oled là gì – BlogAnChoiBlog giải trí về du lịch, làm đẹp, quán ngon dành cho giới trẻ.2025-05-31T11:25:44Zhttps://bloganchoi.com/feed/atom/Kiên Lê<![CDATA[Một số kiến thức cơ bản về tấm nền màn hình từ A-Z dành cho người mới]]>https://bloganchoi.com/?p=9112732025-05-31T11:25:44Z2025-05-31T11:25:44ZNếu vi xử lý được xem như “bộ não” thì màn hình lại chính là “cửa sổ tâm hồn” để người dùng cảm nhận toàn bộ những gì mà công nghệ có thể mang lại. Và thứ quyết định chất lượng của màn hình – từ độ sắc nét, màu sắc, góc nhìn cho đến độ tương phản – lại nằm ở yếu tố thường bị “lướt qua” và đó không gì khác chính là tấm nền. Có thể bạn đã từng nghe đến TN, IPS, OLED hay mới đây nhất là Mini LED, nhưng liệu bạn có biết chúng khác nhau ra sao và ảnh hưởng như thế nào đến trải nghiệm sử dụng hay chưa? Hãy cùng tìm hiểu chúng qua bài viết này nhé.
TN: Tấm nền dù “cổ điển” nhưng vẫn chưa lỗi thời
Kể từ những ngày đầu tiên khi thị trường máy tính vẫn còn đang phát triển, tấm nền TN (Twisted Nematic) đã từng là lựa chọn phổ biến nhất lúc bấy giờ. Ưu điểm lớn nhất của TN nằm ở tốc độ phản hồi cực nhanh, thậm chí chỉ với 1ms – điều mà các game thủ từng coi là “chuẩn mực vàng” cho trải nghiệm chơi game không độ trễ. Với tần số quét có thể lên đến 240Hz, TN khiến bạn cảm giác như mọi chuyển động đều được ‘vuốt ve’ một cách êm ái nhất.
Tuy nhiên, cái giá phải trả cho tốc độ phản hồi lại chính là chất lượng hiển thị. Do có góc nhìn hẹp, màu sắc dễ biến dạng nếu không nhìn trực diện và độ tương phản tương đối thấp khiến TN dần lép vế trước những công nghệ hiện đại hơn. Dù vậy, trong phân khúc giá rẻ và dành cho người dùng cần màn hình có khả năng phản hồi nhanh, TN vẫn là một lựa chọn đáng cân nhắc.
So sánh cách hoạt động của hai tấm nền là TN và IPS (Nguồn: Internet)
IPS: Khi màu sắc và góc nhìn lên ngôi
Tấm nền IPS (In-Plane Switching) ra đời như một cuộc cách mạng trong ngành do nó khắc phục hầu hết những điểm yếu cố hữu của TN trước đây. Với khả năng hiển thị màu sắc sống động, trung thực và góc nhìn rộng đến 178 độ, IPS nhanh chóng trở thành “vua tấm nền” trong phân khúc phổ thông và trung cấp.
Chạm vào màn hình IPS, bạn sẽ thấy rõ độ chắc chắn khi không còn hiện tượng lóe sáng hay biến dạng hình ảnh khi ấn vào như ở TN. Màu sắc của IPS gần như không thay đổi dù bạn nghiêng thiết bị từ nhiều góc độ khác nhau. Và đây cũng chính là lý do vì sao IPS rất được ưa chuộng trên các thiết bị di động, laptop, TV hay màn hình đồ họa chuyên nghiệp.
Tuy nhiên, IPS vẫn có điểm yếu cố hữu là tiêu thụ điện năng nhiều hơn và đôi khi hơi nóng hơn so với TN. Nhưng bù lại, trải nghiệm hình ảnh mà nó mang lại thực sự vô cùng đáng giá.
IPS có góc nhìn rộng hơn TN (Nguồn: Internet)
VA: Sự dung hòa giữa tốc độ và màu sắc
Nằm đâu đó giữa TN và IPS là tấm nền VA (Vertical Alignment) – một lựa chọn cân bằng dành cho những ai không muốn hy sinh quá nhiều. VA có độ tương phản cao hơn IPS cùng khả năng tái tạo màu đen sâu và thể hiện chi tiết trong vùng tối rất tốt.
