Thuốc giảm đau hạ sốt ảnh hưởng tới kết quả điều trị COVID-19

Một nghiên cứu mới do các nhà khoa học tại Đại học Sydney (Úc) dẫn đầu cho thấy: các loại thuốc thường được dùng để giảm đau hạ sốt có thể ảnh hưởng đến phản ứng miễn dịch của cơ thể đối với các bệnh truyền nhiễm như COVID-19 theo cách có lợi hoặc có hại tùy từng loại thuốc.

Kết quả này được đăng trên Tạp chí Dược lâm sàng Anh ngày 1/3 mới đây, đề cập đến thuốc paracetamol (còn gọi là acetaminophen), thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin và ibuprofen, và thuốc giảm đau opioid như morphin và codein.

Tác giả chính của nghiên cứu là bác sĩ Christina Abdel-Shaheed cho biết: “Đánh giá của chúng tôi cho thấy một số loại thuốc giảm đau hạ sốt thông thường có thể hoạt động cùng với hệ miễn dịch để chống lại nhiễm trùng, trong khi những loại khác có tác dụng chống lại và làm tăng nguy cơ mắc phải hoặc phản ứng xấu với các bệnh truyền nhiễm”.

Trong số các loại thuốc được nghiên cứu, aspirin được coi là một lựa chọn phù hợp để điều trị bệnh lao – một bệnh nhiễm trùng ở phổi do vi khuẩn gây ra. Các nghiên cứu khác đã gợi ý rằng tác dụng của aspirin cũng có thể áp dụng cho COVID-19.

Một bài báo được đăng trên tạp chí BMJ Heart tháng 10/2021 cho biết aspirin giúp cải thiện kết quả lâm sàng cho những người mắc COVID-19. Một nghiên cứu khác được đăng trên tạp chí Dịch tễ học Lâm sàng và Sức khỏe Toàn cầu cũng trong năm ngoái cho thấy: sử dụng aspirin có liên quan đáng kể với giảm nguy cơ tử vong ở bệnh nhân COVID-19.

Thuốc giảm đau hạ sốt ảnh hưởng tới miễn dịch sau khi tiêm vaccine COVID-19

Khi xét chung các thuốc hạ sốt gồm paracetamol, ibuprofen và aspirin dùng để giảm đau sau tiêm vaccine, kết quả cho thấy chúng có thể làm giảm phản ứng miễn dịch so với bình thường.

Bác sĩ Abdel-Shaheed cho biết: “Dùng paracetamol hoặc ibuprofen trước hoặc ngay sau khi tiêm chủng – ví dụ như COVID-19 – để ngăn ngừa sốt nhẹ hoặc đau đầu, là điều không được khuyến cáo vì có thể làm giảm phản ứng miễn dịch cần có của cơ thể đối với vaccine.” Đối với bệnh thủy đậu, cũng không nên dùng ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da thứ phát do vi khuẩn.

Các tác giả nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng loại thuốc chống viêm indomethacin (thường được dùng để giảm đau cấp tính mức độ nhẹ đến trung bình, giảm các triệu chứng của bệnh viêm khớp và bệnh gút) có thể làm giảm sự nhân lên của virus gây bệnh COVID-19, nhưng cần phải thử nghiệm quy mô lớn trên người để xác nhận điều này.

Tiến sĩ Justin Beardsley thuộc Viện Bệnh truyền nhiễm Sydney cũng là một trong những tác giả của nghiên cứu trên cho biết: thuốc morphin dùng để giảm đau mạnh có thể ức chế các tế bào quan trọng của hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt là ở người bệnh sau khi phẫu thuật ung thư.

Các chuyên gia cho rằng cần có thêm nhiều nghiên cứu hơn nữa về vấn đề này để hiểu rõ về ảnh hưởng của các loại thuốc thông thường đối với các bệnh truyền nhiễm. Hiện nay chúng ta đang rất cần phát triển các phương pháp điều trị mới để chống lại COVID-19, trong khi một số phương pháp cũ đang giảm dần hiệu quả do hiện tượng kháng thuốc, do đó cần tìm ra các loại thuốc có thể hỗ trợ và nâng cao hiệu quả của các phương pháp điều trị sẵn có.

