Men gan là gì?

Men gan là các loại enzyme do gan sản xuất, đóng vai trò thúc đẩy các phản ứng sinh hóa cần thiết cho hoạt động sống, như:

• Chuyển hóa chất dinh dưỡng từ thức ăn.
• Loại bỏ chất độc hại khỏi máu.
• Hỗ trợ tiêu hóa.

Các loại men gan phổ biến nhất gồm:

• ALT (Alanine aminotransferase)
• AST (Aspartate aminotransferase)
• ALP (Alkaline phosphatase)
• GGT (Gamma-glutamyl transferase)

Thông thường, các enzyme này nằm trong tế bào gan. Khi tế bào gan bị tổn thương, men gan sẽ được giải phóng vào máu với nồng độ cao hơn bình thường. Kết quả xét nghiệm máu có thể phát hiện sự gia tăng này.

Nồng độ men gan cao có ý nghĩa gì?

Khi chỉ số men gan vượt ngưỡng bình thường, điều này không phải lúc nào cũng báo hiệu về một bệnh lý gan nghiêm trọng. Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng men gan cao như thay đổi sinh lý, dùng thuốc hoặc các bệnh lý tiềm ẩn. Tuy nhiên, nếu nồng độ men gan vẫn duy trì ở mức cao trong thời gian dài thì đó có thể là dấu hiệu cho thấy gan đang bị tổn thương hoặc viêm.

Nếu không được kiểm soát và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành xơ gan – một dạng tổn thương gan vĩnh viễn – thậm chí dẫn đến ung thư gan.

Nguyên nhân gây tăng men gan

Có rất nhiều yếu tố có thể khiến men gan tăng cao, bao gồm:

1. Uống rượu quá mức

Rượu là “kẻ thù” lớn của gan. Uống quá nhiều rượu có thể gây tổn thương gan và làm tăng nồng độ men gan. Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, bệnh gan liên quan đến rượu có thể tiến triển thành xơ gan.

2. Gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD)

Gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây tăng men gan. MASLD – trước đây gọi là gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) – xảy ra khi mỡ tích tụ trong gan. Một dạng nghiêm trọng hơn nữa là viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASH), đặc trưng bởi tình trạng tổn thương tế bào gan và viêm. Nếu không kiểm soát, MASH có thể tiến triển thành xơ gan và ung thư gan.

3. Viêm gan siêu vi

Viêm gan do virus, đặc biệt là viêm gan B và C mạn tính, có thể gây tổn thương lâu dài đến gan, dẫn đến tăng men gan kéo dài. Các bệnh nhiễm trùng này có thể tiến triển thành xơ gan.

4. Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc nhất định có thể gây tổn thương gan và làm tăng men gan. Ví dụ:

• Thuốc giảm đau chứa acetaminophen (như Tylenol)
• Thuốc điều trị cholesterol (statin)
• Thuốc kháng sinh nhóm macrolid
• Thuốc chống co giật, thuốc lao
• Một số loại thực phẩm chức năng, thảo dược không rõ nguồn gốc

5. Rối loạn di truyền

Một số bệnh lý di truyền có thể gây tích tụ chất độc trong gan, dẫn đến tăng men gan. Ví dụ:

• Bệnh Wilson: Gây tích tụ đồng trong gan, não, mắt. Quá nhiều đồng có thể gây tổn thương các tế bào và mô gan, dẫn đến tăng men gan.
• Thiếu hụt alpha-1 antitrypsin: Gây tích tụ protein AAT bất thường trong gan. AAT có thể tích tụ trong gan và gây tổn thương, dẫn đến nồng độ men gan cao hơn.
• Bệnh Hemochromatosis: Bệnh di truyền này khiến cơ thể hấp thụ quá nhiều sắt hơn bình thường. Lượng sắt dư thừa có thể gây tổn thương các mô và cơ quan gan, dẫn đến tăng nồng độ men gan.

Dấu hiệu cảnh báo men gan cao

Trong nhiều trường hợp, người bệnh không có triệu chứng gì rõ ràng khi men gan tăng cao. Đây là lý do vì sao xét nghiệm chức năng gan định kỳ rất quan trọng.

Khi tổn thương gan trở nên nghiêm trọng, một số triệu chứng có thể xuất hiện, bao gồm:

• Vàng da, vàng mắt.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Buồn nôn, chán ăn.
• Đau hoặc sưng vùng bụng trên bên phải.
• Thay đổi màu phân hoặc nước tiểu.
• Dễ bầm tím, chảy máu.
• Sưng chân hoặc bụng (phù nề).