Tuy nhiên, VA lại không phải là lựa chọn lý tưởng cho game thủ hardcore. Tốc độ phản hồi của nó chậm hơn TN và có thể tạo ra hiệu ứng mờ trong các cảnh chuyển động nhanh. Ngoài ra, màu sắc hiển thị của VA tuy khá trung thực nhưng cũng không “bắt mắt” bằng IPS.
Dẫu vậy, nhờ giá thành hợp lý và chất lượng hình ảnh tương đối tốt, VA vẫn đang được sử dụng phổ biến trên các dòng TV, màn hình văn phòng và thiết bị giải trí tầm trung.
So sánh màu sắc trên cả ba tấm nền gồm TN, IPS và VA (Nguồn: Internet)
OLED: Bước tiến đột phá của thế giới hiển thị
Nhắc đến tấm nền cao cấp mà không kể về OLED (Organic Light-Emitting Diode) thì quả thật là thiếu sót lớn. Khác với TN, IPS hay VA khi chúng vốn đều thuộc nhánh LCD và cần đèn nền thì mỗi pixel của màn hình OLED lại là một nguồn sáng độc lập. Điều này giúp OLED đạt độ tương phản gần như vô hạn, màu đen sâu tuyệt đối, màu sắc rực rỡ cùng khả năng phản hồi cực nhanh.
Với OLED, bạn sẽ không còn thấy hiện tượng “halo” hay “blooming” xung quanh vùng sáng trên nền tối như ở các tấm nền LCD nữa. Khả năng tái tạo màu sắc và hiệu ứng thị giác của OLED khiến nó trở thành lựa chọn hàng đầu trong giới công nghệ từ smartphone cao cấp, TV 4K đến cả màn hình VR hiện đại.
Tuy nhiên, OLED vẫn có một “gót chân Achilles” và đó chính là hiện tượng burn-in. Sau thời gian dài sử dụng, các pixel có thể bị “lưu ảnh” khiến hình ảnh bị ám mờ vĩnh viễn. Dù các hãng đã cải thiện điều này bằng thuật toán và quản lý nhiệt độ, nhưng đây vẫn là yếu tố khiến nhiều người dùng e ngại khi nghĩ tới loại tấm nền hiện đại này.
Mini LED: Màn hình LED thế hệ mới đầy tiềm năng
Mini LED có thể xem là bước tiến hóa của tấm nền LCD truyền thống. Thay vì chỉ sử dụng vài bóng đèn nền lớn như LED thường, Mini LED dùng hàng nghìn bóng đèn siêu nhỏ để chiếu sáng từng vùng hình ảnh. Điều này giúp Mini LED có nhiều vùng làm tối cục bộ (local dimming) hơn, độ tương phản, hiển thị chi tiết vùng sáng và vùng tối tốt hơn, từ đó tiệm cận chất lượng của OLED.
Một điểm cộng lớn của Mini LED là khả năng đạt độ sáng rất cao vượt xa cả OLED. Trong khi OLED khó vượt qua ngưỡng 1000 nits, thì Mini LED có thể đạt đến 2000 nits và thậm chí hơn trong một số bài test. Ngoài ra, Mini LED không bị burn-in như OLED nên rất phù hợp cho những ai cần độ bền và độ sáng cao trong môi trường ánh sáng mạnh.
Tuy nhiên, giá thành của Mini LED hiện vẫn còn khá cao, và nếu không được kiểm soát tốt, màn hình Mini LED vẫn có thể xuất hiện hiện tượng blooming – tức là ánh sáng bị “tràn viền” từ vùng sáng sang vùng tối kế bên.
Lựa chọn tấm nền – lựa chọn trải nghiệm
Không có tấm nền nào là hoàn hảo tuyệt đối. Mỗi loại đều có ưu và nhược điểm riêng, và quyết định chọn loại nào còn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng của bạn. Dù thế nào đi nữa, tấm nền không chỉ là phần cứng mà nó còn là cầu nối giữa người dùng và công nghệ. Và khi hiểu đúng về chúng, bạn sẽ không chỉ chọn được một chiếc màn hình phù hợp, mà còn chọn được đúng trải nghiệm mà mình đang tìm kiếm.
