1. Tiền mặt

Dù ngày nay thanh toán điện tử ngày càng phổ biến, nhưng đôi khi bạn vẫn phải dùng đến tiền mặt. Và đó là lúc bạn nên rửa tay càng sớm càng tốt. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện hàng trăm loại vi sinh vật khác nhau trên tờ tiền, bao gồm vi khuẩn đường miệng, vi khuẩn âm đạo, DNA từ vật nuôi, thậm chí cả virus. Một số mẫu còn chứa E. coli và Salmonella – hai loại vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm nguy hiểm.

2. Tay vịn, tay nắm cửa và núm cửa

Bất kỳ nơi nào có nhiều người qua lại đều là “ổ chứa” vi khuẩn. Theo bác sĩ da liễu Katy Burris (Trung tâm Y tế Đại học Columbia), việc rửa tay sau khi đi phương tiện công cộng là cực kỳ cần thiết vì bạn có thể chạm vào tay vịn, nút bấm thang máy hay tay nắm cửa mà hàng trăm người khác cũng đã chạm vào trước đó.

Rửa tay giúp bạn ngăn ngừa hàng loạt bệnh truyền nhiễm – từ cảm cúm thông thường cho đến cúm mùa, COVID-19 và nhiều bệnh đường hô hấp khác.

3. Thực đơn nhà hàng

Bạn có thể nghĩ bát đũa hay bàn ăn mới là nơi bẩn nhất trong nhà hàng nhưng thực ra thực đơn mới là vật chứa nhiều vi khuẩn nhất. Một nghiên cứu từ Đại học Arizona cho thấy một tờ thực đơn có thể chứa tới 185.000 vi khuẩn.

Hãy nhớ rửa tay hoặc dùng dung dịch sát khuẩn sau khi gọi món, đặc biệt trước khi chạm vào đồ ăn hoặc điện thoại.

4. Mọi thứ trong phòng khám

Phòng khám là nơi tập trung nhiều người bệnh, nên gần như mọi vật dụng ở đó đều có vi khuẩn – đặc biệt là cây bút ký tên. Theo thống kê, một cây bút trong phòng khám có thể chứa nhiều hơn 46.000 vi khuẩn so với bệ ngồi bồn cầu thông thường. Tay vịn ghế chờ hay tay nắm cửa cũng không khá hơn.

Sau khi thăm khám, hãy rửa tay thật kỹ hoặc mang theo dung dịch sát khuẩn để giảm nguy cơ mang mầm bệnh về nhà.

5. Động vật (kể cả thú cưng)

Thú cưng đáng yêu của bạn có thể trông sạch sẽ, nhưng chúng vẫn mang nhiều loại vi khuẩn và ký sinh trùng trên lông và móng. Bác sĩ Nesochi Okeke-Igbokwe cho biết, nhiều người quên rửa tay sau khi chơi với thú cưng, khiến vi khuẩn dễ dàng truyền sang người.

Dù là vuốt ve, tắm rửa hay cho ăn, bạn cũng nên rửa tay bằng xà phòng ngay sau đó, đặc biệt trước khi ăn hoặc chạm vào mặt.

6. Màn hình cảm ứng

Công nghệ giúp cuộc sống tiện lợi hơn, nhưng cũng là “ổ chứa” vi trùng khó lường. Các màn hình cảm ứng ở ki-ốt, sân bay, máy ATM hoặc điện thoại cá nhân là nơi vi khuẩn dễ dàng bám lại.

Theo bác sĩ, chỉ cần rửa tay bằng xà phòng sau khi sử dụng thiết bị công cộng là bạn đã giảm đáng kể khả năng lây nhiễm vi khuẩn. Và đừng quên vệ sinh điện thoại thường xuyên, bởi màn hình của nó có thể còn bẩn hơn cả bồn cầu!

7. Thớt và miếng bọt biển trong bếp

Nhà bếp – nơi tưởng chừng sạch sẽ – lại là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi. Một nghiên cứu phát hiện có đến 326 loại vi khuẩn sống trên miếng bọt biển rửa chén đã qua sử dụng.

Bạn nên thay miếng bọt biển định kỳ, giữ khô ráo sau khi dùng và rửa tay kỹ sau khi chế biến thịt sống. Đây là cách đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả để ngăn ngừa vi khuẩn lan sang thực phẩm chín.

8. Bút không phải của bạn

Mượn bút để ký nhanh một tờ giấy có vẻ vô hại, nhưng thực tế một cây bút văn phòng trung bình chứa nhiều vi khuẩn gấp 10 lần bệ ngồi bồn cầu. Và nếu bạn là người có thói quen nhai nắp bút, điều đó càng đáng lo hơn.

Vì vậy, hãy rửa tay hoặc dùng dung dịch sát khuẩn sau khi sử dụng đồ dùng chung, đặc biệt trong môi trường công sở.

