Nguyên nhân gây ra tình trạng tăng cân ở bệnh nhân ung thư

Các nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng tăng cân như:

• Một số loại ung thư có khả năng gây tăng cân
• Liệu pháp hormone, một số loại hóa trị, thuốc steroid,… Những phương pháp điều trị này cũng có thể gây ra tình trạng “tăng cân giả” do ứ nước

• Một số phương thức điều trị làm tăng cảm giác ngon miệng, kích thích bệnh nhân ăn nhiều hơn so với nhu cầu
• Giảm vận động nên dẫn đến giảm tiêu hao năng lượng

Bệnh nhân cần làm gì để cải thiện tình trạng tăng cân?

• Tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi thực hiện chế độ giảm cân trong quá trình điều trị ung thư. Bởi vì đa phần bệnh nhân ung thư cần duy trì cân nặng hiện tại trong suốt quá trình điều trị. Chỉ có một số ít trường hợp mới cần cân nhắc đến việc giảm cân như bệnh nhân béo phì nặng, vì béo phì làm nặng thêm tình trạng bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp,… và làm tăng thêm nguy cơ của bệnh ung thư hiện tại.
• Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ như trái cây ít ngọt, rau xanh và ngũ cốc nguyên cám như gạo lứt, khoai củ, yến mạch, bánh mì đen,…
• Giảm chất béo
• Lựa chọn thịt nạc
• Lựa chọn sữa và các chế phẩm từ sữa đã được tách béo
• Chế biến thức ăn bằng phương pháp sử dụng ít dầu như hấp, luộc, nướng thay vì chiên hay xào
• Sử dụng ly, chén nhỏ khi ăn uống để giảm bớt khẩu phần ăn
• Viết nhật ký ăn uống hằng ngày
• Tăng cường vận động khi sức khỏe cho phép để đốt cháy năng lượng dư thừa

Gợi ý những món ăn, thức uống dễ chịu cho dạ dày

Súp

Nước hầm rau củ, xương (vớt béo). Các loại súp (có thể xay nếu cần) ngoại trừ súp làm từ thực phẩm sinh hơi như đậu đỗ, bông cải xanh, bắp cải

Thức uống

Nước ngọt nhưng bay hết gas, nước hương trái cây, nước ép rau củ, nước ép nho, nam việt quất (cranberry), nước uống thể thao, nước lọc, sữa, trà

Món chính

• Ngũ cốc loại tinh chế như cơm trắng, bánh mì sandwich, bún, mì, nui, bánh quy,…
• Các loại thịt mềm: Thịt bò, thịt gà (bỏ da),…
• Cá, trứng, đậu hũ
• Phô mai

Món tráng miệng

Trái bơ, chuối, bánh custard, bánh pudding, sữa chua, sữa đông đá, kem, thạch, sherbet, sorbet (kem đá xay từ nước trái cây hoặc nước ngọt)

Bữa ăn thay thế

Sữa cao năng lượng. Ví dụ như: Ensure Plus Advance, Forticare, Fortimel, Prosure,… có thể được dùng để thay thế bữa ăn.

Gợi ý những món ăn, thức uống dễ nhai và dễ nuốt

Món chính

• Thức ăn dành cho em bé (cháo, bột, trái cây xay, bánh ăn dặm,…)
• Casserole

• Salad cá ngừ, salad trứng, salad gà
• Ngũ cốc tinh chế nấu chín (cháo, kem lúa mì, kem lúa gạo,…)
• Phô mai cottage
• Trứng luộc mềm hay trứng khuấy
• Nui nấu với phô mai
• Khoai tây nghiền
• Bơ lạc (bơ đậu phộng)
• Thức ăn xay
• Súp
• Thịt hầm
• Bánh custard

Món tráng miệng

Bánh flan (bánh caramen), bánh pudding, trái cây mềm như: Chuối, xoài, đu đủ, trái cây xay, sinh tố trái cây, sherbet, sorbet (kem đá xay từ nước trái cây hoặc nước ngọt), thạch, milkshake, sữa chua

Bữa ăn thay thế

Sử dụng sữa cao năng lượng. Sữa cao năng lượng là sữa cung cấp nhiều hơn 1kcal/1ml sữa với thành phần dinh dưỡng cân đối.

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Tình trạng sụt cân và rối loạn mùi vị ở bệnh nhân ung thư: Cách khắc phục như thế nào?
• Tình trạng buồn nôn và nôn ói ở bệnh nhân ung thư: Nên làm gì để giảm bớt?
• Tình trạng tiêu chảy ở bệnh nhân ung thư: Cách xử trí và phòng ngừa ra sao?

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM (2019) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.

1. Các thuốc SSRI

SSRI là các chất ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc, bao gồm các hoạt chất có tác dụng chống trầm cảm phổ biến như escitalopram (thường được biết đến với tên gọi Lexapro), paroxetine (Paxil), fluoxetine (Prozac), và sertraline hydrochloride (Zoloft). Ngoài việc thay đổi cuộc sống, “cứu cánh” cho rất nhiều người mắc chứng trầm cảm thì SSRIs cũng có khả năng ảnh hưởng đến sự thèm ăn và thói quen tập thể dục của bạn.

Nếu bạn bị tăng cân trong những tháng đầu sử dụng thuốc, bạn cần trao đổi với bác sĩ của mình. Việc tăng cân thường xảy ra rất nhanh sau khi dùng thuốc và có thể sẽ trở thành vấn đề lâu dài của bạn.

2. Thuốc chẹn beta

Beta-blockers (nhóm thuốc đối kháng Beta) là những thuốc có tác dụng giãn mạch máu, được ứng dụng rộng rãi trong điều trị các bệnh tim mạch như huyết áp cao và các bệnh về tim. Bên cạnh đó chúng cũng được sử dụng để giảm chứng đau nửa đầu, chứng lo âu và bệnh tăng nhãn áp.

Ban đầu, bạn sẽ chỉ tăng nhẹ từ 1-2 kg. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu bạn đang sử dụng thuốc chẹn beta và cân nặng tăng dần đều thì nên liên hệ với bác sĩ vì có thể bạn đang có dấu hiệu bị tích nước trong cơ thể.

3. Insulin

Đối với các bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường tuýp 1, việc sử dụng Insulin để điều trị là không thể tránh khói. Tuy nhiên hoạt chất này khiến cơ thể bạn chuyển đổi đường thành chất béo dễ dàng hơn. Bạn nên kiểm soát lượng đường và hạn chế đồ ngọt trong khoảng thời gian sử dụng insulin để vòng eo không “phình ra” nhé!

4. Thuốc steroid

Bạn có lẽ đã từng dùng corticosteroid – nhóm thuốc bao gồm prednisone và cortisone để điều trị các chứng viêm da trên cơ thể, làm giảm sưng viêm. Tuy nhiên sử dụng steroid có thể tăng cảm giác thèm ăn và cơ thể sẽ rơi vào trạng thái tích nước.

Các chuyên gia nói rằng: “Liều lượng steroid càng cao và thời gian sử dụng càng lâu thì bạn càng tăng cân nhanh chóng”. Tin tốt là cân nặng thường giảm trong vòng 6 tháng hoặc một năm kể từ lúc bạn ngừng thuốc.

5. Thuốc chống co giật

Đây là một nhóm gồm nhiều loại thuốc được sử dụng trong điều trị co giật động kinh. Các bệnh nhân động kinh (và các chứng rối loạn co giật khác) có thể thấy thèm ăn hơn khi dùng các loại thuốc như gabapentin (biệt dược Gralise), pregabalin (Lyrica) và vigabatrin (Sabril).

Tăng cân chắc chắn là tác dụng phụ của nhóm thuốc này. Vì vậy, nếu bạn cảm thấy cơ thể quá nặng nề, tốt nhất là đến gặp bác sĩ và đổi sang dùng loại thuốc chống có giật có kèm tác dụng giảm cân.

6. Thuốc chống loạn thần

Thuốc chống loạn thần chủ yếu được sử dụng để kiểm soát các rối loạn tâm thần, đặc biệt trong tâm thần phân liệt và rối loạn lưỡng cực.

Các chuyên gia cho rằng olanzapine (Zyprexa) gây ra hiện tượng tăng cân gần như 100% sau khi sử dụng, do chức năng chuyển hóa glucose bị suy giảm và tăng cholesterol. Bạn có thể sử dụng lurasidone (Latuda) và ziprasidone (Geodon) là các loại thuốc có khả năng gây tăng cân ít hơn.

7. Thuốc chống dị ứng không cần kê đơn

Đây là những loại thuốc không cần kê đơn giúp điều trị dị ứng do thời tiết hoặc do thức ăn. Thuốc kháng histamine như fexofenadine (Allegra) và cetirizine (Zyrtec) được các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng có ảnh hưởng đến cân nặng, đặc biệt là ở trẻ em. Mặc dù chưa xác định được thành phần chính xác gây tăng cân nhưng nhìn chung các thuốc này làm tăng sự thèm ăn, làm thay đổi quá trình trao đổi chất của cơ thể người sử dụng.

Trên đây là 7 loại thuốc làm thay đổi cân nặng của bạn mà BlogAnChoi đã tổng hợp. Nếu cân nặng đột nhiên tăng lên, bạn nên kiểm tra xem các loại thuốc đang sử dụng có nằm trong nhóm trên không nhé!

Các bạn có thể xem các bài viết tương tự tại đây:

• 9 quan niệm sai lầm về bệnh đậu mùa khỉ – Căn bệnh “tưởng mới mà cũ”
• 5 lợi ích cho sức khỏe khi chúng ta ăn một quả cam mỗi ngày