Phần lớn các nghiên cứu cho đến nay vẫn chưa có kết quả thống nhất và các chuyên gia vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn những loại thuốc này có ảnh hưởng như thế nào tới miễn dịch của con người chống lại các bệnh truyền nhiễm. Ví dụ, một số nghiên cứu cho thấy aspirin và indomethacin có thể làm giảm tử vong liên quan đến COVID-19, trong khi các dữ liệu khác cho thấy chúng không có tác dụng gì cả.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• “Siêu miễn dịch” COVID-19 là gì?
• Thuốc paracetamol: Công dụng, liều dùng và tác dụng phụ?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

1. Công dụng của paracetamol

Paracetamol (hay Acetaminophen) là một dẫn xuất của para aminophenol, được xếp vào nhóm các thuốc dùng cho cơn đau nhẹ và vừa. Thuốc có tác dụng giảm đau, hạ sốt tương tự aspirin nhưng an toàn và dung nạp tốt hơn nên sử dụng được cho người không dùng được aspirin.

Paracetamol có dạng bào chế rất đa dạng:

• Dạng viên nén: Viên nén 200 mg, viên nén 325 mg, viên nén 500 mg…
• Dạng viên sủi: 500 mg
• Dạng siro, hỗn dịch, tiêm truyền
• Dạng viên đạn đặt hậu môn
• Ngoài ra, paracetamol còn có các chế phẩm phối hợp với các thuốc khác

2. Liều dùng của paracetamol

Liều lượng sử dụng của paracetamol cũng là vấn đề cần hết sức chú ý trong khi sử dụng.

Liều paracetamol cho người lớn

• Dùng 0,5 – 1 g/lần
• Khoảng cách giữa 2 lần cách nhau ít nhất 4 – 6 giờ
• Sử dụng không quá 4 g/ngày

Liều paracetamol cho trẻ em

• Dùng 10 – 15 mg/kg/lần
• Khoảng cách giữa 2 lần cách nhau ít nhất 4 – 6 giờ
• Sử dụng không quá 60 mg/kg/ngày

3. Lưu ý khi sử dụng paracetamol

Trên mỗi sản phẩm paracetamol đều có cách sử dụng, người bệnh cần lựa chọn dạng sử dụng phù hợp với bản thân, thực hiện đúng hướng dẫn sử dụng hoặc theo chỉ dẫn, tư vấn của bác sĩ.

• Lưu ý sử dụng paracetamol dạng uống sau khi ăn để giảm kích thích dạ dày.
• Đặc biệt lưu ý khi đối tượng sử dụng thuốc là trẻ em, cần sử dụng đúng loại có thể sử dụng cho trẻ em và nếu không có sự đồng ý từ bác sĩ, không dùng thuốc cho trẻ em dưới 2 tuổi
• Thuốc paracetamol dạng lỏng: Sử dụng dụng cụ đo có sẵn trong sản phẩm để đảm bảo đúng liều lượng.
• Với thuốc dạng sủi bọt: Hòa tan một viên sủi có thể hòa được khoảng 150 – 200 mL dung dịch thuốc.
• Đối với Paracetamol dạng bột pha: Cần một lượng nước khoảng 5-10 mL để hòa tan hoàn toàn bột.
• Đối với Paracetamol dạng đặt hậu môn: Thuốc viên đạn đặt có tác dụng hạ sốt vô cùng tốt. Chú ý giữ vệ sinh, rửa tay sạch sẽ trước và sau đặt thuốc và giữ thuốc trong cơ thể đủ thời gian ghi trên bao bì để đạt hiệu quả tốt nhất.

