sốt xuất huyết là gì – BlogAnChoi

Dịch sốt xuất huyết bùng phát: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng tránh.

2022-11-23T02:15:36Z

Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm phổ biến, bùng phát thành dịch theo mùa. Khi nhiễm bệnh, nếu không có biện pháp y tế can thiệp kịp thời sẽ để lại hậu quả khó lường, nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Vậy nên mọi người cần nắm vững thông tin về nguyên nhân sốt xuất huyết và triệu chứng của bệnh để có biện pháp phòng và điều trị kịp thời.

Bệnh sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue có trong muỗi vằn (muỗi Aedes aegypti) gây ra. Bệnh được Spaniards mô tả lần đầu tiên vào năm 1764. Năm 1953, một vụ dịch sốt xuất huyết xảy ra ở Philippin. Năm 1958 một vụ dịch tương tự xảy ra ở Thái Lan. Do dịch ngày càng lan rộng ở các nước Đông Nam Á và khu vực Tây Thái Bình Dương, tổ chức y tế thế giới (WHO) đã thống nhất tên gọi của bệnh là sốt xuất huyết Dengue vào năm 1964.

Sốt xuất huyết có khả năng lây truyền từ người này sang người khác thông qua vật trung gian là muỗi vằn, thời gian phát bệnh chỉ từ 4-5 ngày sau khi nhiễm mầm bệnh.

Hình ảnh muỗi vằn Aedes aegypti (Nguồn: Internet)

Theo thống kê của WHO, ước tính mỗi năm có khoảng 50 đến 100 triệu người mắc bệnh. Tại Việt Nam, theo tổng hợp báo cáo của các địa phương, từ đầu năm đến nay cả nước ghi nhận hơn 300.000 ca mắc sốt xuất huyết, 112 trường hợp tử vong. So với cùng kì năm 2021 số ca mắc tăng 4,9 lần, tử vong tăng 88 trường hợp.

Nguyên nhân gây ra bệnh sốt xuất huyết nlà gì?

Người nhiễm virus Dengue do muỗi cái thuộc chi Aedes đốt. Muỗi Aedes aegypti hoạt động vào ban ngày và chỉ có muỗi cái mới đốt người và truyền bệnh. Khi muỗi cái hút máu bệnh nhân nhiễm virus Dengue, virus này sẽ ủ bệnh trong cơ thể muỗi khoảng 8 đến 11 ngày. Trong khoảng thời gian sống còn lại sau đó, muỗi có nguy cơ truyền bệnh cho người.

Vòng đời của muỗi vằn (Nguồn: Internet)

Bệnh sốt xuất huyết thường xảy ra vào thời điểm tháng 3, tháng 4 và khoảng đầu tháng 7 đến tháng 11 hằng năm. Đây là khoảng thời gian thuận lợi cho sự phát triển của muỗi vằn.

Tại Việt Nam, do nằm trong đới khí hậu nhiệt đới có gió mùa hoạt động quanh năm, là điều kiện lý tưởng để muỗi vằn sinh sản và phát triển.

Triệu chứng của bệnh sốt xuất huyết là gì?

Bệnh sốt xuất huyết có 4 giai đoạn phát triển:

Giai đoạn 1: Thời kì ủ bệnh

Thời kì ủ bệnh thường trong vòng 3-6 ngày, một số trường hợp có thể kéo dài đến 15 ngày. Tùy theo cơ địa và khả năng miễn dịch của mỗi người mà virus Dengue sẽ nhân lên, khi đủ số lượng sẽ dẫn đến biểu hiện cụ thể và bệnh sốt xuất huyết chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

Giai đoạn 2: Sốt Dengue

Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột với sốt cao 39 đến 40°C, người mệt mỏi rũ rượi, nhức đầu, đau sau hốc mắt, đau cơ (đau thắt lưng và đôi khi đau chân), thường kèm đau họng, buồn nôn, nôn mửa, đau vùng thượng vị và tiêu chảy.

