Bệnh viêm não Nhật Bản và con đường lây truyền viêm não Nhật Bản?

Viêm não Nhật Bản (JE) là dạng viêm não virus hàng đầu ở châu Á. Nó được gây ra bởi virus JE (JEV), thuộc họ Flaviviridae. Virus JE là loài đặc hữu của nhiều vùng châu Á, nơi các đợt dịch bùng phát đã cướp đi hàng trăm mạng sống.

Với sự toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu, viêm não Nhật Bản đã bắt đầu xuất hiện ở những khu vực mà trước đây chưa từng có nghi nhận về mối đe dọa này. Bằng chứng khoa học dự đoán rằng viêm não Nhật Bản sẽ sớm trở thành mầm bệnh nguy hiểm và là nguyên nhân gây ra đại dịch toàn cầu.

Ở Việt Nam viêm não Nhật Bản đã xuất hiện khắp các tỉnh thành và thường bùng phát trong tầm từ tháng năm đến tháng mười, miền Nam trong mùa mưa và đầu mùa khô, miền Bắc vào cuối mùa hè và mùa thu.

Bệnh lây qua con đường muỗi đốt. Nguồn mang bệnh là những động vật như chim hoang dã và các loài gia súc. Muỗi sẽ đốt chim hoang dã và lợn, hút máu chứa virus gây bệnh rồi lây truyền cho người. Lợn là vật chủ đóng góp chính trong chu trình truyền bệnh cho người, bởi vì con vật này thường ở gần nơi ở của người. Hiện chưa có bằng chứng nào về việc lây viêm não Nhật Bản từ người sang người. Việc tiếp xúc, sinh hoạt chung không lây truyền viêm não Nhật Bản.

Dấu hiệu viêm não Nhật Bản và biến chứng

Hầu hết những người bị nhiễm virus viêm não Nhật Bản không có triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ trong thời gian ngắn, thường bị nhầm là cúm. Nhưng cứ 250 người thì có khoảng 1 người bị nhiễm viêm não Nhật Bản xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng hơn khi nhiễm trùng lan đến não. Điều này thường xảy ra 5 đến 15 ngày sau khi nhiễm trùng.

Các biểu hiện của bệnh phụ thuộc vào phần nào của hệ thống thần kinh bị ảnh hưởng. Các triệu chứng sớm bao gồm sốt không đặc hiệu, tiêu chảy. Ở giai đoạn tiếp theo, xuất hiện những triệu chứng như giảm ý thức, co giật, nhức đầu, sợ ánh sáng và nôn. Trong một số trường hợp, tình trạng tâm thần bất thường có thể quan sát được. Các triệu chứng muộn cũng bao gồm tê liệt giống như bại liệt và hội chứng parkinsonia, với biểu hiện là khuôn mặt buồn tẻ, giống như đeo mặt nạ của viêm não Nhật Bản với đôi mắt mở rộng, không chớp. Nhiệt kế điện tử là vật dụng vô cùng cần thiết nếu nhà có trẻ em, bạn có thể đặt mua tại đây.

Viêm não Nhật Bản nặng có tần suất động kinh cao hơn. Trong trường hợp tử vong, bệnh nhân cuối cùng rơi vào tình trạng hôn mê cấp tính. Các triệu chứng của nhiễm trùng não bao gồm những thay đổi về kiểu hô hấp, tư thế uốn cong và duỗi thẳng, và những bất thường trong phản xạ cơ xương khớp.

Có tới 1 trên 3 người mắc các triệu chứng nghiêm trọng hơn này sẽ tử vong do nhiễm trùng. Ở những người sống sót, những triệu chứng này có xu hướng từ từ cải thiện. Nhưng có thể mất vài tháng để hồi phục hoàn toàn, và có đến một nửa số người sống sót bị tổn thương não vĩnh viễn.

Nhiều người sống sót sau viêm não Nhật Bản mắc phải những di chứng thần kinh với suy giảm nhận thức và ngôn ngữ. Trong trường hợp này, viêm não Nhật Bản không chỉ là một kẻ giết người mà còn là nguyên nhân của gánh nặng tài chính và xã hội, đặc biệt là đối với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

Vaccine phòng bệnh viêm não Nhật Bản

Theo WHO năm 2015, có khoảng 15 loại  Vaccine viêm não Nhật Bản đang lưu hành. Các loại vaccine được chia thành 4 nhóm:

• Vaccine bất hoạt được điều chế từ não chuột .
• Vaccine bất hoạt được điều chế từ tế bào Vero.
• Vaccine sống giảm độc lực.
• Vaccine sống tái tổ hợp .