]]>1aozora<![CDATA[Màn hình OLED và QLED là gì? Sự khác biệt giữa chúng ra sao, và nên chọn loại nào là tốt nhất?]]>https://bloganchoi.com/?p=3861922021-05-30T14:22:16Z2021-05-30T14:22:16ZTivi QLED của Samsung và OLED của LG nghe tên gọi thì có vẻ tương đồng, nhưng thực tế chúng có “họ hàng” gì với nhau hay không? Hãy cùng BlogAnChoi tìm hiểu về màn hình OLED và QLED nhé!
Thị trường tivi cao cấp ngày càng đa dạng phong phú và đôi lúc giống như một “ma trận” đối với những người chưa hiểu rõ về công nghệ. Có hàng tá dòng tivi mới được sản xuất, với một loạt những khái niệm nghe rất lạ tai mà không phải ai cũng hiểu bản chất là gì.
OLED và QLED là hai công nghệ màn hình nổi bật nhất hiện nay (Ảnh: Internet).
Trong số các thương hiệu tivi đã quen mặt với người tiêu dùng, hai “ông lớn” nổi tiếng nhất là Samsung và LG đã cho ra mắt những sản phẩm tốt nhất của mình với tên gọi khá giống nhau. Nhưng chắc chắn bạn sẽ vô cùng bất ngờ khi biết rằng QLED của Samsung và OLED của LG thực ra lại khác nhau rất xa đấy!
Cuộc cạnh tranh của màn hình OLED và QLED
Vài năm trở lại đây, nhà sản xuất tivi hàng đầu thế giới Samsung đã ra sức quảng bá cho công nghệ tivi QLED của mình. Trong năm 2021 dòng sản phẩm này lại càng phong phú hơn nữa với các mẫu Neo QLED độ phân giải 4K và 8K, hay Frame art TV, Serif và tivi xoay Sero đều sử dụng công nghệ này.
Màn hình QLED của Samsung (Ảnh: Internet).
Trong khi đó tivi OLED của LG trình làng 6 dòng sản phẩm trong năm 2021, từ mẫu A1 có giá phải chăng đến Z1 đắt đỏ có độ phân giải 8K, và thậm chí một mẫu tivi còn có thể cuộn lại được giống như tấm biển quảng cáo vậy.
Tivi OLED có thể cuộn lại (Ảnh: Internet).
Thực ra cuộc cạnh tranh giữa OLED và QLED không chỉ là câu chuyện của Samsung và LG. Hãng TCL cũng đã giới thiệu các dòng tivi QLED của mình, trong đó có 6-Series và 8-Series. Nhiều thương hiệu khác ngoài LG cũng cho ra mắt tivi OLED, chẳng hạn như Sony và Vizio.
Vậy rốt cuộc thì loại nào tốt hơn? Hãy cùng tìm hiểu nhé!
So sánh QLED và OLED – hai công nghệ tivi cực hot hiện nay
OLED là viết tắt của “organic light emitting diode”, tức là điốt phát quang được làm từ vật liệu hữu cơ. Còn theo Samsung, QLED là viết tắt của “quantum dot LED”, tức là điốt phát quang chấm lượng tử.
OLED rất khác so với công nghệ tinh thể lỏng LCD chiếm vị trí chủ đạo trong các sản phẩm tivi hiện nay. Trong khi đó QLED là một biến thể của LCD LED, bổ sung thêm một tấm phim chấm lượng tử vào cấu trúc của LCD. Bạn có thể tìm hiểu thêm về LED và LCD trong bài viết: Màn hình LED và LCD khác nhau ra sao? Nên chọn loại nào để có hình ảnh tốt nhất?
Đối với OLED, các pixel sẽ tự phát ra ánh sáng của riêng mình khi tiếp xúc với dòng điện. Còn QLED hiện tại lại giống với LCD, phụ thuộc vào một nguồn ánh sáng nền từ các bóng đèn LED.
Tivi QLED về bản chất chính là tivi LCD được bổ sung thêm các chấm lượng tử
Điểm quan trọng cần nhớ là: QLED giống với LCD thông thường hơn là OLED, trong khi OLED lại được nhiều chuyên gia xem là một dòng tivi mới hoàn toàn khác biệt, giống như tivi plasma trước đây từng tạo ra “cú sốc” cho giới công nghệ vậy.
