và mèo cũng dễ khiến người bệnh tái phát cơn hen. Do đó, bạn nên dọn dẹp nhà ở thường xuyên, dọn bớt đồ đạc không cần thiết và tránh nuôi thú cưng để có môi trường sống an toàn, lành mạnh.

2. Các loại khói

Bên cạnh bụi, các loại khói như khói thuốc, khói nhang, khói từ phương tiện di chuyển… cũng có thể khiến tình trạng của bệnh nhân hen thêm trầm trọng. Do đó, bệnh nhân hen nên tránh tiếp xúc với môi trường có những tác nhân kể trên.

3. Mùi từ các loại hoá chất

Mùi hương của hoá chất cũng góp phần khởi phát cơn hen, do đó bạn nên hạn chế tiếp xúc với hoá chất có mùi hương mạnh (như nước lau nhà, xăng hoặc các hoá chất có mùi hương mạnh…). Nếu trong trường hợp bắt buộc phải sử dụng, bạn nên chọn các loại hoá chất có mùi hương dịu nhẹ và làm cho không gian thoáng đãng để không khí được lưu thông tốt.

4. Thay đổi thời tiết

Thời điểm giao mùa, đặc biệt là quãng thu đông là thời điểm mà bệnh nhân hen suyễn phải rất cẩn thận. Việc chuyển giao đột ngột giữa hai kiểu thời tiết khiến hệ hô hấp trở nên mẫn cảm, từ đó khiến cơn hen phế quản dễ bùng phát và diễn biến xấu. Do đó bạn nên giữ ấm cơ thể, tránh đi ra ngoài trời lạnh để cơn hen không có điều kiện khởi phát.

5. Cảm xúc mạnh

Cảm xúc mạnh hoặc tiêu cực như quá hưng phấn hoặc stress đã được các nhà khoa học phát hiện là có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự xuất hiện của cơn hen. Do đó, bạn nên chủ động sắp xếp cuộc sống của mình lành mạnh và khoa học để tránh phải đương đầu với những cảm xúc tiêu cực trong cuộc sống.

Đón đọc các bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Bao cao su có gai là gì? Top 10 loại bao cao su có gai tốt nhất giá rẻ cho bạn cảm xúc thăng hoa
• 6 hiểu lầm về bệnh hen suyễn mà nhiều người gặp phải
• Người bị hen suyễn có thể chơi thể thao hay không?

Hãy đón đọc BlogAnChoi để có nhận được những thông tin thú vị và hữu ích bạn nhé!

Bệnh hen suyễn có ảnh hưởng đến trẻ em không?

Hen suyễn là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh mãn tính ở trẻ em, ảnh hưởng đến hơn 7 triệu trẻ em ở Mỹ. Không rõ vì lý do gì, tỷ lệ này đang tăng dần đều. Hen suyễn có thể khởi phát ở mọi lứa tuổi, nhưng hầu hết trẻ em mắc bệnh này có triệu chứng đầu tiên khi lên 5 tuổi.

Tại sao ngày càng có nhiều trẻ em mắc bệnh hen suyễn?

Không ai biết chắc tại sao ngày càng có nhiều trẻ em mắc bệnh hen suyễn. Một vài giả thuyết được đưa ra như:

• Trẻ em tiếp xúc ngày càng nhiều với các chất gây dị ứng như khói bụi, ô nhiễm không khí và khói thuốc lá thụ động.
• Trẻ em không tiếp xúc nhiều với các bệnh thời thơ ấu để phát triển hệ miễn dịch khỏe mạnh.
• Tỷ lệ bà mẹ cho con bú thấp hơn làm giảm các chất quan trọng của hệ miễn dịch được truyền sang trẻ sơ sinh.

Yếu tố nào khiến trẻ dễ bị hen suyễn?

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn ở trẻ em, bao gồm:

• Dị ứng.
• Tiền sử gia đình mắc bệnh hen suyễn, dị ứng (nguy cơ mắc bệnh do di truyền).
• Nhiễm trùng đường hô hấp thường xuyên.
• Cân nặng lúc sinh thấp.
• Tiếp xúc với khói thuốc trước và sau khi sinh.
• Là nam giới.
• Là người Mỹ gốc Phi.
• Được nuôi dưỡng trong điều kiện kinh tế thấp.

