Năm qua, năm đến

Thời khắc đầu năm mới là lúc mỗi người nhìn lại quá trình của một năm vừa trôi qua và thầm mong cho 12 tháng kế tiếp sẽ trọn vẹn, đủ đầy. Những điều còn bỏ sót, những điều còn hối tiếc, chúng ta sẽ đặt vào tương lai. Tương lai luôn cho chúng ta những cơ hội, có phải sẽ luôn là như thế không?

Tôi cũng từng mang suy nghĩ đó và cho rằng mình là một người lạc quan. Nhưng đến một ngày tôi nhận ra, tương lai với ngày rộng tháng dài, không phải chỉ đem cho tôi cơ hội, mà sẽ còn “cướp đi” của tôi những điều quý giá nhất.

Giờ đây, tôi biết mình thật may mắn, vì từ nhỏ luôn được sống gần những người yêu thương tôi nhất, yêu thương tôi vô điều kiện. Từ khi chào đời cho đến khi 5 tuổi, tôi được sống cùng ông bà ngoại. Và trong suốt gần 30 năm nay, tôi được sống cùng ông bà nội. Những ngày tháng bình yên, êm ả đến mức quá quen thuộc. Quen thuộc đến nỗi, nó khiến con người ta đôi khi thấy gợn lên một chút nhàm chán, “khó chịu”, bí bách.

Khi mấy chị em tôi còn nhỏ, ông nội là người đưa đón chúng tôi đi học. Nhất là tôi, đứa cháu đầu tiên được ông nâng niu, chiều chuộng. Thậm chí, ông còn tự tay sơn lại tường phòng tôi theo đúng màu tôi muốn, để đón tôi quay về nhà sau vài năm xa gia đình vào Sài Gòn làm việc. Đó là lúc đứa cháu này đã 24 tuổi.

Có lẽ ở gia đình nào cũng vậy, người lớn luôn mãi nhìn con cháu là những đứa trẻ bé bỏng, luôn mãi lo lắng dõi theo từng bước chân, chỉ sợ chúng ta sảy chân vấp ngã. Tôi đã quá quen với hình ảnh ông nội đứng ngoài cửa nhà, lúi húi quét đi quét lại khoảng sân bé xíu, chỉ để chờ tôi đi làm về, chào ông thật to. Dường như chưa thấy tôi về thì ông cũng chẳng yên tâm khóa cửa. Và tôi cũng chỉ yên lòng, thở phào nhẹ nhõm sau một ngày làm việc, nếu về tới cổng nhìn thấy bóng dáng ông đứng đợi.

Hãy lắng nghe điều ông bà cần ở chúng ta

Những điều chúng ta làm, đều xuất phát từ quan tâm và yêu thương. Có yêu thương thì mới có quan tâm, dù có thể là chưa đúng cách. Khi mà quan tâm hay lo lắng vô tình trở thành kiểm soát, trở thành sợi dây vô hình “thít chặt”, trói buộc nhiều hơn là để “gắn kết”. Nhưng khi tháo bỏ nút thắt để “sổ lồng”, tôi nhận ra lòng mình hụt hẫng.

Tôi chỉ chuyển đi xa cách ông bà tôi chưa đến 10km, chỉ cách xa ông bà tôi chưa đến 30 phút đi xe. Thế nhưng với ông nội, quãng đường đó lớn hơn những con số kia nhiều lần. Tôi cũng chỉ nhận ra nó “xa” đến thế nào khi mỗi ngày nhìn ông bà qua camera. Tôi có thể thấy ông, nhưng ông chỉ nghe được giọng tôi. Ông nói, mỗi ngày ông chỉ cần tôi “gọi” về nói chuyện vài câu qua camera, để ông biết tình hình, để ông nghe thấy giọng tôi. Cũng vẫn chỉ là những câu hỏi han tôi đã nghe suốt 30 năm qua, “con ăn cơm chưa?”, “hôm nay có đi đâu chơi không?”, “phải ăn nhiều rau vào đấy”…

Khi ở bên ông, tôi muốn ông thấy tôi đã trưởng thành, nhưng khi ở xa ông thì tôi chỉ muốn được trở lại thành một đứa trẻ con.