Hiện nay ở Việt Nam đang sử dụng hai loại vaccine Viêm Não Nhật Bản là Jevax 1ml và Imojev 0.5ml. Vaccine Viêm Não Nhật Bản Jevax là dòng vaccine bất hoạt, do Vibiotech sản xuất theo công nghệ của viện Biken, trường đại học Osaka, Nhật Bản. Vaccine này dùng để dự phòng đặc hiệu bệnh viêm não Nhật Bản. Thuốc là một dụng dịch không trong suốt, không màu, được chỉ định tiêm cho  đối tượng 1-15 tuổi theo phác đồ:

• Mũi thứ 1: đối với trẻ tròn 12 tháng tuổi trở lên.
• Mũi thứ 2: Sau lần tiêm đầu tiên từ 1 đến 2 tuần.
• Mũi thứ 3: Sau lần tiêm thứ 2: 1 năm.
• Sau đó, nhắc lại mỗi 3 năm / lần cho đến 15 tuổi.

Hiện tại, cục Y tế Dự phòng thuộc Bộ Y tế đã và đang triển khai chương trình “Tiêm chủng  mở rộng” bao gồm miễn phí vaccine phòng viêm não Nhật Bản Jevax cho đối tượng 1-5 tuổi tại các trạm y tế xã phường với phác đồ 3 mũi cơ bản như trên.

Vaccine phòng viêm não Nhật Bản Imojev 0.5ml: là vaccine sống, giảm độc lực, tái tổ hợp với virus sốt vàng. Vaccine có nguồn gốc từ chủng virus viêm não Nhật Bản giảm độc lực SA-14-14-2. Vaccine được chỉ định phòng ngừa Viêm não Nhật Bản cho đối tượng từ 9 tháng tuổi trở lên:

• 9 tháng – 18 tuổi: tiêm dưới da, 2 liều 0.5ml mỗi lần cách nhau 12-24 tháng
• Trên 18 tuổi: tiêm dưới da, 1 liều duy nhất 0.5 ml
• Không tiêm cho phụ nữ mang thai

Để giảm nguy cơ mắc bệnh Viêm não Nhật Bản, tất cả khách du lịch và người dân sống ở các khu vực lưu hành bệnh viêm não Nhật Bản nên có các biện pháp phòng ngừa muỗi đốt. Các biện pháp phòng ngừa cá nhân bao gồm sử dụng thuốc chống muỗi, quần áo dài tay, màn và bình xịt. Du khách dành nhiều thời gian ở các khu vực lưu hành dịch viêm não Nhật Bản được khuyến cáo nên tiêm phòng trước khi đi du lịch.

Một số bài viết liên quan cùng chuyên mục bạn có thể tham khảo:

• Top 14 loại vacxin phải tiêm cho trẻ nhỏ (Phần 1)
• Top 14 loại vacxin cho trẻ em (Phần 2)
• Hãy đưa con vào bệnh viện ngay khi có những dấu hiệu này

Đừng quên tiếp tục theo dõi chuyên mục Sức Khỏe của BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích khác bạn nhé!

Mẹ nào có con nhỏ sức đề kháng kém, thường xuyên bị đau ốm do ảnh hưởng thời tiết thì tuyệt đối đừng bỏ qua những thông tin sau nhé! Độ ẩm trong không khí cao khi mùa hè đến sẽ dễ dàng khiến con bạn mắc bệnh mà nếu không hiểu rõ sẽ dễ nguy hiểm tính mạng.

BlogAnChoi sẽ giúp bố mẹ hiểu rõ hơn các loại bệnh thường gặp trong mùa hè ở trẻ nhỏ và nguyên nhân gây nên các căn bệnh này.

1. Bệnh tiêu chảy

Nguyên nhân gây nên căn bệnh tiêu chảy ở trẻ em xuất phát từ thức ăn. Mùa nóng, thức ăn bạn nấu dễ ôi thiu và chịu tác động nhiều do môi trường bị ô nhiễm. Ngoài thức ăn, nguồn nước không đảm bảo vệ sinh cũng là tác nhân khiến trẻ bị tiêu chảy.

Khi trẻ bị tiêu chảy, mức độ nhẹ thì không sao nhưng nếu bạn chăm sóc không đúng cách và sức đề kháng yếu, bệnh có thể nặng hơn và nguy hiểm cho trẻ.

Ngay khi trẻ có biểu hiện bệnh, bố mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ và chăm sóc trẻ theo hướng dẫn. Bên cạnh đó, bố mẹ cần phải cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho trẻ, khuyến khích trẻ ăn uống, bù thêm nước. Quan trọng, bạn cần phải theo dõi tình trạng của trẻ, số lần đi ngoài, màu sắc phân ra sao…

Bạn có thể ham khảo bài viết về tiêu chảy của BlogAnChoi: 5 điều cần biết về bệnh tiêu chảy ở trẻ em để phòng tránh, điều trị tốt nhất

Để phòng tránh bệnh, bố mẹ cần đảm bảo vệ sinh thức ăn, khu vực nấu nướng, thực phẩm và nhớ cho trẻ rửa tay trước khi ăn nhé!

2. Sốt siêu vi

Không thể loại trừ sốt siêu ra khỏi danh sách các căn bệnh mùa hè. Nắng nóng là môi trường thích hợp để các chủng siêu vi phát triển và gây bệnh cho trẻ.

Tin vui là sốt siêu vi có thể khỏi trong vòng 1 tuần nếu được chăm sóc tốt.