Nếu bạn có những dấu hiệu này, hãy đi khám để được xét nghiệm men gan và xác định nguyên nhân.

Làm thế nào để kiểm soát nồng độ men gan cao?

Tùy theo nguyên nhân, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Trong nhiều trường hợp, men gan tăng chỉ là tình trạng tạm thời và có thể giảm sau vài tuần mà không cần can thiệp nhiều. Tuy nhiên, bạn vẫn nên thực hiện các bước sau để bảo vệ gan:

1. Thực hiện lối sống lành mạnh

• Giảm cân nếu thừa cân: Chỉ cần giảm 5–10% trọng lượng cơ thể cũng giúp cải thiện chức năng gan rõ rệt.
• Tập thể dục thường xuyên: Ít nhất 150 phút mỗi tuần với các bài tập như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội.
• Ăn uống khoa học: Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế đường, muối, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn.
• Hạn chế hoặc ngừng rượu bia.
• Không hút thuốc lá.

2. Dùng thuốc theo chỉ định

Nếu nguyên nhân do viêm gan siêu vi hoặc bệnh di truyền, bác sĩ có thể kê thuốc điều trị lâu dài. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc hay thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.

3. Theo dõi thường xuyên

Xét nghiệm chức năng gan định kỳ giúp theo dõi tiến triển và hiệu quả điều trị. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết gan hoặc xét nghiệm hình ảnh (siêu âm, MRI) để đánh giá chính xác tình trạng gan. Chẩn đoán sớm và điều trị thích hợp là điều cần thiết để ngăn ngừa các biến chứng như xơ gan hoặc tổn thương gan lâu dài.

Phòng ngừa tăng men gan như thế nào?

Phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn chữa bệnh. Bạn có thể áp dụng các biện pháp sau để duy trì và tăng cường sức khỏe gan:

• Kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu bạn có nguy cơ cao (béo phì, tiểu đường, uống rượu thường xuyên…).
• Tiêm vắc-xin viêm gan A và B.
• Quan hệ tình dục an toàn, không dùng chung kim tiêm hoặc vật dụng cá nhân.
• Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và liều lượng khi dùng thuốc.
• Thận trọng khi dùng thảo dược hoặc thực phẩm chức năng.
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh.
• Ăn uống cân bằng và tránh chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, carbohydrate tinh chế và đường tinh chế.
• Tập thể dục thường xuyên theo khuyến nghị của bác sĩ.
• Hạn chế hoặc ngừng uống hoàn toàn.
• Ngừng hút thuốc lá.

Tóm tắt

Men gan cao có thể là một dấu hiệu cảnh báo rằng gan của bạn đang bị tổn thương. Dù có thể là tình trạng tạm thời, nhưng nếu kéo dài và không được xử lý kịp thời, nó có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như xơ gan hoặc ung thư gan.

Do đó, việc kiểm tra chức năng gan định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị theo chỉ dẫn của bác sĩ là những yếu tố then chốt giúp bảo vệ gan của bạn luôn khỏe mạnh.

Nguồn tham khảo: What Does It Mean When My Liver Enzymes Are High? (Suchandrima Bhowmik) – Health

Bạn có thể quan tâm:

• Thalassophobia (Hội chứng sợ biển) là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách nhận biết và đối phó
• 10 loại thực phẩm tốt cho tim, giúp ngăn ngừa tắc nghẽn động mạch

Men gan cao là một dấu hiệu của viêm hoặc tổn thương tế bào gan. Khi gan bị tổn thương, nồng độ men gan (ALT và AST) tăng lên trong máu. Trong một cơ thể khỏe mạnh, gan giúp loại bỏ độc tố, sản xuất dịch mật, dự trữ glycogen, tổng hợp protein huyết tương và điều hòa đông máu.

Tuy nhiên, nếu gan của bạn bị tổn thương, độc tố sẽ bắt đầu tích tụ lại, tồn tại trong cơ thể bạn lâu hơn, xâm nhập khắp cơ thể theo con đường tuần hoàn máu. Những độc tố này có thể gây hại đến các tế bào và cơ quan trong cơ thể bạn. Tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến các bệnh như viêm gan, rối loạn hệ thần kinh, gan nhiễm mỡ, xơ gan và ung thư.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ đề cập đến những thực phẩm tốt nhất cho người men gan cao. Nói chung, chế độ ăn cho men gan cao bao gồm:

• Nhiều trái cây và rau quả.
• Ăn nhiều chất xơ như những cây họ đậu và ngũ cốc.
• Hạn chế đường, muối, chất béo chiên rán, carbohydrate tinh chế và chất béo bão hòa.
• Không uống đồ uống có cồn.