Ở trẻ dưới 5 tuổi, nguyên nhân phổ biến nhất của các triệu chứng hen suyễn là do nhiễm vi-rút đường hô hấp trên như cảm lạnh.

Triệu chứng bệnh hen suyễn ở trẻ em

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh hen suyễn ở trẻ em bao gồm:

• Những cơn ho thường xuyên, có thể xảy ra khi trẻ đang chơi, đang cười, về đêm hoặc ngay sau khi thức dậy. Ho có thể là triệu chứng duy nhất.
• Trẻ dễ bị mệt khi chơi.
• Thở nhanh.
• Thường bị tức ngực, đau ngực.
• Thở khò khè.
• Lồng ngực co rút (thấy rõ) do khó thở.
• Thở hụt ​​hơi.
• Cơ cổ và ngực co cứng.
• Cảm giác yếu ớt, mệt mỏi.

Không phải tất cả trẻ em đều có triệu chứng hen suyễn giống nhau. Các triệu chứng có thể thay đổi theo từng đợt ở cùng một trẻ. Mặt khác, không phải tất cả triệu chứng thở khò khè hoặc ho đều là do hen suyễn.

Nếu phát hiện trẻ có vấn đề về hô hấp, hãy đưa trẻ đến bác sĩ nhi khoa để được thăm khám.

Chẩn đoán bệnh hen suyễn ở trẻ em

Hen suyễn thường khó chẩn đoán ở trẻ sơ sinh, nhưng thường có thể chẩn đoán ở trẻ lớn hơn dựa trên tiền sử bệnh, các triệu chứng, thăm khám cũng như một số xét nghiệm:

• Tiền sử bệnh và triệu chứng: Bác sĩ sẽ hỏi về các vấn đề hô hấp mà trẻ có thể mắc phải cũng như tiền sử gia đình về bệnh hen suyễn, dị ứng, chàm da hoặc các bệnh hô hấp khác. Hãy mô tả chi tiết các triệu chứng của trẻ (ho, thở khò khè, khó thở khi hoạt động hoặc khi nghỉ, đau ngực, tức ngực), bao gồm cả thời điểm và tần suất xảy ra các triệu chứng.
• Khám sức khỏe: Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ nghe tim và phổi của trẻ.
• Xét nghiệm: Nhiều trẻ sẽ được chụp X-quang ngực và kiểm tra chức năng phổi, đo lượng không khí trong phổi và tốc độ thở ra. Kết quả sẽ giúp bác sĩ xác định mức độ nghiêm trọng của bệnh hen suyễn. Trẻ em dưới 5 tuổi thường không thể thực hiện các xét nghiệm chức năng phổi, vì vậy chủ yếu dựa vào tiền sử, triệu chứng và khám để đưa ra chẩn đoán.

Bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm khác để xác định tác nhân gây hen suyễn cụ thể, bao gồm xét nghiệm dị ứng da và xét nghiệm máu.

Điều trị bệnh hen suyễn ở trẻ em như thế nào?

Dựa trên tiền sử của trẻ và mức độ nghiêm trọng của bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra các phương pháp điều trị khác nhau như:

• Sử dụng thuốc điều trị hen suyễn đúng lúc và đúng cách.
• Cách xử trí khi bệnh hen suyễn trở nên trầm trọng hơn.
• Nhận biết khi nào cần cấp cứu cho trẻ.

Thuốc hen suyễn mà người lớn và trẻ lớn dùng cũng có thể được kê đơn cho trẻ nhỏ. Nếu dùng thuốc dạng hít, có thể cần dụng cụ đặc biệt tùy theo độ tuổi và khả năng của trẻ.

Nếu trẻ có triệu chứng hen suyễn cần điều trị bằng thuốc hít (thuốc giãn phế quản) nhiều hơn 2 lần/tuần, bác sĩ có thể kê thêm thuốc kiểm soát hàng ngày (chẳng hạn như thuốc chống viêm).

Nên làm gì nếu trẻ bị lên cơn hen suyễn?

Nếu trẻ có các triệu chứng của cơn hen suyễn thì hãy:

• Cho trẻ uống thuốc cắt cơn.
• Chờ 15 phút. Nếu các triệu chứng biến mất thì có thể tiếp tục hoạt động mà trẻ đang làm trước đó.
• Nếu triệu chứng không cải thiện hoặc nếu bạn không biết phải làm gì thì hãy gọi bác sĩ.

