Cúm thường là gì?

Định nghĩa cúm thường

Cúm thường là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do các loại virus cúm gây ra, phổ biến nhất là các virus thuộc họ Rhinovirus, Adenovirus và virus cúm mùa. Đây là tình trạng sức khỏe mà hầu hết mọi người đều gặp phải, đặc biệt vào những thời điểm giao mùa.

Hiểu rõ về loại cúm này, sẽ giúp bạn phân biệt được cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào, từ đó việc phòng tránh bệnh sẽ hiệu quả hơn.

Nguyên nhân và các loại virus gây cúm thông thường

Cúm thường chủ yếu do các virus lây truyền qua đường hô hấp. Những virus này thường xâm nhập cơ thể qua:

• Không khí: Khi tiếp xúc với giọt bắn từ người bệnh qua ho, hắt hơi.
• Tiếp xúc trực tiếp: Chạm vào bề mặt nhiễm virus và đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
• Các loại virus phổ biến gây cúm thông thường bao gồm Rhinovirus (nguyên nhân hàng đầu), Coronavirus (trừ các biến thể gây bệnh nghiêm trọng) và một số chủng Enterovirus.

Hiểu rõ nguyên nhân này sẽ giúp bạn biết cách phòng ngừa hiệu quả, đồng thời phân biệt cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào.

Triệu chứng phổ biến của cúm thường

Người mắc cúm thường sẽ gặp các triệu chứng nhẹ đến trung bình như:

• Nghẹt mũi, sổ mũi hoặc đau họng.
• Ho, đau đầu và mệt mỏi.
• Sốt nhẹ hoặc không sốt, kèm theo đau cơ và khớp.

Dù các triệu chứng này không nghiêm trọng như cúm A, nhưng việc nhận biết và điều trị đúng cách rất quan trọng.

Cúm A là gì?

Định nghĩa cúm A

Cúm A là một dạng nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra. Virus cúm A thuộc họ Orthomyxoviridae và có khả năng gây bệnh nghiêm trọng, đặc biệt khi bùng phát thành dịch.

Đây là loại cúm có mức độ lây lan nhanh và thường nặng hơn cúm thường. Hiểu định nghĩa về cúm A sẽ giúp bạn nhận biết cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào mà có cách xử lý kịp thời.

Phân loại và đặc điểm virus cúm A (ví dụ: H1N1, H5N1)

Virus cúm A được phân loại thành nhiều chủng dựa trên protein bề mặt Hemagglutinin (H) và Neuraminidase (N). Một số chủng phổ biến và nguy hiểm bao gồm:

• H1N1: Chủng gây ra đại dịch cúm năm 2009, thường được gọi là cúm lợn.
• H5N1: Chủng cúm gia cầm, có tỷ lệ tử vong cao khi lây nhiễm sang người.
• H3N2: Một chủng cúm mùa phổ biến, gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn ở người cao tuổi và trẻ nhỏ.

Khả năng biến đổi liên tục của virus cúm A khiến việc phòng ngừa và điều trị trở nên khó khăn. Vì vậy, cần hiểu cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào sẽ giúp bạn đánh giá đúng mức độ nguy hiểm của từng loại cúm.

Triệu chứng cúm A

Người mắc cúm A thường gặp các triệu chứng rõ rệt và nghiêm trọng hơn so với cúm thường, bao gồm:

• Sốt cao đột ngột, thường trên 38 độ C.
• Đau họng, ho khan và nghẹt mũi.
• Đau nhức cơ và khớp, kèm theo mệt mỏi toàn thân.
• Ớn lạnh, đổ mồ hôi và cảm giác khó thở.
• Một số trường hợp có thể xuất hiện buồn nôn hoặc tiêu chảy.

So với cúm thường, cúm A có nguy cơ dẫn đến biến chứng cao hơn như viêm phổi, suy hô hấp và thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Do đó, bạn nên biết phân biệt cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào để có thể nhận biết bệnh sớm và đưa ra các biện pháp xử lý phù hợp.

Cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào?

Cách phòng ngừa cúm thường và cúm A

Sau khi hiểu được cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào, tiếp theo hãy tìm hiểu các biện pháp phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe an toàn nhé.

Các biện pháp phòng ngừa chung cho cả hai loại cúm

• Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc nơi công cộng hoặc người bệnh để giảm nguy cơ nhiễm cúm thường và cúm A.
• Đeo khẩu trang: Sử dụng khẩu trang khi đến những nơi đông người hoặc trong mùa dịch để hạn chế lây nhiễm cúm A qua giọt bắn.
• Vệ sinh môi trường sống: Làm sạch và khử trùng các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, điện thoại, bàn ghế, giúp ngăn ngừa virus cúm A và cúm thông thường.
• Tăng cường sức đề kháng: Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, uống nhiều nước, ngủ đủ giấc và duy trì thói quen tập thể dục để cơ thể khỏe mạnh và tăng khả năng chống lại cúm thường cũng như cúm A.
• Hạn chế tiếp xúc: Tránh tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cúm hoặc bị bệnh để giảm nguy cơ lây nhiễm cúm A.

Lưu ý tiêm vaccine phòng cúm A và cúm mùa

Tiêm vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa cúm, đặc biệt là cúm A. Các loại vaccine cúm mùa hiện nay được thiết kế để bảo vệ cơ thể khỏi nhiều chủng virus, bao gồm cả các biến thể phổ biến của cúm A. Nên:

• Tiêm phòng hàng năm vì virus cúm, bao gồm cúm thường và cúm A, thường xuyên thay đổi.
• Thực hiện tiêm vaccine đúng lịch và đúng liều lượng, đặc biệt với trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, và người có bệnh nền.

Hiểu rõ cách phòng ngừa sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, đồng thời giảm nguy cơ lây nhiễm cả cúm thường và cúm A trong mùa dịch.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần thăm khám y tế

Dù bạn mắc cúm thường hay cúm A, việc nhận biết dấu hiệu nghiêm trọng là rất quan trọng. Hãy đến gặp bác sĩ ngay nếu xuất hiện:

• Sốt cao kéo dài trên 3 ngày, không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
• Khó thở, thở gấp, hoặc đau tức ngực, đặc biệt ở người mắc cúm A.
• Mệt mỏi quá mức, không thể ăn uống hoặc sinh hoạt bình thường.
• Ho kèm đờm có màu lạ hoặc có máu.
• Triệu chứng ngày càng nặng, dù đã chăm sóc tại nhà.

Đối tượng nguy cơ cao (trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền)

Những đối tượng dễ gặp biến chứng khi mắc bệnh, đặc biệt là cúm A, bao gồm:

• Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh.
• Người cao tuổi trên 65 tuổi.
• Phụ nữ mang thai hoặc vừa sinh con.
• Người mắc bệnh nền như tiểu đường, tim mạch, hoặc suy giảm miễn dịch.

Việc nhận biết cúm thường và cúm A khác nhau như thế nào sẽ giúp bạn chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời. Hãy luôn duy trì lối sống lành mạnh, rửa tay thường xuyên, tiêm vaccine đầy đủ và đừng chủ quan trước các dấu hiệu của bệnh.

Danh sách những loại vacxin cho trẻ em sau đây nhất định bố mẹ phải nhớ thật kĩ và thực hiện tiêm chủng cho con theo khuyến cáo nhé!

Xem lại phần 1 “Top 14 loại vacxin phải tiêm cho trẻ (phần 1)” tại đây.

8. Vacxin cúm (Influenza vaccine)

9. Vacxin phòng thủy đậu (Varicella vaccine)

• Nhóm tuổi chính: Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
• Đối tượng khác: Mọi người
• Thời điểm nên tiêm: 12 tháng
• Số lượng liều: 2
• Thời gian: Từ 12 đến 15 tháng cho liều thứ nhất. Từ 4 đến 6 tuổi cho liều thứ hai.
• Đường dùng thuốc: Tiêm
• Giới tính: Nam hoặc nữ
• Lưu ý đặc biệt: Virus varicella-zoster gây bệnh thủy đậu và gây ra bệnh zona ở người lớn. Bệnh rất dễ lây từ người này qua người khác khi tiếp xúc thông thường.