Ở trẻ em, đau họng và đau bụng thường là những triệu chứng nổi trội. Hạ sốt xuất hiện vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 8 thường kèm theo biểu hiện xuất huyết nhẹ (chấm xuất huyết dưới da, nốt xuất huyết và chảy máu mũi).

Dấu hiệu tiêu biểu của sốt xuất huyết là phát ban đỏ (Nguồn: Internet)

Giai đoạn 3: Sốt xuất huyết Dengue

Các biểu hiện xuất huyết thường gặp trong sốt xuất huyết Dengue gồm xuất huyết dưới da tự phát hoặc sau tiêm chích, chảy máu chân răng, chảy máu mũi và xuất huyết tiêu hóa (đi ngoài ra máu, phân màu đen hoặc đi ngoài ra máu tươi). Lách thường không lớn, nếu gan lớn và đau thì đây là những dấu hiệu bệnh nặng. Các biểu hiện khác có thể gồm tràn dịch màng phổi, giảm protein máu…

Giai đoạn 4: Phục hồi

Sau khi vượt qua giai đoạn 3, cơ thể người bệnh sẽ phục hồi dần dần, nhịp tim và huyết động ổn định, đi tiểu nhiều, cảm giác khát nước và thèm ăn.

Phương pháp điều trị bệnh sốt xuất huyết

Theo các chuyên gia y tế, việc xác định mức độ nặng nhẹ của bệnh sốt xuất huyết là cần thiết để đưa ra biện pháp điều trị phù hợp vì sốt xuất huyết có mức độ nguy hiểm cao, ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh.

Đối với những bệnh nhân ở mức độ nhẹ có thể điều trị tại nhà:

Cho người bệnh nghỉ ngơi, thư giãn tại giường
Tăng cường uống sữa, nước trái cây, nước cơm và các dung dịch điện giải đẳng trương (Oresol)
Uống paracetamol để hạ sốt, chườm ấm

Chú ý: người bệnh không được sử dụng các loại thuốc steroid, các chất chống viêm không steroid, acid acetylsalicylic (aspirin), mefenamic acid (ponstan), ibuprofen… Nếu chẳng may đã uống các loại thuốc này cần đến gặp bác sĩ ngay.

Phương pháp điều trị, chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết (Nguồn: Internet)

Ngoài ra chế độ ăn uống cũng rất quan trọng đối với người bệnh:

Tăng lượng protein, nhất là những protein có giá trị sinh học cao từ thịt, cá, trứng, sữa…
Không ăn quá nhiều trong một bữa mà hãy chia nhỏ các bữa ăn trong ngày. Điều này tránh gây cảm giác khó chịu khi ăn, tốt cho tiêu hóa của người bệnh. Theo đó, người lớn có thể ăn 4-6 bữa/ngày, còn trẻ em thì chia nhiều hơn khoảng 6-8 bữa/ngày
Ưu tiên thức ăn lỏng, mềm như mì, cháo, súp….

Chế độ dinh dưỡng dành cho người bị sốt xuất huyết (Nguồn: Internet)

Với bệnh nhân bị sốt xuất huyết nặng:

Khi có biểu hiện chân tay lạnh, sốt li bì, mạch yếu, viêm họng, khó thở,… người bệnh sốt xuất huyết cần được đưa vào viện điều trị ngay.

Hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị sốt xuất huyết, điều trị triệu chứng là phương pháp chủ yểu được áp dụng. Khi điều trị, người bệnh cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ, tự theo dõi tại nhà và đến bệnh viện thực hiện các xét nghiệm cần thiết khác theo yêu cầu.