Các dấu hiệu nguy hiểm của cơn hen suyễn là:

• Thở khò khè nghiêm trọng.
• Ho dữ dội.
• Khó đi lại hoặc khó phát âm
• Môi hoặc móng tay có màu tái xanh do thiếu oxy.

Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào kể trên, hãy đưa trẻ đến phòng cấp cứu gần nhất hoặc gọi cấp cứu ngay lập tức.

Trẻ có thể khỏi bệnh hen suyễn hay không?

Một khi đường hô hấp trở nên nhạy cảm như trong bệnh hen thì sẽ duy trì như vậy suốt đời. Khoảng một nửa số trẻ em mắc bệnh hen có giảm đáng kể các triệu chứng khi bước vào tuổi thanh thiếu niên. Tuy nhiên khoảng một nửa trong số đó lại xuất hiện triệu chứng ở độ tuổi 30-40. Không có cách nào để dự đoán một đứa trẻ thuộc nhóm nào khi lớn lên.

Hãy tìm hiểu về bệnh hen suyễn và cách kiểm soát nó cho con em mình. Tham khảo ý kiến của bác sĩ để biết cách tránh các tác nhân gây cơn hen, những loại thuốc cần dùng và dùng đúng cách. Với sự chăm sóc thích hợp, trẻ có thể tận hưởng cuộc sống khỏe mạnh mà không gặp các triệu chứng hen suyễn.

Đừng quên theo dõi BlogAnChoi để cập nhật tin về sức khỏe nhé!

Mời bạn xem thêm:

• Bổ sung sắt cho cơ thể có lợi ích ra sao, khi nào cần và phải lưu ý những gì?
• CDC kêu gọi phụ nữ mang thai tiêm vắc xin COVID-19 để bảo vệ cả mẹ và bé
• 5 điều quan trọng cần biết về vắc xin COVID-19 cho phụ nữ mang thai

Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên của các ứng dụng giao hàng tận nhà, xem truyền hình theo yêu cầu và thậm chí có thể làm việc tại nhà mà không cần bước chân ra ngoài chút nào.

Trong một thế giới đầy tiện lợi và kết nối công nghệ cao như vậy, tại sao nhiều người lại than thở rằng họ cảm thấy uể oải, chán nản và thậm chí ốm vặt liên tục? Một trong những lý do có thể là “tác dụng phụ” của lối sống hiện đại: mọi người hầu như không rời khỏi môi trường sống bên trong ngôi nhà của mình.

Chúng ta đang trở thành “thế hệ trong nhà” như thế nào?

Trên thực tế, một báo cáo gần đây của công ty VELUX chuyên thiết kế và xây dựng nhà ở được hỗ trợ bởi số liệu từ YouGov, một công ty chuyên phân tích dữ liệu và nghiên cứu thị trường quốc tế, đã nêu lên một vài thống kê đáng kinh ngạc về “thế hệ trong nhà” (the indoor generation), tức là những người được sinh ra và lớn lên phần lớn ở môi trường trong nhà.

Kết quả của cuộc khảo sát này cũng như nhiều nghiên cứu khoa học khác đã cho thấy lối sống ở trong nhà quá lâu có thể ảnh hưởng tiêu cực như thế nào đến sức khỏe của chúng ta.

Một trong những điểm nổi bật nhất được ghi nhận trong báo cáo là: trong suốt hai thế kỷ qua, xã hội con người đã chuyển từ khoảng 90% số người làm việc ngoài trời xuống dưới 1/4 dân số dành phần lớn thời gian làm việc bên ngoài.

Ngày nay, thói quen di chuyển từ nhà hoặc căn hộ vào trong xe hơi hoặc tàu điện ngầm, sau đó đến văn phòng làm việc và cuối cùng lại trở về nhà ngày càng trở nên phổ biến hơn. Lịch trình khép kín như vậy khiến chúng ta không nhận được đủ lượng ánh sáng tự nhiên vào ban ngày và không khí trong lành tốt cho sức khỏe.

Nhiều người hiện nay dành quá nhiều thời gian ở trong nhà, thậm chí đã quen với lối sống “nhân tạo” đó đến mức chẳng hề nghĩ về nó nữa. Nhưng khoa học đã chứng minh rằng điều này có thể gây hại rất nặng nề cho sức khỏe thể chất và tinh thần.

