Có thể bạn sẽ khá ngạc nhiên khi biết người Ý cũng có quy tắc ăn uống khá nghiêm ngặt. So với nền ẩm thực của nước láng giềng Pháp được coi là chuẩn mực của thế giới, ẩm thực Ý đem đến cảm giác thoải mái và ít gò bó hơn. Nhưng đừng quên rằng người Ý rất coi trọng việc ăn uống; và những người phụ nữ Ý cùng căn bếp của họ luôn chiếm một vị thế nhất định trong mỗi gia đình Ý.

Lịch sử La Mã đã kéo dài hơn 2.000 năm, và tương ứng với đó là từng ấy thời gian mà người Ý phát triển, hoàn thiện nền ẩm thực và nghệ thuật ăn uống của mình. Từ những bữa tiệc trang trọng; cách thưởng thức các món ăn thường ngày như mỳ Ý, pizza, cơm risotto…; đến thời điểm trong ngày để uống một tách cappuccino. Tất cả đều có những quy tắc đi kèm để đảm bảo hương vị của mỗi món ăn được truyền tải và cảm nhận một cách trọn vẹn nhất.

Cùng tìm hiểu những quy tắc ăn uống của người Ý trước khi bạn lên kế hoạch cho chuyến đi tiếp theo đến một trong những thiên đường ẩm thực của thế giới.

1. Khởi đầu ngọt ngào với bữa sáng

Tương tự như tại nhiều nơi khác, một tách cà phê vào buổi sáng là điều không thể thiếu với người Ý. Tại Ý, mọi người thường bắt đầu một ngày với một tách cappuccino hoặc espresso và một chiếc bánh cornetto, cũng có thể là một loại bánh ngọt khác tùy theo sở thích. Bánh cornetto có thể có nhân mứt hoặc không, đôi khi còn được dùng cùng kem hoặc Nutella. Nếu không muốn ăn cornetto, bạn cũng có thể lựa chọn một số loại bánh khác đặc trưng của vùng miền như maritozzo (một loại bánh nhân kem của Rome), sfogliatella (bánh ngọt hình vỏ sò với ricotta hương cam) của Naples và Bờ biển Amalfi, hoặc brioche với granita ở Sicily.

Vì thói quen ăn uống này mà các quầy bar và quán cà phê tại Ý luôn rất đông khách vào buổi sáng mỗi ngày. Bạn sẽ thấy đám đông đứng chờ đầy kín trong các quán, những chỗ ngồi tại quầy bar không bao giờ trống và các chủ quán cùng nhân viên luôn tay luôn chân pha chế những tách cà phê ấm nóng cho khách hàng. Người Ý hiếm khi mua cà phê mang đi, họ thích ngồi nhâm nhi từng ngụm của tách cà phê vừa pha ngay tại chỗ. Vậy nên nếu đến Ý, bạn cũng hãy thử làm giống họ nhé. Biết đâu một chút chờ đợi sẽ “gia giảm” thêm hương vị cho ly cà phê của bạn, và cả cơ hội làm quen, trò chuyện với mọi người nữa.

2. Cappuccino là thức uống của bữa sáng

Người Ý có thể uống espresso vào bất cứ thời điểm nào trong ngày, nhưng cappuccino thì chỉ được uống vào bữa sáng. Lý do là bởi uống sữa sau bữa ăn có thể cản trở quá trình tiêu hóa và khiến bạn bị đầy bụng.

Nếu lo ngại espresso quá mạnh so với mình, bạn có thể lựa chọn macchiato (espresso với một thìa sữa) hoặc caffè lungo (tỷ lệ nước nhiều hơn so với espresso). Caffè Americano cũng được rất nhiều người chọn, nó tương tự như cà phê nhỏ giọt của Mỹ, vẫn được pha từ espresso nhưng nhẹ hơn.

Vào mùa hè, một tách caffè freddo (espresso lạnh, có đường), một tách caffè shakerato (giống như espresso martini nhưng không có cồn) hoặc một tách crema di caffè (một loại cà phê lạnh và có kem được rót ra từ máy) sẽ giúp xua tan cái nóng.

3. Có giờ cố định cho các bữa ăn

Có thể du di một chút nhưng bạn đừng mong các nhà hàng phục vụ bữa sáng – trưa – tối ngoài giờ phục vụ cố định. Người Ý thường ăn trưa trong khoảng từ 13:00 – 14:30 và ăn tối từ 20:30 – 22:30. Các nhà hàng có thể mở cửa phục vụ bữa trưa từ 12:30, đóng bếp lúc 14:30 hoặc 15:00 và mở cửa bữa tối từ 19:00. Một số nhà hàng mở cửa bữa tối trước 19:00 là để phục vụ khách du lịch là chính, nhưng số lượng không nhiều.

Nếu thấy đói giữa các bữa ăn, thay vì cố tìm một nơi để ăn trưa hoặc ăn tối sớm, bạn có thể mua một món ăn nhẹ hay một chiếc bánh ngọt, hoặc một chiếc sandwich tại các tiệm bánh để xoa dịu cái bao tử.