Cụ thể, hãy tham khảo 12 loại thức ăn và đồ uống người men gan cao nên sử dụng sau đây

1. Cafe tốt cho người men gan cao

Theo một nghiên cứu năm 2014 xuất hiện trên tạp chí Gastroenterology cho thấy tác dụng bảo vệ của cafe đối với gan. Cafe làm giảm sự tích tụ chất béo trong gan, nó cũng làm tăng chất chống oxy giúp bảo vệ tế bào gan. Các thành phần của cafe cũng tăng cường khả năng loại bỏ khỏi cơ thể những chất gây ung thư. Tìm mua cà phê nguyên chất thơm ngon tại đây bạn nhé.

2. Bột yến mạch là thực phẩm người men gan cao nên dùng

Bột yến mạch là loại thực phẩm cung cấp nhiều chất xơ cho cơ thể. Chất xơ rất tốt cho cơ quan tiêu hóa và các chất xơ đặc thù trong yến mạch đặc biệt hữu ích cho gan. Yến mạch và bột yến mạch có nhiều hợp chất gọi là beta-glucans. Theo một nghiên cứu năm 2017 trên tạp chí International Journal of Molecular Sciences, beta-glucans giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch, chống viêm và giảm lượng chất béo được lưu trữ trong gan. Tìm mua bột yến mạch vô cùng đơn giản tại đây.

3. Trà xanh có tốt cho gan không?

Theo nghiên cứu trên tạp chí  International Journal of Molecular Sciences năm 2015, trà xanh có thể giảm hàm lượng chất béo toàn thân, chống lại oxy hóa, giảm các dấu hiệu khác của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Nghiên cứu vẫn chưa đưa ra khuyến nghị cho người men gan cao một cách chính thức, nhưng mốt liên hệ giữa trà xanh và sức khỏe của gan là đầy hứa hẹn.

4. Tỏi

Thêm tỏi vào chế độ ăn cũng mang đến những lợi ích cho gan. Theo một nghiên cứu năm 2016 trên tạp chí Advanced Biomedical Research chỉ ra rằng tỏi giúp làm giảm trọng lượng cơ thể và hàm lượng chất béo ở gan nhiễm mỡ không do rượu, không làm thay đổi khối lượng đối với người gầy. Điều này có lợi vì thừa cân cũng là một yếu tố làm men gan cao.

5. Quả mọng

Một số loại quả mọng hay gặp và dễ kiếm hàng ngày như quả việt quất, quả mâm xôi có chứa chất chống oxy hóa được gọi là polyphenol có thể bảo vệ gan khỏi bị hư hại. Người bị men gan cao có thể bổ sung cho cơ thể những loại quả này hằng ngày.

6. Bạn có biết nho cũng là thực phẩm tốt cho gan?

Theo tạp chí Gastroenterology về tiêu hóa báo cáo rằng: nho, nước nho và hạt nho rất giàu chất chống oxy hóa có thể giúp người men gan cao giảm viêm và ngăn ngừa tổn thương tế bào gan. Ăn toàn bộ quả nho, hạt nho là một cách đơn giản để bổ sung hợp chất chống oxy hóa.

7. Bưởi

Cũng theo tạp chí Gastroenterology đề cập bưởi như một loại thực phẩm hữu ích. Bưởi chứa hai chất chống oxy hóa là : naringin và naringenin. Hai chất này có thể giúp bảo vệ gan khỏi tổn thương bằng cách giảm viêm và bảo vệ các tế bào gan. Các hợp chất này cũng làm giảm sự tích tụ chất béo trong gan và tăng cường các enzyme có nhiệm vụ đốt cháy chất béo.

8. Quả bơ tốt cho gan

Bơ có nhiều chất béo tốt và nghiên cứu cũng cho thấy chúng có chứa các chất có thể làm chậm tổn thương gan. Chúng cũng giàu chất xơ, có thể giúp kiểm soát cân nặng.