Những ngôi nhà ngày nay được thiết kế và xây dựng tốt đến mức ngăn chặn không khí trong lành và ánh sáng tự nhiên ban ngày có thể lọt vào. Không khí tù đọng kết hợp với các nguồn gây ô nhiễm trong chính căn nhà có thể là nguyên nhân tiềm ẩn gây ra nhiều bệnh tật từ đau đầu, đau mắt đến dị ứng, hen suyễn và nhiều vấn đề nghiêm trọng hơn nữa.

Ít tiếp xúc với ánh sáng mặt trời cũng gây ra các vấn đề sức khỏe như thiếu vitamin D, có thể góp phần khiến bạn thấy mệt mỏi và trầm cảm. Nếu không có hành động để thay đổi, tình trạng này sẽ ngày càng trở nên tồi tệ hơn. Đó là lý do tại sao mỗi người trong chúng ta đều phải điều chỉnh lại lối sống trong nhà của mình – phải thay đổi cách xây dựng và thiết kế nhà cửa, sau đó thay đổi cách sinh hoạt hằng ngày nữa.

Không khí trong nhà có thể ô nhiễm gấp nhiều lần không khí ngoài trời

Nghiên cứu của YouGov cho thấy có tới 80% số người được hỏi không biết rằng không khí trong nhà có thể ô nhiễm gấp 5 lần không khí trong lành ngoài trời. Sống trong bầu không khí độc hại như vậy có thể gây ra các vấn đề khó chịu, từ ngứa mắt, đau đầu và khó ngủ cho đến hen suyễn và dị ứng. Dù bạn sống ở khu vực nào thì việc mở cửa sổ đón không khí trong lành hầu như luôn tốt hơn so với hít thở không khí tù đọng trong nhà.

Không khí trong nhà bị ô nhiễm từ rất nhiều nguồn khác nhau, trong đó có những thứ mà bạn hầu như không bao giờ để mắt tới, bao gồm:

• Khí CO2 từ hoạt động hô hấp của cơ thể: trung bình một gia đình 4 người thở ra khoảng 1800 lít CO2 mỗi ngày
• Vật liệu xây dựng, chất tẩy rửa
• Đồ nội thất, đồ nhựa
• Mảnh vụn li ti của thực phẩm khi nấu nướng
• Khói do đun bếp, đốt nến hoặc thuốc lá
• Lông và các chất bài tiết của vật nuôi
• Hơi ẩm từ bồn tắm, vòi hoa sen và máy giặt. Thậm chí nhiều người do thiếu không gian nên buộc phải phơi quần áo trong nhà, càng làm tăng thêm độ ẩm và tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển.

Các hoạt động như nấu ăn, dọn dẹp và tắm rửa đều làm tăng thêm độ ẩm cho không khí trong nhà, từ đó có thể dẫn đến sự phát triển của nấm mốc gây ra các vấn đề về sức khỏe. Ngoài ra, khi bạn dành càng nhiều thời gian để sinh hoạt trong nhà thì càng có nhiều bụi và các hạt li ti khác bị khuấy động và phát tán trong không khí.

Nghiên cứu cũng phát hiện ra một điều đáng lo ngại: phòng của trẻ em thường là nơi bị ô nhiễm nhất trong ngôi nhà, thậm chí còn tệ hơn cả phòng tắm hoặc phòng giặt đồ. Có tới 45% các phòng ngủ của trẻ em có lượng CO2 quá cao do không được thông gió tốt.

Tác hại của ô nhiễm không khí trong nhà

Không khí trong nhà kém chất lượng có thể khiến bạn gặp các triệu chứng dai dẳng như hắt hơi, sổ mũi, mắt đỏ và đau đầu. Đặc biệt, các dấu hiệu này thường sẽ giảm bớt khi bạn rời khỏi nhà.

Các vấn đề về hô hấp và dị ứng có thể xuất hiện hoặc trở nên nặng hơn do chất lượng không khí trong nhà kém. Môi trường ẩm mốc có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn lên 40%, và một nghiên cứu trên toàn châu Âu cho thấy có 2,2 triệu người mắc bệnh hen suyễn do hậu quả trực tiếp của việc sống trong các tòa nhà ẩm ướt hoặc nấm mốc. Bên cạnh đó ẩm mốc cũng có thể gây ra các phản ứng dị ứng.