Hầu hết những trường hợp nhập viện đều từ một đến bốn tuổi, đó là lý do tại sao việc chủng ngừa trẻ em là quan trọng. Ngoài nhiễm trùng da, virus varicella-zoster cũng có thể gây viêm phổi. Vacxin chủng ngừa varicella-zoster cũng có thể được dùng cho người sau khi tiếp xúc với siêu vi khuẩn này để giảm thiểu nhiễm trùng.

10. Vacxin viêm não Nhật Bản (Jevax)

• Nhóm tuổi chính: Trẻ sơ sinh, trẻ em, thanh thiếu niên, người lớn và người cao tuổi
• Đối tượng khác: Những người đi du lịch ở lại một tháng trở lên ở những khu vực mà bệnh viêm não Nhật Bản lây lan (phần nhiều ở khu vực nông thôn châu Á).
• Tuổi nên tiêm: 12 tháng
• Số lượng liều: 2
• Thời gian: Hai liều liên tiếp cách nhau 1-2 tuần. Tiêm nhắc lại 1 liều vào 1 năm sau. Từ đó tiêm 3 năm 1 lần đến khi 15 tuổi.
• Đường dùng thuốc: Tiêm
• Giới tính: Nam hoặc nữ
• Lưu ý đặc biệt: Muỗi là trung gian truyền bệnh viêm não Nhật Bản. Nhiễm virus viêm não Nhật Bản trong khi mang thai có thể gây hại cho thai nhi.

Hầu hết những người bị nhiễm viêm não Nhật Bản đều không có triệu chứng gì. Đôi khi có triệu chứng nhiễm trùng từ nhẹ (nhức đầu và sốt) đến nghiêm trọng (sốt cao, mêm man, đau đầu dữ dội).

11. Vacxin chủng ngừa thương hàn (Typhoid vaccine)

• Nhóm tuổi chính: Trẻ em, thanh thiếu niên, người lớn và người cao tuổi
• Đối tượng khác: Khách du lịch đến các quốc gia thương hàn thường bùng phát dịch (Ví dụ: Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ Latinh và Đông Âu).
• Tuổi chủng ngừa đầu tiên: 2 tuổi nếu dùng vacxin tiêm, 6 tuổi cho vacxin uống
• Số liều: Phụ thuộc vào loại vacxin.

1. Vacxin tiêm: Tiêm một lần ít nhất 2 tuần trước khi đi nước ngoài. Tiêm 2 năm một lần cho những người vẫn có nguy cơ bị nhiễm thương hàn.
2. Vacxin uống: Viên nang uống mỗi ngày trong một tuần. Liều cuối cùng được uống xa nhất một tuần trước khi đi du lịch

• Đường dùng: Tiêm hoặc uống
• Giới tính: Nam hoặc nữ
• Lưu ý đặc biệt: Các triệu chứng của nhiễm trùng thương hàn bao gồm sốt cao, suy nhược, mệt mỏi, đau đầu, chán ăn, đau bụng và ít phát ban.

Người bị thương hàn có thể do dùng thực phẩm và nước bị ô nhiễm. Nhiễm trùng hiếm gặp ở Hoa Kỳ, Canada, Tây Âu và các quốc gia công nghiệp khác. Mặc dù Vacxin thương hàn rất hữu ích khi đi du lịch để chủng ngừa bệnh, nhưng hiệu quả của nó không phải 100%, vì thế bạn vẫn cần chủ động tránh các nguồn lây khi đến vùng có dịch.

