Với tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ robot và AI trong mọi lĩnh vực ngày nay, các nhà tuyển dụng có thể sử dụng máy móc tự động giúp công việc được xử lý một cách dễ dàng hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn. Trong khi đó những người lao động bình thường có thể lo sợ bị mất việc và bị thay thế bởi máy móc.

Trí tuệ nhân tạo được thiết kế để thay thế lao động chân tay, nhưng nó không thể hoạt động giống con người hoàn toàn trong mọi công việc. Dưới đây là những lý do cho thấy con người vẫn vượt trội hơn máy móc ở nhiều khía cạnh quan trọng và do đó không thể bị thay thế hoàn toàn bởi AI.

1. AI không có cảm xúc như con người

Trí thông minh cảm xúc là một trong những yếu tố quan trọng nhất làm nên con người và không thể thiếu trong môi trường làm việc, cần thiết cho mọi công việc đặc biệt là khi giao dịch với khách hàng.

Con người là sinh vật sống theo xã hội và luôn có nhu cầu kết nối cảm xúc với đồng loại, có thể thông qua sự tương tác về hóa học, sinh học do hormone và cảm xúc giữa mọi người với nhau. AI không có đặc tính này vì chúng được cấu tạo từ máy móc, phần mềm và chip, không có các tế bào sinh học.

Những người chủ sử dụng lao động đều hiểu rõ tầm quan trọng của cảm xúc trong môi trường làm việc, bao gồm cảm xúc của nhân viên và cả khách hàng. Máy móc không thể tạo ra sự kết nối sâu sắc như vậy giống như con người. Kể cả khi robot AI được lập trình để phản ứng với con người một cách tốt nhất thì bản thân con người sẽ không bao giờ nảy sinh mối liên hệ cảm xúc mạnh mẽ đối với một cỗ máy. Do đó AI không thể thay thế hoàn toàn con người vì sự kết nối cảm xúc với nhau là yếu tố cần thiết để công việc được hoàn thành và phát triển.

2. AI chỉ có thể hoạt động với dữ liệu được cung cấp

Máy móc chỉ có thể hoạt động dựa trên những thông tin do con người nhập vào mà không thể xử lý bất kỳ dữ liệu nào ở ngoài phạm vi đó, vì vậy khi AI gặp phải những tình huống ngoài dự kiến hay các lĩnh vực công việc mới thì thuật toán của nó hoàn toàn bó tay.

Những tình huống không lường trước rất phổ biến trong các ngành công nghệ và sản xuất, khiến các nhà phát triển AI luôn phải cố gắng tìm cách giải quyết. Tuy nhiên trên thực tế các cỗ máy AI hầu như không thể tự thích ứng với mọi tình huống bất ngờ xảy ra trong quá trình hoạt động.

Do đó chúng ta có thể tạm yên tâm rằng AI chưa đủ khả năng thay thế hoàn toàn kỹ năng chuyên môn của con người ở nơi làm việc. Khả năng suy luận và sức mạnh của bộ não giúp chúng ta phân tích, sáng tạo, ứng biến và thu thập thông tin một cách linh hoạt nhằm giải quyết mọi vấn đề xảy ra trong thực tế, và điều đó không thể dễ dàng lập trình cho AI được.

3. Khả năng sáng tạo của AI rất hạn chế

Đối với những công việc đòi hỏi sáng tạo, AI vẫn còn thua xa con người cũng vì lý do như trên: chúng chỉ có thể làm việc với dữ liệu được cung cấp sẵn. Nói cách khác, AI không thể nghĩ ra những ý tưởng hay cách làm việc mới mà luôn bị giới hạn trong các khuôn mẫu nhất định.

Sự sáng tạo là yếu tố quan trọng ở nơi làm việc đối với cả nhân viên và người chủ sử dụng lao động. Sáng tạo mang lại cảm giác thú vị khi tạo ra những điều mới mẻ và khác biệt thay vì những hành động lặp đi lặp lại nhàm chán vốn là sở trường của AI. Sáng tạo là nền tảng cho sự đổi mới và phát triển.