Chấm lượng tử là gì?
Có thể hiểu chấm lượng tử là những phân tử có kích thước hiển vi mà khi bị tác động bởi ánh sáng từ bên ngoài sẽ tự phát ra ánh sáng của riêng mình với màu sắc khác biệt.
Các dung dịch chứa chấm lượng tử phát sáng khi được chiếu tia cực tím (Ảnh: Internet).
Ở tivi QLED, các chấm này được chứa trong một tấm phim để ánh sáng nền từ đèn LED tác động vào. Sau đó ánh sáng này sẽ đi qua vài lớp vật liệu khác bên trong tivi, bao gồm cả một lớp tinh thể lỏng, để cuối cùng tạo ra hình ảnh.
Các lớp cấu tạo của tivi LCD, trong đó ánh sáng nền từ đèn LED chiếu qua một lớp chấm lượng tử và lớp tinh thể lỏng (Ảnh: Internet).
Samsung đã sử dụng các chấm lượng tử để tăng cường cho tivi LCD của mình từ năm 2015 và bắt đầu giới thiệu dòng tivi QLED từ năm 2017. Hãng công nghệ của Hàn Quốc nói rằng các chấm lượng tử này đã được nâng cấp so với trước, chẳng hạn như ánh sáng và màu sắc tạo ra được cải thiện hơn. Tuy nhiên theo đánh giá của nhiều người thì những tiến bộ do chấm lượng tử mang lại không đáng kể so với các yếu tố khác góp phần làm nên chất lượng hình ảnh.
Một số nhà sản xuất khác cũng sử dụng chấm lượng tử cho tivi LCD của mình, chẳng hạn như Vizio và Hisense, nhưng họ không gọi đó là tivi QLED.
Tivi OLED hoàn toàn khác so với tivi LCD
LCD từ lâu đã là công nghệ vượt trội trong lĩnh vực tivi màn hình phẳng. Nó có giá rẻ hơn OLED, đặc biệt đối với các màn hình kích thước lớn, và rất nhiều nhà sản xuất trên khắp thế giới có thể chế tạo nó bao gồm cả LG.
Tivi OLED không cần ánh sáng nền, do đó chúng có thể được chế tạo rất mỏng (Ảnh: Internet).
OLED khác với LCD ở chỗ: chúng không dùng đèn LED để tạo ánh sáng nền. Thay vào đó, ánh sáng được tạo ra bởi hàng triệu đơn vị nhỏ được gọi là các subpixel. Bản thân các pixel – những chấm li ti cấu tạo nên hình ảnh – tự phát ra ánh sáng của riêng mình khi có dòng điện chạy qua, và sự khác biệt đó dẫn tới rất nhiều hiệu ứng về chất lượng hình ảnh, trong đó một số hiệu ứng có lợi cho LCD và QLED, nhưng hầu hết còn lại là có lợi cho OLED.
Bên cạnh các hãng tivi của Mỹ như đã nêu, có nhiều thương hiệu khác cũng bán tivi OLED tại thị trường châu Âu như Panasonic, Philips, Grundig,… Tuy nhiên tất cả họ đều sử dụng màn hình do LG sản xuất.
So sánh QLED và OLED về chất lượng hình ảnh
Dựa trên cấu tạo của hai công nghệ này như đã trình bày, có thể so sánh về các khía cạnh như sau.
Chất lượng hình ảnh của QLED thay đổi nhiều hơn OLED
Samsung và TCL đều sở hữu nhiều dòng tivi QLED khác nhau, trong đó những chiếc tivi giá cao nhất có hình ảnh tốt hơn nhiều so với những chiếc tivi rẻ.
Các dòng tivi QLED có chất lượng hình ảnh khác nhau (Ảnh: Internet).
Lý do cho hiện tượng này là vì những cải tiến về chất lượng hình ảnh của tivi QLED không liên quan nhiều tới chấm lượng tử, mà thực ra đó là kết quả của ánh sáng nền mini-LED, khả năng làm tối cục bộ toàn dãy tốt hơn, kỹ thuật tăng sáng và các góc quan sát tốt hơn. Những yếu tố này làm nên sự khác biệt giữa các dòng tivi QLED cũng như giữa QLED và các tivi đời cũ khác.