Báo cáo của YouGov chỉ ra rằng thiệt hại kinh tế mỗi năm liên quan đến bệnh nặng do ô nhiễm không khí trong nhà có thể lên tới 22 tỷ USD ở Mỹ và 82 tỷ euro ở châu Âu.

Làm cách nào để không khí trong nhà trở nên tốt hơn?

Chỉ có một giải pháp về lâu dài thực sự hiệu quả để khắc phục tình trạng này, đó là thay thế không khí cũ bên trong ngôi nhà bằng không khí trong lành. Tuy nhiên trên thực tế có đến gần 60% các ngôi nhà không được thông khí đầy đủ.

Mở nhiều cửa sổ để không khí lưu thông dễ dàng

Không khí trong nhà bao gồm nhiều thành phần như các chất khí, các hạt lơ lửng, chất thải sinh học và hơi nước – tất cả đều tiềm ẩn mối nguy hại cho sức khỏe. Bạn nên thông gió cho ngôi nhà khoảng 3 hay 4 lần một ngày, mỗi lần ít nhất 10 phút, và mở nhiều cửa sổ. Ngoài ra cũng đừng quên thông gió trong phòng ngủ trước khi đi ngủ và sau khi thức dậy vào buổi sáng.

Vệ sinh thảm trên sàn

Bạn nên thường xuyên giặt sạch thảm, phơi ở chỗ thoáng khí, hoặc tốt hơn hết là thay hẳn những tấm thảm đã cũ hay chuyển sang dùng sàn cứng. Thảm dày và đồ nội thất như ghế sofa cũ chính là nơi trú ngụ của mạt bụi và vi khuẩn.

Tránh ẩm ướt

Cố gắng đừng phơi quần áo trong nhà, vì chúng tỏa ra hơi ẩm có thể tạo môi trường cho các loại nấm mốc sinh sôi gây hại cho sức khỏe của bạn. Cũng vì lý do đó, hãy đảm bảo rằng phòng tắm của bạn được thông gió đầy đủ.

Nếu không gian sống của bạn không cho phép phơi đồ bên ngoài thì hãy mở cửa sổ gần nơi phơi quần áo trong nhà để hơi ẩm thoát ra ngoài dễ dàng hơn.

Không hút thuốc lá và tránh đốt nến trong nhà

Khói thuốc lá và khí thải từ đốt nến đặc biệt có hại cho môi trường không khí trong nhà. Nghiên cứu ở Đan Mạch cho thấy có tới 76% các hạt lơ lửng gây hại trong các ngôi nhà xuất phát từ chính hoạt động của người dân.

Tắt các thiết bị khi không sử dụng

Các thiết bị điện như tivi và ổ đĩa cứng của máy tính cũng thải ra các chất hóa học góp phần làm cho không khí trong nhà xấu đi.

Tránh sử dụng hóa chất

Hầu hết các sản phẩm tẩy rửa đều chứa nhiều hóa chất độc hại tiềm tàng, do đó bạn nên thay thế chúng bằng cách sử dụng khăn vải mịn và các vật liệu tự nhiên như giấm trắng để chà rửa vệ sinh. Có rất nhiều mẹo vặt trên mạng hướng dẫn cách giữ cho ngôi nhà của bạn sạch sẽ mà không cần dùng đến hóa chất.

Nhựa dẻo rất tiện lợi, nhưng cũng là nguồn gây ô nhiễm

Khi bị nóng lên, nhựa có thể tỏa ra các khí độc. Nếu trong nhà có trẻ em thì bạn nên giám sát để đảm bảo đồ chơi bằng nhựa của trẻ không tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Ngoài ra cũng không nên để các đồ vật bằng nhựa trên sàn nếu bạn đã lắp đặt hệ thống sưởi sàn cho ngôi nhà.

Thiếu ánh sáng tự nhiên có thể ảnh hưởng đến tâm trạng của con người

Ánh sáng mặt trời giúp chúng ta cảm thấy khỏe mạnh và tràn đầy năng lượng. Điều đặc biệt là tác dụng đó không thể được thay thế bằng ánh sáng nhân tạo.

Trong cuộc khảo sát của YouGov, 63% người được hỏi tin rằng ánh sáng ban ngày có tác động đáng kể đến năng suất làm việc, và các nghiên cứu khoa học khác đã chứng minh điều này.