Biện pháp phòng tránh sốt xuất huyết

Hiện tại, việc kiểm soát vật trung gian truyền bệnh (muỗi vằn) được xem là biện pháp duy nhất phòng bệnh có hiệu quả. Để kiểm soát sự sinh sản và phát triển của muỗi vằn, ta cần thực hiện một số biện pháp sau:

Thu gom tiêu hủy những vật dụng phế thải trong nhà và xung quanh nhà có thể là nơi sinh sản của muỗi
Phát quang bụi rậm quanh nhà, quanh vườn
Đậy kín các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng
Xử lý nguồn nước, khơi thông cống rãnh quanh nhà, vệ sinh sạch sẽ, thoáng mát môi trường sống
Ngủ màn để tránh bị muỗi đốt
Đốt nhang muỗi, dùng vợt muỗi, phun thuốc diệt muỗi để tiêu diệt muỗi vằn
Sử dụng các loại thuốc bôi ngoài da, mặc quần áo dài tay để tránh bị muỗi đốt
Sử dụng rèm che, màn tẩm hóa chất diệt muỗi ở các vị trí ô thoáng, cửa sổ, cửa ra vào.

Mỗi người cần chủ động tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị, phòng ngừa sốt xuất huyết để bảo vệ sức khỏe của bản thân và cả gia đình.

Biện pháp phòng tránh bệnh sốt xuất huyết (Nguồn: Internet)

Tư liệu tham khảo:

Hồng Ngọc Hospital – Trang thông tin của Bệnh viện đa khoa Hồng Ngọc
Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về những bệnh thường gặp nhé!

Các bạn có thể đọc thêm những bài viết khác để có thêm thông tin về bệnh sốt xuất huyết:

6 quan niệm sai lầm về sốt xuất huyết – Căn bệnh “đến hẹn lại lên” không được xem thường!

2021-10-06T10:36:37Z

Mỗi người chỉ mắc sốt xuất huyết một lần trong đời? Nếu lỡ mắc cũng không cần đi khám, chỉ cần tự chữa ở nhà vài ngày là khỏi? Hãy cùng BlogAnChoi khám phá sự thật về căn bệnh rất quen thuộc này nhé!

Sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra và muỗi Aedes là vật trung gian lây truyền. Ở Việt Nam thường gọi chung là sốt xuất huyết nhưng thực ra khi nhiễm virus có thể xuất hiện 3 thể bệnh khác nhau được gọi là sốt Dengue, sốt xuất huyết Dengue và hội chứng sốc Dengue.

Muỗi vằn Aedes là vật trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết (Ảnh: Internet).

Các triệu chứng có thể từ nhẹ đến nặng và xuất hiện từ 4 đến 7 ngày sau khi bị muỗi đốt. Bệnh nhẹ có thể bị đau nhức cơ và khớp, sốt cao, nôn ói, phát ban, đau đầu dữ dội, đau sau mắt, v.v. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể nặng dần và gây chảy máu các cơ quan bên trong cơ thể, đau bụng, mạch yếu, tiểu cầu trong máu giảm đáng kể, trí óc lơ mơ, v.v. Những triệu chứng nghiêm trọng này thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

Phát ban dạng chấm đỏ là triệu chứng thường gặp khi bị sốt xuất huyết (Ảnh: Internet).

Vì hiện nay chưa có vaccine nên phải phòng bệnh bằng cách diệt muỗi và tránh bị muỗi đốt, nếu nghi ngờ mắc bệnh phải đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Chẩn đoán sốt xuất huyết không phải lúc nào cũng dễ dàng vì các triệu chứng của nó giống với các bệnh nhiễm trùng thông thường khác như sốt rét, thương hàn, v.v. Hiện vẫn chưa có thuốc đặc trị bệnh này, chỉ giảm nhẹ triệu chứng để cơ thể tự phục hồi.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hằng năm trên toàn cầu có khoảng 390 triệu người bị ảnh hưởng bởi bệnh sốt xuất huyết. Khi thời tiết chuyển sang mùa mưa cũng là lúc nguy cơ lây truyền bệnh tăng cao do muỗi Aedes sinh sản và trưởng thành nhanh hơn trong thời gian này. Do đó điều quan trọng là mỗi người phải có hiểu biết đúng để tự bảo vệ mình, phòng tránh căn bệnh nguy hiểm.

