suy giảm nhận thức – BlogAnChoi

Điện thoại và đồng hồ thông minh của Samsung trong tương lai sẽ có khả năng cảnh báo bệnh Alzheimer

2025-09-21T13:35:33Z

Đồng hồ thông minh hiện nay đã có thể cảnh báo người dùng về bệnh tim mạch và các nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn khác, nhưng còn bệnh Alzheimer thì sao? Mới đây Samsung đã công bố những tiến bộ công nghệ có thể biến khả năng này thành hiện thực trên đồng hồ thông minh và điện thoại trong tương lai.

Thiết bị của Samsung sẽ có thể cảnh báo tình trạng suy giảm nhận thức của người dùng

Samsung đã công bố trong một bài đăng trên trang blog của hãng này rằng các nhà nghiên cứu của họ đã phát triển một phương pháp để theo dõi những thay đổi trong chức năng nhận thức của người dùng thông qua điện thoại và đồng hồ thông minh. Các nhà nghiên cứu có thể đo lường các triệu chứng suy giảm nhận thức bằng cách theo dõi việc sử dụng ứng dụng trên điện thoại và đồng hồ, tốc độ gõ phím, kiểu tin nhắn, tần suất cuộc gọi, giấc ngủ và “giọng nói”.

Điện thoại Galaxy S25 Ultra của Samsung (Ảnh: Internet)

Samsung đã giải thích chi tiết về phương pháp này trong bài đăng của mình như sau:

“Việc nhớ lại và lặp lại các câu ngắn có thể đánh giá các vùng não liên quan đến trí nhớ ngắn hạn, trong khi việc đánh giá sự trôi chảy và chính xác của lời nói cho thấy khả năng ngôn ngữ. Tương tự như vậy, mức độ thường xuyên và đa dạng của việc sử dụng ứng dụng và tin nhắn, cùng với tần suất cuộc gọi, có thể cung cấp thông tin chi tiết về mạng lưới kết nối xã hội và các chức năng điều hành của não.

Tóm lại, nghiên cứu đã chứng minh rằng các vùng não chịu trách nhiệm về ngôn ngữ và trí nhớ ngắn hạn – thường bị suy giảm do bệnh Alzheimer – có thể được đánh giá thông qua dữ liệu giọng nói. Những phát hiện này cũng chỉ ra rằng sự suy giảm khả năng xã hội và hành vi có liên quan đến thói quen sử dụng ứng dụng, nhắn tin và tần suất gọi điện.”

Đồng hồ thông minh Galaxy Watch 8 của Samsung (Ảnh: Internet)

Samsung cũng đã mở rộng hai nghiên cứu của mình. Nghiên cứu đầu tiên tập trung vào việc phân tích các kiểu gõ bàn phím trên điện thoại, chẳng hạn như tốc độ gõ và các kiểu sửa lỗi. Trong khi đó nghiên cứu thứ hai sử dụng điện thoại và đồng hồ thông minh Galaxy để theo dõi kiểu đi bộ của người dùng nhằm phát hiện sớm tình trạng suy giảm nhận thức. Samsung tuyên bố rằng cả hai nghiên cứu đều cho thấy hiệu suất “tương đương với các bài kiểm tra sàng lọc chứng sa sút trí tuệ ở bệnh viện”.

Tuy nhiên khả năng phát hiện bệnh Alzheimer trên điện thoại và đồng hồ thông minh Galaxy vẫn còn khá xa vời. Samsung cho biết họ đang tiếp tục phát triển công nghệ để cải thiện độ chính xác và khả năng xác thực. Dù sao thì đây có thể là sự bổ sung đáng chú ý cho thiết bị Galaxy giúp thay đổi cuộc sống của rất nhiều người dùng.

Kính thực tế ảo Project Moohan của Samsung sẽ ra mắt muộn hơn dự kiến

Samsung đã hợp tác với Google để phát triển kính thực tế ảo Android XR có tên mã là Project Moohan. Trước đây chúng ta đã nghe một số tin đồn về ngày ra mắt của thiết bị này, nhưng một nguồn tin đáng tin cậy mới tiết lộ thời điểm khác.

Trang tin ET News dẫn nguồn tin trong ngành cho biết Samsung sẽ tổ chức buổi ra mắt trực tuyến cho kính Project Moohan vào ngày 22 tháng 10 theo giờ Hàn Quốc. Trang tin này cũng cho biết các tính năng và thông số kỹ thuật của thiết bị sẽ được tiết lộ ngay trong ngày, sau đó là thời điểm mở bán chính thức.

Kính thực tế ảo Project Moohan của Samsung (Ảnh: Internet)

Trang tin Hàn Quốc này cho biết ban đầu Samsung dự định ra mắt thiết bị vào ngày 29 tháng 9, giống như một tin đồn trước đó, nhưng đã hoãn lại do “phối hợp chiến lược tiếp thị nội bộ và đảm bảo chất lượng”. Dự kiến Samsung có thể sản xuất 100.000 chiếc Project Moohan trong giai đoạn đầu, nhưng hãng sẽ “điều chỉnh” số lượng sản phẩm xuất xưởng dựa trên nhu cầu thị trường thực tế.

Ngoài ra ET News cho biết thêm rằng mẫu điện thoại màn hình gập (hoặc điện thoại gập 3 màn hình) của Samsung sẽ được ra mắt tại một sự kiện riêng. Dự kiến thiết bị này sẽ ra mắt khoảng cuối tháng 10 hoặc 11. Trong khi đó trang tin này cho biết mẫu kính XR khác của Samsung hợp tác với Google sẽ ra mắt đầu năm 2026.

Những người đã được trải nghiệm thiết bị Project Moohan hồi đầu năm nay cho biết rằng phần cứng cao cấp và tinh tế và cũng rất thoải mái. Họ cũng khen ngợi độ trung thực hình ảnh và khả năng điều hướng không cần tay cầm giống như kính Vision Pro của Apple. Nhưng chúng ta sẽ phải chờ đến khi nó thực sự ra mắt để đánh giá trải nghiệm phần mềm và Android XR có tương xứng với phần cứng hay không.

Mời bạn xem thêm các bài liên quan:

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Pseudodementia (Sa sút trí tuệ giả) là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

2025-07-22T07:31:16Z

Bạn có bao giờ nghe đến pseudodementia – sa sút trí tuệ giả chưa? Đây là một thuật ngữ y khoa thường gây nhầm lẫn, đặc biệt khi các triệu chứng của nó trông giống hệt sa sút trí tuệ (dementia). Tuy nhiên, pseudodementia không phải là bệnh lý não thực sự mà thường xuất phát từ các vấn đề tâm lý như trầm cảm hoặc lo âu. Hiểu rõ về pseudodementia không chỉ giúp bạn nhận biết tình trạng này mà còn tránh được những chẩn đoán sai lầm, từ đó đảm bảo điều trị đúng hướng. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá pseudodementia là gì, cách phân biệt nó với sa sút trí tuệ và tại sao việc nhận biết sớm lại quan trọng. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp khó khăn với trí nhớ hoặc tâm lý, bài viết này sẽ cung cấp thông tin hữu ích để bạn hành động kịp thời. Hãy cùng tìm hiểu nhé!

Pseudodementia là gì?

Pseudodementia, hay còn gọi là “sa sút trí tuệ giả”, là tình trạng suy giảm nhận thức (như mất trí nhớ, khó tập trung hoặc suy giảm khả năng tư duy) nhưng không phải do tổn thương não thực thể như trong các bệnh lý sa sút trí tuệ (ví dụ: Alzheimer). Thay vào đó, pseudodementia thường liên quan đến các rối loạn tâm lý, đặc biệt là trầm cảm nặng.

Theo các chuyên gia, pseudodementia có thể xuất hiện đột ngột và thường cải thiện đáng kể khi nguyên nhân tâm lý được điều trị. Điều này làm cho pseudodementia trở nên khác biệt hoàn toàn với sa sút trí tuệ thực sự, vốn là bệnh lý tiến triển không thể phục hồi.

Tại sao cần hiểu về Pseudodementia?