Sáng tạo đòi hỏi con người phải suy nghĩ vượt ra ngoài những điều quen thuộc đã biết, tìm thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và đưa ra giải pháp cho các vấn đề phức tạp với rất ít dữ liệu có sẵn. Trong khi đó máy móc được thiết kế để “suy nghĩ bên trong”, tức là chỉ có thể hoạt động trong phạm vi dữ liệu đã được định trước. Vì thiếu khả năng tư duy đột phá và đưa ra những ý tưởng sáng tạo để đổi mới, nên AI không thể thay thế hoàn toàn con người trong mọi công việc.

4. AI không có kỹ năng mềm

Kỹ năng mềm là điều bắt buộc phải có đối với mọi nhân viên ở mọi nơi làm việc, bao gồm khả năng hợp tác và làm việc nhóm, quan sát và học hỏi, tư duy phản biện và sáng tạo, kỹ năng giao tiếp, v.v. Các kỹ năng này vô cùng quan trọng đối với mọi lĩnh vực và con người phải học hỏi phát triển chúng thường xuyên để làm việc hiệu quả.

Tất cả mọi vị trí làm việc đều cần kỹ năng mềm, từ công nhân lao động tay chân tới giám đốc điều hành doanh nghiệp. Những người thành thạo kỹ năng này sẽ có ưu thế lớn so với người khác và cả AI.

Ngược lại, máy móc hiện nay hầu như không biết gì về kỹ năng mềm vì để phát triển các kỹ năng này cần phải có bộ não với trình độ tư duy và trí tuệ cảm xúc cao.

5. AI cần phải có con người mới hoạt động được

Sẽ không có trí tuệ nhân tạo nếu không có trí thông minh tự nhiên của con người. Khái niệm “trí tuệ nhân tạo” có nghĩa là trí tuệ do con người tạo ra, từ các đoạn mã lập trình cách hoạt động cho tới dữ liệu nhập vào đều là do con người thực hiện, và cuối cùng máy móc cũng được vận hành bởi con người.

Khi các công việc dành cho AI ngày càng mở rộng thì công việc cho con người cũng tăng lên, vì phải có người để thiết kế quy trình làm việc cho máy, sản xuất các bộ phận của máy, vận hành và bảo trì chúng – chỉ có con người mới làm được những việc này. Do đó chắc chắn con người sẽ không bao giờ để mất vị trí của mình do máy móc thay thế.

6. AI được tạo ra để hỗ trợ con người chứ không phải cạnh tranh

Các công việc được thực hiện bởi AI ngày càng nhiều hơn và có thể thay thế nhiều người lao động bình thường, tuy nhiên đó chỉ là một số công việc mang tính lặp đi lặp lại và ít đòi hỏi suy nghĩ. Hơn nữa, khi công nghệ ngày càng phát triển sẽ tạo ra nhu cầu mới và cao hơn đối với con người, sẽ xuất hiện thêm những công việc mà chỉ có con người mới thực hiện được.

Một báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho thấy: máy móc AI sẽ thay thế khoảng 85 triệu việc làm vào năm 2025, nhưng đồng thời khoảng 97 triệu việc làm mới sẽ được tạo ra trong năm đó cũng nhờ AI. Vì vậy câu hỏi lớn được đặt ra là: con người phải làm gì để thích ứng và làm việc cùng với AI thay vì cạnh tranh và bị thay thế? Bởi vì trong thời đại hiện nay chúng ta hầu như không thể thiếu AI trong công việc, nhưng nếu không có con người thì cũng không có trí tuệ nhân tạo. Cách tốt nhất là kết hợp năng lực của con người và AI để đạt được hiệu quả công việc và phát triển cùng nhau.

Tóm lại: Thích nghi và hợp tác với AI thay vì lo sợ

Trí tuệ nhân tạo không phải là đáng sợ, nhưng bạn phải tự nâng tầm bản thân mình để không bị AI thay thế, phát triển các kỹ năng, cập nhật các xu hướng mới trong lĩnh vực của mình và luôn đổi mới sáng tạo. Bằng cách đó, bạn sẽ trở thành một nhân viên giỏi mà không nhà tuyển dụng nào muốn để mất. Trí tuệ nhân tạo có thể làm tốt hơn ở một số công việc, nhưng nhìn chung con người luôn chiếm ưu thế hơn so với AI.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Trí tuệ nhân tạo đã thông minh hơn con người? Những thành tựu của AI “gây sốc” cả thế giới
• Trí tuệ nhân tạo AI: Công nghệ tối thượng hay hiểm hoạ khôn lường?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!