Trong khi đó, tất cả tivi OLED thuộc các dòng và các nhà sản xuất khác nhau đều cho ra hình ảnh với chất lượng tương tự nhau – và đều ở mức cao. Mặc dù cũng có sự khác biệt nhỏ giữa các tivi OLED nhưng không đáng kể so với sự khác biệt giữa các tivi QLED.
Theo dự kiến, trong năm 2021 LG và Sony sẽ trình làng tivi OLED có chất lượng hình ảnh còn tốt hơn trước nhờ độ sáng được tăng lên. Chúng ta hãy cùng chờ xem!
OLED có độ tương phản và độ tối tốt hơn
Một trong những yếu tố quan trọng nhất làm nên chất lượng hình ảnh là độ tối (black level). Về khoản này OLED có thể thực hiện một cách hoàn hảo vì bản thân mỗi pixel tự phát ra ánh sáng nên cũng có thể tự tắt đi để làm tối hoàn toàn.
So sánh độ tương phản của OLED và QLED (Ảnh: Internet).
Trong khi đó tivi QLED hay LCD thông thường dù là những chiếc có khả năng làm tối cục bộ toàn dãy hiệu quả nhất vẫn để cho một ít ánh sáng lọt qua, dẫn đến độ tối không hoàn hảo và cảm giác bị nhòe xung quanh những vùng sáng.
QLED có độ sáng cao hơn
Những chiếc tivi QLED và LCD thuộc hàng cao cấp nhất có thể đánh bại tất cả tivi OLED khi so về độ sáng. Đó là một lợi thế đáng kể khi sử dụng tivi trong những căn phòng được chiếu sáng tốt và xem những nội dung ở chế độ HDR.
So sánh độ sáng của OLED và QLED (Ảnh: Internet).
Tuy nhiên đối với hầu hết các không gian thông thường thì tivi OLED vẫn cho độ sáng khá tốt, và độ tương phản cao của chúng cũng mang lại hình ảnh HDR không thua kém gì QLED.
OLED có độ đồng nhất cao và các góc quan sát tốt hơn
Các loại màn hình sử dụng tinh thể lỏng (LCD) đều mắc phải nhược điểm là có những vùng trên màn hình lúc nào cũng sáng hơn các vùng khác, và đôi khi có thể nhìn thấy cả ánh sáng nền. Ngay cả những chiếc tivi LCD tốt nhất cũng giảm độ tương phản và bị mất màu khi nhìn từ những góc nghiêng thay vì chính diện ngay phía trước màn hình.
So sánh 2 loại màn hình ở góc nhìn nghiêng (Ảnh: Internet).
Trong khi đó tivi OLED có độ đồng nhất gần như hoàn hảo và giữ được chất lượng hình ảnh tốt ở hầu hết mọi góc nhìn, chỉ trừ một số ít vị trí “cực đoan” nhất mà thôi.
Độ phân giải, màu sắc, khả năng xử lý video và các yếu tố khác về cơ bản là như nhau
Hầu hết tivi QLED và OLED đều có độ phân giải 4K và có thể đạt tới 8K nếu cần. Ngoài ra không có sự khác biệt đáng kể về màu sắc hay xử lý video.
Tivi QLED có nhiều kích thước khác nhau và có thể rẻ hơn
LG cho biết sẽ ra mắt một mẫu tivi 83 inch trong năm 2021, còn hiện nay chỉ có 5 kích cỡ của tivi OLED đang được bán trên thị trường: 48 inch, 55 inch, 65 inch, 77 inch và 88 inch.
Tivi OLED 8K 88 inch của LG có giá khoảng 30.000 USD (Ảnh: Internet).
Trong khi đó tivi QLED (và LCD nói chung) có rất nhiều kích cỡ màn hình khác nhau từ nhỏ đến lớn, bao gồm 32 inch, 43 inch, 49 inch, 55 inch, 65 inch, 75 inch, 82 inch, 85 inch và 98 inch. Các loại tivi LCD không phải QLED có thể còn nhỏ gọn hơn nữa.