Hiểu biết về pseudodementia giúp tránh nhầm lẫn với sa sút trí tuệ, từ đó đảm bảo người bệnh nhận được điều trị phù hợp. Ví dụ, một người cao tuổi bị trầm cảm có thể được chẩn đoán nhầm là sa sút trí tuệ và không được điều trị trầm cảm đúng cách. Điều này có thể làm tình trạng của họ trầm trọng hơn. Ngược lại, việc phát hiện và điều trị sớm pseudodementia có thể mang lại cơ hội phục hồi đáng kể.

Pseudodementia là tình trạng suy giảm nhận thức nhưng không phải do tổn thương não thực thể như trong các bệnh lý sa sút trí tuệ (Nguồn: Internet)

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Pseudodementia

Nguyên nhân của Pseudodementia

Pseudodementia không phải là một bệnh lý độc lập mà thường là hệ quả của các vấn đề tâm lý hoặc yếu tố liên quan đến sức khỏe tinh thần. Dưới đây là những nguyên nhân chính:

Trầm cảm nặng: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra pseudodementia. Trầm cảm có thể làm suy giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý thông tin, dẫn đến các triệu chứng giống sa sút trí tuệ.
Rối loạn lo âu và căng thẳng mãn tính: Lo âu kéo dài hoặc căng thẳng tâm lý có thể ảnh hưởng đến chức năng nhận thức, khiến người bệnh cảm thấy khó khăn trong việc tư duy hoặc ghi nhớ.
Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc, như thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc điều trị bệnh mãn tính, có thể gây ra triệu chứng suy giảm nhận thức tạm thời.
Các rối loạn tâm thần khác: Các tình trạng như rối loạn lưỡng cực, rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) hoặc rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) cũng có thể góp phần gây ra pseudodementia.

Yếu tố nguy cơ của Pseudodementia

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc pseudodementia, đặc biệt ở những nhóm đối tượng nhất định:

Tiền sử rối loạn tâm thần: Những người từng mắc trầm cảm, lo âu hoặc các rối loạn tâm lý khác có khả năng phát triển pseudodementia cao hơn.
Thiếu ngủ hoặc dinh dưỡng kém: Giấc ngủ không đủ hoặc chế độ ăn thiếu chất có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề tâm lý, dẫn đến suy giảm nhận thức.
Bệnh lý mãn tính: Các bệnh như tiểu đường, tăng huyết áp, hoặc bệnh tim có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm, từ đó dẫn đến pseudodementia.
Cô lập xã hội: Thiếu sự kết nối xã hội hoặc cảm giác cô đơn có thể làm gia tăng các triệu chứng tâm lý, góp phần gây ra pseudodementia.

Pseudodementia không phải là một bệnh lý độc lập mà thường là hệ quả của các vấn đề tâm lý hoặc yếu tố liên quan đến sức khỏe tinh thần (Nguồn: Internet)

Triệu chứng của Pseudodementia

Triệu chứng nhận thức của Pseudodementia

Pseudodementia thường biểu hiện qua các triệu chứng nhận thức tương tự như sa sút trí tuệ, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:

Mất trí nhớ ngắn hạn: Người bệnh có thể quên các sự kiện gần đây, như cuộc trò chuyện vừa xảy ra hoặc công việc vừa hoàn thành.
Khó tập trung: Khả năng tập trung vào công việc hoặc hoạt động hàng ngày bị suy giảm, dẫn đến cảm giác “mơ hồ” hoặc thiếu tỉnh táo.
Suy giảm khả năng tư duy: Người bệnh gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định, giải quyết vấn đề, hoặc xử lý các nhiệm vụ phức tạp.

Triệu chứng tâm lý liên quan

Bên cạnh các triệu chứng nhận thức, pseudodementia thường đi kèm với các dấu hiệu tâm lý, phản ánh nguyên nhân gốc rễ là rối loạn tâm lý:

Cảm giác buồn bã hoặc vô vọng: Người bệnh có thể cảm thấy chán nản, mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích.
Lo âu hoặc dễ kích động: Cảm giác lo lắng kéo dài hoặc dễ cáu gắt là dấu hiệu phổ biến.
Mệt mỏi và thiếu năng lượng: Người bệnh thường cảm thấy kiệt sức, ngay cả khi không làm việc nặng nhọc.
Rối loạn giấc ngủ: Khó ngủ, ngủ không sâu giấc, hoặc ngủ quá nhiều cũng có thể xuất hiện.

Phân biệt triệu chứng Pseudodementia với Sa Sút Trí Tuệ

Một số đặc điểm giúp phân biệt pseudodementia với sa sút trí tuệ thực sự:

Nhận thức về vấn đề: Người bị pseudodementia thường nhận ra và phàn nàn về sự suy giảm trí nhớ của mình, trong khi người bị sa sút trí tuệ thường không nhận thức được vấn đề.
Thời gian khởi phát: Triệu chứng của pseudodementia thường xuất hiện đột ngột, trong khi sa sút trí tuệ tiến triển chậm và dần dần.
Phản ứng với điều trị: Các triệu chứng pseudodementia có thể cải thiện đáng kể khi điều trị trầm cảm hoặc các vấn đề tâm lý, trong khi sa sút trí tuệ không thể chữa khỏi.

Pseudodementia thường biểu hiện qua các triệu chứng nhận thức tương tự như sa sút trí tuệ, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn (Nguồn: Internet)

Chẩn đoán Pseudodementia

Chẩn đoán pseudodementia đòi hỏi sự cẩn trọng để tránh nhầm lẫn với sa sút trí tuệ hoặc các bệnh lý khác. Các bác sĩ thường sử dụng một quy trình toàn diện, bao gồm các bước sau:

Đánh giá tâm lý và y khoa: Bác sĩ sẽ phỏng vấn người bệnh và gia đình để thu thập thông tin về tiền sử bệnh lý, các triệu chứng tâm lý (như trầm cảm, lo âu) và các thay đổi gần đây trong hành vi hoặc nhận thức.
Kiểm tra nhận thức: Các bài kiểm tra được sử dụng để đánh giá mức độ suy giảm nhận thức. Người bị pseudodementia thường có kết quả không đồng đều, với một số khả năng nhận thức vẫn được bảo tồn.
Loại trừ bệnh lý não thực thể: Các xét nghiệm hình ảnh như chụp CT hoặc MRI não được thực hiện để đảm bảo không có tổn thương não (như trong bệnh Alzheimer hoặc đột quỵ). Ngoài ra, xét nghiệm máu có thể được sử dụng để kiểm tra các yếu tố như thiếu vitamin B12, suy giáp hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Đánh giá tâm thần: Một chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần sẽ kiểm tra các dấu hiệu của trầm cảm, lo âu hoặc các rối loạn tâm lý khác, vốn là nguyên nhân chính của pseudodementia.

Chẩn đoán đúng pseudodementia là yếu tố then chốt để đảm bảo người bệnh nhận được điều trị phù hợp. Nếu nhầm lẫn với sa sút trí tuệ, người bệnh có thể không được điều trị các vấn đề tâm lý như trầm cảm, dẫn đến tình trạng kéo dài hoặc trầm trọng hơn. Ngược lại, việc phát hiện pseudodementia sớm có thể giúp người bệnh phục hồi hoàn toàn hoặc cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống.

Điều trị Pseudodementia

Vì pseudodementia thường bắt nguồn từ các rối loạn tâm lý, điều trị tập trung vào việc giải quyết nguyên nhân gốc rễ, như trầm cảm hoặc lo âu. Các phương pháp điều trị phổ biến bao gồm:

Liệu pháp tâm lý

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT): Giúp người bệnh thay đổi các mô hình suy nghĩ tiêu cực, cải thiện tâm trạng và khả năng nhận thức.
Liệu pháp giao tiếp hoặc hỗ trợ tâm lý: Tạo không gian để người bệnh chia sẻ cảm xúc, giảm cảm giác cô đơn và căng thẳng.

Thuốc điều trị

Thuốc chống trầm cảm thường được sử dụng để điều trị trầm cảm, giúp cải thiện tâm trạng và nhận thức.
Trong một số trường hợp, thuốc an thần hoặc thuốc điều trị lo âu có thể được kê đơn, nhưng cần theo dõi chặt chẽ để tránh tác dụng phụ.