Diệt muỗi là biện pháp hiệu quả nhất để phòng tránh sốt xuất huyết (Ảnh: Internet).

Từ việc dùng lá đu đủ để chữa bệnh cho đến suy nghĩ rằng “chỉ bị bệnh này một lần trong đời”, những điều lầm tưởng về sốt xuất huyết vẫn được truyền tai nhau không hiếm gặp. Sau đây hãy cùng lật tẩy 6 quan niệm sai lầm như vậy nhé.

1. Mỗi người chỉ có thể bị sốt xuất huyết 1 lần trong đời?

Không giống như một số bệnh khác (thủy đậu, sởi, v.v.), sốt xuất huyết có thể xảy ra nhiều lần ở cùng một người. Virus Dengue có 4 “biến thể” khác nhau, hay còn gọi là 4 tuýp huyết thanh, do đó khi mắc bệnh 1 lần và đã khỏi thì hệ miễn dịch mới chỉ chống lại được 1 tuýp huyết thanh đó mà thôi, vẫn có khả năng bị mắc các tuýp còn lại.

Virus Dengue có 4 tuýp khác nhau (Ảnh: Internet).

Đặc biệt, những người bị nhiễm bệnh lần thứ 2 trở đi có thể gặp triệu chứng nặng hơn so với lần đầu. Các nhà khoa học đã phát hiện ra phản ứng miễn dịch của cơ thể chính là nguyên nhân khiến triệu chứng trở nên tồi tệ hơn khi một người bị tái nhiễm, do hệ miễn dịch phản ứng quá mạnh với mầm bệnh.

2. Sốt xuất huyết có thể lây trực tiếp từ người sang người?

Sốt xuất huyết không lây qua tiếp xúc trực tiếp mà chỉ có thể lây lan bởi muỗi Aedes. Không thể mắc bệnh này khi chạm vào người bệnh hoặc đứng gần nhau khi ho, hắt hơi. Các trường hợp lây virus Dengue qua truyền máu hoặc ghép tạng cũng rất hiếm.

Bệnh sốt xuất huyết chỉ lây qua muỗi đốt (Ảnh: Internet).

Muỗi cái hút máu người bệnh có chứa virus rồi truyền sang người lành, sau đó các triệu chứng sẽ xuất hiện từ 4 đến 7 ngày sau khi virus xâm nhập cơ thể. Tuy nhiên muỗi Aedes thường không di chuyển xa khỏi khu vực sinh sản của chúng, thường chỉ trong phạm vi 400 mét. Do đó nếu có người trong gia đình bị muỗi đốt ở nhà thì những người khác cũng có nguy cơ mắc bệnh rất cao.

Vệ sinh môi trường, dọn dẹp nhà cửa để ngăn muỗi trú ẩn và sinh sản là biện pháp đơn giản để phòng bệnh sốt xuất huyết tại nhà.

3. Muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở vùng nước dơ như cống rãnh, ao tù?

Muỗi Aedes đẻ trứng ở nơi nước tù đọng, dù sạch hay bẩn. Trên thực tế, chúng có thể đẻ trứng trong vũng nước có kích thước chỉ bằng đồng xu. Những nơi cần lưu ý trong nhà để tránh muỗi sinh sản là nước đọng trong lọ hoa, thau chậu, máng xối trên mái nhà, hốc cây, hồ nước, v.v. Thậm chí muỗi có thể đẻ trứng vào các vũng nước bị mắc kẹt trong nền đất cứng.

Ngoài việc vệ sinh nhà cửa sạch sẽ để không cho muỗi trú ẩn, nên thường xuyên kiểm tra xem có chỗ nào bị đọng nước và loại bỏ ngay, phải xả hết các vật chứa nước hoặc đậy nắp kín để tránh muỗi sinh sôi trong nhà.