Một ưu điểm lớn nữa của QLED và LCD so với OLED là giá bán của những dòng tivi phổ biến trên 65 inch. Các mẫu tivi lớn như vậy hiện đang là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất của thị trường và không hề có dấu hiệu chậm lại. Tivi OLED 77 inch của LG có giá khoảng 3.300 USD, đắt hơn đáng kể so với hầu hết tivi QLED 75 inch, và khi kích cỡ tăng lên thì sự chênh lệch càng rõ ràng hơn nữa.
Hiện tượng lưu ảnh của màn hình OLED
Bóng mờ bị lưu lại trên màn hình OLED (Ảnh: Internet).
Lưu ảnh (burn-in) là hiện tượng xảy ra khi một phần của màn hình hiển thị hình ảnh cố định quá lâu – chẳng hạn như các nút mũi tên chuyển tiến lùi hay logo của một kênh truyền hình – sau đó sẽ bị lưu lại trên màn hình dù bạn đã chuyển sang hình ảnh khác.
Tất cả các màn hình OLED đều dễ gặp phải hiện tượng lưu ảnh hơn so với các loại LCD, trong đó có QLED. Vấn đề này tuy gây khó chịu cho trải nghiệm của người dùng nhưng có thể phòng tránh bằng cách giảm bớt những hình ảnh tĩnh hiển thị cố định trên màn hình quá lâu. Nói cách khác, bạn nên thường xuyên thay đổi các kênh sóng và nội dung xem trên tivi, không nên xem một chương trình duy nhất trong thời gian quá lâu.
Nên chọn loại tivi nào trong năm 2021 và tương lai sau này?
Tất nhiên mỗi người tiêu dùng đều có sở thích và lựa chọn của riêng mình, nhưng hiện nay đa số các ý kiến đều nghiêng về tivi OLED.
Còn tương lai thì sao? Trên thực tế Samsung đang cố gắng phát triển mẫu tivi OLED của riêng mình, đầu tư khoảng 11,1 tỷ USD để tạo ra công nghệ hình ảnh “QD” mà về bản chất cũng là OLED với tên gọi khác mà thôi. Một số ý kiến cho rằng vào năm 2022 sản phẩm này sẽ ra mắt thị trường.
Song song với đó, Samsung cũng đang nghiên cứu về “chấm lượng tử xem trực tiếp”, công nghệ mới loại bỏ hoàn toàn các tinh thể lỏng và sử dụng chính các chấm lượng tử để tạo ra ánh sáng. Các tivi QLED như vậy có khả năng đạt được độ tối tuyệt đối và độ tương phản tuyệt vời sánh ngang với OLED mà lại tiết kiệm điện hơn, màu sắc đẹp hơn, và nhiều ưu điểm khác nữa.
Nguyên mẫu chấm lượng tử huỳnh quang điện tử, hứa hẹn sẽ tạo tiền đề cho các loại tivi chấm lượng tử xem trực tiếp trong tương lai (Ảnh: Internet).
Viễn cảnh đó thực sự rất ấn tượng, nhưng ít nhất chúng ta cũng phải chờ vài năm nữa để thấy những chiếc tivi này trở thành hiện thực.
Ngoài ra còn một khái niệm nữa là MicroLED. Đó cũng là một công nghệ kiểu “tự phát sáng” giống như OLED và cũng được phát triển bởi Samsung nhưng hiện chỉ dành cho giới thượng lưu mà thôi.
Tivi MicroLED của Samsung (Ảnh: Internet).
Đúng như tên gọi, MicroLED sử dụng hàng triệu bóng đèn LED siêu nhỏ đóng vai trò như các pixel. Công nghệ này có khả năng tạo độ tối hoàn hảo giống như OLED nhưng lại tránh được hiện tượng lưu ảnh. Ngoài ra nó có thể tạo độ sáng cao hơn bất kỳ công nghệ màn hình nào hiện nay, màu sắc vô cùng phong phú và không gặp phải vấn đề về góc quan sát như LCD. MicroLED cũng không dùng các chấm lượng tử, và có kích thước rất lớn.
Trên đây là những so sánh về màn hình OLED và QLED, hai công nghệ dẫn đầu thị trường hiện nay. Bạn thích loại màn hình nào hơn? Hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận nhé!