Cải thiện lối sống

Tập thể dục: Các hoạt động như đi bộ, yoga hoặc tập thể dục nhẹ nhàng có thể cải thiện tâm trạng và tăng cường sức khỏe não bộ.
Chế độ ăn uống: Bổ sung thực phẩm giàu omega-3, vitamin B và chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ sức khỏe tâm lý và nhận thức.
Ngủ đủ giấc: Đảm bảo giấc ngủ chất lượng là yếu tố quan trọng để giảm căng thẳng và cải thiện trí nhớ.

Kết luận

Pseudodementia là một tình trạng suy giảm nhận thức có thể điều trị được, thường bắt nguồn từ các vấn đề tâm lý như trầm cảm hoặc lo âu. Khác với sa sút trí tuệ, pseudodementia mang lại hy vọng phục hồi nếu được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc hiểu rõ các triệu chứng, nguyên nhân, và phương pháp điều trị pseudodementia không chỉ giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn hỗ trợ gia đình và cộng đồng trong việc chăm sóc sức khỏe tâm lý.

Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu mất trí nhớ, khó tập trung, hoặc cảm giác buồn bã kéo dài, đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Hãy chia sẻ kiến thức về pseudodementia để nâng cao nhận thức trong cộng đồng, giúp mọi người nhận biết và can thiệp sớm.

Bạn có thể quan tâm:

Làm thế nào để nhận biết mình đang kiệt sức cảm xúc (Emotional Burnout)?

2025-06-06T14:23:57Z

Bạn có đang cảm thấy mệt mỏi triền miên dù đã ngủ đủ giấc? Mất hứng thú với công việc từng say mê? Dễ cáu gắt với những chuyện nhỏ nhặt? Nếu có, rất có thể bạn đang trải qua kiệt sức cảm xúc (Emotional Burnout) – một trạng thái suy kiệt tinh thần do căng thẳng kéo dài, khiến bạn cảm thấy kiệt quệ cả về thể chất lẫn tâm lý. Khác với stress thông thường, Emotional Burnout không biến mất sau vài ngày nghỉ ngơi. Nếu không nhận biết và xử lý kịp thời, nó có thể dẫn đến trầm cảm, suy giảm sức khỏe và mất động lực sống. Bài viết này sẽ giúp bạn nhận diện chính xác các dấu hiệu Emotional Burnout, từ đó có giải pháp phù hợp trước khi quá muộn.

Kiệt sức cảm xúc là gì?

Kiệt sức cảm xúc (Emotional Burnout) là tình trạng cạn kiệt năng lượng tinh thần do áp lực kéo dài, dẫn đến:

Cảm giác bất lực, vô vọng dù đã cố gắng.
Mất kết nối với công việc, các mối quan hệ.
Giảm hiệu suất rõ rệt trong mọi lĩnh vực.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Emotional Burnout được xếp vào nhóm “Hội chứng liên quan đến căng thẳng mãn tính” (2019), chứng tỏ mức độ nghiêm trọng của nó.

Phân biệt kiệt sức cảm xúc và Stress

Nhiều người nhầm lẫn burnout với stress thông thường. Dưới đây là cách phân biệt:

Bảng phân biệt
Tiêu chí	Stress	Kiệt sức cảm xúc
Thời gian	Ngắn hạn (giảm khi giải quyết vấn đề)	Kéo dài (không biến mất dù nghỉ ngơi)
Cảm xúc	Lo lắng, bồn chồn	Tê liệt, trống rỗng
Năng lượng	Vẫn có động lực làm việc	Kiệt quệ, không muốn làm gì
Hành vi	Cố gắng hoàn thành nhiệm vụ	Trốn tránh trách nhiệm

Ví dụ thực tế:

Stress: Bạn căng thẳng vì deadline nhưng sau khi hoàn thành, bạn cảm thấy nhẹ nhõm.
Burnout: Bạn chán nản ngay từ khi nghĩ đến công việc, dù đó là việc bạn từng yêu thích.

Kiệt sức cảm xúc (Emotional Burnout) là tình trạng cạn kiệt năng lượng tinh thần do áp lực kéo dài (Nguồn: Internet)

Nguyên nhân dẫn đến kiệt sức cảm xúc

Kiệt sức cảm xúc không xảy ra trong một sớm một chiều mà là kết quả của sự tích tụ căng thẳng lâu dài, thường do:

Áp lực công việc quá lớn (làm việc quá giờ, môi trường độc hại).
Cầu toàn quá mức (luôn đặt áp lực phải hoàn hảo).
Thiếu sự công nhận (làm việc chăm chỉ nhưng không được đánh giá cao).
Không có ranh giới rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.

“Burnout không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà là hệ quả của việc bạn đã cố gắng quá lâu trong một hệ thống không hỗ trợ bạn.” – Sheryl Ziegler, Tiến sĩ tâm lý học.

5 dấu hiệu nhận biết bạn đang kiệt sức cảm xúc (Emotional Burnout)

Kiệt sức cảm xúc không đến một cách đột ngột mà âm thầm tích tụ theo thời gian. Nếu bạn đang gặp 3/5 nhóm dấu hiệu dưới đây kéo dài hơn 2 tuần, rất có thể bạn đã bước vào giai đoạn burnout cần can thiệp.

Triệu chứng thể chất: Cơ thể “kêu cứu”

Khi cảm xúc kiệt quệ, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu báo động rõ ràng:

Mệt mỏi kinh niên: Dù ngủ đủ 7–8 tiếng, bạn vẫn thấy uể oải, thiếu năng lượng ngay khi vừa thức dậy.
Đau nhức không rõ nguyên nhân: Đau đầu, đau lưng, căng cơ vai gáy tái diễn thường xuyên do hormone căng thẳng (cortisol) tăng cao.
Rối loạn giấc ngủ: Khó ngủ, thức giấc giữa đêm hoặc ngủ quá nhiều (>10 tiếng/ngày) nhưng không thấy tỉnh táo.
Suy giảm miễn dịch: Dễ ốm vặt (cảm cúm, rối loạn tiêu hóa) do hệ thống phòng thủ của cơ thể bị bào mòn.

Ví dụ điển hình:

Bạn từng là người năng động nhưng giờ chỉ muốn nằm dài trên ghế sau giờ làm.
Cơn đau dạ dày tái phát mỗi khi nghĩ đến công việc.

“Cơ thể không biết nói dối. Nếu bạn liên tục mệt mỏi dù không làm việc nặng, hãy lắng nghe nó.” – Tiến sĩ Gabor Maté, chuyên gia về stress.

Triệu chứng cảm xúc: Trống rỗng và tê liệt

Kiệt sức cảm xúc khiến cảm xúc của bạn rơi vào trạng thái “tắt công tắc”:

Mất hứng thú: Những sở thích cũ (đọc sách, gặp gỡ bạn bè) giờ chẳng còn ý nghĩa. Bạn làm mọi thứ một cách máy móc, vô cảm.
Dễ bùng nổ cảm xúc: Khóc lóc, cáu gắt vì những chuyện nhỏ nhặt (ví dụ: đồng nghiệp hỏi một câu đơn giản).
Cảm giác bất lực: Luôn nghĩ “Mình không đủ giỏi” hoặc “Dù cố gắng cũng vô ích”.
Tách biệt với chính mình: Bạn không nhận ra bản thân trong gương – như một người xa lạ mệt mỏi.

Ví dụ: “Mình từng yêu việc sáng tạo, nhưng giờ chỉ muốn nộp báo cáo cho xong. Mỗi sáng thức dậy, mình cảm thấy trống rỗng đến nghẹt thở.”

Thay đổi hành vi: Trốn tránh và tự hủy hoại

Hành vi của người kiệt sức cảm xúc thường tiêu cực hơn một cách vô thức:

Trì hoãn cực độ: Bạn để công việc chất đống vì không còn sức bắt đầu, dù biết hậu quả nghiêm trọng.
Lạm dụng chất kích thích: Uống nhiều cà phê, rượu, hút thuốc hoặc nghiện mạng xã hội để “quên đi cảm xúc”.
Ăn uống thất thường: Chán ăn hoặc ăn vô độ (đặc biệt là đồ ngọt, đồ ăn nhanh).
Bỏ bê bản thân: Không quan tâm ngoại hình, mặc cùng một bộ đồ nhiều ngày.