9. Bình đựng xà phòng hoặc vòi bơm

Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng bình đựng xà phòng cũng có thể là nơi trú ngụ của vi khuẩn, nhất là loại có thể nạp lại. Theo nghiên cứu của Đại học Arizona, khi bạn ấn vòi để lấy xà phòng, vi khuẩn từ tay có thể lây ngược trở lại bình chứa.

Giải pháp đơn giản là lau sạch bề mặt bình đựng xà phòng định kỳ, và nếu có thể, hãy chọn loại bình không thể nạp lại để hạn chế tích tụ vi khuẩn.

10. Các vật dụng dùng chung khác

Ngoài những thứ kể trên, hãy chú ý đến các vật dụng công cộng khác như tay cầm xe đẩy siêu thị, bàn phím máy tính nơi công sở hay cốc uống nước ở văn phòng. Đây đều là nơi vi khuẩn dễ lây lan, nhất là trong mùa cảm cúm.

Rửa tay thường xuyên là cách phòng bệnh đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Hãy rửa tay bằng xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, hoặc sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng.

Một thói quen nhỏ mỗi ngày có thể giúp bạn tránh được hàng loạt mầm bệnh – và giữ cho cơ thể luôn khỏe mạnh, an toàn.

Bạn có thể quan tâm:

• Bác sĩ cảnh báo 10 dấu hiệu tiềm ẩn cho thấy tim bạn đang gặp vấn đề
• 7 bài tập đơn giản giúp hạ huyết áp tự nhiên và an toàn

Xoang và vai trò của chúng trong cơ thể

Xoang là các khoang rỗng chứa đầy không khí nằm trong hộp sọ. Bạn có thể hình dung chúng như những “căn phòng trống” nhỏ phía sau trán, giữa hai mắt, phía trên má và sau mũi. Bên trong các xoang được lót bằng lớp niêm mạc có lông mao – những sợi lông nhỏ có nhiệm vụ quét chất nhầy ra khỏi xoang, dẫn đến mũi để đào thải.

Chất nhầy này có chức năng giữ lại bụi, vi khuẩn và các tác nhân gây hại khác, giúp bảo vệ hệ hô hấp. Nhưng khi lớp niêm mạc xoang bị viêm do nhiễm trùng hoặc dị ứng, chất nhầy không thể lưu thông như bình thường, gây ứ đọng và tạo áp lực trong các khoang xoang – từ đó dẫn đến đau đầu, nặng mặt, hoặc cảm giác “căng tức” vùng trán, má.

Triệu chứng thường gặp của đau đầu do viêm xoang

Theo bác sĩ Geoffrey B. Trenkle – chuyên gia tai mũi họng tại Los Angeles – đau đầu do viêm xoang không xuất hiện một mình mà thường đi kèm với nhiều triệu chứng đặc trưng khác như:

• Nghẹt mũi, khó thở bằng mũi
• Dịch mũi đặc, có màu vàng hoặc xanh lá
• Chảy dịch mũi ra sau họng (postnasal drip)
• Ho dai dẳng, đặc biệt vào ban đêm
• Hơi thở có mùi khó chịu
• Đau họng nhẹ
• Cảm giác áp lực ở mặt, nặng hơn khi cúi người
• Có thể kèm sốt (nhưng không phổ biến)

Vùng đau thường khu trú ở quanh mắt, trán hoặc hai bên má – đúng nơi các xoang nằm.

Phân biệt đau đầu do viêm xoang với đau nửa đầu

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa đau đầu do viêm xoang và đau nửa đầu không điển hình. Nguyên nhân là vì đau đầu do viêm xoang thường âm ỉ, liên quan đến áp lực ở mặt và mũi và đau nửa đầu (migraine) lại có thể “bắt chước” các triệu chứng đó, đặc biệt khi nó gây đau mặt hoặc cảm giác đầy trong xoang.

Điểm phân biệt quan trọng:

• Đau đầu do viêm xoang đi kèm với các dấu hiệu nhiễm trùng đường hô hấp trên như chảy mũi đặc, ho, nghẹt mũi.
• Đau nửa đầu thường kèm buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh, đau nửa đầu từng cơn và tăng dần.

Bác sĩ Trenkle cho biết: “Không phải cứ thấy đau vùng mặt hay trán là do xoang. Nhiều trường hợp bệnh nhân được chẩn đoán sai trong khi họ thực sự bị đau nửa đầu.”

Dị ứng có gây đau đầu do viêm xoang không?

Theo bác sĩ thần kinh Katherine Hamilton tại Bệnh viện Đại học MedStar Georgetown (Mỹ), đau đầu không phải là triệu chứng phổ biến của dị ứng như viêm mũi dị ứng. Thay vào đó, bạn sẽ thấy các biểu hiện như chảy nước mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, ngứa mũi, ngứa mắt.

Tuy nhiên, dị ứng có thể gây sưng tấy niêm mạc mũi, khiến dịch nhầy không thoát được, từ đó tạo cảm giác giống như đau đầu do viêm xoang. Ngoài ra, người bị dị ứng cũng dễ bị nhiễm trùng xoang thứ phát, từ đó dẫn đến các triệu chứng đau đầu do viêm xoang thực sự.