4. Đặt bàn trước là cần thiết

Thời gian phục vụ của các nhà hàng chỉ khoảng 2 – 3 tiếng đồng hồ mỗi bữa, và lượng khách đến ăn khá đông, vậy nên việc đặt bàn trước rất quan trọng, nhất là tại các địa điểm nổi tiếng hoặc gần các điểm tham quan với số bàn có hạn.

Tại Ý, một khi bạn đã đặt bàn thì nhà hàng sẽ để dành bàn đó cho đến tận khi bạn tới, chứ không có chuyện “nhả bàn” để phục vụ khách khác. Kể cả khi nhà hàng không quá đông và bạn thấy vẫn có bàn trống, nhân viên vẫn có quyền từ chối bạn nếu bàn đó đã được người khác đặt trước, còn bạn thì không.

Ngoài ra, hãy chỉ yêu cầu hóa đơn và thanh toán khi bạn đã sẵn sàng để rời đi. Người Ý coi trọng việc ăn uống và các bữa ăn là một hoạt động xã hội được tôn trọng, là khoảng thời gian để tận hưởng cùng gia đình, bạn bè và sẽ là rất thô lỗ nếu vội vã “đuổi khách” trong khi bạn chưa muốn đứng lên. Do đó hãy chú ý để không tự đẩy mình hay nhân viên phục vụ vào tình huống khó xử này nhé.

5. Uống luôn đi đôi với ăn

Hiếm khi ta thấy người Ý chỉ uống mà không ăn gì. Kể cả khi họ dùng một ly aperitivo (một loại rượu vang hoặc cocktail có vị đắng hoặc chua, thường uống trước bữa ăn để kích thích vị giác), thì nó vẫn sẽ được phục vụ kèm với một món nhẹ mặn như đậu phộng hay khoai tây chiên.

Người Ý thường uống rượu vang trong các bữa ăn, thay vì bia và cocktail (ngoại trừ pizza sẽ dùng cùng với bia). Quy tắc truyền thống là kết hợp rượu vang trắng với hải sản, các loại thịt trắng, salad và rượu vang đỏ với thịt đỏ, các món quay, nướng hoặc nhiều gia vị. Tuy nhiên cũng có một số trường hợp không theo thông lệ. Nếu không nắm chắc nên lựa chọn ra sao, bạn đừng ngần ngại nhờ đến sự trợ giúp của nhân viên phục vụ hay sommelier của nhà hàng, những người có trình độ và hiểu biết nhất định về rượu và luôn sẵn lòng gợi ý cho bạn.

6. Ăn uống theo mùa

Độ tươi ngon và tính chất theo mùa rất được coi trọng trong ẩm thực Ý. Mặc dù ngày nay, nhiều loại nguyên liệu, đặc biệt là rau củ và trái cây, đã có thể phát triển quanh năm nhờ công nghệ nuôi trồng, nhưng người Ý vẫn chú trọng việc “mùa nào thức nấy”. Họ biết rõ rằng cà chua sẽ ngon và đậm đà nhất vào mùa hè, các loại bí vào mùa thu, mùa đông là mùa của atisô và mùa xuân là của các loại rau xanh, đậu hạt và măng tây.

Các nhà hàng tại Ý cũng thay đổi thực đơn theo mùa, hoặc bổ sung một thực đơn phụ với những món từ các nguyên liệu đặc trưng của mùa đó, để tận dụng tối đa độ tươi ngon của nguyên liệu.

7. Tôn trọng các công thức nấu ăn truyền thống

Khi đi ăn cùng người Ý, bạn có thể sẽ bắt gặp cảnh họ nhận xét, bình phẩm về món ăn của nhà hàng. Đừng ngạc nhiên hay nghĩ rằng họ tự phụ, vì sự thật là người Ý rất biết cách nấu một món ăn ngon.

Người Ý nói chung có xu hướng tự nấu ăn rất nhiều tại nhà. Họ cũng đặt nặng vấn đề nấu theo các công thức truyền thống của gia đình hay địa phương nơi mình lớn lên hoặc sinh sống. Vậy nên một khi đi ăn ngoài, họ sẽ kỳ vọng khá cao với hương vị và cách chế biến món ăn của nhà hàng, chí ít thì nó phải tương đương như những gì họ ăn ở nhà.

Sự tôn trọng dành cho các công thức nấu ăn truyền thống của người Ý còn được thể hiện ở việc tuân thủ về mặt nguyên liệu và kỹ thuật nấu. Bạn sẽ không bao giờ thấy một đĩa cacio e pepe (món mỳ ống đặc trưng của vùng Lazio) với pho mát Parmigiano, mà sẽ phải là pho mát Pecorino Romano. Tương tự, đừng bao giờ dùng kem để làm sốt cho carbonara, chỉ riêng các thành phần và nguyên liệu chính gốc đã đủ để làm nên món ngon này rồi.