Xem thêm bài viết các bài viết về sốt siêu vi ở trẻ nhỏ:

• 10 biểu hiện của sốt siêu vi ở trẻ nhỏ và cách phòng tránh
• 5 cách chăm sóc trẻ bị sốt siêu vi để bé mau khỏe

Một trong những phương pháp phòng bệnh tốt nhất là trước khi mùa nóng bắt đầu, bố mẹ có thể chủ động tiêm phòng cho trẻ. Hiện nay, bạn có thể dễ dàng cho trẻ tiêm phòng các loại vắc – xin siêu vi sởi, siêu vi thuỷ đậu, siêu vi cúm tại các trung tâm y tế nhé!

3. Bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng thường phát triển mạnh ở trẻ dưới 5 tuổi và lây lan rất dễ. Đây là một trong những căn bệnh mùa hè gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như co giật, hốt hoảng, run tứ chi và ảnh hưởng nhiều đến thần kinh.

Nguyên nhân gây nên bệnh tay chân miệng chủ yếu liên quan đến vấn đề vệ sinh cá nhân. Khi có một hoặc một vài trẻ trong khu vực bạn sống bị bệnh tay chân miệng, bạn cần chủ động cách ly trẻ, giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống xung quanh thật kĩ lưỡng nhé!

Khi phát triển trẻ bị bệnh, hãy đưa trẻ đến bệnh viện để khám và có các biện pháp chữa trị kịp thời.

Tham khảo thêm bài viết về: 7 nguyên nhân gây viêm loét miệng ở trẻ em cha mẹ cần biết

4. Viêm não Nhật Bản

Viêm não Nhật Bản là bệnh lây lan qua đường máu và chủ yếu là do muỗi Culex tritaeniorhynchus đốt hút máu từ nguồn nhiễm bệnh. Vào mùa hè, loài muỗi Culex tritaeniorhynchus sinh sản mạnh hơn và hoạt động chủ yếu vào chiều tối.

Tỉ lệ trẻ bị mắc viêm não Nhật Bản cũng sẽ cao hơn vào mùa hè và đây là căn bệnh gây nguy hiểm đến tính mạng của trẻ.

Biểu hiện ban đầu là sốt đột ngột, mệt mỏi, buồn nôn có những biểu hiện như rối loạn ý thức, co giật, rối loạn thần kinh thực vật. Vì vậy, ngay khi trẻ có các dấu hiệu sốt ban đầu, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện và tiến hành xét nghiệm để xác định bệnh.

Tỉ lệ tử vong cao hay thấp phụ thuộc vào thời điểm phát hiện bệnh và kỹ thuật hồi sức khi có các dấu hiệu suy các cơ quan trong giai đoạn sau của bệnh. Cách phòng bệnh tốt nhất vẫn là tiêm phòng cho trẻ định kì và diệt muỗi xung quanh khu vực sinh sống, đặc biệt là chuồng trại để bảo vệ trẻ.

5. Cảm cúm, sốt do say nắng

Những đợt nắng nóng kéo dài vào mùa hè chắc chắn sẽ phát sinh nhu cầu tắm biển. Thời tiết thuận lợi, trẻ sẽ vui chơi ngoài trời nhiều hơn so với mùa đông. Thói quen này rất dễ gây nên chứng rối loạn trung tâm điều nhiệt và gây nên những cơn cảm cúm, sốt bất thường cho trẻ.

Tuy nhiên, cảm cúm và sốt do say nắng chỉ là những bệnh nhẹ và trẻ sẽ khỏi rất nhanh. Bố mẹ không cần phải quá lo lắng khi trẻ mắc các bệnh này.

Phương pháp phòng bệnh tốt nhất là cho trẻ vui chơi ở những địa điểm thoáng mát, không chơi ngoài nắng quá lâu. Khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều, nắng rất gắt và có hại cho cả da của trẻ nên bố mẹ nhớ tránh cho trẻ hoạt động ngoài trời nhiều vào khung giờ này nhé!

Tham khảo thêm bài viết: 5 triệu chứng cảm cúm và phương pháp điều trị tại nhà

Mặc dù là những căn bệnh phát triển mạnh vào mùa hè nhưng bố mẹ có thể chủ động phòng tránh dễ dàng.

Hãy cố gắng giữ môi trường tại nơi bạn sinh sống sạch sẽ, vệ sinh cá nhân cho trẻ thật kĩ lưỡng, thức ăn, nước uống hợp vệ sinh. Bên cạnh đó, đối với một số bệnh có thể tiêm phòng để tránh thì bố mẹ cần chú ý lịch tiêm phòng, tránh xa các nơi có dịch bệnh để không bị lây nhiễm.

Hi vọng những thông tin mà BlogAnChoi chia sẻ có thể giúp bạn chăm sóc sức khoẻ của trẻ tốt hơn trong mùa nắng nóng. Đừng quên truy cập chuyên mục Sức khoẻ của BlogAnChoi để được cập nhật thêm nhiều kinh nghiệm bổ ích cho mình bạn nhé!