4. Chống chỉ định khi sử dụng paracetamol

• Trước khi sử dụng thuốc nên có sự tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt là đối với trẻ em, phụ nữ có thai hoặc người bị bệnh về gan, thận, nghiện rượu. Do khi paracetamol tác dụng với rượu sẽ tăng nguy cơ viêm gan.
• Dùng thuốc đúng theo hướng dẫn sử dụng hoặc theo chỉ định của bác sĩ, không uống quá liều hay khoảng cách giữa các lần uống quá ngắn.
• Không dùng thuốc khi có tiền sử dị ứng với acetaminophen.
• Trong thời gian dùng thuốc, không uống rượu. Không tự ý kết hợp thuốc khác với paracetamol.

5. Tác dụng phụ của paracetamol

Tại liều điều trị hầu như không có tác dụng không mong muốn. Với liều cao ( > 10g) sau 24 giờ xuất hiện hoại tử tế bào gan, sau 5-6 ngày bệnh nhân sẽ tử vong nếu không được cứu chữa.

Trên lâm sàng, người quá lạm dụng paracetamol sẽ có các biểu hiện: Đau nhức hạ sườn phải, gan to, vàng da, thậm chí hôn mê. Nguyên nhân gây độc: Do tại gan, paracetamol bị oxy hóa tạo thành chất gây độc (N-acetylparabenzoquinonimin), bình thường, chất độc này được khử độc tại gan nhờ phản ứng liên hợp glutathion. Tuy nhiên, khi quá liều, chất độc bị tạo ra quá nhiều, không kịp khử sẽ gắn vào protein của tế bào gan gây hoại tử.

Đặc biệt, trẻ em là đối tượng hay xảy ra ngộ độc cấp, biểu hiện của trẻ khi bị quá liều: đau bụng, mặt xanh tái, nôn mửa, khó thở, cần được cấp cứu kịp thời nếu không sẽ rất nguy hiểm. Ngay khi nhận ra uống quá liều, bạn cần nghĩ đến khả năng ngộ độc, hãy gây nôn càng sớm càng tốt. Nếu không nôn được có thể dùng than hoạt tính hoặc nước chè đặc để giảm sinh độc cho gan.

6. Xử trí quá liều paracetamol bằng N-acetylcystein

Thuốc giải độc đặc hiệu khi quá liều paracetamol là N-acetylcystein (NAC): Đây là thuốc giải độc đơn giản, có hiệu quả cao trong phòng tránh và cải thiện tình trạng viêm gan, suy gan, giảm tử vong cho bệnh nhân. Thuốc cũng có thể sử dụng cho bệnh nhân suy gan cấp bởi nguyên nhân ngộ độc khác.

NAC được sử dụng sớm trong vòng 8 giờ sẽ đảm bảo giải độc hoàn toàn, sau 8 giờ, bệnh nhân vẫn có nguy cơ viêm gan dù đã dùng thuốc. Chú ý liều dùng của NAC:

• Đường uống: Liều đầu tiên: 140 mg/kg, các liều sau 70mg/kg/lần, 4 giờ/lần (tổng 18 liều).
• Đường truyền tĩnh mạch: Có nhiều phác đồ hiệu quả. Có thể kể đến: Liều đầu 150mg/kg, truyền trong 60 phút, liều kế tiếp 50mg/kg, truyền trong 4 giờ, liều duy trì 100mg/kg, truyền trong 16 giờ.
• Thời gian dùng: Sử dụng cho tới khi paracetamol máu âm tính, men gan bình thường trở lại.

Hiện nay, do thói quen sử dụng thuốc tự phát, uống thuốc dựa trên kinh nghiệm, không qua thăm khám và tư vấn của bác sĩ nên tình trạng ngộ độc thuốc nói chung và ngộ độc paracetamol nói riêng ngày càng phổ biến. Hy vọng bài viết sẽ phần nào nâng cao hiểu biết của mọi người về thuốc paracetamol và cách xử trí khi bị ngộ độc!

Một vài bài viết hữu ích liên quan bạn có thể tham khảo:

• Alpha choay là thuốc gì? Công dụng và liều dùng thế nào?
• Hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết tại nhà đúng cách
• 5 cách hạ sốt nhanh tại nhà đơn giản mà hiệu quả

Đừng quên theo dõi chuyên mục Sức khỏe của BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích mới bạn nhé!