9. Cá béo

Cá béo rất giàu acid béo omega-3, đây là chất béo tốt giúp giảm viêm. Những chất béo này đặc biệt hữu ít với gan, vì chúng có thể ngăn ngừa sự tích tụ chất béo dư thừa và duy trì nồng độ enzyme trong gan. Nghiên cứu trên tạp chí Gastroenterology khuyến nghị nên ăn cá béo từ hai lần trở lên mỗi tuần.

10. Dầu oliu

Ăn nhiều chất béo không tốt, nhưng một số chất béo lại giúp ích cho gan. Nghiên cứu cho thấy dầu oliu giúp giảm men gan và kiểm soát cân nặng. Đó là bởi hàm lượng cao của acid béo omega-3 có trong dầu oliu. Bên cạnh đó, dầu oliu còn có tác động tích cực đến tim và sự trao đổi chất.

11. Hạt hướng dương có lợi cho gan

Trong hạt hướng dương có nhiều vitamin E, một chất chống oxy hóa có thể bảo vệ gan không bị tổn thương thêm. Theo một nghiên cứu trên một 106 người bị bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu cho thấy ăn các loại hạt như hạt hướng dương có sự cải thiện men gan.

12.  Rau họ cải

Các loại rau họ cải được biết đến hàm lượng chất xơ cao và hương vị đặc biệt. Chúng có nhiều hợp chất có lợi. Các nghiên cứu trên động vật cho thấy triết xuất từ mầm rau họ cải làm tăng mức độ enzyme giải độc gan và bảo vệ gan khỏi hư hại.

Một số bài viết liên quan cùng chuyên mục bạn có thể tham khảo:

• Người bị bệnh gout nên ăn gì và kiêng ăn gì để tránh xa các biến chứng nguy hiểm
• Uống sữa đậu nành gây vô sinh ở nam giới có đúng không?
• Men gan cao: nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Đừng quên tiếp tục ghé thăm chuyên mục Sức khỏe của BlogAnChoi để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích bạn nhé!

(Nguồn: Medical News Today)

Men gan cao có thể do các tổ chức ở gan bị tổn thương gây hiện tượng viêm, và chính quá trình viêm dẫn đến giải phóng một số chất nhất định vào trong máu, làm nồng độ các chất giải phóng cao hơn bình thường, điển hình là các men gan (AST và ALT).

Bình thường, 2 chỉ số này dao động trong khoảng 20 U/L – 40 U/L, khi xét nghiệm cho kết quả cao hơn khoảng trên nghĩa là người bệnh bị tăng men gan.

Nguyên nhân men gan cao

Với sự phát triển của xã hội, sự thay đổi về thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống dẫn đến rất nhiều yếu tố có thể làm men gan tăng cao. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến của căn bệnh này.

• Chế độ ăn: Trong các thực phẩm bẩn, mốc, chứa nhiều chất bảo quản…đều chứa lượng độc tố và chất aflatoxin nhất định. Chính những chất này gây viêm gan, tăng men gan, thậm chí là ung thư gan.
• Lạm dụng bia rượu: Sử dụng rượu bia kéo dài dẫn đến tổn thương gan. Giai đoạn đầu có thể xuất hiện tình trạng gan thoái hóa mỡ, trong tế bào gan chứa đầy các giọt mỡ lớn. Nếu vẫn tiếp tục sử dụng với số lượng nhiều thì sẽ xuất hiện tổn thương xơ hóa gan ở giai đoạn sau và cuối cùng là xơ gan. Đây là nguyên nhân hay gặp nhất ở nam giới.
• Do sử dụng thuốc không hợp lý: Hầu hết các loại thuốc đều được chuyển hóa tại gan và trong đó có rất nhiều loại thuốc có thể gây viêm gan: thuốc giảm đau (Paracetamol, Aspirin,…), thuốc kháng sinh (Amoxicillin, Clavulanic…). Men gan cao có thể do lạm dụng thuốc quá mức, không đúng chỉ định, liều lượng.
• Do một số bệnh lý: Một số bệnh lý về đường mật (sỏi đường mật, nhiễm trùng đường mật…), bệnh lý tim mạch (suy tim phải, suy tim toàn bộ…), sốt xuất huyết, đái tháo đường,…
• Do virus: Các virus gây viêm gan (A, B, C, D, E) khi xâm nhập vào cơ thể sẽ gây hủy hoại tế bào gan, làm men gan tăng cao.