Ngay cả ánh sáng nhân tạo cường độ mạnh nhất cũng không thể so sánh với ánh sáng tự nhiên khi xét về tác dụng đối với sức khỏe. Nghiên cứu khoa học đã chứng minh mối liên hệ giữa thiếu ánh sáng ban ngày với nhiều vấn đề về thể chất và tinh thần. Trên thực tế, các chuyên gia ước tính có tới 15% dân số thế giới mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa (seasonal affective disorder – SAD, hay còn gọi là trầm cảm mùa đông) ở các mức độ khác nhau.

Ngoài ra còn có nhiều vấn đề sức khỏe khác liên quan đến việc ít tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, ví dụ như thiếu vitamin D có thể gây triệu chứng mệt mỏi và tăng khả năng mắc bệnh tật. Bạn cần ra khỏi nhà để cơ thể tiếp xúc với ánh sáng mặt trời giúp tổng hợp vitamin D, đặc biệt là ở các khu vực phía Bắc.

Bên cạnh đó, ánh sáng nhân tạo có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học của cơ thể và dẫn đến các vấn đề như khó tập trung, huyết áp cao, v.v.

Ánh sáng tự nhiên có thể nâng cao khả năng học tập của trẻ em

Một nghiên cứu năm 2012 với hơn 2000 trẻ em trên khắp châu Âu đã cho thấy ánh sáng tự nhiên trong lớp học giúp cải thiện kết quả các bài kiểm tra toán và logic của học sinh lên tới 15%. Kết hợp các cửa sổ hướng về phía Nam và hệ thống che nắng hiệu quả giúp cho trẻ em cảm thấy vui vẻ và học tập hiệu quả hơn. Chắc chắn kết quả này cũng có thể áp dụng trong gia đình và nơi làm việc.

Những kết quả này là bằng chứng rõ ràng cho thấy trẻ em tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên ở mức độ vừa đủ là rất có lợi và cần thiết cho thể chất và cả tinh thần. Các bậc cha mẹ có thể dựa vào đây để sắp xếp lại không gian sống của con mình, hoặc tìm những hoạt động ngoài trời ở địa điểm thích hợp cho trẻ.

Triệu chứng khi thiếu ánh sáng tự nhiên

Mặc dù những tác hại khi thiếu ánh sáng ban ngày không thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng bạn vẫn cần để ý phát hiện kịp thời.

Các cơ quan trao đổi chất của chúng ta cần ánh sáng tự nhiên để hoạt động bình thường, do đó mệt mỏi và khó ngủ thường là các triệu chứng xuất hiện khi cơ thể thiếu ánh sáng. Rối loạn giấc ngủ cũng có thể dẫn đến các vấn đề khác như căng thẳng, trầm cảm, bệnh tim, và tăng nguy cơ bị nhiễm trùng.

Thiếu ánh sáng tự nhiên trực tiếp hoặc gián tiếp có thể gây ra tình trạng thiếu vitamin D, làm rối loạn đồng hồ sinh học của cơ thể và ảnh hưởng đến tâm trạng chung cũng như khả năng tập trung của trí óc, đặc biệt là trẻ em ở độ tuổi đang phát triển.

Làm cách nào để tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên nhiều hơn?

Khoa học đã chứng minh rằng tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên nhiều hơn sẽ tăng cường sức khỏe cả về thể chất và tinh thần, không chỉ nâng cao tâm trạng mà còn có thể giúp bạn ngủ ngon hơn vào ban đêm và duy trì nhịp sinh học cân bằng. Sau đây là một số thay đổi nhỏ đơn giản mà bạn có thể thực hiện mỗi ngày.

Tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên cho ngôi nhà

Mặc dù ánh sáng qua cửa sổ chỉ có cường độ khoảng 3.000 lux, thấp hơn nhiều so với 10.000-100.000 lux của ánh sáng ngoài trời, nhưng như vậy cũng có thể mang lại nhiều lợi ích cho những người vốn sống ở nơi thiếu ánh sáng.

Hãy thử di chuyển bàn ăn hoặc bàn làm việc của bạn đến gần cửa sổ hơn. Ánh sáng nhân tạo không thể “bắt chước” đặc tính của ánh sáng mặt trời, đó là chống trầm cảm một cách tự nhiên. Do đó hãy chiếu sáng ngôi nhà và nơi làm việc của bạn bằng ánh sáng tự nhiên càng nhiều càng tốt.

