Bệnh uốn ván có nguy hiểm không ?

Uốn ván là một bệnh lý nhiễm trùng cấp tính, xuất hiện ở nhiều nơi, nhiều thời điểm trong năm và ở mọi lứa tuổi, có thể dẫn đến tử vong do co cứng các cơ đặc biệt là cơ hô hấp. Tuy nhiên, đây không phải là bệnh khó phòng ngừa và không có phương hướng điều trị. Do đó, để bảo đảm an toàn sức khoẻ bản thân và gia đình, trước tiên mỗi người cần có ý thức tiêm ngừa khi mang thai và sau khi sinh cho trẻ. Bên cạnh đó, cũng chú ý hướng xử trí đúng khi có các yếu tố nguy cơ nghi ngờ nhiễm uốn ván.

Nguyên nhân của uốn ván

Clostridium tetani – trực khuẩn, gram dương, yếm khí. Đây là tác nhân gây nên bệnh uốn ván. Chúng có khả năng gây bệnh sau 5 năm tồn tại trong đất vì chúng có khả năng tạo nha bào và nha bào uốn ván rất bền vững. Các dung dịch sát khuẩn như formalin, phenol có khả năng diệt nha bào của vi khuẩn uốn ván sau 8-10 tiếng.

Với những vết thương bị nhiễm trùng hoặc vết thương hở kết hợp với điều kiện thích hợp, nha bào của vi khuẩn uốn ván sẽ sinh sôi, phát triển và bắt đầu gây bệnh. Các bào tử của vi khuẩn uốn ván xâm nhập qua da, phát triển và tiết ra ngoại độc tố bám vào các đuôi sợi thần kinh, từ đó các tín hiệu hoá học từ não và tuỷ sống đến cơ bị ngăn chặn khi chất độc lan dần đến tuỷ sống và não bộ – cơ quan điều khiển cơ thể. Bệnh nhân có thể dẫn đến tử vong do cơ bị co giật nặng.

Đối với trẻ sơ sinh, uốn ván thường do quá trình cắt và chăm sóc dây rốn trẻ không đảm bảo, bào tử vi khuẩn xâm nhập qua dây rốn và gây bệnh

Vi khuẩn uốn ván sống ở đâu?

Chủng vi khuẩn uốn ván tồn tại được khá lâu trong môi trường bên ngoài và có mặt ở mọi nơi, đặc biệt là các ổ chứa như:

• Ruột của súc vật hoặc kể cả ở người: Vi khuẩn cư trú ở đây và bình thường không gây bệnh cho đối tượng mang nó
• Đất và các đồ vật bị nhiễm phân súc vật hặc phân người

Những dấu hiệu và triệu chứng của uốn ván

Đối với những ca uốn ván thông thường: Co cứng cơ nhai và một số cơ ở mặt khiến bệnh nhân xuất hiện nét mặt “cười nhăn”. Bên cạnh đó, cơ gáy, cơ lưng, cơ bụng, cơ hô hấp cũng bị co cứng hoặc trong một số trường hợp bị co cứng vùng tổn thương hay còn gọi là co cứng cục bộ, có tiên lượng tốt hơn và tỉ lệ tử vong thấp.

Do các cơ không có khả năng co giãn như ban đầu nên tư thế bệnh nhân cũng xuất hiện những bất thường, tuỳ vào nhóm cơ co cứng chiếm ưu thế mà bệnh nhân sẽ có tư thế và triệu chứng đặc trưng (Tư thế ưỡn cong người hoặc phẳng như tấm ván hay cơ hô hấp bị ảnh hưởng gây khó thở,…).

Đối với trường hợp trẻ sơ sinh: Bệnh thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 28 sau sinh, trẻ sẽ xuất hiện dấu hiệu cứng hàm, co cứng toàn thân khiến trẻ không bú được

Bên cạnh đó, việc cứng cơ mạnh, đột ngột và kéo dài dẫn đến một số hậu quả nghiêm trọng như: đau cơ, rách cơ, gãy xương hoặc xuất hiện các triệu chứng khác như sốt, nhức đầu, khó chịu, bồn chồn và các dấu hiệu bí tiểu, nóng rát khi đi tiểu.

Nguy cơ mắc phải và đường lây truyền ?

Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh uốn ván:

• Những người suy giảm miễn dịch, thiếu miễn dịch do chưa tiêm ngừa uốn ván
• Mô bị tổn thương
• Sự xuất hiện của vi khuẩn gây nhiễm bệnh khác
• Xuất hiện sưng tấy quanh vết thương
• Vết thương đau buốt do bào tử

Bệnh uốn ván không lây từ người sang người, chúng chỉ có thể bị nhiễm qua vết thương bị nhiễm trùng. Trong một số trường hợp tổ chức của cơ thể bị hoại tử hoặc dị vật xâm nhập vào cơ thể bị nhiễm bẩn tạo môi trường yếm khí cho bào tử sinh sôi và phát triển.

Xử trí nếu dẫm phải vật bẩn có thể gây uốn ván

Trong dân gian, người ta thường cho rằng dẫm đinh sắt gỉ sét thường gây ra uốn ván, tuy nhiên không phải chỉ mỗi đinh sắt có khả năng đó mà bất cứ vật nhiễm bẩn nào đi vào cơ thể chúng ta qua vết thương đều gây ra uốn ván. Do đó, cách xử trí nhanh nhất khi đẫm phải vật nhiễm bẩn là:

Nếu vết thương nông và nhỏ

• Làm sạch và sát khuẩn vết thương: ngâm vết thương vào nước ấm và xà phòng trong 15 phút. Nếu vết thương có chảy máu tức là đã loại bỏ được vi trùng, sau đó bôi thuốc đỏ
• Băng vết thương

Nếu vết thương sâu và rộng

Tránh để vật nhọn di chuyển hay đâm sâu hơn và di chuyển đến cơ sở y tế trong thời gian sớm nhất.

Chú ý: Không cố gắng để rút vật nhọn ra khỏi cơ thể

Điều trị bệnh uốn ván

Loại bỏ ngoại độc tố và ngăn chặn các cơn uốn ván là cách tốt nhất để điều trị có hiệu quả với bệnh uốn ván. Thông thường, bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng lâm sàng để chẩn đoán và điều trị, các xét nghiệm, cận lâm sàng ít có giá trị trong bệnh này.

Để có hướng điều trị hiệu quả tốt nhất, bệnh nhân nên được đưa đến các trung tâm y tế trong thời gian sớm nhất để được hướng dẫn và điều trị.

Phòng ngừa uốn ván

Tiêm vaccin ngừa uốn ván là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Nên chủ động phòng ngừa bằng cách tiêm ngừa uốn ván sơ sinh cho trẻ.

Liều tiêm ngừa:

Đối với phụ nữ có thai: tối thiểu 2 liều vaccin cách nhau ít nhất 1 tháng và lần 2 được tiêm ngừa trước khi sinh 1 tháng. Những lần có thai sau cần tiêm nhắc lại trước khi sinh khoảng 1 tháng.

Đối với trẻ sơ sinh: sẽ được tiêm ngừa vaccin uốn ván kết hợp với một số loại vaccin khác, như: ho gà, bạch hầu,…

Với các trường hợp vết thương bị nhiễm bẩn, chứa dị vật có nguy cơ bị nhiễm uốn ván, nếu:

• Vết thương nhẹ, có tiêm vaccin cách đây hơn 10 năm cần phải tiêm nhắc lại 1 liều.
• Vết thương nặng và trong vòng 5 năm gần đây chưa tiêm vaccin uốn ván thì cần tiêm nhắc lại 1 liều uốn ván trong ngày bị thương.

Danh sách các địa điểm tiêm chủng uy tín

Thành phố Hồ Chí Minh

Bệnh viện Pasteur HCM

• Địa chỉ: 167 Pasteur, Phường 8, Quận 3, TP. Hồ Chí Minh
• Điện thoại: (84-8) 38230352
• Website: pasteurhcm

Bệnh viện Từ Dũ

• Địa chỉ: 284 Cống Quỳnh, Quận 1, TP. HCM
• Điện thoại: (08) 54 042 829 – 38 395 117 – 38 392 722
• Website: Tudu

Trung tâm tiêm chủng VNVC

• Địa chỉ:
  • VNVC Hoàng Văn Thụ
  • VNVC Cantavil An Phú
  • VNVC Lê Đại Hành
• Điện thoại: 1800 6595
• Website:VNVC