12. Vacxin papillomavirus ở người (HPV)

• Nhóm tuổi chính: Thanh thiếu niên
• Được đề xuất cho lứa tuổi khác: Có
• Tuổi nên tiêm: 9-13 tuổi
• Số lượng liều: 3
• Thời gian: Các liều cách nhau từ 4-10 tuần
• Giới tính: Nam hoặc nữ (phác đồ cũ chỉ khuyến cáo tiêm cho nữ)
• Lưu ý đặc biệt: HPV có thể gây ra nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư cổ tử cung, ung thư dương vật, ung thư hậu môn và ung thư vòm họng.

13. Vacxin viêm màng não cầu khuẩn (VA-Mengoc-BC)

• Nhóm tuổi chính: Thanh thiếu niên
• Được đề xuất cho nhóm tuổi khác: Có
• Tuổi nên tiêm: 11 đến 12 tuổi (Có thể tiêm khi trẻ được 24 tháng với đối tượng có nguy cơ cao)
• Số liều: Thông thường 2 (Cách nhau 3 năm)
• Thời gian: Từ 11 đến 12 tuổi cho liều thứ nhất. 16 tuổi cho liều tăng cường.
• Đường tiêm: Tiêm
• Giới tính: Nam hoặc nữ
• Lưu ý: Vi khuẩn Neisseria meningitides gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết. Vi khuẩn này lây lan qua dịch tiết đường hô hấp hoặc dịch cơ thể.

Một số thanh thiếu niên trong độ tuổi từ 16 đến 23 cũng có thể được chủng ngừa bằng loại vacxin viêm màng não thứ hai được gọi là vacxin viêm màng não cầu khuẩn nhóm B. Loại vacxin này được khuyến cáo dùng cho trẻ em từ 10 tuổi trở lên trong bệnh lý cấp tính và những người bị suy giảm miễn dịch.

14. Vacxin phòng dại (Anti-rabic vaccine)

• Nhóm tuổi chính: Phụ thuộc vào tuổi tiếp xúc
• Đối tượng khác: Chỉ dành cho những người tiếp xúc với bệnh dại (thường là do động vật hoang dã cắn) hoặc cho những người có nguy cơ cao bị phơi nhiễm.
• Tuổi chủng ngừa đầu tiên: Phụ thuộc vào tuổi tiếp xúc.
• Số liều: 4 liều cho những người chưa bao giờ bị phơi nhiễm trước đó.
• Thời gian (đối với lần đầu tiếp xúc nguy cơ mắc bệnh): Liều 1 sớm nhất có thể. Liều 2 ngày thứ ba. Liều 3 ngày thứ bảy. Liều 4 ngày thứ mười bốn.
• Đường dùng: Tiêm
• Giới tính: Nam hoặc nữ
• Lưu ý đặc biệt: Có thể mất vài tuần hoặc vài tháng để các triệu chứng bệnh dại xuất hiện. Với đối tượng có khả năng phơi nhiễm nên được chủng ngừa ngay lập tức.

Lúc đầu, bệnh dại có thể gây sốt, mệt mỏi, đau, nhức đầu và khó chịu. Những triệu chứng sau đó là ảo giác, co giật, tê liệt và tử vong.

Bạn có thể tìm mua tài liệu về các loại vacxin cho trẻ tại đây.

Một số bài viết về các căn bệnh có thể tiêm vacxin phòng tránh ở trẻ bạn có thể tham khảo:

• Triệu chứng bệnh thủy đậu và cách phòng tránh hiệu quả
• Triệu chứng tay chân miệng ở trẻ nhỏ và cách điều trị hiệu quả
• Dấu hiệu sốt xuất huyết cần phát hiện sớm để ngăn đại dịch bùng phát

Đây là thông tin mới nhất về vacxin cho trẻ cập nhật tới hiện tại ở Việt Nam. Tuy nhiên  khuyến cáo về liều lượng, thời gian, đối tượng nên tiêm vacxin có thể sẽ thay đổi qua từng năm, vì thế quý độc giả nên thường xuyên cập nhật thông tin mới và nghe theo chỉ định của bác sĩ.

Đừng quên tiếp tục theo dõi chuyên mục Sức khỏe của BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều thông tin cần thiết nữa nhé!