Dấu hiệu nhận biết men gan cao

Như đã nói ở trên, tình trạng men gan của cơ thể được biểu hiện qua xét nghiệm chỉ số AST (GOT) và ALT (GPT), khi gan bị tổn thương thì hai chỉ số trên tăng. Và mức độ thương tổn của gan càng cao thì men gan càng cao. Ở người bình thường, 2 chỉ số này dao động trong khoảng 20 U/L – 40 U/L. Tùy mức độ mà các dấu hiệu nhận biết sẽ biểu hiện khác nhau.

• Mẩn ngứa: Khi chức năng gan giảm, đồng nghĩa với việc các độc tố bị tích tụ trong cơ thể gây nên hiện tượng mẩn đỏ, ngứa ngáy cục bộ.
• Phù nề: Tương tự triệu chứng mẩn ngứa, khi chức năng gan giảm, cơ thể bị tích tụ độc tố làm men gan tăng cao kèm phù thũng bàn chân, bàn tay…
• Vàng da: Đây là triệu chứng đặc trưng nhất của các bệnh làm men gan cao. Tuy nhiên, khi nhận ra được sự thay đổi về màu da thì chứng tỏ bệnh đang ở mức báo động, bạn nên lập tức đi khám ngay.
• Phân có màu vàng nhạt: Tắc mật hoàn toàn cũng là một nguyên nhân khiến men gan tăng cao. Ở trường hợp này, phân có thể trắng như phân cò do stercobilin (một chất tham gia vào chu trình gan ruột và làm cho phân có màu vàng) không xuống được ruột.
• Đau vùng hạ sườn phải: Nếu men gan tăng do các bệnh về gan trước đó, người bệnh có thể cảm thấy đau nhức âm ỉ tại vùng gan (vùng hạ sườn phải).

Cách điều trị men gan cao khoa học

Để điều trị men gan tăng cao, bác sĩ phải dựa vào nguyên nhân , cơ chế của bệnh thì mới đưa được ra phương pháp điều trị phù hợp.

Sử dụng thuốc điều trị men gan cao

Để điều trị men gan tăng cao, tùy vào đối tượng và tình trạng bệnh, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân sử dụng một hoặc nhiều nhóm thuốc điều trị men gan sau:

• Thuốc hạ men gan.
• Thuốc giải độc gan (truyền dịch Glucose 5% để tăng cường Glucose giải độc cho gan,…).
• Thuốc bảo vệ tế bào gan (Eganin, Fortec…).

Tuy nhiên, khi sử dụng các thuốc trên, bệnh nhân cần tuân theo chỉ định của bác sĩ đưa ra, không được tự ý sử dụng.

Chế độ ăn uống cho người men gan cao

Để có một lá gan khỏe mạnh, bạn nên làm theo một số lời khuyên dưới đây:

• Không hoặc thật hạn chế sử dụng các loại thực phẩm chế biến sẵn, đóng hộp, nhiều chất béo và có đường vì chúng gây gánh nặng cho gan.
• Uống đủ nước. Hạn chế hoặc bỏ hẳn thói quen sử dụng rượu bia.
• Bổ sung các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, giàu chất xơ, các thực phẩm cung cấp vitamin (rau xanh, ngũ cốc, hoa quả…) và protein (cá, trứng, thịt nạc…).
• Hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các loại thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến gan, tránh lạm dụng quá mức. Tìm mua trà bổ gan dùng hằng ngày tại đây.

Men gan cao là biểu hiện do nhiều nguyên nhân gây nên và không thể coi thường. Ngay khi phát hiện bất thường của cơ thể dù lớn hay nhỏ bạn cũng nên đi khám ngay để được chẩn đoán và điều trị sớm nhất.

Một số bài viết liên quan cùng chuyên mục bạn có thể tham khảo:

• Gan nhiễm mỡ nên ăn gì để cải thiện tình trạng bệnh?
• 7 nguyên tắc ăn uống giúp cải thiện bệnh máu nhiễm mỡ
• Thanh lọc gan với 7 loại thức uống thiên nhiên dễ pha chế

Thông qua bài viết trên, BlogAnChoi đã giải đáp cho bạn các thắc mắc về chứng men gan cao. Ngoài việc tuân thủ chế độ ăn uống trên, hãy tập thể dục đều đặn để tăng cường sự dẻo dai và bảo vệ lá gan khỏe mạnh nhé.

Đừng quên ghé qua chuyên mục Sức khỏe của BlogAnChoi để cập nhật cho mình thêm nhiều kiến thức bổ ích nữa nhé!