Hà Nội

Bệnh viện nhi Trung ương

• Địa chỉ: 18/879 La Thành, Đống Đa
• Liên hệ: 0243 8343 700
• Website: bvnhi

Trung tâm tiêm chủng vacxin VNVC

• Địa chỉ: 180 Trường chinh, Quận Đống Đa
• Liên Hệ: 0243 8824 666
• Website:VNVC

Đà Nẵng

Trung tâm tiêm chủng vacxin VNVC Đà Nẵng

• Địa chỉ: Lô 03-A4.3 KV Bắc Tượng đài, Hòa Cường Bắc, TP, Đà Nẵng
• Liên Hệ: 0243 8824 666
• Website: VNVC

Bạn đọc có thể tham khảo thêm các bài viết về sức khoẻ tại đây:

• Tất cả những điều cần biết về Virus corona – virus viêm phổi Vũ Hán
• Áp xe gan: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị
• Phì đại tuyến tiền liệt: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnchoi để tham khảo những bài viết hay về sức khỏe bạn nhé!

Càng ngày các hậu quả do chó cắn gây ra càng nghiêm trọng. Bệnh dại một khi đã phát bệnh thì không thể chữa được. Người bệnh sẽ tử vong nhanh chóng. Thế nhưng, vấn nạn chó cắn vẫn xảy ra thường xuyên trong cuộc sống. Vậy xử trí khi bị chó cắn như thế nào là đúng cách? Bạn băn khoăn không biết có nên tiêm phòng dại hay không? Hãy chia sẻ bài viết sau để mọi người cùng biết và áp dụng ngay nếu không ngay gặp phải nhé!

Xử trí khi bị chó cắn

Sau đây là những bước sơ cứu ban đầu chính xác và rất quan trọng nếu không may bạn bị chó cắn:

1. Làm sạch vết thương

Việc làm sạch vết thương là công việc quan trọng hàng đầu giúp bạn làm sạch các chất bẩn bám vào vết thương cũng như rửa trôi nước dãi của chó đồng thời diệt một phần virus dại nếu con chó cắn bạn mắc bệnh dại.

• Bạn hãy rửa sạch vết chó cắn nhiều lần với xà bông và rửa dưới vòi nước chảy với thời gian ít nhất là 5 phút.
• Sau đó sát trùng vết thương bằng các dung dịch như cồn 70 độ, dung dịch iod. Việc này làm giảm tới mức tối thiểu lượng virus dại xâm nhập vào cơ thể qua vết thương do chó cắn. Đặt mua bộ dụng cụ sơ cấp cứu tiện dụng tại nhà ở đây.

Bạn hãy chú ý, tùy vào tình trạng vết cắn gây chảy máu nhiều hay ít, sâu hay nông mà ta có thể phải xử trí khâu và băng bó vết thương, tuy  nhiên việc khâu kín da và băng quá kín lại là tác nhân kích thích giúp vi khuẩn uốn ván phát triển vì các con vi khuẩn uốn ván sinh sôi nảy nở rất nhanh trong môi trường yếm khí.

2. Đến các cơ sở hoặc các trung tâm tiêm chủng để nhận được lời khuyên của các cán bộ nhân viên tiêm phòng

Thông thường bạn cần phải tiêm phòng dại và tiêm phòng uốn ván. Tuy nhiên có một số trường hợp cần được tiêm phòng dại ngay lập tức nhưng một số khác thì có thể theo dõi trong một khoảng thời gian nhất định và có thể tiêm phòng hoặc không tiêm vắc xin phòng dại.

Tiêm phòng uốn ván

Để đề phòng bệnh uốn ván bạn cần được tiêm huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT) và vắc xin phòng bệnh uốn ván (Tetavax). Vì vi khuẩn uốn ván tồn tại dưới dạng nha bào có trong đất, bụi, phân… chúng thâm nhập vào cơ thể ta qua các vết xây xát hoặc các vết thương hở. Trong điều kiện thuận lợi (khi băng kín vết thương hoặc khâu quá kín da tạo môi trường yếm khí, thuận lợi cho sự phát triển của chúng). Chúng thâm nhập và gây tổn thương thần kinh cơ. Bệnh có nguy cơ tử vong rất cao.

Tiêm phòng dại

Các trường hợp bệnh nhân phải tiêm phòng dại ngay sau khi bị chó cắn:

• Con chó lên cơn dại hoặc đang nghi có biểu hiện dại.
• Vết cắn ở gần thần kinh trung ương như: đầu, mặt cổ, bộ phận sinh dục…
• Bệnh nhân có nhiều vết cắn sâu và nguy hiểm.
• Không theo dõi được con chó cắn.
• Tại địa phương đang có dịch dại.

Do đó, nếu nạn nhân bị chó cắn trong các trường hợp trên nên đi tiêm phòng càng sớm càng tốt và càng đạt hiệu quả cao. Nếu chậm cũng không nên để quá 7 ngày sau khi bị chó cắn vì khi này hiệu quả của việc tiêm là rất thấp.

Các trường hợp cần theo dõi con chó đã cắn bạn trong ít nhất 15 ngày:

• Các vết cắn nhẹ, xạ thần kinh trung ương như: tay, chân…
• Trong thời gian theo dõi, con chó vẫn còn khỏe mạnh cho đến hết thời gian theo dõi thì bạn không cần đi tiêm phòng vắc xin dại, tuy nhiên trong trường hợp, trong thời gian theo dõi bạn phát hiện con chó đã cắn mình có biểu hiện của bệnh dại, ngay lập tức bạn cần phải đi tiêm phòng. Nếu chậm trễ, chính bạn sẽ là đối tượng tiếp theo bị virus dại tấn công. Và bạn cần nhớ rằng, một khi đã lên cơn dại, chắc chắn bệnh nhân sẽ chết vì hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho các bệnh nhân đã lên cơn dại.
• Không đập – đánh – giết con chó đã cắn bạn: Chúng tôi biết rằng sau khi bạn bị chó cắn, bạn rất đau và tức giận, điều này khiến bạn có thể đánh chết con chó ấy ngay lập tức. Tuy nhiên vô hình chung, bạn lại đang làm hại chính bạn. Bạn đang tự hỏi vì sao ư? Nếu bạn đánh chết con chó ấy thì bằng cách nào bạn có thể theo dõi con chó ấy cơ chứ, liệu con chó ấy có mắc bệnh dại thật sự hay không, hay nó là một con chó khỏe mạnh bình thường và bạn được an toàn. Do đó bạn cần phải hết sức bình tĩnh và phải tìm cách theo dõi nó trong ít nhất 15 ngày để xử trí kịp thời khi con chó có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Phòng tránh bị chó cắn

Phía trên là các bước xử lý cơ bản khi bị chó cắn đúng cách để đảm bảo an toàn cho bạn. Tuy nhiên “phòng hơn tránh”, chúng ta cần phải nâng cao ý thức cộng đồng về vấn đề này bằng cách:

• Tất cả những người nuôi chó phải trông giữ, xích nhốt cần thận, khi thả rông nên đeo rọ mõm để tránh các trường hợp chúng tấn công con người (đặc biệt các trường hợp chó đang mắc bệnh dại hoặc đang ủ bệnh dại).
• Đồng thời tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi, đặc biệt là tiêm phòng bệnh dại cho chúng.
• Trong trường hợp địa phương đang có dịch dại súc vật lưu hành cần tuyệt đối: không thả chó chạy rông ngoài đường, không bán tháo chó.

Chúng ta cần phải làm tốt những điều này vì một khi bị chó cắn bất kể chó khỏe mạnh hay chó mang virus dại cũng đều gây ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của bản thân.

Một số bài viết liên quan cùng chuyên mục bạn đọc có thể tham khảo:

• Các biện pháp xử trí ngộ độc thực phẩm
• Xử trí co giật đúng cách và đảm bảo an toàn cho người bệnh
• Các bước xử lý tai nạn đuối nước ngày hè

Vậy là BlogAnChoi vừa gửi tới bạn đọc những thông tin cơ bản để có thể xử trí khi bị chó cắn mà bạn đọc không bối rối khi gặp tình huống thực tế. Tất cả các kĩ năng sơ cấp cứu đều cần thiết trong mọi tình huống, hãy trang bị kiến thức cho mình thật kĩ ngay từ bây giờ bạn nhé.

Đừng quên tiếp tục theo dõi chuyên mục Sức khỏe của BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin hữu ích nữa nhé!