Dấu hiệu nguy hiểm: Nếu bạn thường xuyên nói câu “Kệ đi, mặc xác!” với những việc từng quan trọng, đây là đèn đỏ cảnh báo burnout nặng.

Suy giảm nhận thức: Bộ não “mờ đi”

Kiệt sức cảm xúc làm giảm khả năng tư duy rõ rệt:

Khó tập trung: Bạn đọc một trang sách 3 lần nhưng không hiểu nội dung.
Trí nhớ kém: Quên họp, quên deadline, thậm chí quên cả việc cá nhân (đóng tiền điện, đón con).
Ra quyết định kém: Bạn phân vân hàng giờ với những lựa chọn đơn giản (ví dụ: chọn món ăn).
Tự phê bình khắc nghiệt: Luôn tự nhủ “Mình thật vô dụng” dù chỉ mắc lỗi nhỏ.

Cô lập xã hội: “Hãy để tôi một mình!”

Người kiệt sức cảm xúc thường tự cắt đứt kết nối:

Tránh giao tiếp: Từ chối đi cafe với bạn bè, không trả lời tin nhắn.
Cảm thấy không ai hiểu mình: Bạn nghĩ “Nói ra cũng chẳng có ích gì”.
Ghét bị làm phiền: Bực bội khi đồng nghiệp/người thân hỏi “Dạo này sao rồi?”.

Kiệt sức cảm xúc không đến một cách đột ngột mà âm thầm tích tụ theo thời gian (Nguồn: Internet)

Ai dễ bị kiệt sức cảm xúc? Nhóm nguy cơ cao và cách phòng ngừa

Nhóm đối tượng dễ bị kiệt sức cảm xúc

Kiệt sức cảm xúc không chừa một ai nhưng những nhóm sau có nguy cơ cao hơn do đặc thù công việc và tính cách:

Người làm công việc áp lực cao

Nhân viên y tế: Tiếp xúc với bệnh nhân, làm ca dài, thiếu ngủ.
Giáo viên: Áp lực thành tích, quá tải công việc hành chính.
Nhân viên kinh doanh: Doanh số, KPI khắc nghiệt.
Người chăm sóc gia đình: Chăm con nhỏ, người già bệnh tật liên tục.

Người có tính cách đặc biệt

Người cầu toàn: Luôn đặt áp lực “phải hoàn hảo”.
Người sống vì người khác (people-pleaser): Khó nói “không”, nhận quá nhiều việc.
Người thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc: Dễ bị cuốn vào căng thẳng.

Người thiếu hệ thống hỗ trợ

Làm việc trong môi trường độc hại, không được công nhận.
Ít bạn bè, người thân để chia sẻ.

Cách phòng tránh kiệt sức cảm xúc sớm

Nhận diện và đặt giới hạn

Từ chối khi cần thiết: Không ôm đồm quá sức.
Phân chia công việc: Ưu tiên việc quan trọng, bỏ qua việc ít giá trị.

Xây dựng thói quen phục hồi

Ngủ đủ 7–8 tiếng/ngày: Thiếu ngủ làm trầm trọng burnout.
Vận động nhẹ nhàng: Đi bộ, yoga giúp giảm cortisol.
Dành thời gian cho sở thích cá nhân: Đọc sách, vẽ, nấu ăn…

Tìm kiếm sự giúp đỡ

Trò chuyện với người tin cậy: Đôi khi, chỉ cần được lắng nghe.
Gặp chuyên gia tâm lý: Nếu triệu chứng kéo dài > 2 tháng.

Kiệt Sức Cảm Xúc (Nguồn: Internet)

Kết luận

Kiệt sức cảm xúc không phải là thất bại – đó là dấu hiệu cho thấy bạn đã chiến đấu quá lâu mà quên chăm sóc bản thân.

3 bước đơn giản để bắt đầu:

Tạm dừng: Dành 5 phút hít thở sâu, ngắt kết nối công việc.
Đánh giá lại: Liệt kê những điều khiến bạn kiệt quệ nhất.
Hành động nhỏ: Chọn 1 việc nhỏ để thay đổi (ví dụ: đi ngủ sớm hơn 30 phút).

Đừng ngần ngại chia sẻ câu chuyện của bạn bên dưới phần bình luận, chúng tôi sẵn sàng lắng nghe!

Bạn có thể quan tâm:

10+ loại trái cây giúp tăng cường sự tập trung và tỉnh táo

2025-05-08T02:05:37Z

Muốn có một bộ não minh mẫn, tỉnh táo và trí nhớ tốt, vấn đề dinh dưỡng là vô cùng quan trọng. Dưới đây là 10+ loại trái cây giúp tăng cường sự tập trung và tỉnh táo mà bạn có thể tham khảo.

Quả việt quất

Quả việt quất vốn nổi tiếng là loại trái cây hàng đầu giúp tăng cường chức năng nhận thức và cải thiện trí nhớ. Nguyên nhân là vì chúng chứa nhiều chất chống oxy hóa, tiêu biểu là flavonoid, đã được chứng minh trong các nghiên cứu khoa học là có thể hỗ trợ trí nhớ và chức năng nhận thức.

Quả việt quất là loại trái cây hàng đầu giúp tăng cường chức năng nhận thức và cải thiện trí nhớ (Ảnh: Internet)

Ví dụ, có nghiên cứu nhấn mạnh rằng ăn việt quất thường xuyên có thể giúp bảo vệ não khỏi stress oxy hóa, một yếu tố chính gây suy giảm nhận thức. Trong một nghiên cứu đáng chú ý tại Đại học Reading (Univeristy of Reading), những người tham gia ăn quả việt quất cho thấy trí nhớ khả năng tập trung được cải thiện.

Không chỉ có tác dụng tăng cường sự tập trung và cải thiện trí nhớ, quả việt quất còn giúp trí óc minh mẫn theo thời gian.

Dâu tây

Dâu tây chứa nhiều chất chống oxy hóa và vitamin C, cả hai đều cần thiết cho sức khỏe não bộ. Nghiên cứu trên Tạp chí Dinh dưỡng (The Journal of Nutrition) cho thấy việc tiêu thụ dâu tây thường xuyên có thể giúp tình trạng suy giảm nhận thức diễn ra chậm hơn và hỗ trợ cải thiện trí nhớ tốt hơn. Không chỉ vậy, dâu tây còn chứa các hợp chất thực vật đặc biệt giúp giảm viêm và bảo vệ các tế bào mỏng manh của não.

Ăn dâu tây thường xuyên có thể giúp tình trạng suy giảm nhận thức diễn ra chậm hơn và hỗ trợ cải thiện trí nhớ tốt hơn (Ảnh: Internet)

Quả mâm xôi

Giống như các loại quả mọng khác, quả mâm xôi có nhiều chất chống oxy hóa và vitamin C, cả hai đều giúp bảo vệ não khỏi tình trạng viêm và tổn thương. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng polyphenol trong quả mâm xôi có thể tăng cường trí nhớ và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức liên quan đến tuổi tác.

Quả mâm xôi có thể tăng cường trí nhớ và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức liên quan đến tuổi tác (Ảnh: Internet)

Quả bơ

Quả bơ chứa nhiều chất béo không bão hòa đơn, đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện lưu thông máu đến não. Bên cạnh đó, loại quả béo ngậy này cũng giàu vitamin K và folate, hỗ trợ cải thiện trí nhớ và tăng khả năng xử lý thông tin.

Một nghiên cứu trên Tạp chí Hóa sinh dinh dưỡng (Journal of Nutritional Biochemistry) cho thấy quả bơ có thể cải thiện chức năng nhận thức và thậm chí làm chậm quá trình suy giảm tinh thần do tuổi tác.