4. Sốt xuất huyết chỉ phổ biến vào mùa mưa?

Muỗi Aedes đẻ trứng vào nước nên đương nhiên sẽ sinh sôi nhiều vào mùa mưa. Tuy nhiên muỗi cũng bị thu hút bởi nhiệt độ ấm và khí CO2 do con người thở ra, do đó chúng cũng hoạt động rất “tích cực” trong mùa hè. Thực tế sốt xuất huyết có thể xảy ra quanh năm và cần phải đề phòng mọi lúc mọi nơi.

Muỗi có thể truyền bệnh quanh năm nên không được chủ quan (Ảnh: Internet).

5. Sốt xuất huyết là bệnh nhẹ, có thể tự chữa tại nhà?

Sự thật là sốt xuất huyết có thể gây tử vong nếu không được điều trị đúng cách. Thể bệnh nhẹ nhất gọi là sốt Dengue, các triệu chứng phổ biến bao gồm sốt cao, đau đầu đau cơ và khớp. Thông thường cơn sốt sẽ kéo dài từ 3 đến 5 ngày.

Có những người không cần nhập viện vẫn khỏi bệnh khi được nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước và dùng thuốc giảm đau hạ sốt. Tuy nhiên tự chữa bệnh tại nhà rất nguy hiểm vì có khả năng bệnh sẽ tiến triển nặng mà không được phát hiện kịp thời. Đặc biệt cần cảnh giác khi thấy sốt bắt đầu hạ, vì các triệu chứng nặng có thể xuất hiện 24-48 giờ sau khi giảm sốt.

Triệu chứng thường gặp khi mắc sốt xuất huyết (Ảnh: Internet).

Những dấu hiệu cảnh báo sau đây cho thấy bệnh đang trở nên nghiêm trọng hơn:

Nôn ói nhiều và liên tục
Khó thở
Đau bụng
Chảy máu mũi, nướu, có máu trong chất nôn hoặc phân
Mệt mỏi rã rời

Thể bệnh nặng được gọi là sốt xuất huyết Dengue và hội chứng sốc Dengue, có thể gây tử vong nếu không được điều trị đúng. Trong bất kỳ trường hợp nào bị sốt xuất huyết, tốt nhất là hãy đi khám ngay lập tức. Nếu phát hiện dấu hiệu cảnh báo nêu trên hãy đến bệnh viện ngay để được theo dõi và chăm sóc y tế.

6. Có thể dùng lá đu đủ để chữa sốt xuất huyết?

Ở nhiều nơi có quan niệm cho rằng dùng lá đu đủ ép lấy nước có thể chữa được bệnh. “Cơ sở” của cách làm này là do sốt xuất huyết làm giảm số lượng tiểu cầu trong máu, mà nước ép lá đu đủ có tác dụng làm tăng tiểu cầu. Những bệnh nhân có tiểu cầu thấp dễ bị chảy máu các cơ quan nội tạng vì tiểu cầu tham gia vào quá trình đông máu.

Lá đu đủ có chữa được sốt xuất huyết (Ảnh: Internet).

Tuy nhiên trên thực tế vẫn chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy nước ép lá đu đủ có thể chữa sốt xuất huyết, và hiện nay cũng chưa có thuốc đặc trị cho bệnh này. Các bác sĩ chỉ kê đơn thuốc giảm bớt triệu chứng của bệnh, tạo điều kiện cho cơ thể tự phục hồi. Ngoài ra uống nhiều nước cũng là biện pháp hỗ trợ tốt vì cơ thể đã bị mất nhiều nước trong quá trình bệnh.

Mặc dù hầu hết các trường hợp sốt xuất huyết thường biểu hiện nhẹ nhưng phát hiện và điều trị sớm có thể giúp kiểm soát các triệu chứng dễ dàng hơn. Nếu bạn nghi ngờ bản thân mình hoặc người thân bị mắc bệnh, hãy đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được chẩn đoán kịp thời và tránh trở nặng.

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!