8. Quy tắc ẩm thực vùng miền

Ẩm thực châu Âu nói chung và ẩm thực Ý nói riêng có tính vùng miền rất cao. Tại Mỹ, bạn có thể thấy rất bình thường khi một món ăn của thị trấn này xuất hiện trong thực đơn của một nhà hàng cách đó cả trăm cây số. Nhưng tại Ý, rất hiếm khi món đặc trưng của một vùng này lại có mặt trong thực đơn tại một vùng khác. Tất nhiên là vẫn có một số món ăn vùng miền có thể vượt ra khỏi ranh giới vùng, nhưng số lượng đó không nhiều và hương vị thì không thể ngon bằng nơi nó được sinh ra. Ví dụ như thưởng thức mỳ Ý ở Rome, bạn sẽ được giới thiệu carbonara, cacio e pepe, Amatriciana và gricia thay vì Bolognese. Đặc sản của vùng Tuscany là pappa al pomodoro và bistecca alla Fiorentina và ở Milan là risotto alla Milanese và cotoletta alla Milanese.

Đừng ngần ngại hỏi người phục vụ hoặc người dân địa phương về đặc sản của vùng. Suy cho cùng thì trải nghiệm văn hóa vùng miền cũng là một trong những mục đích của việc đi du lịch, không phải sao!

9. Không nhất thiết phải có một bữa ăn “full-set”

Thực đơn đầy đủ cho một bữa ăn tại Ý bao gồm 4 món: antipasti (món khai vị), primi (mì ống, cơm hoặc súp), secondi (món chính, thường là thịt hoặc cá), contorni (món ăn kèm) và dolci (món tráng miệng). Tuy nhiên, bạn không nhất thiết phải gọi hết cả 4 món này khi ngồi vào bàn.

Thực đơn full-set như trên chủ yếu dành cho các bữa tiệc trang trọng như đám cưới, tiệc chiêu đãi…, nơi mà mọi người thường ngồi dùng bữa từ 3 – 4 tiếng đồng hồ. Còn nếu bạn chỉ đơn giản là có một buổi tối thư giãn cùng người thân yêu thì một món khai vị, một món primi hoặc một món chính, có thể có món ăn kèm hoặc không, kết thúc bằng món tráng miệng là đủ.

10. Không nên yêu cầu thêm phô mai

Số lượng các món ăn của Ý có sử dụng phô mai nhiều đến nỗi có thể khiến bạn lầm tưởng rằng bất cứ món Ý nào cũng có thể thêm phô mai. Sai lầm đó nhé!

Nhiều loại phô mai có hương vị mạnh như Parmigiano hay Pecorino có thể lấn át hương vị của các món cá và hải sản và làm hỏng món ăn. Thường thì phô mai sẽ ngon nhất khi kết hợp trong các món mỳ với sốt đặc hoặc các loại thịt ragù.

Bạn cũng nên cẩn thận khi yêu cầu thêm phô mai vào các món đã có sẵn, bởi các công thức và tỷ lệ nguyên liệu đã được các đầu bếp nghiên cứu, thử nghiệm kỹ càng trước đó để món ăn đạt đến độ hoàn hảo nhất. Lượng phô mai nhỉnh hơn có thể làm mất đi sự cân bằng ấy, và tệ hơn, bạn có thể bị đánh giá là kém tinh tế và vụng về cả về khẩu vị lẫn cách cư xử trên bàn ăn (còn gì tệ bằng việc bị đánh giá tiêu cực bởi các chuyên gia ẩm thực chứ!).

11. Không yêu cầu túi/hộp đựng đồ ăn thừa

Việc yêu cầu một chiếc túi/hộp đựng đồ ăn thừa mang về có thể là hành động tiết kiệm, tránh lãng phí ở một số nơi, nhưng bạn không nên làm vậy khi đi ăn tại các nhà hàng ở Ý. Lý do cho điều này cũng xuất phát từ quan niệm đồ ăn phải được thưởng thức tươi ngay sau khi chế biến và việc người Ý coi trọng vấn đề ăn uống. Tất nhiên nếu muốn, bạn vẫn có thể lịch sự hỏi nhân viên, nhưng hãy chuẩn bị trước tinh thần rằng có khả năng bạn sẽ bị từ chối.

Một mẹo nhỏ cho bạn để tránh bỏ thừa đồ ăn là gọi một suất ăn mezza porzione (nửa suất), mặc dù không phải bất cứ món nào cũng phục vụ theo cách này, thường chủ yếu là cho các món mỳ, nhưng một số nhà hàng vẫn chấp nhận làm một nửa suất ăn nếu khách hàng yêu cầu.

Xem thêm

• 9 quy tắc ăn uống của người Pháp giúp bạn thanh lịch như người bản địa
• Văn hóa trên bàn rượu: 6 quy tắc uống rượu của người Hàn Quốc
• 5 khu chợ nhất định phải đến tại Rome, Italy
• Đắm chìm trong hương vị Ý tại 10 nhà hàng tốt nhất ở Rome
• 8 địa chỉ ăn uống tiết kiệm tại Paris giúp “bảo vệ” ngân sách của bạn
• Trải nghiệm ẩm thực Bavaria tại 7 nhà hàng tốt nhất Munich, Đức