Quả bơ có thể cải thiện chức năng nhận thức, làm chậm quá trình suy giảm tinh thần do tuổi tác (Ảnh: Internet)

Điểm khiến quả bơ trở nên khác biệt là khả năng giúp bạn cảm thấy no lâu, từ đó ngăn ngừa tình trạng hạ đường huyết thường làm mất tập trung. Đối với những người muốn tập trung và tỉnh táo lâu dài mà không bị lo lắng, bồn chồn, quả bơ là lựa chọn hàng đầu.

Chuối

Chuối chứa nhiều kali và vitamin B6 – những chất dinh dưỡng có tác dụng hỗ trợ chức năng thần kinh khỏe mạnh và kích thích sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine, norepinephrine và serotonin,…giúp điều chỉnh tâm trạng và tăng sự tập trung.

Theo nghiên cứu trên Tạp chí Dinh dưỡng lâm sàng Hoa Kỳ (The American Journal of Clinical Nutrition), những người ăn chuối thường xuyên sẽ cải thiện được sự tập trung và minh mẫn. Lượng đường tự nhiên trong chuối cung cấp năng lượng ổn định, lý tưởng cho những buổi học dài, họp công việc hoặc bất cứ lúc nào bạn cần tỉnh táo.

Chuối giúp điều chỉnh tâm trạng và tăng sự tập trung (Ảnh: Internet)

Cam

Cam vốn nổi tiếng là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào và chất dinh dưỡng này rất quan trọng đối với sức khỏe não bộ. Một nghiên cứu được công bố trên Frontiers in Aging Neuroscience cho thấy những người có hàm lượng vitamin C cao hơn sẽ có kết quả tốt hơn trong các bài kiểm tra về trí nhớ và khả năng tập trung.

Cam cũng chứa các hợp chất thực vật tự nhiên gọi là flavonoid, giúp tăng cường khả năng ghi nhớ và bảo vệ não khỏi tình trạng viêm. Ngoài ra, hàm lượng nước cao trong cam cũng giúp ngăn ngừa tình trạng mất nước, một nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng mệt mỏi và kém tập trung.

Cam giúp tăng cường khả năng ghi nhớ và khả năng tập trung hiệu quả (Ảnh: Internet)

Táo

Mỗi ngày ăn một quả táo có thể giúp đầu óc trở nên minh mẫn hơn. Nguyên nhân là vì táo rất giàu quercetin, một chất chống oxy hóa được biết đến với tác dụng bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương do các gốc tự do gây ra.

Tạp chí Bệnh Alzheimer (Journal of Alzheimer’s Disease) đã công bố nghiên cứu cho thấy quercetin từ táo có thể cải thiện trí nhớ và chống lại tình trạng suy giảm nhận thức. Bên cạnh đó, hàm lượng chất xơ dồi dào trong táo cũng giúp ổn định đường huyết, hỗ trợ cải thiện sự tập trung liên tục trong suốt cả ngày.

Táo có thể cải thiện trí nhớ, chống lại tình trạng suy giảm nhận thức và hỗ trợ cải thiện sự tập trung (Ảnh: Internet)

Lựu

Với hàm lượng chất chống oxy hóa dồi dào, cụ thể là punicalagins, không có gì bất ngờ khi lựu thuộc các loại trái cây giúp tăng cường sự tập trung và tỉnh táo hàng đầu. Các chất chống oxy hóa này đã được chứng minh là có liên quan đến việc cải thiện khả năng học tập và trí nhớ.

Theo nhiều nghiên cứu, uống nước ép lựu có thể giúp tăng cường trí nhớ. Nguyên nhân được cho là do khả năng giảm viêm và bảo vệ tế bào não khỏi tình trạng căng thẳng oxy hóa.

Lựu có thể giúp tăng cường trí nhớ nhờ khả năng giảm viêm và bảo vệ tế bào não khỏi tình trạng căng thẳng oxy hóa (Ảnh: Internet)

Kiwi

Giàu vitamin C, vitamin K và kali, kiwi giúp duy trì sức khỏe tổng thể và hiệu suất nhận thức. Nhiều nghiên cứu đã phát hiện ra rằng ăn kiwi có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ và vì một giấc ngủ chất lượng rất cần thiết cho sự tập trung và cải thiện trí nhớ, nên việc bổ sung kiwi vào chế độ ăn uống của có thể giúp não phục hồi và hoạt động hiệu quả hơn. Ngoài ra, kiwi còn chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ não khỏi bị viêm và tổn thương.

Ăn kiwi có thể giúp não phục hồi và hoạt động hiệu quả hơn (Ảnh: Internet)

Nho

Nho, đặc biệt là các loại nho sẫm màu, rất giàu resveratrol và các chất chống oxy hóa khác, có tác dụng hỗ trợ chức năng nhận thức và bảo vệ não khỏi thoái hóa. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ăn nho có thể cải thiện trí nhớ và khả năng học tập, đặc biệt là ở người lớn tuổi. Nho cũng chứa nhiều nước, giúp ngăn ngừa tình trạng mất nước – nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng suy nghĩ chậm chạp và kém tập trung.

Nho rất giàu resveratrol và các chất chống oxy hóa, có tác dụng hỗ trợ chức năng nhận thức và bảo vệ não khỏi thoái hóa (Ảnh: Internet)

Xoài

Xoài không chỉ là một loại trái cây ngon mà còn là một lựa chọn thông minh cho bất kỳ ai muốn tăng cường sự tập trung và tỉnh táo. Cụ thể, xoài chứa nhiều chất dinh dưỡng giúp tăng cường trí não, bao gồm vitamin C, vitamin A và một số vitamin B. Các loại vitamin này phối hợp với nhau để hỗ trợ hệ thần kinh và cải thiện khả năng tập trung.

Xoài chứa nhiều chất dinh dưỡng giúp tăng cường trí não, có thể hỗ trợ hệ thần kinh và cải thiện khả năng tập trung (Ảnh: Internet)

Bạn có thể quan tâm:

Để cải thiện trí nhớ, hãy duy trì 8 lối sống tích cực này!

2025-01-29T08:29:37Z

Cùng với quá trình lão hóa, các vấn đề về trí nhớ và nhận thức cũng sẽ suy giảm theo thời gian. Để cải thiện trí nhớ, hãy duy trì 7 lối sống tích cực này!

1. Cải thiện chất lượng giấc ngủ

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và cải thiện trí nhớ. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc mất ngủ, thiếu ngủ hay các rối loạn giấc ngủ khác có thể dẫn đến chứng suy giảm trí nhớ. Vậy bạn nên làm gì để cải thiện chất lượng giấc ngủ? Đầu tiên, hãy tập thói quen đi ngủ đúng giờ, hạn chế tối đa việc thức khuya và cố gắng ngủ 7-8 giờ mỗi đêm và tránh xa các thiết bị điện tử trước khi đi ngủ.

Cải thiện chất lượng giấc ngủ giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì và cải thiện trí nhớ (Ảnh: Internet)

2. Giữ huyết áp và cholesterol ổn định

Như bạn đã biết, não cần được cung cấp oxy và chất dinh dưỡng liên tục thông qua hệ thống tim mạch. Chính vì thế, tình trạng huyết áp cao có thể làm suy yếu tim và dẫn đến đột quỵ. Trong khi đó, sự mất cân bằng cholesterol có thể góp phần gây tổn thương tế bào thần kinh và làm suy giảm nhận thức. Do đó, duy trì huyết áp và cholesterol ở mức khỏe mạnh rất quan trọng đối với sức khỏe não bộ. Định kỳ đo huyết áp và mức cholesterol để giữ huyết áp và cholesterol ổn định sẽ giúp cải thiện trí nhớ của bạn.

Giữ huyết áp và cholesterol ổn định rất quan trọng đối với sức khỏe não bộ (Ảnh: Internet)

3. Không tiêu thụ quá nhiều đường

Não sử dụng glucose như nguồn năng lượng chính để duy trì chức năng và hoạt động bình thường. Tuy nhiên, tiêu thụ quá nhiều đường có thể gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe nhận thức của chúng ta, dẫn đến lão hóa sớm và bệnh tim mạch. Các nghiên cứu cho thấy, người mắc bệnh tiểu đường dễ mắc chứng sa sút trí tuệ do tình trạng tổn thương các mạch máu hay kháng insulin làm tổn thương các tế bào não, gây mất trí nhớ. Thậm chí, người mắc tiểu đường loại 2 được cho là có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn. Do đó, để duy trì và cải thiện trí nhớ, hãy cẩn trọng khi tiêu thụ đường, đặc biệt là lượng đường trong các thực phẩm chế biến sẵn bạn nhé!