Cách phòng ngừa đau đầu do viêm xoang

Dưới đây là những thói quen và biện pháp đơn giản giúp bạn ngăn ngừa các đợt viêm xoang, từ đó hạn chế tình trạng đau đầu do viêm xoang:

• Rửa tay thường xuyên: Giúp tránh lây nhiễm virus gây cảm cúm và cảm lạnh – nguyên nhân hàng đầu gây viêm xoang.
• Tránh tiếp xúc với người bệnh: Đặc biệt trong mùa lạnh, nơi virus lan truyền dễ dàng.
• Sử dụng máy tạo độ ẩm: Không khí khô làm mũi bị khô và dễ kích ứng. Hãy giữ độ ẩm trong phòng ổn định, đặc biệt vào ban đêm.
• Uống nhiều nước: Giữ cho chất nhầy trong mũi loãng, dễ dẫn lưu hơn.
• Tránh khói thuốc và chất kích thích: Những yếu tố này có thể gây viêm hoặc kích ứng xoang.
• Tiêm vắc-xin cúm hàng năm: Giảm nguy cơ mắc bệnh cúm và các biến chứng liên quan đến xoang.
• Kiểm soát dị ứng tốt: Sử dụng thuốc theo chỉ định, tránh tiếp xúc với phấn hoa, lông thú cưng nếu bạn dị ứng.

Cách điều trị đau đầu xoang hiệu quả

Nếu bạn đang đối mặt với cơn đau đầu do viêm xoang, hãy thử các biện pháp sau:

Rửa mũi bằng nước muối

Sử dụng bình rửa mũi (neti pot) hoặc chai xịt rửa chuyên dụng có thể giúp loại bỏ chất nhầy ứ đọng. Hãy nhớ dùng nước tiệt trùng hoặc nước đun sôi để nguội để đảm bảo an toàn.

Dùng thuốc giảm đau không kê đơn

Các loại như acetaminophen hoặc ibuprofen có thể làm dịu cơn đau hiệu quả. Tuy nhiên, chỉ nên sử dụng 2–3 ngày mỗi tuần để tránh tình trạng “lệ thuộc thuốc”.

Thuốc xịt mũi

Có hai loại phổ biến:

• Thuốc thông mũi (như oxymetazoline): Giúp mở rộng đường thở nhưng không nên dùng quá 3 ngày liên tục.
• Thuốc xịt chứa corticosteroid (như fluticasone): Giảm viêm và thường dùng lâu dài an toàn hơn.

Máy tạo độ ẩm hoặc xông hơi

Hít hơi nước từ máy tạo độ ẩm, hoặc tắm nước nóng có thể giúp làm loãng dịch mũi và giảm cảm giác nặng đầu.

Thuốc thông mũi dạng uống

Sudafed (pseudoephedrine) là loại thông mũi dạng viên phổ biến. Tuy nhiên, nếu bạn có tiền sử cao huyết áp hoặc bệnh tim, cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Lưu ý: FDA đang xem xét loại bỏ một số sản phẩm chứa phenylephrine vì hiệu quả không rõ ràng.

Điều trị theo toa

Trong những trường hợp nặng hoặc kéo dài, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh (nếu nhiễm trùng) hoặc thuốc corticosteroid để giảm viêm mạnh.

Khi nào nên đến gặp bác sĩ?

Bạn nên tìm đến cơ sở y tế nếu gặp các biểu hiện sau:

• Cơn đau đầu kéo dài không thuyên giảm dù đã dùng thuốc
• Các triệu chứng dường như cải thiện rồi lại nặng hơn
• Các dấu hiệu tồn tại quá 10 ngày
• Sốt liên tục trên 3-4 ngày
• Buồn nôn, nôn hoặc đau mặt dữ dội

Đặc biệt chú ý: Nếu bạn bị đau đầu dữ dội đột ngột, kèm theo lú lẫn, yếu liệt, nhìn mờ, nói khó hoặc đi đứng không vững, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức vì đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ hoặc bệnh lý nguy hiểm khác.

Tổng kết

Đau đầu xoang là tình trạng phổ biến thường đi kèm với các triệu chứng nghẹt mũi, chảy nước mũi đặc và áp lực nặng ở vùng mặt. Tuy nhiên, nhiều người nhầm lẫn tình trạng này với đau nửa đầu không điển hình. Việc phân biệt đúng sẽ giúp bạn điều trị hiệu quả hơn.

Thay đổi thói quen sống, kiểm soát dị ứng, giữ vệ sinh mũi và tìm đến sự tư vấn y tế kịp thời là những cách tốt nhất để phòng ngừa và kiểm soát tình trạng đau đầu xoang một cách an toàn, lâu dài.

Nguồn dịch: What Is a Sinus Headache? (Chris Iliades, MD) – Everyday Health

Bạn có thể quan tâm:

• 8 cách hiệu quả giúp cải thiện tình trạng nghẹt mũi
• Viêm mô tế bào quanh hốc mắt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả
• Viêm da xốp hóa: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả