Teo não là gì?

Teo não là khái niệm chỉ tình trạng mất các mô não, bao gồm các tế bào thần kinh được gọi là neuron cũng như mất các kết nối giữa chúng. Hiện tượng này có thể xảy ra với toàn bộ não hoặc chỉ một số phần nhất định.

Các nguyên nhân thường gặp gây teo não bao gồm:

• Chấn thương sọ não
• Đột quỵ
• Các bệnh thoái hóa não, ví dụ như sa sút trí tuệ và mất trí nhớ
• Các bệnh truyền nhiễm gây viêm nặng, ví dụ như AIDS và viêm não
• Các nhà khoa học đang nghiên cứu để tìm hiểu xem COVID-19 có khả năng gây hiện tượng teo não hay không.

COVID-19 ảnh hưởng đến não như thế nào?

Một số người khi mắc COVID-19 có thể bị các triệu chứng kéo dài trong vài tuần, vài tháng, thậm chí vài năm sau khi hồi phục. Hiện tượng này thường được gọi là “COVID kéo dài”, được định nghĩa là những người gần đây đã mắc COVID-19 và có các triệu chứng mới, triệu chứng tái phát hoặc kéo dài liên tục ít nhất 4 tuần sau khi bắt đầu nhiễm virus.

Teo não là một trong những triệu chứng của COVID kéo dài và khiến nhiều nhà khoa học phải chú ý. Ví dụ, một nghiên cứu năm 2022 đã so sánh hình ảnh chụp cộng hưởng từ (MRI) quét não của 785 người. Kết quả cho thấy có sự thay đổi của não trong 401 trường hợp có xét nghiệm dương tính với COVID-19. Các thay đổi cụ thể bao gồm:

• Giảm chất xám (lớp ngoài của não)
• Tổn thương mô não ở các vùng liên quan đến cảm nhận mùi
• Giảm kích thước não nói chung

Nghiên cứu cũng cho thấy những người có biểu hiện teo não có nguy cơ bị suy giảm nhận thức cao hơn. Tổn thương não xảy ra nhiều hơn ở các vùng cảm nhận mùi.

Các nhà khoa học cho rằng COVID-19 gây teo não có thể do phản ứng viêm hoặc virus tấn công trực tiếp vào các tế bào não. Một nghiên cứu khác cũng sử dụng phương pháp MRI để đánh giá tình trạng não của những người từng bị nhiễm COVID-19, kết quả đã tìm thấy tổn thương ở các mạch máu nhỏ trong não. Tuy nhiên hiện nay các nhà nghiên cứu chưa thể đưa ra kết luận chắc chắn về ảnh hưởng của COVID-19 đối với não bộ do quy mô nghiên cứu nhỏ và nhiều yếu tố hạn chế khác.

Nhiều nghiên cứu cho thấy COVID-19 có liên quan với hình thành cục máu đông trong cơ thể người bệnh, có thể là do tổn thương các mạch máu nhỏ trong não. Cục máu đông hình thành trong não cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ ở những người đã bị nhiễm COVID-19.

Cũng có nghiên cứu phát hiện rằng các protein trên bề mặt virus SARS-CoV-2 có thể gây độc cho các tế bào thần kinh trong não. Một nghiên cứu năm 2022 phát hiện có tổn thương não ở những bệnh nhân tử vong do các biến chứng liên quan đến COVID-19. Các nhà nghiên cứu khuyến cáo rằng những người đã hồi phục sau khi nhiễm COVID-19 nếu có triệu chứng bất thường về thần kinh có thể là dấu hiệu của COVID kéo dài.

Các triệu chứng của COVID-19 gây ra cho não như thế nào?

COVID-19 có thể gây ra các triệu chứng sau:

• Mệt mỏi nặng đến mức cản trở các hoạt động thường ngày của người bệnh
• Mệt mỏi nhiều hơn sau khi gắng sức về thể lực hoặc tinh thần
• Khó tập trung, đầu óc mơ màng (triệu chứng “sương mù não”)
• Chóng mặt
• Trầm cảm
• Lo âu
• Đau đầu
• Khó ngủ
• Thay đổi cảm giác mùi vị

Teo não do COVID-19 có thể hồi phục được không?

Khả năng hồi phục tổn thương não tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra nó, ví dụ các chứng sa sút trí tuệ như bệnh Alzheimer thường ngày càng nặng hơn và không hồi phục. Trong một số trường hợp, các tổn thương của não có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, thậm chí rút ngắn tuổi thọ của người bệnh.

Nhưng các nhà khoa học vẫn chưa biết chắc liệu các di chứng não của COVID-19, bao gồm cả teo não, có tồn tại vĩnh viễn hay không. Một số nghiên cứu cho thấy có sự cải thiện chức năng não của người bệnh trong vòng 6 tháng sau khi nhiễm COVID-19, tuy nhiên cần nghiên cứu thêm để xác định xem sự hồi phục này có phổ biến hay không.

Làm cách nào để ngăn ngừa teo não do COVID-19?

Cách tốt nhất để ngăn ngừa nhiễm COVID-19 cũng như các di chứng của nó là tiêm vaccine đầy đủ. Theo Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật Mỹ (CDC), tiêm ngừa cũng có thể giúp bảo vệ bạn khỏi hiện tượng COVID kéo dài và các tác động của nó, kể cả teo não. Những người bị bệnh nặng khi nhiễm COVID-19 có nguy cơ gặp các triệu chứng kéo dài nhiều hơn, trong khi những người được tiêm vaccine có ít nguy cơ mắc bệnh nặng hơn.

CDC cũng lưu ý rằng những người đã tiêm vaccine và không bị bệnh nặng vẫn có thể mắc COVID kéo dài, tuy nhiên tiêm vaccine là cách tốt nhất hiện nay để ngăn ngừa ảnh hưởng của COVID kéo dài.

Ngoài việc bảo vệ bản thân khỏi nhiễm COVID-19, bạn có thể áp dụng lối sống lành mạnh tốt cho não để ngăn ngừa tổn thương não và teo não nói chung. Các chuyên gia khuyến cáo những việc nên làm bao gồm:

• Chế độ ăn uống lành mạnh
• Kiểm soát huyết áp
• Tập thể dục thường xuyên
• Tích cực giao lưu hoạt động xã hội
• Học thêm kiến thức mới để bộ não vận động thường xuyên
• Tiếp tục thực hiện các sở thích và hoạt động mà bạn yêu thích

Những người không được tiêm vaccine có thể làm gì để ngăn ngừa COVID kéo dài và ảnh hưởng tới não?

Tiêm vaccine là cách tốt nhất để tránh mắc COVID-19 và COVID kéo dài, nhưng nếu bạn chưa được tiêm vaccine và bị mắc bệnh thì phải đợi đến khi hồi phục hoàn toàn mới được tiêm. Trong thời gian đó, bạn nên cố gắng giảm nguy cơ bệnh trở nặng bằng những biện pháp như nghỉ ngơi nhiều và nói chuyện với bác sĩ để được chăm sóc y tế cần thiết. Nếu bạn cảm thấy khó thở hoặc có triệu chứng mới xuất hiện, hãy báo với bác sĩ hoặc tìm người hỗ trợ ngay.

Tổng kết

Teo não là một hậu quả lâu dài có thể xảy ra khi bị nhiễm COVID-19. Các nhà khoa học đang tìm hiểu tác động của COVID-19 đối với não bộ. Nếu bạn bị nhiễm COVID-19 cũng không có nghĩa là bạn sẽ bị di chứng não, nhưng tất cả mọi người đều nên phòng tránh nhiễm bệnh ngay từ đầu bằng cách tiêm vaccine.

Hiện tại không có xét nghiệm nào để xác định tình trrạng COVID kéo dài, nhưng nếu bạn thấy xuất hiện các triệu chứng về thần kinh kéo dài 4 tuần sau thời điểm nhiễm bệnh thì hãy trao đổi với bác sĩ để được thắm khám và điều trị.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Tác dụng phụ của vắc-xin COVID-19: Khi nào là bình thường và khi nào cần cảnh giác?
• COVID-19 có thể gây ra 11 triệu chứng rất kỳ lạ này – Bạn đã biết chưa?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Có thể giảm nguy cơ mắc COVID-19 chỉ bằng cách lựa chọn thực phẩm

Đây là kết luận của các nhà khoa học đến từ Đại học Tây Bắc ở Chicago, Mỹ. Kết luận được đưa ra sau khi xem xét mối liên quan giữa chế độ ăn từ năm 2006 đến năm 2010 và các trường hợp nhiễm COVID-19 từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2020 ở cùng một nhóm người.

Khoảng 38.000 tình nguyện viên đã tham gia vào nghiên cứu này và được xét nghiệm COVID-19. Chỉ có 17% trong số này dương tính với virus. Các loại thực phẩm cụ thể được sử dụng trong nghiên cứu đã được chứng minh là góp phần nâng cao hệ miễn dịch, giúp bảo vệ con người khỏi COVID-19.

Kết quả cho thấy, sử dụng những loại thực phẩm dưới đây hằng ngày có thể giúp làm giảm 10% nguy cơ nhiễm COVID-19:

• Cà phê: từ 1-2 cốc mỗi ngày (1 cốc cà phê tương đương 80-100 mg caffeine)
• Rau củ các loại (trừ khoai tây), đặc biệt là cải xoăn: 2/3 khẩu phần ăn hàng ngày
• Sữa mẹ (những người được nuôi bằng sữa mẹ khi còn nhỏ)

Các nhóm thực phẩm khác như trà, trái cây hay thịt đỏ không có ảnh hưởng tới khả năng nhiễm bệnh. Nhưng sử dụng thịt chế biến sẵn, thịt hộp, thịt nguội hay xúc xích lại có thể làm tăng nguy cơ mắc COVID-19.

Vì sao những loại thực phẩm này làm giảm nguy cơ mắc COVID-19?

Mặc dù các nhà khoa học chưa tìm ra được cơ chế phòng bệnh cụ thể của các loại thực phẩm này, nhưng chắc chắn việc duy trì một lối sống khỏe mạnh, dinh dưỡng cân bằng có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe. Dưới đây là một vài lý giải của các nhà khoa học về kết quả của nghiên cứu trên:

Cà phê

Tuy cả trà và cafe đều có ảnh hưởng tích cực tới hệ miễn dịch của bạn, nhưng theo Chritian Meyer-Jax – cố vấn y tế của 2 công ty LifeSum và Gympass, thì hàm lượng polyphenol trong cà phê nhiều hơn trà (gấp khoảng 1,7 lần).

Nhờ vậy, hiệu quả mà cà phê đem lại cho sức khỏe của chúng ta cao hơn, giúp cơ thể chống lại virus SARS-CoV-2 hiệu quả hơn so với những người sử dụng trà làm đồ uống ưa thích.

Rau xanh

Cũng theo Meyer-Jax, rau xanh chứa nhiều vi chất và dưỡng chất thực vật giúp tăng cường hệ miễn dịch hiệu quả.

Ngoài ra rau còn chứa nhiều chất xơ, giúp hạn chế các vấn đề về hệ tiêu hóa, từ đó cải thiện sức khỏe tổng thể.

Sữa mẹ

Từ xưa đến nay việc nuôi con bằng sữa mẹ luôn được đề cao, và trong bối cảnh mà đại dịch COVID-19 không biết bao giờ mới chấm dứt thì điều này lại càng trở nên quan trọng hơn.

Rất nhiều các nghiên cứu đã chứng minh rằng, sữa mẹ cung cấp cho trẻ nhỏ nhiều chất dinh dưỡng và các kháng thể, giúp trẻ chống lại các bệnh như nhiễm trùng tai, cảm lạnh, cúm, nhiễm trùng đường ruột, nhiễm trùng đường hô hấp, v.v. Như vậy trẻ em và cả những người trưởng thành từng được nuôi bằng sữa mẹ sẽ có miễn dịch tốt hơn đối với các loại virus.

Ngoài ra, nếu người mẹ đã được tiêm vaccine COVID-19 thì sự bảo vệ của vaccine sẽ được truyền sang cho bé thông qua sữa mẹ.

Khuyến cáo của chuyên gia

Dù việc ăn uống lành mạnh có thể làm giảm nguy cơ lây nhiễm COVID-19, tuy nhiên tiến sĩ Purvi Parikh cũng khẳng định rằng chỉ có dinh dưỡng tốt thôi là chưa đủ, mà chúng ta vẫn nên tiêm phòng vaccine COVID-19.

Được biết, tiến sĩ Purvi Parikh là chuyên gia về dị ứng và miễn dịch học, đồng thời cũng là người đã tham gia nghiên cứu vaccine phòng chống COVID-19 tại phòng thí nghiệm của Trung tâm Vaccine Đại học New York.

Tham khảo thêm những kiến thức hữu ích giúp bảo vệ bản thân và gia đình khỏi COVID-19:

• Phòng chống COVID-19: Mách bạn 12 cách bảo vệ bản thân hiệu quả nhất
• COVID-19 và cảm cúm thông thường: Bạn đã biết 10 điểm khác nhau giữa chúng hay chưa?
• Hãy bổ sung những loại thực phẩm mà bạn nên ăn mỗi ngày này để cơ thể khỏe mạnh toàn diện, phòng tránh bệnh tật!

Đừng quên theo dõi chuyên mục Sức khỏe tại BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích bạn nhé!