Hạn chế tiêu thụ quá nhiều đường giúp ngăn ngừa tổn thương các tế bào não, gây mất trí nhớ (Ảnh: Internet)

4. Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh

Một chế độ ăn uống lành mạnh, đầy đủ chất dinh dưỡng là rất cần thiết để duy trì sức khỏe não bộ. Các loại thực phẩm như cá béo, các loại hạt, quả mọng rau họ cải,…được biết đến là có tác dụng hỗ trợ trí nhớ và chức năng nhận thức. Chính vì thế, bạn có thể bổ sung chúng vào thực đơn hằng ngày để cải thiện trí nhớ.

Chế độ ăn uống lành mạnh rất cần thiết để duy trì sức khỏe não bộ (Ảnh: Internet)

5. Tập thể dục thường xuyên

Tập thể dục với cường độ vừa phải, hợp lý có thể giúp cải thiện tư duy và trí nhớ. Bạn có thể đi bộ, đạp xe, bơi lội, làm vườn, khiêu vũ,…tùy theo sở thích và tình trạng sức khỏe của bản thân. Tham khảo ý kiến của chuyên gia chăm sóc sức khỏe trước khi bắt đầu một thói quen tập thể dục mới.

Tập thể dục với cường độ vừa phải, hợp lý có thể giúp cải thiện tư duy và trí nhớ (Ảnh: Internet)

6. Không hút thuốc và tránh xa những người hút thuốc

Hút thuốc lá không chỉ gây nguy hiểm cho sức khỏe thể chất mà còn làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về trí nhớ và suy giảm nhận thức. Đặc biệt, việc hút thuốc thụ động (tiếp xúc với khói thuốc lá gián tiếp) cũng có thể gây ra những tác động độc hại đến não. Thực hiện cai thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với môi trường khói thuốc để có thể bảo vệ chức năng nhận thức của bạn và những người xung quanh nhé!

Không hút thuốc và tránh xa những người hút thuốc có thể bảo vệ chức năng nhận thức của bạn và những người xung quanh (Ảnh: Internet)

7. Duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực

Các mối quan hệ xã hội tích cực không chỉ cần thiết cho sức khỏe cảm xúc mà còn có liên quan đến trí nhớ và nhận thức. Tham gia vào các hoạt động liên quan đến tương tác xã hội có thể làm giảm nguy cơ suy giảm trí nhớ. Ngoài ra, thực hiện những hành động tử tế còn có thể thúc đẩy các chất hóa học trong não như serotonin và endorphin, giúp tăng cường trí nhớ và sức khỏe não bộ nói chung.

Duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực, tham gia vào các hoạt động liên quan đến tương tác xã hội có thể làm giảm nguy cơ suy giảm trí nhớ (Ảnh: Internet)

8. Học các kỹ năng mới

Học các kỹ năng mới và tiếp thu kiến thức có thể dẫn đến việc hình thành các kết nối thần kinh mới, giúp cải thiện trí nhớ và khả năng nhận thức. Tham gia vào các hoạt động trí óc đa dạng, chẳng hạn như học một ngôn ngữ hoặc nhạc cụ mới, đọc sách hoặc giải câu đố,…có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe não bộ.

Học các kỹ năng mới có thể dẫn đến việc hình thành các kết nối thần kinh mới, giúp cải thiện trí nhớ và khả năng nhận thức (Ảnh: Internet)

Bạn có thể quan tâm:

11 dấu hiệu sớm của chứng sa sút trí tuệ cần chú ý phát hiện ngay

2024-04-02T12:14:20Z

Sa sút trí tuệ là một khái niệm rộng bao gồm các tình trạng sức khỏe có thể làm giảm khả năng trí nhớ, xử lý thông tin và nói của một người. Các dấu hiệu ban đầu của sa sút trí tuệ thường là hay quên và khó sử dụng từ ngữ khi nói chuyện. Mặc dù các triệu chứng có thể thay đổi tùy theo nguyên nhân gây ra tình trạng này nhưng cũng có một số triệu chứng thường gặp giúp phát hiện sớm mà bạn cần chú ý.

Nếu chỉ xuất hiện các vấn đề về trí nhớ thì chưa thể chắc chắn đó là sa sút trí tuệ, mà phải có nhiều triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hàng ngày mới có thể được chẩn đoán là chứng sa sút trí tuệ.

Sa sút trí tuệ có thể ảnh hưởng đến khả năng trí não như:

Trí nhớ
Khả năng lý luận và giải quyết vấn đề
Sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp
Sự tập trung

11 triệu chứng thường gặp ở giai đoạn sớm của sa sút trí tuệ

1. Thay đổi nhẹ về trí nhớ ngắn hạn

Quên những việc mới xảy ra (Ảnh: Internet)

Suy giảm trí nhớ có thể là một triệu chứng sớm của chứng sa sút trí tuệ. Những thay đổi ban đầu thường rất nhỏ và thường liên quan đến trí nhớ ngắn hạn. Những người mắc chứng sa sút trí tuệ có thể nhớ các sự kiện diễn ra nhiều năm trước nhưng lại quên những việc mới xảy ra, ví dụ như:

Quên vị trí của các đồ vật thường ngày
Quên lý do khiến họ bước đến một phòng nào đó trong nhà
Quên những việc cần làm trong một ngày
Quên hoàn thành một việc mà họ đã bắt đầu, ví dụ như quên tắt bếp sau khi nấu ăn

2. Khó khăn trong việc tìm từ ngữ để nói

Một triệu chứng sớm của chứng sa sút trí tuệ là gặp khó khăn khi nói. Những người mắc chứng sa sút trí tuệ có thể gặp khó khăn trong việc giải thích điều gì đó hoặc tìm ra đúng từ ngữ để nói. Họ cũng có thể dừng lại ở giữa một câu và không biết làm thế nào để nói tiếp.

Những cuộc trò chuyện với người mắc chứng sa sút trí tuệ có thể diễn ra khó khăn và mất nhiều thời gian hơn bình thường để họ thể hiện suy nghĩ hoặc cảm xúc của bản thân.

3. Thay đổi tâm trạng

Thay đổi tâm trạng (Ảnh: Internet)

Sự thay đổi trong tâm trạng cũng là triệu chứng phổ biến của chứng sa sút trí tuệ. Những người mắc tình trạng này có thể không tự nhận ra điều này ở bản thân mình, nhưng mọi người xung quanh có thể nhận thấy sự thay đổi, ví dụ như trầm cảm là triệu chứng phổ biến trong giai đoạn đầu của chứng sa sút trí tuệ.

Những người mắc chứng sa sút trí tuệ cũng có thể sợ hãi hoặc lo lắng nhiều hơn trước. Họ có thể dễ dàng trở nên khó chịu khi thay đổi thói quen thường ngày của họ hoặc bị rơi vào những tình huống xa lạ. Cùng với thay đổi tâm trạng, cũng có thể nhận thấy sự thay đổi trong tính cách của những người này.

4. Sự thờ ơ

Sự thờ ơ là một triệu chứng phổ biến của chứng sa sút trí tuệ giai đoạn sớm. Những người mắc chứng sa sút trí tuệ có thể mất hứng thú với những sở thích hoặc hoạt động mà họ từng thích trước đây, thậm chí không muốn ra ngoài và đi chơi. Họ cũng có thể mất hứng thú với việc dành thời gian ở bên bạn bè và gia đình, và họ có vẻ không cảm xúc.

5. Khó hoàn thành công việc

Sự thay đổi nhỏ về khả năng hoàn thành các công việc thường ngày là một dấu hiệu sớm có thể xảy ra của chứng sa sút trí tuệ. Tình trạng này thường bắt đầu với những công việc phức tạp như:

Theo dõi các hóa đơn và chi tiêu trong gia đình
Làm theo một công thức nấu ăn
Chơi một trò chơi có nhiều quy tắc

Bên cạnh việc khó hoàn thành các công việc quen thuộc, những người mắc chứng sa sút trí tuệ cũng có thể khó học những điều mới hoặc làm theo với các thói quen mới.

6. Nhầm lẫn

Trí óc nhầm lần (Ảnh: Internet)

Những người trong giai đoạn đầu của chứng sa sút trí tuệ thường hay bị nhầm lẫn, họ có thể gặp khó khăn khi nhớ khuôn mặt của người khác, nhớ ngày tháng hoặc nhớ ra mình đang ở đâu.

Sự nhầm lẫn có thể xảy ra vì một số lý do và thay đổi theo các tình huống khác nhau. Ví dụ, họ có thể tra nhầm chìa khóa xe, quên những việc xảy ra tiếp theo trong ngày, hoặc không nhớ một người mà họ mới gặp.

7. Khó theo dõi các câu chuyện

Khó khăn khi theo dõi các câu chuyện là một triệu chứng kinh điển của chứng sa sút trí tuệ ở giai đoạn sớm. Những người mắc chứng sa sút trí tuệ thường quên ý nghĩa của những từ họ nghe hoặc cảm thấy khó khăn khi theo dõi các cuộc trò chuyện hoặc chương trình TV kéo dài.

8. Khó định hướng không gian

Quên đường đi (Ảnh: Internet)

Khả năng ý thức về định hướng không gian có thể bị suy giảm khi bắt đầu xuất hiện chứng sa sút trí tuệ. Họ có thể gặp khó khăn trong việc nhận ra các địa danh thông thường và quên đường đi đến những nơi đã từng quen thuộc với họ, hoặc khó khăn hơn khi làm theo một loạt các hướng dẫn và chỉ đường.

9. Hành động lặp lại

Những người mắc sa sút trí tuệ có thể lặp lại các công việc thường ngày, chẳng hạn như cạo râu hoặc tắm, hoặc họ có thể thu thập các đồ vật một cách kỳ lạ. Họ có thể lặp lại cùng một câu hỏi nhiều lần trong một cuộc trò chuyện hoặc kể lại một câu chuyện nhiều lần.

10. Khó thích nghi với sự thay đổi

Đối với những người trong giai đoạn đầu của chứng sa sút trí tuệ, sự thay đổi có thể khiến họ cảm thấy sợ hãi. Họ không thể nhớ những người mà họ quen biết hoặc không hiểu được những gì mà mọi người đang nói, họ không nhớ tại sao họ đi đến cửa hàng và thậm chí có thể bị lạc trên đường về nhà. Vì vậy họ muốn làm mọi thứ theo thói quen và sợ sự thay đổi. Khó thích nghi với thay đổi cũng là một triệu chứng điển hình của chứng sa sút trí tuệ giai đoạn sớm.

11. Ra quyết định sai

Một triệu chứng của sự suy giảm nhận thức là mất khả năng đưa ra quyết định đúng. Ví dụ, những người mắc chứng sa sút trí tuệ đôi khi không nhận ra các tình huống nguy hiểm, họ cố gắng đi bộ qua một con đường nhiều xe cộ đông đúc mà không đợi cho đến khi an toàn, hoặc đi ra ngoài trời lạnh mà không mặc đồ ấm.

Một dấu hiệu khác của quyết định kém khi mắc chứng sa sút trí tuệ là vấn đề tiền bạc: một người trước đây vốn cẩn thận với tiền của mình đột nhiên trở nên tiêu xài không hợp lý.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Sự hay quên không phải là dấu hiệu chắc chắn để chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ, bởi vì trí nhớ giảm là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa và cũng có thể xảy ra do các yếu tố khác, chẳng hạn như:

Mệt mỏi
Thiếu tập trung
Làm nhiều việc cùng lúc
Thiếu một số chất dinh dưỡng nhất định

Nhưng nếu bản thân bạn hoặc người thân có các triệu chứng sa sút trí tuệ như trên xảy ra thường xuyên và không cải thiện hoặc ngày càng trở nên tồi tệ hơn, thì hãy đến gặp bác sĩ. Bác sĩ có thể kiểm tra tình trạng sức khỏe thể chất và tinh thần để xác định xem các triệu chứng có liên quan đến sa sút trí tuệ hay nguyên nhân khác hay không.

Chứng sa sút trí tuệ thường phổ biến hơn ở những người trên 65 tuổi, nhưng trong một số trường hợp cũng có thể xuất hiện ở những người trong độ tuổi 30, 40 hoặc 50. Nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách có thể làm chậm sự tiến triển của sa sút trí tuệ và duy trì chức năng trí não trong thời gian dài hơn.

Kết luận

Sa sút trí tuệ không phải là một bệnh, mà nó bao gồm một số tình trạng khác nhau ảnh hưởng đến chức năng của não. Những tình trạng này gây ra sự suy giảm nhận thức ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng giao tiếp, suy nghĩ và hành vi của người mắc.

Nhiều người sử dụng khái niệm “sa sút trí tuệ” và “bệnh Alzheimer” thay thế cho nhau, nhưng thực ra chúng không giống nhau. Bệnh Alzheimer là nguyên nhân gây ra phần lớn các trường hợp sa sút trí tuệ, nhưng nhiều rối loạn khác cũng có thể ảnh hưởng đến trí nhớ hoặc khả năng xử lý thông tin của não.

Nếu bạn nhận thấy bản thân mình hoặc người thân đang bắt đầu xuất hiện các vấn đề về khả năng nhận thức thì có thể liên hệ với bác sĩ để được tư vấn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề xuất các phương pháp điều trị để làm chậm sự tiến triển của sa sút trí tuệ.

Mời bạn xem thêm các bài liên quan:

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Nguyên nhân và triệu chứng của suy giảm nhận thức thường gặp ở người cao tuổi

2023-02-27T00:45:30Z

Lú lẫn, mất trí nhớ và thay đổi tính cách là một số dấu hiệu ban đầu cho thấy một người mắc chứng mất trí nhớ và suy giảm nhận thức. Tùy vào nguyên nhân, đôi khi các triệu chứng sa sút trí tuệ có thể điều trị được, nhưng trong nhiều trường hợp tình trạng này có thể là vĩnh viễn. Do vậy chúng ta cần tìm hiểu rõ các nguyên nhân và triệu chứng của suy giảm nhận thức, đồng thời phát hiện sớm để tìm ra phương pháp điều trị thích hợp.

Các dấu hiệu và triệu chứng của mất trí nhớ hay suy giảm nhận thức

Trước tiên, các triệu chứng có liên quan đến sa sút trí tuệ sẽ xuất hiện với các tình trạng sức khỏe khác nhau, nhưng một số triệu chứng xuất hiện không đồng nghĩa rằng người đó bị suy giảm nhận thức. Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ cũng như chuyên gia y tế nếu bạn hoặc người thân đang có dấu hiệu sa sút trí tuệ.

Các dấu hiệu ban đầu là tiền đề cho suy giảm nhận thức (Nguồn: Internet)

Dưới đây là một số triệu chứng thường gặp về nhận thức và tâm lý:

Khó ghi nhớ thông tin mới
Nhầm lẫn, mất phương hướng
Thay đổi tâm trạng hoặc tính cách, dễ bị kích thích
Khó khăn về giao tiếp trong cuộc sống, bằng lời nói hoặc bằng văn bản, chữ viết
Khó vận động thể chất, điển hình là sự phối hợp cơ thể
Thường xuyên bị lạc, đặc biệt là trên đường đến những nơi quen thuộc
Thường xuyên đặt sai vị trí các vật thường dùng
Có dấu hiệu hoang tưởng, ảo tưởng trong cuộc sống đời thường
Phán đoán kém

Những dấu hiệu này không phải ai cũng nhận thấy ngay lập tức cũng như không thể xác định một người có mắc chứng mất trí nhớ hay không. Trên thực tế, ngay cả một bài kiểm tra cũng không thể làm được như vậy.