Tương lai phía trước sẽ cho tôi những cơ hội, những ngày tháng dài rộng để thỏa sức bay nhảy, tự do. Nhưng ông bà tôi sẽ chẳng còn có thể đi cùng tôi thật lâu và thật xa nữa. Suốt bao năm qua và cả đến bây giờ, điều ông quan tâm nhất mỗi ngày vẫn là tôi ăn đủ bữa, ngủ đủ giấc và về nhà bình an. Phải chăng vì tôi đã được bao bọc quá lâu trong một gia đình lớn thế nên tôi nhận ra những điều bình dị đó muộn màng?

Tôi chợt nhớ đến ông bà ngoại đã mất. Những năm tháng đầu đời, tôi ở trong vòng tay ông bà ngoại, đến khi đủ tuổi để đi học, tôi rời xa ông bà để khám phá thế giới xung quanh nhưng lại chẳng đủ lớn để nhận ra và thấu hiểu tình yêu thương mà ông bà dành cho tôi trong những cái ôm thật chặt mỗi lần tôi về thăm quê. Những chuyến về quê mỗi năm chỉ đôi lần.

Điều ông bà cần, điều mà những bậc sinh thành cần là những điều họ sẽ chẳng bao giờ nói ra thành lời. Giống như tình yêu thương, nó âm thầm và luôn lặng lẽ. Ta phải “nhìn”, “nghe” bằng trái tim thì mới nhận ra, đằng sau ánh mắt, đằng sau những lời dặn dò “nói đi nói lại”, ông bà cần điều gì ở ta.

Tôi không chắc mình đã đủ “lớn” và “khôn” để hiểu được những gì ông bà tôi mong muốn. Nhưng tôi nhận ra, mình phải hiểu. Phải thật sự “để tâm” để hiểu, vì ở tương lại tôi sẽ không có cơ hội thứ 2, thứ 3… làm lại hay sửa chữa.

Điều ông bà cần, chỉ có “ở đây”, “bây giờ” chứ không phải ở “sau này” đâu.

Phải chăng là năm con Trâu nên đầu năm chúng ta đã phải đương đầu với thử thách?

Trải qua năm 2020 với những từ khóa “giãn cách”, “cách ly” khiến cho việc sum họp bên gia đình lại càng trở nên thân thương và đáng quý. Không kể đến những y bác sĩ hay những chiến sĩ công an bộ đội đang ở tuyến đầu chống dịch thì Tết năm nay cũng sẽ là một cái Tết đặc biệt khó quên với rất nhiều người.

“Ai ở đâu hãy ở yên đấy”

Câu khẩu hiệu này chúng ta đã nghe rất rất nhiều lần trong nửa đầu năm 2020. Nhưng nếu lúc đó “ở yên đấy” chỉ đơn giản là tạm hoãn vài cuộc gặp mặt cafe, ăn uống, tạm hoãn một vài chuyến du lịch hè vi vu…thì ở thời điểm này “ở yên” đồng nghĩa với việc không về nhà ăn Tết.

Đối với những người đi làm xa nhà, những bạn sinh viên đi học xa quê, vài ba tháng không về nhà cũng chẳng mấy khó khăn. Thế nhưng “không về nhà ăn Tết” lại là một cảm xúc khác hẳn. Khi những ca bệnh Covid quay trở lại cộng đồng, rất nhiều trường đại học đã hoãn kì thi cuối kỳ và cho sinh viên nghỉ Tết sớm. Bố mẹ nào cũng vậy, chỉ yên tâm khi thấy con an toàn trở về nhà. Tuy nhiên có những bạn trẻ lại không chọn cách quay trở về nhà ngay lập tức. Không nên phán xét, đánh giá rằng đó là chủ quan, lơ là cảnh báo về dịch bệnh. Họ cũng có những câu chuyện riêng.

Duy hiện là sinh viên năm 2, ngoài giờ học, như rất nhiều bạn khác Duy cũng đi làm thêm. Công việc cậu chọn là làm shipper. Khi trường cho nghỉ Tết sớm nhưng Duy vẫn ở lại Hà Nội và đi làm. Tôi hỏi lý do thì cậu trả lời rằng:

“Em muốn tranh thủ chạy ship cho một vài cửa hàng nữa, năm vừa rồi dịch bệnh nên nhà em cũng khó khăn, em muốn kiếm thêm để đóng học phí kỳ sau. Bố em cũng gọi về nhưng em chưa muốn về.”

Câu trả lời của Duy chắc cũng là câu chuyện của rất nhiều người. “Cơm áo gạo tiền” có sức nặng khiến cho “đúng – sai”, “nên hay không nên” cũng khó có thể rạch ròi. Duy còn nói thêm, nếu gần Tết dịch bệnh lan rộng hơn, không thể về nhà thì em cũng đành chấp nhận.

Một cái Tết xa nhà của sinh viên chắc hẳn là sẽ khó khăn hơn so với những người đã đi làm ổn định. Và cái thiếu thốn ở đây, không chỉ là vật chất. Chúng ta có thể lấp đầy cái bụng nhưng khó lấp đầy được nỗi buồn không được sum họp bên gia đình. Bữa cơm ngày Tết nó khác lắm! Bởi chúng ta nếm nó không chỉ bằng vị giác, nó ngon không chỉ bằng những thứ gia vị, nó ngon bởi nụ cười của bố, bằng những lời càu nhàu, cằn nhằn của mẹ.

Một chuyến xe trở về nhà ngày Tết nó khác lắm, dù có thể trong năm thì bạn đã đi hàng chục lần chuyến xe đó. Vậy nhưng hàng trăm chiếc vé tàu, vé máy bay đã phải hủy. Đôi khi ta chép miệng tắc lưỡi “năm nào chả có Tết, năm nay không ăn Tết thì sang năm ăn Tết”. Đúng vậy, 365 ngày nữa Tết lại về. Nhưng thời gian xoay vòng lặp lại không có nghĩa chúng ta luôn cơ hội để thực hiện những điều từng bỏ qua.

Giỗ ông ngoại tôi là vào ngày giáp Tết. Đã nhiều năm tôi không về thăm quê vậy nên dự định của tôi là sẽ về giỗ ông năm nay. Vậy mà dịch bùng phát ở Hải Dương chỉ vài ngày trước ngày giỗ ông. Tôi ước giá như mình không bỏ lỡ những dịp về quê trước đây, giá như không thờ ơ nghĩ rằng “muốn về lúc nào cũng được”. Khoảng cách 80km chỉ mất 2 tiếng đi xe máy vào một ngày cuối tuần, vậy nhưng biết bao ngày cuối tuần đã trôi qua, đó vẫn chỉ là kế hoạch.

Những thứ “có thể” luôn luôn có thể biến thành “không thể” nếu chúng ta cứ chần chừ và lưỡng lự. Bạn có thể chọn chấp nhận xa gia đình vì cuộc sống mưu sinh, tôi có thể day dứt ân hận vì đã quá thờ ơ, không trân trọng những dịp được quây quần bên gia đình, dù muốn hay không, cái Tết này sẽ là cái Tết khó quên với rất nhiều người. Đi qua 365 ngày nữa sẽ lại có Tết, nhưng đừng đợi Tết đến mới quay về bên gia đình, hãy ở bên gia đình bất cứ khi nào có thể.

• Những truyền thống, phong tục làm nên “hồn” Tết: Dù bận rộn tới đâu cũng đừng quên nhé!
• TOP 30 bài nhạc Tết hay, mới nhất 2021, cứ nghe là thấy xuân đã về