Đối với trẻ em, hãy đảm bảo có thật nhiều ánh sáng tự nhiên chiếu vào trong nhà hoặc phòng của trẻ. Tốt nhất bạn nên mở rèm hoàn toàn vào ban ngày. Nếu trẻ có một không gian riêng hoặc một cái bàn để học và chơi, bạn có thể di chuyển nó đến gần cửa sổ hơn.

Thuận theo nhịp sinh học của cơ thể

Cơ thể của chúng ta chỉ có thể đồng bộ hóa với nhịp sinh học tự nhiên 24 giờ khi tiếp xúc với ánh sáng và bóng tối một cách chính xác. Tốt nhất là nên thiết kế phòng ngủ hướng về phía Đông để đón ánh mặt trời buổi sáng – đặc biệt là những phòng dành cho thanh thiếu niên, độ tuổi có đồng hồ sinh học đặc trưng và thường khó dậy sớm. Ngoài ra bạn cũng nên mắc rèm để ngăn tối đa ánh sáng từ bên ngoài lọt vào phòng ngủ vào ban đêm.

Đi dạo ngoài trời

Cuộc khảo sát của YouGov cho thấy: nhìn chung cứ 10 người thì có 8 người dành gần 22 giờ ở trong nhà mỗi ngày. 1/6 số người được hỏi thừa nhận rằng họ hầu như không bao giờ đi ra ngoài và dành đến 24 giờ mỗi ngày chỉ ở trong nhà.

Hầu hết các nhà khoa học đều đồng ý rằng tiếp xúc với ánh sáng ban ngày khoảng 2 giờ mỗi ngày sẽ mang lại tác dụng tuyệt vời giúp nâng cao sức khỏe tinh thần của chúng ta. Do đó bạn hãy ra ngoài trời mỗi khi có cơ hội và đi dạo thường xuyên, cũng đừng quên khuyến khích trẻ nhỏ ra ngoài chơi bất cứ khi nào có thể.

Đối với những người đi làm, bạn có thể hạn chế đi xe hơi và thay bằng đi bộ hoặc xe đạp nếu có thể, ăn trưa và nghỉ giải lao ngoài trời, hoặc thỉnh thoảng đi chơi ngoài trời trong các kỳ nghỉ. Thậm chí bạn có thể đặt điện thoại rung chuông nhắc nhở đi bộ 10-15 phút ngoài trời mỗi ngày – có rất nhiều cách để tập thói quen cho cơ thể tận hưởng ánh sáng tự nhiên và không khí trong lành.

Phòng của trẻ em thường là nơi bị ô nhiễm nhiều nhất trong nhà

Phòng của trẻ em thường là nơi không khí bị nhiễm bẩn nhiều nhất. Bên cạnh các hạt vật chất độc hại xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau trong nhà thì đồ chơi và thiết bị điện tử trong phòng của trẻ em cũng có thể là nguyên nhân tạo ra khí độc.

Một cuộc khảo sát gần đây ở Đan Mạch cho thấy khoảng một nửa số gia đình có nồng độ CO2 trong phòng trẻ em vào ban đêm cao hơn mức khuyến nghị, và khoảng ¼ số phòng có nồng độ CO2 cao gấp ba lần mức CO2 tối đa theo khuyến nghị.

Tác hại của không khí ô nhiễm đối với trẻ em

Trẻ em đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi không khí trong nhà kém chất lượng vì phổi và não của trẻ chưa phát triển hoàn thiện và trẻ cũng thở nhanh hơn so với người lớn. Ô nhiễm không khí và nồng độ CO2 cao có thể dẫn đến các vấn đề như đau đầu, khó ngủ và mệt mỏi, từ đó làm trí óc khó tập trung.

Làm thế nào để tránh ô nhiễm không khí trong phòng của trẻ?

• Hãy thông khí cho phòng của trẻ giống như đối với toàn bộ ngôi nhà bằng cách mở cửa sổ. Đặc biệt nên thực hiện điều này vào buổi sáng khi trẻ đang chơi và trước khi trẻ đi ngủ vào buổi tối.
• Mạt bụi rất thích trú ngụ trên giường nên hãy thay ga trải giường thường xuyên. Bạn cũng nên thay nệm và gối nếu đã sử dụng quá lâu. Những chiếc nệm đã qua sử dụng hay những chiếc gối đã dùng từ 2 năm trở lên có thể chứa nhiều con mạt cùng với chất thải của chúng gây ô nhiễm rất nghiêm trọng mà mắt thường không thể nhìn thấy.

• Theo quy định của Liên minh Châu Âu (EU), bạn nên loại bỏ tất cả những đồ chơi làm bằng nhựa trước năm 2007 vì chúng đã bị phát hiện là có chứa một số hóa chất bị cấm. Nếu điều kiện cho phép, bạn nên cho trẻ nhỏ chơi ở một phòng khác với phòng ngủ, điều này sẽ giúp giảm lượng chất ô nhiễm có hại tiềm tàng trong không khí.

Các giải pháp lâu dài và toàn diện hơn

Bên cạnh việc thay đổi các thói quen sinh hoạt hằng ngày, điều quan trọng là phải “cải tạo” môi trường bên trong ngôi nhà của bạn. Chúng ta dành phần lớn thời gian hằng ngày để sống trong nhà mình, do đó những giải pháp này sẽ mang lại tác dụng lâu bền cho chính bạn và những người thân yêu, mặc dù có thể khá tốn kém và khó khăn lúc ban đầu.

Cải thiện không gian sống hiện tại

Hãy nghĩ xem có cách nào để bạn mang thế giới bên ngoài vào trong nhà mình hay không. Nếu sống ở môi trường đô thị thì đa số chúng ta đã tách rời bản thân mình khỏi thiên nhiên, do vậy những hành động nhỏ như đặt vài chậu cây để thanh lọc không khí cũng có thể cải thiện môi trường trong nhà của bạn rất nhiều.

Ngoài ra bạn có thể thiết kế không gian sinh hoạt sao cho tạo được tầm nhìn tốt hơn ra bên ngoài thông qua các cửa sổ và cửa chính. Hãy tính toán không gian trong nhà và chiều cao cửa sổ để đón lượng ánh sáng ban ngày tối ưu.

Mở rộng không gian sống

Tăng thêm diện tích và không gian cho ngôi nhà của bạn là một cách tuyệt vời để cải thiện môi trường trong nhà. Bạn có thể cải tạo hoặc mở rộng tầng áp mái và ưu tiên lựa chọn các giải pháp giúp mang lại nhiều không khí trong lành và ánh sáng tự nhiên hơn.

Kiểm tra kỹ trước khi chọn một nơi ở mới

Nếu bạn muốn tìm một ngôi nhà khác để chuyển đến ở thì hãy lưu ý rằng những nơi đã lâu năm có thể tiềm ẩn các vấn đề liên quan đến môi trường trong nhà. Ví dụ, bạn nên kiểm tra xem tất cả các cửa sổ có thể mở rộng hoàn toàn và thông khí tốt hay không, đặc biệt là trong nhà bếp và phòng tắm.

Ngoài ra, nếu muốn tu sửa lại ngôi nhà thì nên chọn màu sơn tươi sáng để tạo ra các bề mặt giúp phản chiếu ánh sáng tốt hơn cho không gian bên trong nhà.

Tổng kết

Một phát hiện đáng ngạc nhiên khác từ cuộc khảo sát của VELUX và YouGov là mọi người thường không nhận thức được mình đang ở trong nhà quá nhiều. Tính trung bình, những người được hỏi nghĩ rằng họ dành 66% thời gian ở trong nhà, trong khi dữ liệu thực tế cho thấy con số này là gần 90%.

Rõ ràng lối sống hiện đại đã cải thiện nhiều khía cạnh của xã hội như giáo dục, chăm sóc sức khỏe và chất lượng sống nói chung, nhưng không thể bỏ qua những tác dụng phụ khi sống trong nhà quá nhiều và ít vận động ngoài trời. Rối loạn giấc ngủ, trầm cảm theo mùa và nhiều bệnh khác từ hen suyễn đến béo phì chỉ là một vài ví dụ trong số đó.

Như vậy điều quan trong nhất đối với mỗi người là phải hiểu rõ về môi trường trong nhà của mình cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến nó, khi đó bạn sẽ có thể biến ngôi nhà hoặc căn phòng của mình trở nên lành mạnh và hạnh phúc hơn!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Dùng máy lạnh quá nhiều có thể gây hại cho sức khỏe như thế nào?
• Hiện tượng “nổ đom đóm mắt” có nguyên nhân do đâu? Liệu có phải là bệnh lý nguy hiểm?

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!