Chẩn đoán chứng mất trí nhớ và suy giảm nhận thức

Tham khảo ý kiến bác sĩ để hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe (Nguồn: Internet)

Để chẩn đoán, các bác sĩ như bác sĩ thần kinh, bác sĩ lão khoa hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần sẽ thực hiện đánh giá toàn diện bao gồm khám sức khỏe, xem xét tiền sử bệnh, xét nghiệm máu và đánh giá liên quan đến hành vi và chức năng tổng thể. Mục đích là xác định sớm chứng mất trí nhớ để có thể làm giảm bớt triệu chứng và cho phép bệnh nhân tham gia vào các thử nghiệm thuốc lâm sàng và lên kế hoạch cho cuộc sống trong tương lai.

Nguyên nhân phổ biến của chứng mất trí nhớ

Việc can thiệp y tế đối với sa sút trí tuệ hoặc các triệu chứng tương tự phụ thuộc vào nguồn gốc của vấn đề. Hầu hết mọi người thường cho rằng những tình trạng này chỉ ảnh hưởng đến người già, nhưng điều đó là không đúng. Theo các nghiên cứu, suy giảm nhận thức có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, bất cứ ai cũng có thể gặp các triệu chứng này vì nguyên nhân có liên quan đến nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, từ chấn thương sọ não đến bệnh Alzheimer.

Bệnh Alzheimer

Bệnh Alzheimer được cho là dạng sa sút trí tuệ được biết đến rộng rãi nhất. Theo Hiệp hội Alzheimer, đây cũng là một nguyên nhân phổ biến, chiếm 60% đến 80% số ca chẩn đoán liên quan đến chứng mất trí nhớ.

Ở độ tuổi càng cao, nguy cơ mắc bệnh Alzheimer càng tăng, tuy nhiên số liệu cho thấy vẫn có 200.000 người mắc bệnh này dưới 65 tuổi. Những trường hợp này được gọi là Alzheimer khởi phát sớm.

Một trong những dấu hiệu đầu tiên mà người mắc bệnh Alzheimer gặp phải là khó nhớ lại thông tin mà họ đã biết được gần đây. Nguyên nhân là do bệnh Alzheimer làm tổn thương một phần não liên quan đến quá trình học tập.

Thật không may, bệnh Alzheimer có xu hướng tiến triển tăng dần, nghĩa là các triệu chứng sẽ nặng hơn theo thời gian, nhưng việc điều trị y tế có thể giúp kiểm soát chúng.

Sa sút trí tuệ vùng trán thái dương

Ở chứng sa sút trí tuệ vùng trán thái dương, các tế bào thần kinh ở các vùng não liên quan đến hành vi cũng như giao tiếp và nhân cách bị thay đổi. Do đó những người mắc bệnh này thường có các triệu chứng ảnh hưởng đến hành vi, lý luận, giao tiếp hoặc sinh hoạt của họ.

Chứng mất trí nhớ thể Lewy

Trong chứng mất trí nhớ thể Lewy, các khối protein tích tụ trong não, những protein này cũng có thể được tìm thấy ở bệnh nhân mắc bệnh Parkinson và Alzheimer.

Những người mắc chứng mất trí nhớ này có thể bị ảo giác, khó tập trung hoặc gặp khó khăn trong việc phối hợp vận động.

Chứng mất trí nhớ mạch máu

Chứng mất trí mạch máu chỉ đứng sau bệnh Alzheimer về mức độ phổ biến ở những người suy giảm nhận thức. Nó xảy ra do các vấn đề với mạch máu liên quan đến não. Những người mắc dạng sa sút trí tuệ này có thể gặp khó khăn trong việc ghi nhớ, nhưng các triệu chứng rõ ràng nhất của họ thường là vấn đề về sinh hoạt, lý luận, tập trung và suy nghĩ nhanh.

Các bệnh liên quan đến chứng mất trí nhớ

Khả năng phán đoán dần kém đi (Nguồn: internet)

Hiện nay theo những nghiên cứu mới, những bệnh có liên quan đến suy giảm nhận thức bao gồm những triệu chứng trên, đồng thời xuất hiện các căn bệnh khá phổ biến như chấn thương sọ não và bệnh Parkinson cũng như bệnh Creutzfeldt-Jakob và bệnh Huntington. Những người mắc các chứng rối loạn này có triệu chứng giống như sa sút trí tuệ hoặc mắc phải một dạng sa sút trí tuệ nào đó.

Chấn thương sọ não

Chấn thương sọ não thường gặp do chấn thương đầu lặp đi lặp lại, thường xảy ra ở các vận động viên chơi các môn thể thao va chạm mạnh như bóng đá, bóng bầu dục hay quyền anh. Chấn thương cũng có thể xảy ra trong các môn thể thao như bóng chuyền, hoạt náo viên hoặc bóng nước. Nếu một số phần của não bị tổn thương, chứng mất trí nhớ có thể xuất hiện rõ ràng sau đó.

Các triệu chứng dễ gặp nhất của chấn thương sọ não bao gồm mất trí nhớ, khó giao tiếp, trầm cảm và giận dữ.

Bệnh Parkinson

Các triệu chứng liên quan đến bệnh Parkinson có thể do tổn thương các tế bào thần kinh trong não. Những người mắc bệnh Parkinson thường bị run, di chuyển chậm chạp, gặp khó khăn trong việc giữ thăng bằng và phối hợp. Những người này thường có các triệu chứng sa sút trí tuệ rõ ràng.

Bệnh Creutzfeldt-Jakob

Bệnh Creutzfeldt-Jakob là một bệnh di truyền được đặc trưng bởi sự tích tụ các protein được gọi là prion trong não, tuy nhiên đây cũng là một tình trạng gây tử vong rất hiếm khi xảy ra. Ngoài khuynh hướng di truyền, bệnh này có thể xuất hiện sau khi tiếp xúc với mô thần kinh bị nhiễm bệnh trong quá trình cấy ghép phẫu thuật.

Ở gia súc, nó được biết đến rộng rãi là bệnh bò điên mà con người có thể mắc phải do ăn thịt bị bệnh. Các dấu hiệu bao gồm lú lẫn, mất phương hướng, trầm cảm, khó khăn về phối hợp, khó nói và khó tập trung.

Bệnh Huntington

Bệnh Huntington là một chứng rối loạn di truyền, trong đó các tế bào thần kinh trong não bị thoái hóa. Các triệu chứng bao gồm hay quên, trầm cảm, khó giao tiếp và khó vận động cơ thể. Tình trạng này thường xuất hiện ở độ tuổi 30 hoặc 40.

Chấn thương sọ não, bệnh Parkinson, Creutzfeldt-Jakob và Huntington không thể hồi phục, nhưng một số tình trạng khác liên quan đến chứng mất trí nhớ lại có thể hồi phục như u não, thiếu dinh dưỡng, rối loạn tuyến giáp hay rối loạn miễn dịch. Đó là những tình trạng có thể được điều trị dễ dàng hơn.

Ngăn ngừa suy giảm nhận thức như thế nào?

Luyện tập các bài tập trí não để duy trì khả năng nhận thức (Nguồn: Internet)

Nhiều nguyên nhân của chứng suy giảm nhận thức là do di truyền và các dấu hiệu tăng theo tuổi tác. Tuy nhiên các chuyên gia vẫn khuyên chúng ta nên làm những cách để giảm khả năng gặp phải các triệu chứng.

Hãy tránh uống rượu và hút thuốc lá với bất kỳ số lượng nào, kiểm soát các bệnh thường gặp như tăng huyết áp và tiểu đường, ăn uống điều độ và tập thể dục là một số cách mà bất kỳ ai cũng có thể thực hiện để duy trì sức khỏe nhận thức của bản thân.

Hãy cùng BlogAnChoi tham khảo thêm nhiều bài viết khác về chủ đề sức khỏe đời sống nhé!

Nguồn tham khảo:

TS.BS Đinh Vinh Quang – Trưởng khoa nội thần kinh – Bệnh viện nhân dân 115
Hiệp hội bệnh Alzheimer
Viện Lão hóa Quốc gia

Các bạn có thể đọc thêm bài viết khác tại BlogAnChoi: